İngilizce Adverbials: Zarfın Yeri, Kapsamı ve Bakış Açısı (Only, Even, Really Don't)
Adverbials: Position, Scope and Viewpoint
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda only, even, just ve also kelimelerini tam istediğiniz kelimelere odaklanacak şekilde yerleştirebilecek, olumsuz cümlelerde zarfın kapsamını kontrol edebilecek (I really don't like it ve I don't really like it), frankly, admittedly, technically gibi cümle zarflarıyla bakış açınızı gösterebilecek, durum zarfı ile cümle zarfı arasındaki belirsizlikten kaçınabilecek ve uzun zarf öbeklerini doğru yere koyabileceksiniz.
Temel Fikir
Bir adverbial (zarf ya da zarf öbeği) tek bir kelimeyi, bir öbeği ya da bütün cümleyi etkileyebilir. Etkilediği alana kapsam (scope) denir. İngilizcede kapsamın ana işareti zarfın yeridir.
Bir zarfı şemsiye gibi düşünün: arkasından geleni örter. Only Sara saw the email cümlesinde şemsiye Sara'yı örter; Sara saw only the email cümlesinde ise the email'i. Cümle zarfı (sentence adverb) bütün cümlenin üstündeki büyük bir şemsiyedir: Frankly, the plan is a mess planın nasıl berbat olduğunu anlatmaz; yazarın nasıl konuştuğunu söyler.
Not da bir şemsiyedir ve iki şemsiyenin sırası önemlidir. I really don't like it cümlesinde really, don't like'ı örter: güçlü bir hoşnutsuzluk. I don't really like it cümlesinde ise not, really like'ı örter: hafif, kibar bir hoşnutsuzluk. Konuşurken vurgu şemsiyeyi kaydırabilir; yazıda vurgu yoktur, bütün işi yer görür.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede olumsuzluk fiilin içindeki bir ektir (-me / -ma) ve cümlenin sonundadır. Bu yüzden Türkçe, "güçlü mü hafif mi" farkını zarfın yeriyle değil, farklı kelimelerle gösterir: "hiç" ve "pek". İngilizcede ise aynı kelimenin yeri anlamı değiştirir.
| Türkçe | Anlam | İngilizce |
|---|---|---|
| Bu şarkıyı hiç sev-miyorum. | güçlü hoşnutsuzluk | I really don't like this song. |
| Bu şarkıyı pek sev-miyorum. | hafif, kibar | I don't really like this song. |
| Telefonu bilerek aç-madı. | cevap vermemeyi seçti | He deliberately didn't answer the phone. |
| Vazoyu bilerek kır-madı. | kırdı, ama kazara | He didn't deliberately break the vase. |
| Misafirlerin hepsi akşam yemeğine kal-madı. | bazıları kaldı, bazıları gitti | Not all the guests stayed for dinner. |
| Uzmanlar bile şaşırdı. | en beklenmedik kişiler | Even the experts were surprised. |
| Açıkçası, plan berbat. | konuşanın tavrı | Frankly, the plan is a mess. |
Dikkat edin: "bilerek açmadı" ile "bilerek kırmadı" Türkçede aynı sıradadır; hangi anlamın kastedildiğini bağlam söyler. İngilizcede ise zarf not'tan önce mi sonra mı geliyor, ona bakılır. "Bile" Türkçede örttüğü kelimeden sonra gelir, İngilizcede even ise önce. Cümle zarflarında iki dil aynı çalışır: başta, virgülle.
Yapı
Üç ana konum
| Konum | Tipik zarflar | Örnek |
|---|---|---|
| baş (çoğunlukla + virgül) | cümle zarfları, bağlaçlar, öne alınmış zaman/yer | Frankly, I'm not convinced. |
| orta (asıl fiilden önce, ilk yardımcı fiilden sonra, be'den sonra) | only, even, just, also, sıklık, kesinlik | She has probably forgotten. |
| son | durum (manner), yer, zaman, uzun zarf öbekleri | He explained the rules carefully. |
Odaklayan zarflar: konum ve kapsam
| Cümle | Örtülen kısım | Anlam |
|---|---|---|
| Only the manager can sign the contract. | the manager | başka kimse imzalayamaz |
| The manager can only sign the contract. | sign? the contract? | yazıda belirsiz — dikkatli yazarlar bu yüzden only'yi kaydırır |
| The manager can sign only the contract. | the contract | başka hiçbir şeyi değil |
| Even the manager didn't know. | the manager | şaşkınlık: en iyi bilmesi gereken kişi bile bilmiyordu |
| The manager didn't even know. | know | en azı bile yok: haberi bile yoktu, bir şey yapmak şöyle dursun |
Olumsuzlukta kapsam: ilk şemsiye ikincisini örter
| Cümle | Anlam |
|---|---|
| I really don't like it. | güçlü: hiç sevmiyorum |
| I don't really like it. | hafif: pek sevmiyorum |
| He deliberately didn't answer. | cevap vermemeyi seçti |
| He didn't deliberately break it. | kırdı, ama kazara |
| That isn't necessarily true. | doğru olabilir de olmayabilir de |
| Not all the guests came. | bazıları geldi, bazıları gelmedi |
İşlevine göre cümle zarfları
| İşlev | Örnekler |
|---|---|
| konuşanın nasıl konuştuğu | frankly, honestly, seriously, briefly |
| kimin bakış açısı | personally, technically, theoretically, legally, financially |
| değerlendirme | fortunately, surprisingly, sadly, ironically, hopefully |
| kabul etme / itiraf | admittedly, granted (C1-13) |
| kesinlik ve kaynak | clearly, obviously, presumably, apparently (C1-08) |
Kullanımlar
1only, even, just ve also'nun kapsamı
Konuşmada only ve even genellikle orta konumdadır ve neye odaklandıklarını vurgu gösterir. Dikkatli yazıda ise onları örttükleri kelimenin ya da öbeğin hemen önüne koyun, çünkü okur vurguyu duyamaz. Just (= only) ve also de aynı ilkeye uyar. Temel konumlar B1-33'te.
2Olumsuzlukta kapsam: really don't ve don't really
Bir zarf ile not yan yana geldiğinde önce gelen öbürünü örter. Really, deliberately, completely, always ve necessarily yerlerine göre anlam değiştirir. Kesinlik zarfları (probably, certainly, definitely) normalde olumsuz yardımcı fiilden önce gelir: She won't probably değil, She probably won't. Necessarily ise normalde not'tan sonra gelir. All ya da every içeren bir özne + not yazıda belirsiz olabilir; "bazıları … -medi" demek istiyorsanız not all kullanın.
3Cümle zarfları ve bakış açısı
Cümle zarfı ifadenin bütünü hakkında yorum yapar: ne kadar doğru olduğu, konuşanın bu konuda ne hissettiği ya da hangi bakış açısından doğru olduğu. Genellikle başta ve virgülle kullanılır, ama orta konum da yaygındır. Hopefully (= umarım) bugün çoğu üslupta standarttır; yine de bazı resmî yazım kılavuzları ondan kaçınır.
4Durum zarfı mı, cümle zarfı mı?
Birçok zarf bir işin nasıl yapıldığını (manner) anlatabildiği gibi bütün cümle hakkında yorum da yapabilir. Hangi anlamı kastettiğinizi okura yer ve virgül söyler. Sonda zarf genellikle durum zarfıdır; başta ve virgülle ise genellikle cümle zarfıdır.
5Uzun zarf öbeklerinin yeri
Uzun zarf öbekleri cümlenin ortasını değil, başını ya da sonunu sever (C2-04). Fiil ile kısa bir nesnenin arasına zarf koymayın. Nesne çok uzunsa, ağır öğeyi sona atma ilkesi (end-weight) kısa bir zarfın nesneden önce gelmesine izin verir. To ile fiil arasına kısa bir zarf girmesi ("split infinitive") modern İngilizcede kabul edilir ve bazen en açık seçimdir; oraya giren uzun öbekler ise hantal durur.
6İki biçimli zarflar (tekrar)
Birkaç zarfın yalın biçimi ile -ly biçimi farklı anlamlar taşır: yalın biçim genellikle gerçek, fiziksel anlamdadır (fly high, travel free, open wide, dig deep, work hard); -ly biçimi ise soyut ya da "yüksek derecede" anlamındadır (highly, freely, widely, deeply, hardly). Temeli A2-09'da.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. Zarfı fiil ile nesne arasına koymak. Türkçede "Bu şarkıyı çok severim" ya da "Üç dili akıcı konuşuyor" derken zarf fiilden hemen önce gelir; bu sıra İngilizceye taşınınca zarf fiil ile nesnenin arasına girer. İngilizcede fiil ile kısa nesne birbirinden ayrılmaz: zarf nesneden sonra ya da fiilden önce gelir.
2. "Hiç sevmiyorum" ile "pek sevmiyorum" farkını kaçırmak. Türkçede bu farkı ayrı kelimeler taşır, sıranın bir rolü yoktur. İngilizcede aynı really kelimesinin not'tan önce ya da sonra gelmesi anlamı tersine çevirir. Güçlü bir duygu için really don't, kibar bir çekince için don't really kullanın.
3. "Bile"yi Türkçedeki gibi kelimenin arkasına koymak. Türkçede "bile" örttüğü kelimeden sonra gelir: "Annem bile doğum günümü unuttu." İngilizcede even örttüğü kelimenin önüne gelir. Fiilin önündeki even ise kişiyi değil, fiili örter: "haberi bile yoktu".
4. "Hepsi … -medi" cümlesini kelime kelime çevirmek. Türkçede "Trenlerin hepsi istasyonumuzda durmadı" çoğunlukla "bazıları durmadı" demektir. İngilizcede All the trains didn't stop at our station yazıda "hiçbiri geçmedi" diye de okunabilir. "Hepsi değil" anlamı için not all ile başlayın.
5. Bir zarfın iki anlamını Türkçe kelimeyle karıştırmak. "Doğal olarak" Türkçede hem "tabii ki" hem de "doğal bir tavırla" olabilir. İngilizcede bunu yer ve virgül ayırır: başta virgülle "tabii ki", sonda "doğal bir şekilde".
Karıştırılmasın
really don't ve don't really — Önce gelen kelime ikincisini örter. Really don't olumsuzluğu güçlendirir; don't really ise yumuşatır ve karşı çıkmanın ya da reddetmenin yaygın, kibar bir yoludur.
konuşmada only ve yazıda only — Konuşmada only genellikle orta konumdadır ve kapsamını vurgu gösterir. Yazıda onu örttüğü kelimelerin yanına koyun. Bkz. B1-33.
hopefully (cümle zarfı) ve hopefully (durum zarfı) — Cümle zarfı olarak "umarım" demektir; sonda ise "umutla".
Yazım ve Telaffuz
- Baştaki cümle zarflarından sonra yazıda virgül, konuşmada kısa bir duraklama gelir: Frankly, …
- Konuşmada only genellikle vurgusuzdur; asıl vurgu odaklandığı kelimeye düşer: I only saw Tom. Even ise odak kelimeyle birlikte genellikle kendisi de biraz vurgu alır: Even the boss didn't know.
- I don't really like it cümlesinde really çoğunlukla inip yükselen bir tonla söylenir; bu ton kibarlık ya da çekince bildirir (ses really üzerinde önce iner, sonra yükselir).
- Highly /ˈhaɪli/ "hay-li" gibi okunur. Admittedly /ədˈmɪtɪdli/ — vurgu mit hecesinde: "ıd-Mİ-tıd-li". Presumably /prɪˈzjuːməbli/ (UK), /prɪˈzuːməbli/ (US) — vurgu zyu (UK) ya da zu (US) hecesinde: "pri-ZYUU-mı-bli".
Altın Kural
Yer kapsamı gösterir: zarf arkasından geleni örter. Yazıda only ve even'ı örttükleri kelimenin hemen önüne koyun; olumsuz cümlede önce gelen kelime ikincisini örter (really don't = güçlü, don't really = hafif). Bütün cümle hakkındaki yorum için baş konumu ve virgül kullanın; uzun zarf öbeklerini cümlenin kenarlarında tutun.
Alıştırmalar
A. Yapı
Her cümleyi verilen talimata göre yeniden yazın. Yalnızca zarfı ve onun gerektirdiklerini değiştirin.
-
Ret güçlü değil, yumuşak ve kibar duyulsun: I really don't want to join the committee.
-
"Cevap vermemeyi seçti" anlamına gelecek şekilde yeniden yazın: He didn't deliberately answer the question.
-
Yazılı bir rapor için "bazıları başarısız oldu" anlamına açıkça gelecek şekilde yeniden yazın: All the applicants didn't pass the first interview.
-
"necessarily" kullanarak "yüksek fiyat kaliteyi garanti etmez" anlamında yeniden yazın: A higher price means better quality.
-
"Clearly"yi cümle zarfı olarak kullanarak "anlatmadığı açık" anlamında yeniden yazın: He didn't explain the problem clearly.
-
"probably"yi normal yerinde kullanarak yeniden yazın: The landlord won't agree to lower the rent.
-
"in detail"i uzun nesneden önce koyarak nesne sona gelecek şekilde yeniden yazın: We discussed the proposals that the three regional committees had submitted over the summer in detail.
B. Anlam
Bağlama daha uygun cümleyi seçin. Not, nedenini açıklar.
-
Bir iş arkadaşınız yeni satış müdürünün sunumunu beğenip beğenmediğinizi soruyor; düşmanca değil, kibar duyulmak istiyorsunuz. Hangi cevap uygun?really'den önceki not olumsuzluğu yumuşatır; not'tan önceki really onu güçlendirir
-
Bir haber: şirkette birleşmeden kimsenin haberi yoktu, en iyi bilmesi gereken kişi dahil. Hangi cümle bunu söylüyor?even özneyi örter: en az beklenen kişi
-
Bir şikâyet: resepsiyon görevlisi sorunu çözmek şöyle dursun, en azını bile yapmadı. Hangi cümle bunu söylüyor?even fiili örter: en azı bile yok
-
Basılı bir menü taze balığın cuma günleri servis edildiğini ve başka hiçbir gün edilmediğini açıkça belirtmeli. Yazıda hangisi daha açık?yazıda only örttüğü kelimenin hemen önüne gelir
-
Bir avukat müvekkiline, kimse ondan çıkmasını istememiş olsa da kira sözleşmesinin hukuken sona erdiğini söylüyor. Hangi cümle daha kesin?technically = tam anlamıyla bakarsak; personally bir gerçeği değil, kişisel görüşü bildirir
-
Bir biyografi: yazar "elbette teklifi kabul etti" demek istiyor. Hangi cümle bunu söylüyor?başta + virgül = cümle zarfı; sonda işin nasıl yapıldığını anlatır
C. Hatayı Bul
Her cümlede bir zarf hatası var ya da cümle doğru. Düzeltilmiş cümleyi yazın; cümle doğruysa "correct" yazın.
-
According to the latest survey, it is wide believed that the new bypass has made the town centre noisier rather than quieter.
-
The inspector examined carefully every document before she signed the final report and sent it to the ministry.
-
The company hopes to more than double its profits over the next three years by opening new branches abroad.
-
She has worked very hardly all year, so it is no surprise that her manager has recommended her for promotion.
-
Admittedly, the hotel was a little noisy at night, but the staff were friendly and the breakfast was excellent.
D. Bağlam İçinde
Duyuruyu, yazanların tam olarak ne demek istediğini söyleyecek şekilde düzenleyin. Talimata göre yeniden yazın ya da seçin.
(19) From 1 March, the finance team will only process expense claims on Fridays. (20) All claims sent by post will not be accepted. (21) Senior managers must even use the new online form; there are no exceptions. Last year many of you found the instructions confusing. (22) We did not explain the rules clearly, and we apologise. (23) Please note that we cannot really accept late claims under any circumstances. (24) We plan to, after a full consultation with every department, review the system in the autumn. If you have any questions, please contact the finance office.
-
(19) numaralı cümleyi yazıda tek günün cuma olduğunu açıkça gösterecek şekilde yeniden yazın.
-
(20) numaralı cümleyi posta ile gönderilen hiçbir talebin kabul edilmeyeceğini açıkça gösterecek şekilde yeniden yazın.
-
(21) numaralı cümleyi "even" "senior managers"ı örtecek şekilde yeniden yazın.
-
(22) numaralı cümlede yazanlar açıklamalarının yetersiz olduğunu kabul ediyor. Hangi biçim bunu söylüyor?sonda clearly işin nasıl yapıldığını anlatır; başta "belli ki" demektir
-
(23) numaralı cümleyi yumuşak değil, kesin bir ret olacak şekilde yeniden yazın.
-
(24) numaralı cümleyi uzun zarf öbeği to-infinitive'i bölmeyecek şekilde yeniden yazın.
E. Sıra Sende
-
Yerel bir web sitesi için bir kafe ya da restoran hakkında kısa bir yorum yazın (3–4 cümle). Başarı ölçütleri: doğru virgüllerle en az iki farklı cümle zarfı (ör. admittedly, surprisingly, personally); örttüğü kelimelerin hemen önünde only ya da even; anlamınıza uygun yerde really olan bir olumsuz cümle.
-
Bir arkadaşınız hafta sonu taşınmasına yardım etmenizi istedi, ama yapamıyorsunuz. Kibar bir mesaj yazın (2–3 cümle). Başarı ölçütleri: don't really ya da not necessarily ile yumuşak bir olumsuzluk; bir cümle zarfı; örttüğü kelimenin önüne konmuş bir odaklayan zarf (only, just ya da even).
-
Aynı zarfı iki farklı yerde, iki farklı anlamla (durum zarfı ve cümle zarfı) kullanan iki cümle yazın ve her birinin arkasına kısa bir açıklama ekleyin.
F. Karışık Tekrar
Önceki derslerden karışık sorular.
-
C2-04 İngilizcede Cümle Mimarisi: Bilgi Akışı, End-Focus ve Paralel Yapı Ağır cümlecik sona gelecek şekilde, boş özne "it" ile yeniden yazın: That the shop closed so suddenly, after forty years on the high street, surprised everyone.
-
B1-33 İngilizcede Zarfların Yeri: Still, Yet, Already, Even, Only, Also "still"i normal orta konumunda kullanarak yeniden yazın: She is working at the same bank after all these years.
-
C1-08 İngilizcede Hedging: It Seems That, Apparently ve Allegedly ile Temkinli Konuşma Akademik bir dergi için bir özet. Hangi cümle daha uygun?temkinli dil: akademik iddialar dikkatle ortaya konur
Cevap anahtarı
A. Yapı
- I don't really want to join the committee.
- He deliberately didn't answer the question.
- Not all the applicants passed the first interview.
- A higher price doesn't necessarily mean better quality.
- Clearly, he didn't explain the problem.
- The landlord probably won't agree to lower the rent.
- We discussed in detail the proposals that the three regional committees had submitted over the summer.
B. Anlam
- I didn't really enjoy it, to be honest.
- Even the finance director didn't know about the merger.
- The receptionist didn't even apologise.
- We serve fresh fish only on Fridays.
- Technically, the lease ended last month, but nobody has asked you to leave.
- Naturally, she accepted the offer.
C. Hatayı Bul
- According to the latest survey, it is widely believed that the new bypass has made the town centre noisier rather than quieter.
- The inspector carefully examined every document before she signed the final report and sent it to the ministry. / The inspector examined every document carefully before she signed the final report and sent it to the ministry.
- ✓ The company hopes to more than double its profits over the next three years by opening new branches abroad.
- She has worked very hard all year, so it is no surprise that her manager has recommended her for promotion.
- ✓ Admittedly, the hotel was a little noisy at night, but the staff were friendly and the breakfast was excellent.
D. Bağlam İçinde
- From 1 March, the finance team will process expense claims only on Fridays.
- No claims sent by post will be accepted. / Claims sent by post will not be accepted.
- Even senior managers must use the new online form; there are no exceptions.
- We did not explain the rules clearly, and we apologise.
- Please note that we really cannot accept late claims under any circumstances.
- We plan to review the system in the autumn, after a full consultation with every department. / After a full consultation with every department, we plan to review the system in the autumn.
E. Sıra Sende
- Admittedly, the service at Café Lumo is slow. Surprisingly, nobody seemed to mind: even the children waited patiently. Soup is served only at lunchtime. Personally, I don't really understand the fuss about the desserts, but the coffee is excellent.
- Honestly, I'd love to help, but I'm free only on Sunday evening, and even then just for an hour. I don't really think I'd be much use by then. Could I bring you dinner instead?
- Naturally, she answered the question. (= of course she answered it) She answered the question naturally. (= in a relaxed, natural way)
F. Karışık Tekrar
- It surprised everyone that the shop closed so suddenly, after forty years on the high street.
- She is still working at the same bank after all these years.
- The results suggest that the drug may be effective.
