Vị trí trạng từ trong tiếng Anh: phạm vi của only, even, really don't và trạng từ quan điểm (Adverbials)
Adverbials: Position, Scope and Viewpoint
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể đặt only, even, just và also để chúng nhắm đúng vào những từ bạn muốn, điều khiển phạm vi của trạng từ khi có phủ định (I really don't like it và I don't really like it), dùng trạng từ câu như frankly, admittedly, technically để thể hiện quan điểm, tránh nhầm giữa trạng từ chỉ cách thức và trạng từ câu, và đặt đúng chỗ những trạng ngữ dài.
Ý chính
Một trạng ngữ (adverbial) có thể tác động lên một từ, một cụm từ, hoặc cả câu. Phần mà nó tác động gọi là phạm vi (scope), và trong tiếng Anh, vị trí là tín hiệu chính cho biết phạm vi ấy.
Hãy hình dung trạng từ như một chiếc ô: nó che những gì đứng sau nó. Only Sara saw the email — chiếc ô che Sara; Sara saw only the email — nó che the email. Một trạng từ câu (sentence adverb) là chiếc ô lớn che cả câu: Frankly, the plan is a mess không mô tả kế hoạch rối tung theo cách nào; nó cho người đọc biết người viết đang nói với thái độ ra sao.
Not cũng là một chiếc ô, và thứ tự của hai chiếc ô rất quan trọng. Trong I really don't like it, really che don't like: ghét thật sự. Trong I don't really like it, not che really like: không thích lắm, nói nhẹ nhàng, lịch sự. Khi nói, trọng âm có thể di chuyển chiếc ô; khi viết thì không có trọng âm, nên vị trí phải làm toàn bộ công việc.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tin vui: với phủ định, tiếng Việt hoạt động giống hệt tiếng Anh — từ đứng trước che từ đứng sau. Tôi thật sự không thích là ghét; Tôi không thật sự thích là không thích lắm. Khác biệt nằm ở chỗ khác: chữ chỉ của tiếng Việt thường đứng trước động từ dù nó nhắm vào tân ngữ, và người nghe hiểu nhờ ngữ cảnh; ngay cả … cũng cần đủ hai chữ, còn tiếng Anh chỉ cần even.
| Tiếng Việt | Phạm vi | Tiếng Anh |
|---|---|---|
| Chỉ có Sara thấy email đó. | Sara | Only Sara saw the email. |
| Sara chỉ thấy email đầu tiên. | email đầu tiên | Sara saw only the first email. |
| Ngay cả các chuyên gia cũng bất ngờ. | các chuyên gia | Even the experts were surprised. |
| Tôi thật sự không thích bài hát này. | phủ định mạnh | I really don't like this song. |
| Tôi không thích bài hát này lắm. | phủ định nhẹ | I don't really like this song. |
| Không phải khách nào cũng ở lại ăn tối. | một số ở, một số về | Not all the guests stayed for dinner. |
| Thẳng thắn mà nói, kế hoạch này rối tung. | cả câu: thái độ người nói | Frankly, the plan is a mess. |
| Cá nhân tôi thì sẽ chọn phương án rẻ hơn. | cả câu: quan điểm | Personally, I'd choose the cheaper option. |
Lưu ý thêm: Tất cả học sinh đều không đỗ trong tiếng Việt rõ ràng là không ai đỗ. Còn All the students didn't pass trong tiếng Anh viết lại có thể hiểu theo hai cách, nên khi muốn nói "có người trượt", hãy viết Not all the students passed.
Cấu trúc
Ba vị trí chính
| Vị trí | Trạng ngữ thường gặp | Ví dụ |
|---|---|---|
| đầu câu (thường có dấu phẩy) | trạng từ câu, từ nối, thời gian/nơi chốn đưa lên đầu | Frankly, I'm not convinced. |
| giữa câu (trước động từ chính, sau trợ động từ thứ nhất, sau be) | only, even, just, also, tần suất, mức độ chắc chắn | She has probably forgotten. |
| cuối câu | cách thức, nơi chốn, thời gian, trạng ngữ dài | He explained the rules carefully. |
Trạng từ tiêu điểm: vị trí và phạm vi
| Câu | Phần được che | Nghĩa |
|---|---|---|
| Only the manager can sign the contract. | the manager | không ai khác ký được |
| The manager can only sign the contract. | sign? the contract? | mơ hồ khi viết — vì thế người viết cẩn thận sẽ dời only |
| The manager can sign only the contract. | the contract | không ký gì khác |
| Even the manager didn't know. | the manager | bất ngờ: người lẽ ra phải biết rõ nhất cũng không biết |
| The manager didn't even know. | know | đến mức tối thiểu cũng không: cô ấy còn không biết, nói gì đến hành động |
Phạm vi với phủ định: chiếc ô thứ nhất che chiếc ô thứ hai
| Câu | Nghĩa |
|---|---|
| I really don't like it. | mạnh: tôi ghét nó |
| I don't really like it. | nhẹ: tôi không thích lắm |
| He deliberately didn't answer. | anh ấy cố ý không trả lời |
| He didn't deliberately break it. | anh ấy làm vỡ, nhưng không cố ý |
| That isn't necessarily true. | có thể đúng, có thể không |
| Not all the guests came. | một số đến, một số không |
Trạng từ câu theo chức năng
| Chức năng | Ví dụ |
|---|---|
| người nói đang nói theo cách nào | frankly, honestly, seriously, briefly |
| theo góc nhìn nào | personally, technically, theoretically, legally, financially |
| đánh giá | fortunately, surprisingly, sadly, ironically, hopefully |
| nhượng bộ / thừa nhận | admittedly, granted (C1-13) |
| mức độ chắc chắn và nguồn tin | clearly, obviously, presumably, apparently (C1-08) |
Cách dùng
1Phạm vi của only, even, just và also
Trong hội thoại, only và even thường đứng giữa câu, và trọng âm cho biết chúng nhắm vào đâu. Trong văn viết cẩn thận, hãy đặt chúng ngay trước từ hoặc cụm từ chúng che, vì người đọc không nghe được trọng âm. Just (= only) và also theo cùng nguyên tắc. Vị trí cơ bản ở bài B1-33.
2Phạm vi với phủ định: really don't và don't really
Khi một trạng từ và not đi cùng nhau, từ đứng trước che từ đứng sau. Really, deliberately, completely, always và necessarily đổi nghĩa theo vị trí. Trạng từ chỉ mức độ chắc chắn (probably, certainly, definitely) thường đứng trước trợ động từ phủ định: She probably won't, không phải She won't probably. Necessarily thường đứng sau not. Chủ ngữ có all hoặc every + not có thể mơ hồ khi viết, nên hãy dùng not all khi bạn muốn nói "có người không".
3Trạng từ câu và quan điểm
Trạng từ câu bình luận về cả câu: câu ấy đúng đến mức nào, người nói cảm thấy thế nào về nó, hoặc nó đúng theo góc nhìn nào. Nó thường đứng đầu câu kèm dấu phẩy, nhưng vị trí giữa câu cũng phổ biến. Hopefully (= tôi hy vọng) nay đã là chuẩn trong hầu hết các phong cách, dù vài cẩm nang văn phong trang trọng vẫn tránh dùng.
4Trạng từ cách thức hay trạng từ câu?
Nhiều trạng từ có thể mô tả việc được làm như thế nào (cách thức) hoặc bình luận về cả câu. Vị trí và dấu phẩy cho người đọc biết bạn muốn nghĩa nào. Ở cuối câu, trạng từ thường chỉ cách thức; ở đầu câu kèm dấu phẩy, nó thường là trạng từ câu.
5Đặt trạng ngữ dài
Trạng ngữ dài thích đứng đầu hoặc cuối câu, không thích đứng giữa (C2-04). Đừng đặt trạng ngữ giữa động từ và một tân ngữ ngắn. Nếu tân ngữ rất dài, nguyên tắc end-weight cho phép một trạng ngữ ngắn đứng trước nó. Một trạng từ ngắn chen giữa to và động từ — "split infinitive" — được chấp nhận trong tiếng Anh hiện đại và đôi khi là cách rõ nhất; trạng ngữ dài ở đó thì vụng.
6Trạng từ có hai dạng (ôn lại)
Một vài trạng từ có dạng gốc và dạng -ly với nghĩa khác nhau: dạng gốc thường mang nghĩa đen (fly high, travel free, open wide, dig deep, work hard), còn dạng -ly mang nghĩa trừu tượng hoặc "ở mức độ cao" (highly, freely, widely, deeply, hardly). Phần cơ bản ở bài A2-09.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. Đặt "rất thích" giữa động từ và tân ngữ. Tiếng Việt nói Tôi rất thích bài này, nên nhiều bạn đặt very hoặc very much ngay cạnh động từ like. Trong tiếng Anh, trạng ngữ không chen giữa động từ và một tân ngữ ngắn, và very không đứng một mình trước like.
2. "Ngay cả … cũng" thành even … also. Tiếng Việt cần cả "ngay cả" lẫn "cũng". Tiếng Anh chỉ cần even; thêm also là thừa, nhất là trong câu phủ định.
3. "Theo tôi" thành according to me. According to dùng để dẫn nguồn của người khác (according to the report). Để nêu quan điểm của mình, hãy dùng trạng từ câu như personally hoặc cụm in my opinion.
4. Đặt "chỉ" trước động từ khi viết. Tiếng Việt đặt "chỉ" trước động từ và để ngữ cảnh lo phần còn lại. Trong văn viết tiếng Anh (quy định, thông báo, hướng dẫn), hãy đặt only ngay trước phần nó che, để không ai hiểu nhầm.
Đừng nhầm lẫn
really don't và don't really — Từ thứ nhất che từ thứ hai. Really don't làm phủ định mạnh hơn; don't really làm nó nhẹ đi, và là cách lịch sự phổ biến để phản đối hoặc từ chối. Tiếng Việt cũng phân biệt như vậy: "thật sự không" và "không … lắm".
only khi nói và only khi viết — Khi nói, only thường đứng giữa câu và trọng âm cho biết phạm vi. Khi viết, hãy đặt nó cạnh những từ nó che. Xem B1-33.
hopefully (trạng từ câu) và hopefully (cách thức) — Là trạng từ câu, nó nghĩa là "tôi hy vọng"; ở cuối câu, nó nghĩa là "đầy hy vọng".
Chính tả và phát âm
- Trạng từ câu ở đầu câu có dấu phẩy theo sau khi viết và một quãng ngắt ngắn khi nói: Frankly, …
- Khi nói, only thường không được nhấn, và trọng âm chính rơi vào từ mà nó nhắm tới: I only saw Tom. Even thường mang một phần trọng âm riêng, cùng với từ được nhắm tới: Even the boss didn't know.
- Trong I don't really like it, really thường mang ngữ điệu xuống rồi lên (fall-rise), báo hiệu sự lịch sự hoặc dè dặt: giọng hạ xuống rồi hơi nâng lên trên really. Đây là ngữ điệu của cả cụm, không phải một thanh điệu gắn vào từng âm tiết như tiếng Việt — đừng đọc really thành hai âm tiết mang hai "dấu" khác nhau.
- Đuôi -ly sau phụ âm: đừng chèn thêm nguyên âm. Frankly /ˈfræŋkli/ có cụm /ŋkl/ liền nhau; tránh đọc thành ba âm tiết kiểu "phren-cờ-li".
- Highly /ˈhaɪli/: âm /h/ đầu nhẹ, như hơi thở ra. Admittedly /ədˈmɪtɪdli/ — trọng âm ở mit; presumably /prɪˈzjuːməbli/ (UK), /prɪˈzuːməbli/ (US) — trọng âm ở âm tiết thứ hai. Âm /z/ ở đây rung, không phải "d" hay "gi" của tiếng Việt miền Bắc.
Quy tắc vàng
Vị trí cho biết phạm vi: trạng từ che những gì đứng sau nó. Khi viết, đặt only và even ngay trước phần chúng che; với phủ định, từ thứ nhất che từ thứ hai (really don't = mạnh, don't really = nhẹ). Dùng vị trí đầu câu và dấu phẩy cho lời bình về cả câu, và giữ trạng ngữ dài ở hai đầu câu, không chen giữa động từ và tân ngữ.
Luyện tập
A. Hình thức
Viết lại mỗi câu theo yêu cầu. Chỉ thay đổi trạng ngữ và những gì nó cần.
-
Viết lại để lời từ chối nghe nhẹ nhàng, lịch sự, không gay gắt: I really don't want to join the committee.
-
Viết lại để câu có nghĩa là "anh ấy cố ý không trả lời": He didn't deliberately answer the question.
-
Viết lại cho một bản báo cáo để câu rõ ràng có nghĩa là "một số người đã trượt": All the applicants didn't pass the first interview.
-
Viết lại với "necessarily" để câu có nghĩa là "giá cao không bảo đảm chất lượng": A higher price means better quality.
-
Viết lại với "Clearly" làm trạng từ câu, để câu có nghĩa là "hiển nhiên là anh ấy đã không giải thích": He didn't explain the problem clearly.
-
Viết lại với "probably" ở vị trí thông thường của nó: The landlord won't agree to lower the rent.
-
Viết lại với "in detail" đứng trước tân ngữ dài, để tân ngữ ở cuối câu: We discussed the proposals that the three regional committees had submitted over the summer in detail.
B. Ý nghĩa
Chọn câu tốt hơn trong ngữ cảnh. Ghi chú giải thích lý do.
-
Một đồng nghiệp hỏi bạn có thích bài thuyết trình của trưởng phòng kinh doanh mới không, và bạn muốn nghe lịch sự chứ không gay gắt. Câu trả lời nào phù hợp?not đứng trước really làm phủ định nhẹ đi; really đứng trước not làm nó mạnh lên
-
Một bản tin: không ai trong công ty biết về vụ sáp nhập, kể cả người lẽ ra phải biết rõ nhất. Câu nào nói điều này?even che chủ ngữ: người ít có khả năng không biết nhất
-
Một lời phàn nàn: nhân viên lễ tân không làm đến mức tối thiểu, nói gì đến chuyện giải quyết vấn đề. Câu nào nói điều này?even che động từ: đến mức tối thiểu cũng không
-
Một thực đơn in sẵn phải nói rõ cá tươi chỉ được phục vụ vào thứ Sáu, không có ngày nào khác. Câu nào rõ hơn khi viết?khi viết, only đứng ngay trước phần nó che
-
Một luật sư nói với thân chủ rằng, xét chặt chẽ theo luật, hợp đồng thuê đã hết hạn, dù chưa ai yêu cầu ông ấy dọn đi. Câu nào chính xác hơn?technically = xét theo nghĩa chặt chẽ; personally nêu ý kiến riêng, không phải sự thật
-
Một cuốn tiểu sử: người viết muốn nói "dĩ nhiên là bà ấy nhận lời". Câu nào nói điều này?đầu câu + dấu phẩy = trạng từ câu; ở cuối câu, nó mô tả cách thức
C. Tìm lỗi sai
Mỗi câu có một lỗi về trạng từ, hoặc đã đúng. Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
According to the latest survey, it is wide believed that the new bypass has made the town centre noisier rather than quieter.
-
The inspector examined carefully every document before she signed the final report and sent it to the ministry.
-
The company hopes to more than double its profits over the next three years by opening new branches abroad.
-
She has worked very hardly all year, so it is no surprise that her manager has recommended her for promotion.
-
Admittedly, the hotel was a little noisy at night, but the staff were friendly and the breakfast was excellent.
D. Trong ngữ cảnh
Biên tập thông báo để nó nói đúng điều người viết muốn nói. Viết lại hoặc chọn theo yêu cầu.
(19) From 1 March, the finance team will only process expense claims on Fridays. (20) All claims sent by post will not be accepted. (21) Senior managers must even use the new online form; there are no exceptions. Last year many of you found the instructions confusing. (22) We did not explain the rules clearly, and we apologise. (23) Please note that we cannot really accept late claims under any circumstances. (24) We plan to, after a full consultation with every department, review the system in the autumn. If you have any questions, please contact the finance office.
-
Viết lại câu (19) để khi đọc, câu rõ ràng có nghĩa là thứ Sáu là ngày duy nhất.
-
Viết lại câu (20) để câu rõ ràng có nghĩa là không đơn nào gửi qua bưu điện được chấp nhận.
-
Viết lại câu (21) để "even" che "senior managers".
-
Ở câu (22), người viết thừa nhận lời giải thích của họ chưa tốt. Phiên bản nào nói điều này?ở cuối câu, clearly mô tả cách thức; ở đầu câu nó có nghĩa là "hiển nhiên"
-
Viết lại câu (23) để đó là một lời từ chối dứt khoát, không phải nhẹ nhàng.
-
Viết lại câu (24) để trạng ngữ dài không chen vào giữa to-infinitive.
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh theo các tiêu chí cho sẵn.
-
Viết một bài nhận xét ngắn (3–4 câu) về một quán cà phê hoặc nhà hàng cho một trang web địa phương. Tiêu chí: ít nhất hai trạng từ câu khác nhau (ví dụ admittedly, surprisingly, personally) với dấu phẩy đúng; only hoặc even đứng ngay trước phần nó che; một câu phủ định có really ở vị trí khớp với ý bạn.
-
Một người bạn nhờ bạn giúp chuyển nhà vào cuối tuần, nhưng bạn không giúp được. Viết một tin nhắn lịch sự (2–3 câu). Tiêu chí: một câu phủ định nhẹ với don't really hoặc not necessarily; một trạng từ câu; một trạng từ tiêu điểm (only, just hoặc even) đặt trước phần nó che.
-
Viết hai câu dùng cùng một trạng từ ở hai vị trí với hai nghĩa khác nhau (trạng từ cách thức và trạng từ câu), và thêm một lời giải thích ngắn sau mỗi câu.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
C2-04 Cấu trúc câu và dòng thông tin trong tiếng Anh: end-focus, end-weight và cấu trúc song song (Information Flow) Viết lại với dummy it để mệnh đề nặng đứng cuối câu: That the shop closed so suddenly, after forty years on the high street, surprised everyone.
-
B1-33 Vị trí trạng từ trong câu: still, yet, already, even, only, also (Adverb Position) Viết lại với "still" ở vị trí giữa câu thông thường: She is working at the same bank after all these years.
-
C1-08 Cách nói giảm mức chắc chắn (Hedging): seem, appear, apparently, arguably, it could be argued Phần tóm tắt cho một tạp chí học thuật. Câu nào phù hợp hơn?nói giảm, rào đón: nhận định học thuật được đưa ra một cách thận trọng
Đáp án
A. Hình thức
- I don't really want to join the committee.
- He deliberately didn't answer the question.
- Not all the applicants passed the first interview.
- A higher price doesn't necessarily mean better quality.
- Clearly, he didn't explain the problem.
- The landlord probably won't agree to lower the rent.
- We discussed in detail the proposals that the three regional committees had submitted over the summer.
B. Ý nghĩa
- I didn't really enjoy it, to be honest.
- Even the finance director didn't know about the merger.
- The receptionist didn't even apologise.
- We serve fresh fish only on Fridays.
- Technically, the lease ended last month, but nobody has asked you to leave.
- Naturally, she accepted the offer.
C. Tìm lỗi sai
- According to the latest survey, it is widely believed that the new bypass has made the town centre noisier rather than quieter.
- The inspector carefully examined every document before she signed the final report and sent it to the ministry. / The inspector examined every document carefully before she signed the final report and sent it to the ministry.
- ✓ The company hopes to more than double its profits over the next three years by opening new branches abroad.
- She has worked very hard all year, so it is no surprise that her manager has recommended her for promotion.
- ✓ Admittedly, the hotel was a little noisy at night, but the staff were friendly and the breakfast was excellent.
D. Trong ngữ cảnh
- From 1 March, the finance team will process expense claims only on Fridays.
- No claims sent by post will be accepted. / Claims sent by post will not be accepted.
- Even senior managers must use the new online form; there are no exceptions.
- We did not explain the rules clearly, and we apologise.
- Please note that we really cannot accept late claims under any circumstances.
- We plan to review the system in the autumn, after a full consultation with every department. / After a full consultation with every department, we plan to review the system in the autumn.
E. Đến lượt bạn
- Admittedly, the service at Café Lumo is slow. Surprisingly, nobody seemed to mind: even the children waited patiently. Soup is served only at lunchtime. Personally, I don't really understand the fuss about the desserts, but the coffee is excellent.
- Honestly, I'd love to help, but I'm free only on Sunday evening, and even then just for an hour. I don't really think I'd be much use by then. Could I bring you dinner instead?
- Naturally, she answered the question. (= of course she answered it) She answered the question naturally. (= in a relaxed, natural way)
F. Ôn tập tổng hợp
- It surprised everyone that the shop closed so suddenly, after forty years on the high street.
- She is still working at the same bank after all these years.
- The results suggest that the drug may be effective.
