Thức giả định trong tiếng Anh (The Subjunctive): suggest that he go, it is essential that she be
The Subjunctive and Formal Structures
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể dùng thức giả định (subjunctive) sau các động từ, tính từ và danh từ chỉ yêu cầu, đề nghị và tầm quan trọng (We recommend that he apply early. It is essential that she be present.), chọn giữa thức giả định, should và thì thông thường, và nhận ra were, lest và những cụm giả định cố định.
Ý chính
Phần lớn động từ mô tả điều đang đúng: He arrives at nine. Nhưng đôi khi ta nói về điều mà ai đó muốn trở thành sự thật: một yêu cầu, một lời đề nghị, một quy định. Với nghĩa "được yêu cầu, chưa thành sự thật" này, tiếng Anh trang trọng có một dạng đặc biệt: thức giả định.
Dạng này rất dễ tạo. Nó chỉ là động từ nguyên mẫu (base form), cho mọi chủ ngữ và ở mọi thời điểm: không -s, không -ed, không am/is/are. I insist that he leave. They demanded that she be told.
Hãy hình dung động từ bị khóa bằng một ổ khóa. Xung quanh nó, động từ chính có thể đổi — suggest, suggested, will suggest — nhưng động từ bị khóa trong mệnh đề that không bao giờ nhúc nhích. Hình dạng cố định đó báo cho người đọc: đây là một yêu cầu, không phải lời thuật lại một sự thật. Cũng vì thế mà She insisted that he stay (một yêu cầu) và She insisted that he stayed (một khẳng định về sự thật) có nghĩa khác nhau.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Có một tin vui: động từ tiếng Việt vốn không bao giờ đổi dạng, nên thức giả định trông rất "Việt" — that he go, that she be, giống hệt anh ấy đi, cô ấy có mặt. Cái khó nằm ở chỗ khác. Thứ nhất, tiếng Việt diễn đạt yêu cầu bằng phải hoặc nên, nên nhiều bạn thêm must vào mệnh đề that. Thứ hai, mẫu đề nghị / yêu cầu ai làm gì khiến nhiều bạn viết suggest him to…, demand them to…. Thứ ba, sau khi đã học kỹ quy tắc -s, nhiều bạn "sửa" luôn một thức giả định hoàn toàn đúng.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bác sĩ khuyên anh ấy bớt ăn mặn. | The doctor recommended that he cut down on salt. | không phải recommended him to cut |
| Điều quan trọng là mọi hành khách phải thắt dây an toàn. | It is essential that every passenger wear a seat belt. | "phải" → không cần must; wear, không phải wears |
| Chúng tôi đề nghị quý khách không sử dụng điện thoại trong buổi diễn. | We request that phones not be used during the performance. | not + động từ nguyên mẫu, không có don't |
| Cô ấy nhất quyết bắt anh ấy ở lại ăn tối. | She insisted that he stay for dinner. | yêu cầu → stay |
| Cô ấy khăng khăng rằng anh ấy đã ở nhà cả tối. | She insisted that he stayed at home all evening. | khẳng định sự thật → stayed |
| Cô ấy ghi lại mọi thứ kẻo quên. | She wrote everything down lest she should forget it. | kẻo ≈ lest (trang trọng) |
Cấu trúc
Thức giả định chỉ yêu cầu: từ kích hoạt + that + chủ ngữ + động từ nguyên mẫu
| Từ kích hoạt | Ví dụ | Ghi chú |
|---|---|---|
| động từ: suggest, recommend, propose, insist, demand, request, require, ask, urge | We recommend that she take the course. | không có -s với he/she/it |
| tính từ: essential, vital, important, crucial, imperative, necessary, advisable | It is essential that everyone arrive on time. | sau It is/was… |
| danh từ: suggestion, recommendation, requirement, demand, insistence, proposal | the requirement that each applicant submit a CV | trang trọng |
Động từ bị khóa không đổi theo động từ chính
| Động từ chính | Mệnh đề that |
|---|---|
| I suggest | that he apply now. |
| I suggested | that he apply now. (không phải applied) |
| I will suggest | that he apply now. |
Phủ định và bị động
| Loại | Dạng | Ví dụ |
|---|---|---|
| phủ định | not + động từ nguyên mẫu (không có do/does/did) | They asked that he not be disturbed. |
| bị động | be + past participle | It is vital that the data be protected. |
Ba cách nói cùng một ý
| Văn phong | Ví dụ | Dùng ở đâu |
|---|---|---|
| thức giả định | I suggest that he talk to HR. | (Mỹ) mọi văn phong; (Anh) trang trọng |
| should + động từ nguyên mẫu | I suggest that he should talk to HR. | chủ yếu (Anh), trung tính và trang trọng |
| thì thông thường | I suggest that he talks to HR. | chủ yếu (Anh), thân mật và trung tính |
Cách dùng
1Sau động từ chỉ đề nghị và yêu cầu
Sau suggest, recommend, propose, insist, demand, request, require, ask, urge + that, dùng chủ ngữ + động từ nguyên mẫu cho điều ai đó muốn xảy ra. Về những mẫu khác của các động từ này (suggest doing, ask someone to do), xem B2-14.
2Sau tính từ và danh từ chỉ tầm quan trọng và sự cần thiết
Sau It is / was + essential, vital, important, crucial, imperative, necessary, advisable + that, thức giả định diễn đạt một yêu cầu — giống "Điều quan trọng là … phải…". Mẫu này cũng theo sau các danh từ như requirement, recommendation, proposal.
3Should và thì thông thường: hai cách thay thế
Trong tiếng Anh Anh, should + động từ nguyên mẫu là cách thay thế phổ biến, trung tính. Trong tiếng Anh Anh thân mật và hằng ngày, nhiều người dùng thì hiện tại hoặc quá khứ thông thường. Trong tiếng Anh Mỹ, thức giả định là bình thường ngay cả trong văn nói hằng ngày. Cả ba đều đúng trong văn phong của riêng chúng.
4Thức giả định phủ định và bị động
Với câu phủ định, đặt not ngay trước động từ nguyên mẫu, không có do/does/did. Với câu bị động, dùng be + past participle cho mọi chủ ngữ.
5Were trong thức giả định (ôn tập)
Với những tình huống không có thật, tiếng Anh trang trọng dùng were cho mọi chủ ngữ sau if, as if, as though, wish, if only, suppose. Văn nói thân mật thường dùng was, nhưng were là dạng chuẩn trong văn viết, và If I were you là cụm cố định. Xem B2-21 và B1-08; về Were I to…, xem C1-03.
6Lest và những cụm giả định cố định
Lest (trang trọng và khá cổ) nghĩa là "để … không", "kẻo". Nó đi với thức giả định hoặc should. Một vài cụm cố định vẫn giữ dạng giả định cổ; hãy học chúng như những khối hoàn chỉnh. Chúng được dạy ở C2-09.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. "Yêu cầu / đề nghị ai làm gì" thành demand someone to do. Mẫu tiếng Việt đặt người ngay sau động từ: Khách hàng yêu cầu cửa hàng hoàn tiền. Với demand, suggest, insist, propose, tiếng Anh không cho phép tân ngữ + to-infinitive; hãy dùng mệnh đề that.
2. Dịch "phải" thành must trong mệnh đề that. Điều quan trọng là mọi người phải mang theo giấy tờ tùy thân — chữ "phải" rất tự nhiên trong tiếng Việt. Trong tiếng Anh, essential, vital, require, insist đã mang nghĩa bắt buộc; thêm must là thừa.
3. "Sửa" thức giả định bằng cách thêm -s. Động từ tiếng Việt không chia, nên người Việt phải luyện rất kỹ quy tắc -s của ngôi thứ ba — và rồi thêm -s cả vào chỗ không cần. Trong văn bản trang trọng, sau recommend that / it is vital that, động từ giữ nguyên mẫu.
Đừng nhầm lẫn
insist that + thức giả định và insist that + thì thông thường — Với thức giả định, insist là một yêu cầu ("nhất quyết bắt"). Với thì thông thường, nó nghĩa là "khăng khăng rằng điều gì đó là sự thật".
suggest that + thức giả định và suggest that + thì thông thường — Với thức giả định, suggest nghĩa là "đề xuất". Với thì thông thường, nó còn có thể nghĩa là "cho thấy".
Thức giả định và lùi thì trong câu tường thuật — Trong câu tường thuật, động từ thường lùi một thì (B1-12). Thức giả định thì không bao giờ lùi.
Chính tả và phát âm
- Thức giả định không có -s, nên khi nói rất khó nhận ra: that he leave /ðət hiː liːv/ kết thúc bằng /v/, không có âm /s/ hay /z/. Âm /v/ cuối cần môi dưới chạm nhẹ răng trên — đừng bỏ nó, cũng đừng biến nó thành "p".
- Ở câu phủ định, not thường được nhấn giọng: that he not be disturbed. Âm /t/ cuối của not có thể không bật mạnh, nhưng hãy chặn hơi rõ ràng để không nghe thành no.
- Lest /lest/ vần với best. Nó kết thúc bằng cụm /st/ — tiếng Việt không có cụm phụ âm cuối, nên hãy cố giữ cả /s/ lẫn /t/. Từ này chủ yếu dùng trong văn viết.
- That có thể bỏ trong văn phong ít trang trọng hơn (I suggest he call), nhưng thường được giữ trong văn viết trang trọng.
- Chính tả: apologise, organise (Anh); apologize, organize (Mỹ, cũng được dùng ở Anh).
Quy tắc vàng
Khi mệnh đề that diễn đạt một yêu cầu, lời đề nghị hay sự cần thiết, tiếng Anh trang trọng dùng chủ ngữ + động từ nguyên mẫu cho mọi chủ ngữ và mọi thì, và not + động từ nguyên mẫu cho câu phủ định — không -s, không to, không don't, không cần thêm must. Should + động từ nguyên mẫu là cách thay thế phổ biến trong tiếng Anh Anh, và thì thông thường chấp nhận được trong tiếng Anh Anh thân mật.
Luyện tập
A. Hình thức
Viết lại mỗi câu theo văn phong trang trọng với từ cho sẵn. Dùng thức giả định (động từ nguyên mẫu), trừ khi câu yêu cầu dùng should.
-
Viết lại với "insisted that": The coach told every player firmly that they had to train on Sunday.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "It is essential that": The room must be cleaned before the guests arrive.
-
Viết lại với "recommended that" và một câu phủ định: We advised her, "Don't sign the contract."
-
Viết lại với "requires that" và một câu bị động: Under the landlord's rules, the rent must be paid by the first of each month.
-
Viết lại với "should": I propose that the meeting start at nine.
-
Viết lại cho văn bản trang trọng: It is vital that the patient doesn't drink alcohol before the operation.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "There is a requirement": Every applicant must submit two references.
-
Viết lại với "lest": She wrote everything down so that she would not forget it.
B. Ý nghĩa
Chọn câu phù hợp với ngữ cảnh. Ghi chú giải thích lý do.
-
Bạn đang thuật lại rằng cô ấy khăng khăng nói anh ấy đã ở nhà, như một sự thật. Câu nào?insist + thì thông thường = khẳng định sự thật; + thức giả định = yêu cầu
-
Một hợp đồng thuê nhà. Câu nào phù hợp hơn?văn bản trang trọng cần thức giả định; keeps là thân mật (Anh)
-
Một báo cáo nghiên cứu mô tả điều dữ liệu cho thấy, không đưa ra đề xuất. Câu nào?suggest = cho thấy một sự thật, nên dùng thì thông thường
-
Một tin nhắn giữa hai người bạn ở Anh. Câu nào nghe tự nhiên hơn?thì thông thường là bình thường trong tiếng Anh Anh thân mật
-
Một bản tường thuật phiên tòa bằng tiếng Anh hiện đại, trang trọng. Câu nào tốt hơn?trật tự hiện đại là not + be; be not là cổ
-
Một bức thư tư vấn trang trọng. Câu nào tốt hơn?were là dạng chuẩn trong văn viết
C. Tìm lỗi sai
Mỗi câu có một lỗi hoặc đã đúng. Viết lại cả câu đã sửa. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
The teacher suggested me to read more widely before the exam, especially books on modern history.
-
After the scandal, the shareholders demanded that the chairman not to speak to the press until the inquiry was over.
-
The judge ordered that the reporters should not to film any part of the trial, including the reading of the verdict.
-
I insist him to come with us to the airport, because he doesn't know the way and his phone is broken.
-
The board recommended that the chief executive step down immediately and that an independent review be carried out.
D. Trong ngữ cảnh
Đọc bản nháp và ghi chú của người quản lý. Viết lại mỗi câu được đánh số theo văn phong trang trọng như yêu cầu.
Welcome to the Harbour View Hotel. We hope you enjoy your stay. Breakfast is served from 7 to 10 a.m. in the garden restaurant. (20) All rooms really have to be empty by 11 a.m. (21) Please don't smoke on the balconies — we're asking everyone. (22) We think it's a good idea to leave your valuables in the safe. (23) If you want to stay longer, please call reception the day before. (24) We need someone to tell the front desk about any damage. (25) Pets must not come into the restaurant, and that's really important. Thank you for helping us keep the hotel safe and comfortable for everyone.
-
Câu (20): bắt đầu bằng "It is essential that".
-
Câu (21): bắt đầu bằng "Management requests that guests".
-
Câu (22): bắt đầu bằng "It is recommended that" và dùng câu bị động.
-
Câu (23): bắt đầu bằng "Should a guest wish to stay longer, we ask that".
-
Câu (24): bắt đầu bằng "It is important that the front desk" và dùng câu bị động.
-
Câu (25): bắt đầu bằng "It is imperative that pets".
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh.
-
Viết 2–3 khuyến nghị trang trọng cho cẩm nang dành cho nhân viên mới của một công ty. Dùng ít nhất một tính từ kích hoạt (It is essential / vital that…), một động từ kích hoạt (We recommend / request that…) và một thức giả định phủ định.
-
Viết lại tin nhắn thân mật này thành một thông báo trang trọng dài 1–2 câu, dùng thức giả định ít nhất hai lần: "We'd like everyone to turn up early, and please nobody bring food."
-
Viết hai câu trong một tình huống tùy bạn chọn, cho thấy sự khác nhau giữa insist + thức giả định (một yêu cầu) và insist + thì thông thường (khẳng định một sự thật).
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
B2-14 Động từ tường thuật: suggest, deny, admit, accuse và các cấu trúc đi kèm (Reporting Verbs) Viết lại với "suggested" + -ing: He said, "Let's go home early."
-
C1-03 Câu điều kiện trang trọng và đảo ngữ câu điều kiện: Should you, Were I to, Had I known, But for (Formal Conditionals) Viết lại mà không dùng "if": If I were to accept the job, I'd have to move to another city.
Đáp án
A. Hình thức
- The coach insisted that every player train on Sunday.
- It is essential that the room be cleaned before the guests arrive.
- We recommended that she not sign the contract.
- The landlord requires that the rent be paid by the first of each month.
- I propose that the meeting should start at nine.
- It is vital that the patient not drink alcohol before the operation.
- There is a requirement that every applicant submit two references.
- She wrote everything down lest she forget it. / She wrote everything down lest she should forget it.
B. Ý nghĩa
- She insisted that he stayed at home all evening.
- It is essential that the tenant keep the flat clean.
- The results suggest that the drug is effective in older patients.
- It's important that she's at the station by six.
- The judge ordered that the witness's name not be published.
- If I were in your position, I would consult a lawyer.
C. Tìm lỗi sai
- The teacher suggested that I read more widely before the exam, especially books on modern history. / The teacher suggested that I should read more widely before the exam, especially books on modern history. / The teacher suggested reading more widely before the exam, especially books on modern history.
- After the scandal, the shareholders demanded that the chairman not speak to the press until the inquiry was over. / After the scandal, the shareholders demanded that the chairman should not speak to the press until the inquiry was over.
- The judge ordered that the reporters should not film any part of the trial, including the reading of the verdict. / The judge ordered that the reporters not film any part of the trial, including the reading of the verdict.
- I insist that he come with us to the airport, because he doesn't know the way and his phone is broken. / I insist that he should come with us to the airport, because he doesn't know the way and his phone is broken.
- ✓ The board recommended that the chief executive step down immediately and that an independent review be carried out.
D. Trong ngữ cảnh
- It is essential that all rooms be vacated by 11 a.m. / It is essential that all rooms be empty by 11 a.m.
- Management requests that guests not smoke on the balconies.
- It is recommended that valuables be left in the safe.
- Should a guest wish to stay longer, we ask that he or she contact reception the day before. / Should a guest wish to stay longer, we ask that they contact reception the day before.
- It is important that the front desk be informed of any damage.
- It is imperative that pets not enter the restaurant. / It is imperative that pets not be brought into the restaurant.
E. Đến lượt bạn
- It is essential that every new employee complete the safety training in the first week. We recommend that you meet your mentor before starting any project. We request that confidential documents not be taken out of the building.
- We request that all participants arrive early and that no food be brought into the hall.
- My grandmother insisted that we stay for dinner. My brother insisted that he had locked the door, but it was wide open.
F. Ôn tập tổng hợp
- He suggested going home early.
- Were I to accept the job, I'd have to move to another city.
