İngilizcede Gelecek Zaman Yapıları: Will, Going To, Present Continuous ve Present Simple Farkı
Talking About the Future: Which Form?
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda kesinleşmiş randevular için present continuous, tarifeler için present simple ve hemen olacak şeyler için be about to kullanabilecek; duruma göre bunlarla will ve going to arasında seçim yapabileceksiniz.
Temel Fikir
İngilizcede tek bir "gelecek zaman" yoktur. Bunun yerine geleceği anlatmanın birkaç yolu vardır ve her biri dinleyene geleceğin nereden geldiğini söyler.
Dört kaynak düşünün. Bir tarife: gelecek, yedide kalkan bir tren gibi bir programla belirlenmiştir — present simple. Bir randevu: başkalarıyla anlaşmışsınızdır, ajandanızda yazılıdır — present continuous. Bir niyet: kafanızda karar verilmiştir ya da kanıtı görüyorsunuzdur — going to. Ve şu an: konuşurken karar verir, teklif eder, söz verir ya da görüşünüzü söylersiniz — will.
Bir de hemen şimdi, birkaç saniye içinde olmak üzere olan gelecek vardır: The film is about to start. (Film başlamak üzere.)
Çoğu zaman birden fazla yapı mümkündür ve aradaki fark küçüktür. Ama "Bu gelecek nereden geliyor?" sorusu sizi genellikle en doğal seçime götürür.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede de gelecek için tek bir yapı kullanmayız: -ecek, -iyor, -(y)eyim, -mek üzere. Hatta randevular için Türkçe de İngilizce gibi şimdiki zamanı kullanır: "Yarın Sam'le buluşuyorum." Bu konuda iki dil aynı çalışır. Asıl fark tarifelerde ortaya çıkar; bir de "-ecek" ekini her duruma uyar sanmak yaygın bir tuzaktır.
| Kaynak | Türkçe | İngilizce |
|---|---|---|
| tarife | Tren yedi on beşte kalk-ıyor. | The train leaves at seven fifteen. |
| randevu | Saat altıda Sam'le buluş-uyor-um. | I'm meeting Sam at six. |
| niyet | Gelecek ay babaannemi ziyaret ed-eceğ-im. | I'm going to visit my grandmother next month. |
| şimdi verilen karar | Ben bak-ayım. | I'll go. |
| birkaç saniye sonra | Film başla-mak üzere. | The film is about to start. |
Dikkat: Türkçede tarifeler için çoğu zaman "-iyor" kullanırız; İngilizcede ise resmi programlar için en doğal seçim present simple'dır.
Yapı
Gelecek için present continuous — am/is/are + -ing hali; genellikle gelecek bildiren bir zaman ifadesiyle (ya da anlam bağlamdan anlaşılıyorsa).
| Örnek | Neden |
|---|---|
| I'm meeting Sam at six. | Sam'le anlaştık |
| We're flying to Rome on Friday. | biletler alındı |
| She isn't coming to the party. | kendisi söyledi |
Gelecek için present simple — yalın hal / fiil + -s; resmi programlar için.
| Örnek | Neden |
|---|---|
| The train leaves at seven fifteen. | tarife |
| The film starts at eight. | sinema programı |
| What time does the shop open tomorrow? | açılış saatleri |
Be about to + yalın hal — bir şey çok yakında, birkaç saniye ya da dakika içinde olacak.
| Örnek | Neden |
|---|---|
| The film is about to start. | bir iki dakika içinde |
| I'm about to go out. | kapıdayım |
Yapıların karşılaştırması
| Yapı | Gelecek nereden geliyor | Örnek |
|---|---|---|
| present simple | tarife ya da resmi program | The bus leaves at nine. |
| present continuous | başkalarıyla yapılmış, ajandadaki bir randevu | I'm seeing the dentist on Tuesday. |
| going to | kişisel plan ya da niyet; şu anki kanıt | I'm going to clean my room. / It's going to rain. |
| will | şimdi verilen karar; teklif; söz; görüş | I'll get it! / I think you'll like it. |
| be about to | önümüzdeki birkaç an | Quick! The train is about to leave. |
Kullanımlar
1Kesinleşmiş randevular için present continuous
Ayarlanmış gelecek planları için present continuous kullanın: biriyle saat ve yer konusunda anlaştınız, bilet aldınız ya da ajandanıza yazdınız.
2Tarifeler ve programlar için present simple
Resmi bir tarife ya da programla belirlenmiş olaylar için present simple kullanın: ulaşım, filmler, dersler, mağazalar, etkinlikler.
3Bir olay, farklı yapılar
Aynı gelecek olay, konuşanın ne söylemek istediğine göre farklı yapılarla anlatılabilir.
4Bağlam nasıl karar verir
Bazı seçimler açıkça daha iyidir, çünkü yapı geleceğin kaynağına uyar. O anda verilen kararlar will ile; önceden verilen kararlar going to ya da present continuous ile; görülen kanıt going to ile; tarifeler present simple ile söylenir.
5Kimsenin ayarlamadığı şeyler
Present continuous, insanların ayarladığı şeyler içindir. Hava durumu gibi kimsenin ayarlamadığı şeyler için will ya da going to kullanın.
6Be about to — çok yakın gelecek
Önümüzdeki birkaç anda olacak bir şey için be about to + yalın hal kullanın: "…-mek üzere". Genellikle zaman ifadesi gerekmez, çünkü anlam zaten "çok yakında"dır. (Geçmiş hali was about to B2-18'de.)
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "-ecek" ekini her zaman "will" ile çevirmek. Türkçede "Cuma günü İzmir'e uçacağım", "Cumartesi akşamı nereye gideceksin?" demek çok doğaldır. "-ecek" akla hemen will getirir. Ama İngilizcede önceden ayarlanmış bir plan için will pek doğal duyulmaz; randevu için present continuous, niyet için going to daha iyidir.
2. Teklifi geniş zamanla yapmak. Türkçede "Dur, sana su getiririm" ya da "Ben bakarım" deriz. Bu geniş zaman İngilizceye present simple olarak geçince teklif anlamı kaybolur. O anda yapılan teklif will ister.
3. Tarife sorusunu "kalkıyor"dan çevirmek. "Uçak ne zaman iniyor?" sorusundaki "-iyor" akla is getirir; ardından fiil yalın kalınca iki zaman birbirine karışır. Resmi programlar için İngilizcede en doğal seçim present simple'dır ve soru does ile kurulur. Tarifeye will eklemek de gereksizdir; eklerseniz bile arkasından -s gelmez.
4. "-mek üzere" kalıbında -ing kullanmak. "Yemeğe oturmak üzereyiz" cümlesindeki "-mek", İngilizcede bazı öğrencilere -ing'i hatırlatır. Ama about to'dan sonra fiilin yalın hali gelir.
Karıştırılmasın
going to ve present continuous — Çoğu zaman ikisi de mümkündür. Going to kafanızdaki niyete odaklanır; present continuous başkalarıyla yapılmış ayarlamaya (saat, yer, kişiler) odaklanır.
Şimdiki an için present continuous ve gelecek için present continuous — Yapı aynıdır; gelecek anlamını bir zaman ifadesi (ya da bağlam) gösterir. Türkçede de aynıdır. Bkz. A1-22.
Bu yapılar ve future continuous — I'll be working at nine tomorrow (yarın saat dokuzda çalışıyor olacağım — gelecekteki bir anda devam eden eylem) B1-05'te.
Yazım ve Telaffuz
- Saatler: 7.15 (UK) / 7:15 (US). seven fifteen ya da a quarter past seven diye okunur; bkz. A1-19.
- Randevu cümlelerinde vurgu genellikle asıl fiile ve saate düşer: I'm meeting her at six.
- Hızlı konuşmada going to "gonna" gibi duyulabilir, ama yer bildirirken asla: I'm gonna call (olur) / I'm going to Rome (gonna olmaz). Bkz. T-01.
- What are you doing…? hızlı konuşmada çoğu zaman "Whatcha doing…?" /ˈwɒtʃə ˈduːɪŋ/ (UK), /ˈwɑːtʃə ˈduːɪŋ/ (US) — "woça duing" gibi duyulur.
- about to: about başta zayıftır /əˈbaʊt/ — "ı-BAUT"; to da zayıftır /tə/: It's about to start "its ıbaut tı start" gibi duyulur.
Altın Kural
Geleceğin nereden geldiğini sorun: tarife → present simple, randevu → present continuous, niyet ya da görülen kanıt → going to, şimdi verilen karar, teklif, söz ya da görüş → will, önümüzdeki birkaç an → be about to. İki yapı da mümkünse, söylemek istediğinize uyanı seçin. Türkçedeki "-ecek" ekine aldanıp her şeyi will ile söylemeyin.
Alıştırmalar
A. Yapı
Parantez içindeki fiili uygun gelecek yapısıyla yazın.
-
The bus (leave) at 5.30 tomorrow morning.leaves = en doğal (tarife)
-
I (have) lunch with Maria on Friday. We booked a table.
-
"I've left my wallet at home." "Don't worry, I (pay)."
-
Look at that driver! He (crash).
-
The film (not start) until nine.
-
Hurry! The shop (be about to / close).
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: "Is that the doorbell?" "… see who it is."
-
Doğru olanı seçin: I decided last week. I … start running every day.
-
Doğru olanı seçin: "Are you free on Thursday?" "No, I … a client."
-
Doğru olanı seçin: I think robots … do most housework one day.
-
Konuşan kişi ne demek istiyor? "I'm about to leave."
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
The concert will starts at eight.
-
When is the train leave?
-
I'm about to calling you.
-
We're having a party on Saturday. Can you come?
D. Bağlam İçinde
Diyaloğu tamamlayın; parantez içindeki fiili uygun gelecek yapısıyla yazın.
Jess: What 16 you doing this weekend?
Omar: My cousin's wedding! The ceremony 17 (start) at two on Saturday, and we 18 (drive) there in the morning.
Jess: Sounds great. What's the weather like there?
Omar: The forecast says it 19 (be) sunny. I can't wait!
Jess: Oh, my phone's battery 20 (be about to / die). I 21 (call) you tomorrow, OK?
E. Sıra Sende
-
Gelecek hafta için gün ya da saatiyle iki randevunuzu yazın.
-
Yarınla ilgili bir program bilgisi ve bir tahmin yazın.
F. Karışık Tekrar
-
A2-02 İngilizce Past Simple ve Past Continuous Farkı: When, While, During ve For Doğru olanı seçin: I was cooking … the phone rang.
-
A1-23 İngilizce Present Simple ve Present Continuous Farkı: I Work mü, I'm Working mi? Doğru olanı seçin: I … this word.
-
A2-04 İngilizce Will Kullanımı: Anlık Kararlar, Sözler, Teklifler ve Tahminler Doğru olanı seçin: … I open the window?
Cevap anahtarı
A. Yapı
- leaves / will leave / is leaving / is going to leave
- 'm having / am having / 'm going to have / am going to have
- 'll pay / will pay
- 's going to crash / is going to crash
- doesn't start / does not start / isn't starting / won't start / will not start
- is about to close / 's about to close
B. Anlam
- I'll
- am going to
- 'm meeting
- will
- in a few moments
C. Hatayı Bul
- The concert starts at eight. / The concert will start at eight.
- When does the train leave?
- I'm about to call you.
- ✓ We're having a party on Saturday. Can you come?
D. Bağlam İçinde
- are
- starts / 's starting / is starting / 'll start / will start
- 're driving / are driving / 're going to drive / are going to drive / 'll drive / will drive
- 's going to be / is going to be / 'll be / will be
- is about to die / 's about to die
- 'll call / will call / 'm going to call / am going to call
E. Sıra Sende
- I'm meeting my sister on Tuesday. I'm playing tennis on Friday at six.
- My first class starts at nine. I think it'll be a long day.
F. Karışık Tekrar
- when
- don't understand
- Shall
