Szyk przysłówków po angielsku: only, even, really don't czy don't really
Adverbials: Position, Scope and Viewpoint
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji postawisz only, even, just i also tak, żeby dotyczyły dokładnie tych słów, o które chodzi; zapanujesz nad zasięgiem przysłówka przy przeczeniu (I really don't like it a I don't really like it); pokażesz swój punkt widzenia przysłówkami zdaniowymi, takimi jak frankly, admittedly i technically; unikniesz dwuznaczności między przysłówkiem sposobu a przysłówkiem zdaniowym i dobrze ustawisz długie okoliczniki.
Główna idea
Okolicznik (adverbial) może działać na jedno słowo, na frazę albo na całe zdanie. To, na co działa, to jego zasięg (scope), a w angielskim głównym sygnałem zasięgu jest pozycja.
Wyobraź sobie przysłówek jako parasol: osłania to, co stoi za nim. Only Sara saw the email — parasol osłania Sara; Sara saw only the email — osłania the email. Przysłówek zdaniowy (sentence adverb) to wielki parasol nad całym zdaniem: Frankly, the plan is a mess nie opisuje, w jaki sposób plan jest bałaganem; mówi czytelnikowi, jak wypowiada się autor.
Not też jest parasolem, a kolejność dwóch parasoli ma znaczenie. W I really don't like it really osłania don't like: silna niechęć. W I don't really like it not osłania really like: łagodna, grzeczna niechęć. W mowie parasol może przesunąć akcent; w piśmie akcentu nie ma, więc całą pracę musi wykonać pozycja.
Polski a angielski
Polskie „tylko” i „nawet” też zwykle stoją tuż przed tym, czego dotyczą („Tylko Sara widziała maila”, „Sara widziała tylko pierwszego maila”), więc tu polski nawyk pomaga — zwłaszcza w piśmie. Różnice leżą gdzie indziej. Po pierwsze, polski swobodnie wstawia przysłówek zaraz po czasowniku, przed dopełnieniem („Czytam codziennie gazetę”, „Lubię bardzo jazz”), a angielski tego nie lubi. Po drugie, łagodne przeczenie polski robi innym słowem („nie bardzo”, „niezbyt”), a angielski — innym szykiem tych samych słów (don't really). Po trzecie, kilka przysłówków zdaniowych to fałszywi przyjaciele: actually to nie „aktualnie”, a eventually to nie „ewentualnie”.
| Polski | Angielski | Co robi angielski |
|---|---|---|
| Naprawdę nie lubię tej piosenki. | I really don't like this song. | really przed not: mocno |
| Nie bardzo lubię tę piosenkę. | I don't really like this song. | not przed really: łagodnie (nie „don't very”) |
| On chyba nie przyjdzie. | He probably won't come. | przysłówek pewności przed won't |
| Nie wszyscy goście zostali. | Not all the guests stayed. | jak po polsku: not all |
| Mówi bardzo dobrze po angielsku. | She speaks English very well. | przysłówek po dopełnieniu, nie między czasownikiem a dopełnieniem |
| Szczerze mówiąc, plan to bałagan. | Frankly, the plan is a mess. | jedno słowo + przecinek |
| Oczywiście, że odpowiedziała. / Odpowiedziała naturalnie. | Naturally, she answered. / She answered naturally. | to samo słowo, inna pozycja = inne znaczenie |
| Aktualnie pracuję w banku. / Ewentualnie spotkamy się w poniedziałek. | Currently, I work in a bank. / Alternatively, we could meet on Monday. | nie actually, nie eventually |
Budowa
Trzy główne pozycje
| Pozycja | Typowe okoliczniki | Przykład |
|---|---|---|
| początek (często + przecinek) | przysłówki zdaniowe, wyrażenia łączące, wysunięty czas/miejsce | Frankly, I'm not convinced. |
| środek (przed głównym czasownikiem, po pierwszym czasowniku posiłkowym, po be) | only, even, just, also, częstotliwość, pewność | She has probably forgotten. |
| koniec | sposób, miejsce, czas, długie okoliczniki | He explained the rules carefully. |
Przysłówki skupiające uwagę: pozycja i zasięg
| Zdanie | Co jest osłonięte | Znaczenie |
|---|---|---|
| Only the manager can sign the contract. | the manager | nikt inny nie może |
| The manager can only sign the contract. | sign? the contract? | w piśmie dwuznaczne — dlatego staranni autorzy przesuwają only |
| The manager can sign only the contract. | the contract | nic innego |
| Even the manager didn't know. | the manager | zaskoczenie: nie wiedziała nawet osoba, która powinna wiedzieć najlepiej |
| The manager didn't even know. | know | nie spełniła nawet minimum: nie wiedziała, a co dopiero działać |
Zasięg przy przeczeniu: pierwszy parasol osłania drugi
| Zdanie | Znaczenie |
|---|---|
| I really don't like it. | mocno: nie lubię tego |
| I don't really like it. | łagodnie: nie bardzo mi się podoba |
| He deliberately didn't answer. | celowo nie odpowiedział |
| He didn't deliberately break it. | stłukł to, ale niechcący |
| That isn't necessarily true. | może być prawdą, ale nie musi |
| Not all the guests came. | część przyszła, część nie |
Przysłówki zdaniowe według funkcji
| Funkcja | Przykłady |
|---|---|
| jak mówi autor | frankly, honestly, seriously, briefly |
| z czyjego punktu widzenia | personally, technically, theoretically, legally, financially |
| ocena | fortunately, surprisingly, sadly, ironically, hopefully |
| ustępstwo / przyznanie | admittedly, granted (C1-13) |
| pewność i źródło | clearly, obviously, presumably, apparently (C1-08) |
Użycie
1Zasięg only, even, just i also
W rozmowie only i even zwykle stoją w środku zdania, a akcent pokazuje, na czym się skupiają. W starannym tekście postaw je tuż przed słowem albo frazą, której dotyczą, bo czytelnik nie słyszy akcentu. Just (= tylko) i also działają tak samo. Podstawowe pozycje są w B1-33.
2Zasięg przy przeczeniu: really don't i don't really
Kiedy przysłówek i not stoją obok siebie, to, które stoi pierwsze, osłania drugie. Really, deliberately, completely, always i necessarily zmieniają znaczenie razem z pozycją. Przysłówki pewności (probably, certainly, definitely) zwykle stoją przed przeczonym czasownikiem posiłkowym: She probably won't, nie She won't probably. Necessarily zwykle stoi po not. Podmiot z all albo every + not bywa w piśmie dwuznaczny, więc użyj not all, kiedy chodzi ci o to, że „część nie”.
3Przysłówki zdaniowe i punkt widzenia
Przysłówek zdaniowy komentuje całą wypowiedź: na ile jest prawdziwa, co o niej sądzi mówiący albo z jakiego punktu widzenia jest prawdziwa. Zwykle stoi na początku z przecinkiem, ale pozycja środkowa też jest częsta. Hopefully (= mam nadzieję) to dziś standard w większości rejestrów, choć niektóre formalne poradniki stylu wciąż go unikają.
4Przysłówek sposobu czy przysłówek zdaniowy?
Wiele przysłówków może opisywać, jak coś zrobiono (sposób), albo komentować całe zdanie. Pozycja i przecinek mówią czytelnikowi, o które znaczenie chodzi. Na końcu przysłówek zwykle opisuje sposób; na początku z przecinkiem zwykle jest zdaniowy. Po polsku często pomagają tu różne słowa („naturalnie” / „oczywiście”, „jasno” / „najwyraźniej”); po angielsku słowo jest jedno.
5Miejsce długich okoliczników
Długie okoliczniki wolą początek albo koniec zdania, a nie środek (C2-04). Nie wstawiaj okolicznika między czasownik a krótkie dopełnienie. Jeśli dopełnienie jest bardzo długie, end-weight pozwala, żeby krótki okolicznik stanął przed nim. Krótki przysłówek między to a czasownikiem — tzw. split infinitive — jest we współczesnym angielskim do przyjęcia, a czasem to najjaśniejsza opcja; długie okoliczniki w tym miejscu są niezgrabne.
6Przysłówki o dwóch formach (powtórka)
Kilka przysłówków ma formę prostą i formę z -ly o różnych znaczeniach: forma prosta jest zwykle dosłowna (fly high, travel free, open wide, dig deep, work hard), a forma z -ly abstrakcyjna albo znaczy „w wysokim stopniu” (highly, freely, widely, deeply, hardly). Podstawy są w A2-09.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. Przysłówek między czasownikiem a dopełnieniem. Po polsku „Mówi bardzo dobrze po angielsku”, „Lubię bardzo jazz” brzmią naturalnie. Po angielsku czasownik i krótkie dopełnienie trzymają się razem; przysłówek sposobu idzie na koniec, a very much — po dopełnieniu.
2. „Nie bardzo” słowo w słowo. Polskie łagodne przeczenie robi się słowem „bardzo”. Po angielsku very nie łączy się tak z czasownikiem; łagodne przeczenie to szyk don't really albo not… very much.
3. Actually i eventually to fałszywi przyjaciele. Actually znaczy „właściwie, tak naprawdę”, a nie „aktualnie” (currently, at the moment). Eventually znaczy „w końcu, ostatecznie”, a nie „ewentualnie” (alternatively, possibly, if necessary). Zdania są poprawne gramatycznie, ale mówią co innego, niż chcesz.
4. Przecinek przy przysłówku zdaniowym. Po polsku po „oczywiście” czy „niestety” na początku zdania przecinka zwykle się nie stawia („Niestety nikt nie przyszedł”). Po angielsku przysłówek zdaniowy na początku zwykle oddziela się przecinkiem — a przy słowach o dwóch znaczeniach przecinek decyduje o sensie.
Nie myl
really don't i don't really — pierwsze słowo osłania drugie. Really don't wzmacnia przeczenie; don't really je łagodzi i jest częstym, grzecznym sposobem, żeby się nie zgodzić albo odmówić.
only w mowie i only w piśmie — w mowie only zwykle stoi w środku zdania, a zasięg pokazuje akcent. W piśmie postaw je obok słów, których dotyczy. Zob. B1-33.
hopefully (zdaniowe) i hopefully (sposób) — jako przysłówek zdaniowy znaczy „mam nadzieję”; na końcu znaczy „z nadzieją”.
Pisownia i wymowa
- Po przysłówku zdaniowym na początku zdania w piśmie stoi przecinek, a w mowie krótka pauza: Frankly, … Po polsku przecinka w tym miejscu zwykle nie ma, więc łatwo go zgubić.
- W mowie only jest zwykle nieakcentowane, a główny akcent pada na słowo, na którym się skupia: I only saw TOM. Even często dostaje własny akcent, oprócz akcentu na słowie, na którym się skupia: EVEN the BOSS didn't know.
- W I don't really like it really ma często ton opadająco-wznoszący: głos opada i podnosi się na really. To sygnał uprzejmości albo zastrzeżenia. Ten ton niesie dużą część znaczenia, więc warto go przećwiczyć ze słuchu.
- Highly /ˈhaɪli/: gh jest nieme, końcowe -ly to krótkie /li/. Admittedly /ədˈmɪtɪdli/ — akcent na mit, pierwsza sylaba to słabe /ə/. Presumably /prɪˈzjuːməbli/ (UK), /prɪˈzuːməbli/ (US) — akcent na drugiej sylabie, nie na przedostatniej jak po polsku.
Złota zasada
Pozycja pokazuje zasięg: przysłówek osłania to, co stoi za nim. W piśmie stawiaj only i even tuż przed tym, czego dotyczą; przy przeczeniu pierwsze słowo osłania drugie (really don't = mocno, don't really = łagodnie — nigdy don't very). Komentarz do całego zdania stawiaj na początku z przecinkiem, długie okoliczniki trzymaj na brzegach zdania, a przysłówka nie wciskaj między czasownik a krótkie dopełnienie.
Ćwiczenia
A. Forma
Przekształć zdania zgodnie z poleceniem. Zmień tylko okolicznik i to, czego on wymaga.
-
Przekształć tak, żeby odmowa brzmiała łagodnie i grzecznie, a nie stanowczo: I really don't want to join the committee.
-
Przekształć tak, żeby zdanie znaczyło „celowo nie odpowiedział”: He didn't deliberately answer the question.
-
Przekształć na potrzeby pisemnego raportu tak, żeby jasno znaczyło „część z nich nie zdała”: All the applicants didn't pass the first interview.
-
Użyj "necessarily", tak żeby zdanie znaczyło „wysoka cena nie gwarantuje jakości”: A higher price means better quality.
-
Użyj "Clearly" jako przysłówka zdaniowego, tak żeby zdanie znaczyło „to oczywiste, że w ogóle tego nie wyjaśnił”: He didn't explain the problem clearly.
-
Dodaj "probably" w jego zwykłym miejscu: The landlord won't agree to lower the rent.
-
Postaw "in detail" przed długim dopełnieniem, tak żeby dopełnienie stało na końcu: We discussed the proposals that the three regional committees had submitted over the summer in detail.
B. Znaczenie
Wybierz zdanie, które lepiej pasuje do kontekstu. Komentarz po odpowiedzi wyjaśnia dlaczego.
-
Kolega pyta, czy podobała ci się prezentacja nowego kierownika sprzedaży, a ty chcesz zabrzmieć grzecznie, a nie wrogo. Która odpowiedź pasuje?not przed really łagodzi przeczenie; really przed not je wzmacnia
-
Wiadomości: nikt w firmie nie wiedział o fuzji, łącznie z osobą, która powinna wiedzieć najlepiej. Które zdanie to mówi?even osłania podmiot: osobę, po której najmniej się tego spodziewano
-
Skarga: recepcjonista nie zrobił nawet minimum, nie mówiąc o rozwiązaniu problemu. Które zdanie to mówi?even osłania czasownik: nawet minimum nie zostało spełnione
-
Drukowane menu musi jasno mówić, że świeże ryby podaje się w piątki i w żaden inny dzień. Które zdanie jest jaśniejsze na piśmie?w piśmie only stoi tuż przed tym, czego dotyczy
-
Prawnik mówi klientowi, że w ścisłym sensie prawnym umowa najmu wygasła, choć nikt nie kazał mu się wyprowadzić. Które zdanie jest bardziej precyzyjne?technically = ściśle biorąc; personally wyraża prywatną opinię, a nie fakt
-
Biografia: autor ma na myśli „oczywiście przyjęła ofertę”. Które zdanie to mówi?początek + przecinek = przysłówek zdaniowy; na końcu opisuje sposób
C. Znajdź błąd
W każdym zdaniu jest jeden błąd związany z przysłówkiem albo zdanie jest poprawne. Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
According to the latest survey, it is wide believed that the new bypass has made the town centre noisier rather than quieter.
-
The inspector examined carefully every document before she signed the final report and sent it to the ministry.
-
The company hopes to more than double its profits over the next three years by opening new branches abroad.
-
She has worked very hardly all year, so it is no surprise that her manager has recommended her for promotion.
-
Admittedly, the hotel was a little noisy at night, but the staff were friendly and the breakfast was excellent.
D. W kontekście
Zredaguj ogłoszenie tak, żeby mówiło dokładnie to, co autorzy mają na myśli. Przepisz albo wybierz zgodnie z poleceniem.
(19) From 1 March, the finance team will only process expense claims on Fridays. (20) All claims sent by post will not be accepted. (21) Senior managers must even use the new online form; there are no exceptions. Last year many of you found the instructions confusing. (22) We did not explain the rules clearly, and we apologise. (23) Please note that we cannot really accept late claims under any circumstances. (24) We plan to, after a full consultation with every department, review the system in the autumn. If you have any questions, please contact the finance office.
-
Przepisz (19) tak, żeby na piśmie jasno znaczyło, że piątek to jedyny dzień.
-
Przepisz (20) tak, żeby jasno znaczyło, że nie zostanie przyjęte żadne zgłoszenie wysłane pocztą.
-
Przepisz (21) tak, żeby "even" osłaniało "senior managers".
-
W (22) autorzy przyznają, że ich wyjaśnienia były słabe. Która wersja to mówi?na końcu clearly opisuje sposób; na początku znaczy „najwyraźniej”
-
Przepisz (23) tak, żeby była to stanowcza, a nie łagodna odmowa.
-
Przepisz (24) tak, żeby długi okolicznik nie rozdzielał bezokolicznika z to.
E. Twoja kolej
Pisz po angielsku. Sprawdź swój tekst według podanych kryteriów.
-
Napisz krótką recenzję (3–4 zdania) kawiarni albo restauracji na lokalny portal. Kryteria: co najmniej dwa różne przysłówki zdaniowe (np. admittedly, surprisingly, personally) z poprawnymi przecinkami; only albo even tuż przed słowami, których dotyczy; jedno przeczenie z really w pozycji, która pasuje do twojego znaczenia.
-
Znajomy poprosił cię o pomoc przy przeprowadzce w weekend, ale nie możesz. Napisz grzeczną wiadomość (2–3 zdania). Kryteria: jedno łagodne przeczenie z don't really albo not necessarily; jeden przysłówek zdaniowy; jeden przysłówek skupiający (only, just albo even) przed tym, czego dotyczy.
-
Napisz dwa zdania z tym samym przysłówkiem w dwóch pozycjach o różnych znaczeniach (przysłówek sposobu i przysłówek zdaniowy) i po każdym dodaj krótkie wyjaśnienie.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
C2-04 Information flow i end-weight: jak budować długie, jasne zdania po angielsku Przekształć z dummy it, tak żeby ciężkie zdanie znalazło się na końcu: That the shop closed so suddenly, after forty years on the high street, surprised everyone.
-
B1-33 Still, yet, already, even, only, also: szyk przysłówków po angielsku Dodaj "still" w jego zwykłym miejscu w środku zdania: She is working at the same bank after all these years.
-
C1-08 Hedging po angielsku: It seems that…, apparently, arguably — jak pisać ostrożnie Streszczenie artykułu do czasopisma naukowego. Które zdanie jest bardziej odpowiednie?hedging: w tekstach naukowych twierdzenia formułuje się ostrożnie
Odpowiedzi
A. Forma
- I don't really want to join the committee.
- He deliberately didn't answer the question.
- Not all the applicants passed the first interview.
- A higher price doesn't necessarily mean better quality.
- Clearly, he didn't explain the problem.
- The landlord probably won't agree to lower the rent.
- We discussed in detail the proposals that the three regional committees had submitted over the summer.
B. Znaczenie
- I didn't really enjoy it, to be honest.
- Even the finance director didn't know about the merger.
- The receptionist didn't even apologise.
- We serve fresh fish only on Fridays.
- Technically, the lease ended last month, but nobody has asked you to leave.
- Naturally, she accepted the offer.
C. Znajdź błąd
- According to the latest survey, it is widely believed that the new bypass has made the town centre noisier rather than quieter.
- The inspector carefully examined every document before she signed the final report and sent it to the ministry. / The inspector examined every document carefully before she signed the final report and sent it to the ministry.
- ✓ The company hopes to more than double its profits over the next three years by opening new branches abroad.
- She has worked very hard all year, so it is no surprise that her manager has recommended her for promotion.
- ✓ Admittedly, the hotel was a little noisy at night, but the staff were friendly and the breakfast was excellent.
D. W kontekście
- From 1 March, the finance team will process expense claims only on Fridays.
- No claims sent by post will be accepted. / Claims sent by post will not be accepted.
- Even senior managers must use the new online form; there are no exceptions.
- We did not explain the rules clearly, and we apologise.
- Please note that we really cannot accept late claims under any circumstances.
- We plan to review the system in the autumn, after a full consultation with every department. / After a full consultation with every department, we plan to review the system in the autumn.
E. Twoja kolej
- Admittedly, the service at Café Lumo is slow. Surprisingly, nobody seemed to mind: even the children waited patiently. Soup is served only at lunchtime. Personally, I don't really understand the fuss about the desserts, but the coffee is excellent.
- Honestly, I'd love to help, but I'm free only on Sunday evening, and even then just for an hour. I don't really think I'd be much use by then. Could I bring you dinner instead?
- Naturally, she answered the question. (= of course she answered it) She answered the question naturally. (= in a relaxed, natural way)
F. Powtórka mieszana
- It surprised everyone that the shop closed so suddenly, after forty years on the high street.
- She is still working at the same bank after all these years.
- The results suggest that the drug may be effective.
