Feʼl + -ing yoki feʼl + to oʻzbekcha: want to, enjoy -ing, want someone to
Verb + -ing or Verb + To
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz want, decide, enjoy va finish kabi keng tarqalgan feʼllardan keyin ikkinchi feʼlni toʻgʻri shaklda — infinitive (to + feʼl) yoki -ing shakli bilan — ishlata olasiz va boshqa odamlardan nima qilishini xohlashingizni ayta olasiz (I want you to listen).
Asosiy gʻoya
Ingliz tilida koʻpincha ikki feʼl yonma-yon keladi: I want to go. I enjoy cooking. Birinchi feʼl ikkinchisining shaklini belgilaydi.
A1-25 dagi oʻq esingizdami? To koʻpincha oʻq kabi oldinga, hali sodir boʻlmagan harakatga ishora qiladi. Siz want, hope, plan, decide yoki promise qilganingizda ikkinchi harakat keyinroq keladi: I decided to learn the guitar — oʻrganish kelajakda.
-ing shakli esa koʻpincha harakatning oʻziga, haqiqiy yoki tanish narsa sifatida qaraydi. Enjoy, finish, avoid yoki keep haqida gapirganda faoliyatni bir butun narsa sifatida aytasiz: I enjoy cooking.
Bu qonun emas, eslab qolish uchun yordamchi — istisnolar bor. Eng ishonchli yoʻl — har bir feʼlni oʻz sherigi bilan bitta blok sifatida yodlash: decide to, enjoy -ing.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbek tilida bunday feʼllardan keyin ikkinchi feʼl koʻpincha bitta shaklda keladi: harakat nomi -ish (kelishik qoʻshimchasi bilan): «sotishga qaror qildik», «uydan ishlashni yoqtirasizmi?», «suzishni yaxshi koʻraman». Shuning uchun oʻzbekcha gapning oʻzi to kerakmi yoki -ing kerakmi, hech narsa demaydi — buni inglizcha feʼlning oʻzi hal qiladi. Boshqa odam haqida esa oʻzbekchada egalik qoʻshimchasi bilan aytamiz: «ota-onam advokat boʻlishimni xohlaydi». Inglizchada bu tuzilma butunlay boshqa: want + kishi + to.
| Oʻzbekcha | Inglizcha andoza | Inglizcha |
|---|---|---|
| Mashinani sotishga qaror qildik. | decide + to | We've decided to sell the car. |
| Uydan ishlashni yoqtirasizmi? | enjoy + -ing | Do you enjoy working from home? |
| Dengizda suzishni yaxshi koʻraman. | love + ikkalasi ham | I love swimming / to swim in the sea. |
| Ota-onam advokat boʻlishimni xohlaydi. | want + kishi + to | My parents want me to become a lawyer. |
| Rahbar bizga ertaga qaytib kelinglar, dedi. | tell + kishi + to | The manager told us to come back tomorrow. |
| Mashina olmaslikka qaror qildim. | not + to | I've decided not to buy a car. |
Qisqasi: oʻzbekcha «-ish» ga qarab tanlamang. Har bir inglizcha feʼlni sherigi bilan yodlang: want to, enjoy -ing.
Tuzilish
Feʼl + to (infinitive)
| Feʼl | Misol |
|---|---|
| want | I want to travel. |
| need | You need to sleep. |
| decide | We decided to stay. |
| hope | I hope to see you soon. |
| plan | They're planning to move. |
| promise | He promised to call. |
| agree | She agreed to help. |
| learn | My son is learning to swim. |
| try | I tried to open it. |
| would like | I'd like to book a table. |
Feʼl + -ing shakli
| Feʼl | Misol |
|---|---|
| enjoy | I enjoy reading. |
| finish | Have you finished eating? |
| mind | I don't mind waiting. |
| stop | He stopped smoking. (= endi chekmaydi) |
| keep | She keeps calling me. |
| avoid | I avoid driving at rush hour. |
| suggest | Tom suggested taking a taxi. |
| imagine | Imagine living by the sea! |
| practise (UK) / practice (US) | I practise speaking every day. |
Ikkalasi ham mumkin — like, love, hate, start, begin, continue (A1-25 takrori)
| Feʼl | + to | + -ing |
|---|---|---|
| like / love / hate | I like to cook. | I like cooking. |
| start / begin | It started to rain. | It started raining. |
| continue | Prices continue to rise. | Prices continue rising. |
Feʼl + kishi + to
| Feʼl | Misol |
|---|---|
| want | I want you to listen. |
| ask | She asked me to wait. |
| tell | The doctor told him to rest. |
| would like | We'd like you to join us. |
Inkor: not ni to dan yoki -ing shaklidan oldin qoʻying: I decided not to go. Imagine not having a phone!
Qoʻllanish
1Feʼl + to — xohlash, qaror qilish, rejalashtirish
Bu feʼllardan keyin ikkinchi harakat odatda birinchisidan keyinroq keladi: siz xohlagan, rejalashtirgan yoki vaʼda bergan ish.
2Feʼl + -ing — zavqlanish, tugatish, qochish
Bu feʼllardan keyin ikkinchi feʼl -ing shaklida keladi. Ularni bir guruh sifatida yodlang.
3Like, love, hate, start, begin, continue — ikkala shakl ham
Bu feʼllar ikkala shakl bilan ham keladi, maʼno deyarli oʻzgarmaydi (like, love va hate ni A1-25 da koʻrgansiz). Like bilan -ing shakli koʻpincha zavqni bildiradi; like to odat yoki «shunday qilish yaxshi» degan fikrni bildirishi mumkin. Amerika ingliz tilida like to ikkala maʼnoda ham juda keng tarqalgan. Feʼldan oldin would like har doim to bilan keladi.
4Feʼl + kishi + to — want, ask, tell
Boshqa odam nima qilishini xohlashingizni aytish uchun kishini (koʻpincha obyekt olmoshini) feʼl va to orasiga qoʻying.
5Inkor shakllar — not to / not + -ing
Not ni bevosita ikkinchi feʼldan oldin qoʻying.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. Bitta «-ish» — ikki xil inglizcha shakl. Oʻzbekchada «oʻqishni yoqtiraman» ham, «oʻqishga qaror qildim» ham bir xil «-ish» bilan. Maktabda esa feʼlni to bilan yodlaganimiz uchun koʻpincha hamma joyga to qoʻyamiz. Enjoy, finish, avoid, keep dan keyin -ing keladi.
2. «Menga … dedi» → said me to. Oʻzbekchada buyruqni «… dedi» bilan yetkazamiz: «Ustoz bizga kitobni oʻqinglar, dedi». Inglizchada say dan keyin kishi bevosita kelmaydi va say + to + feʼl tuzilmasi yoʻq. tell + kishi + to ishlating.
3. «Menga … ni taklif qildi» → suggested me to. Oʻzbekchada «taklif qilmoq» va «maslahat bermoq» kishini «menga» bilan oladi. Inglizchada suggest dan keyin kishi + to kelmaydi: suggest + -ing.
Adashtirmang
like + -ing va would like + to — Like = umuman; would like = hozir, xushmuomala istak. A1-25 ga qarang. Oʻzbekchada: «yaxshi koʻraman» va «… -moqchi edim».
stop + -ing — Bu darsda stop + -ing «bu ishni endi qilmaslik» degani. Stop + to ning maʼnosi boshqa: B2-15 ga qarang.
try + to — Bu yerda try to «harakat qilmoq, urinmoq» degani. Try + -ing ning maʼnosi boshqa: B2-15 ga qarang. Feʼllarning uzunroq roʻyxatlari B1-17 da, obyekt + to oladigan boshqa feʼllar (advise, remind, persuade) B1-18 da.
-ing shaklidagi start / begin dan keyin — start yoki begin oʻzi -ing shaklida boʻlsa, to yaxshiroq: ikkita -ing yonma-yon noqulay eshitiladi.
Imlo va talaffuz
- -ing shakli imlosi: oxirdagi talaffuz qilinmaydigan e tushib qoladi (make → making, practise → practising); bitta urgʻuli qisqa unlidan keyingi oxirgi undosh ikkilanadi (stop → stopping, begin → beginning); -ie → -ying (lie → lying). A1-22 ga qarang.
- -ing oxiridagi /ŋ/ siz uchun oson: bu oʻzbekcha «ng» tovushi. Faqat oxiriga /k/ yoki /g/ qoʻshib yubormang.
- Feʼldan oldin to kuchsiz aytiladi: /tə/. Oʻzbek tilida unlilar toʻliq aytiladi, ingliz tilida esa I need to go da to juda qisqa, urgʻu need va go da.
- practise — britan ingliz tilida feʼl; practice — ot. Amerika ingliz tilida practice ikkalasi ham.
- Tez norasmiy nutqda want to koʻpincha «wanna» kabi eshitiladi: /ˈwɒnə/ (UK), /ˈwɑːnə/ (US). Oddiy yozuvda wanna yozmang. want boshidagi /w/ da lablarni yumaloqlang.
Oltin qoida
Har bir feʼlni sherigi bilan yodlang: want / decide / hope + to, enjoy / finish / avoid + -ing. Like, love, hate, start, begin va continue ikkalasini ham oladi. Boshqa odam haqida: want / ask / tell + kishi + to. Oʻzbekcha «-ish» ga qarab tanlamang.
Mashqlar
A. Tuzilish
Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.
-
I've decided (take) a cooking class.
-
Do you enjoy (live) in the city?
-
She promised (not / tell) anyone.
-
We need (leave) at seven.
-
Please stop (make) that noise!
-
Imagine (have) a house by the sea!
B. Maʼno
Toʻgʻri javobni tanlang yoki yozing.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: He kept … the same question.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: They agreed … the cost.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: I'd like … the fish, please.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: It started … at six.
-
Gapni oʻzgartirib yetkazing: "Wait here," the teacher said to us. The teacher told us .
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
I want that you help me.
-
He suggested to go to the beach.suggest + that ergash gapi: B2-14 ga qarang
-
Would you like coming with us?
-
I love cooking for my friends.
D. Kontekstda
Matnni toʻldiring. Qavs ichidagi feʼllarni toʻgʻri shaklda yozing.
This year I've decided 16 (get) fit. I want 17 (run) a 10K race in the autumn. I don't enjoy 18 (go) to the gym, so I've started 19 (cycle) to work. My sister keeps 20 (send) me healthy recipes, and she asked me 21 (join) her yoga class too.
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Bu yil qilishga qaror qilgan bitta ishingizni va tashlamoqchi boʻlgan bitta odatingizni yozing.
-
Dam olish kunlari zavq bilan qiladigan ikkita ishingizni va qilmaslikka harakat qiladigan bitta ishni yozing.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
A1-25 Like, want va would like oʻzbekcha: «I like» va «I'd like» farqi … to come to dinner on Friday?
-
A2-23 Could you, Can I, Shall I oʻzbekcha: ingliz tilida iltimos, ruxsat va taklif Would you mind (open) the window?
-
A2-21 Should va Ought To oʻzbekcha: ingliz tilida qanday maslahat beriladi? You should (try) the new café.
Javoblar
A. Tuzilish
- to take
- living
- not to tell
- to leave
- making
- having
B. Maʼno
- asking
- to share
- to try
- both are correct
- to wait here / to wait
C. Xatoni toping
- I want you to help me.
- He suggested going to the beach. / He suggested that we go to the beach. / He suggested we go to the beach.
- Would you like to come with us?
- ✓ I love cooking for my friends.
D. Kontekstda
- to get
- to run
- going
- cycling / to cycle
- sending
- to join
E. Sizning navbatingiz
- I've decided to learn Spanish. I want to stop eating so much sugar.
- I enjoy cooking and walking in the park. I avoid shopping on Saturdays.
F. Aralash takrorlash
- Would you like
- opening
- try
