Danh từ hóa và cụm danh từ (Nominalisation and Noun Phrases) trong văn viết trang trọng
Nominalisation and Noun Phrases
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể biến động từ và tính từ thành danh từ, gói thông tin của cả một mệnh đề vào một cụm danh từ, xây dựng cụm danh từ với thông tin ở trước và sau danh từ chính, và quyết định khi nào lối viết gọn, trang trọng này giúp ích cho bài viết của bạn — và khi nào nó làm bài viết tệ đi.
Ý chính
Tiếng Anh hằng ngày kể chuyện bằng động từ: Prices rose sharply, so people bought less. Tiếng Anh trang trọng thường thích nói về sự việc như những sự vật: The sharp rise in prices led to a fall in demand. Biến một động từ hoặc tính từ thành danh từ gọi là danh từ hóa (nominalisation).
Hãy hình dung một sự việc như dòng nước chảy. Động từ để nó trôi qua. Danh từ hóa biến nó thành một viên đá: một vật rắn mà bạn có thể cầm lên, đo đạc và đặt vào chỗ khác trong câu. Khi là danh từ, sự việc có thể làm chủ ngữ (The rise… led to…), có thể đi với tính từ (a sharp rise), và có thể mang thêm thông tin ở trước và sau nó.
Nhưng đá cũng che giấu nhiều thứ. Trong cụm danh từ, ai làm gì có thể biến mất, và quá nhiều danh từ khiến văn bản chậm chạp và lạnh lùng. Người viết giỏi danh từ hóa để giúp người đọc theo dõi lập luận — không phải để nghe cho oai.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tiếng Việt cũng danh từ hóa rất nhiều, và cách làm khá đơn giản: thêm sự, việc, cuộc, tầm… trước một động từ hay tính từ không đổi dạng (sự gia tăng, việc đóng cửa, tầm quan trọng). Tiếng Anh thì thường đổi hình thức của từ: decide → decision, important → importance. Khác biệt thứ hai là trật tự: tiếng Việt đặt bổ ngữ sau danh từ chính (khảo sát mức độ hài lòng của khách hàng), còn trong chuỗi danh từ tiếng Anh, danh từ chính đứng cuối (customer satisfaction survey) — nên phải đọc từ phải sang trái.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Ghi chú |
|---|---|---|
| Việc giá cả tăng mạnh buộc nhiều gia đình phải cắt giảm các chuyến du lịch. | The sharp rise in prices forced many families to cut back on holidays. | rise in + thứ thay đổi |
| Quyết định rời ban nhạc của cô ấy làm người hâm mộ sốc. | Her decision to leave the band shocked her fans. | decision + to-infinitive |
| Việc mở rộng nhanh chóng của công ty gây áp lực lớn lên nhân viên. | The company's rapid expansion put huge pressure on staff. | adverb → adjective, đứng trước danh từ |
| Phiếu khảo sát mức độ hài lòng của khách hàng | the customer satisfaction survey | trật tự ngược với tiếng Việt |
| Tầm quan trọng của giấc ngủ đối với trí nhớ | the importance of sleep for memory | important → importance |
Cấu trúc
Động từ → danh từ (hệ thống hậu tố đầy đủ ở T-02)
| Mẫu | Động từ | Danh từ |
|---|---|---|
| -tion / -sion | decide, reduce, explain, conclude | decision, reduction, explanation, conclusion |
| -ment | improve, develop, agree, argue | improvement, development, agreement, argument |
| -al | arrive, refuse, approve, propose | arrival, refusal, approval, proposal |
| -ure / -ance / -ence | fail, close, perform, depend | failure, closure, performance, dependence |
| cùng một từ | increase, decline, change, rise, delay | an increase, a decline, a change, a rise, a delay |
| bất quy tắc | grow, analyse, behave, choose, lose | growth, analysis, behaviour, choice, loss |
Tính từ → danh từ
| Mẫu | Tính từ | Danh từ |
|---|---|---|
| -ance / -ence | important, relevant, independent | importance, relevance, independence |
| -ity | able, possible, complex, available | ability, possibility, complexity, availability |
| -ness | aware, effective, willing | awareness, effectiveness, willingness |
| -y / -cy | difficult, accurate, efficient | difficulty, accuracy, efficiency |
| -th | long, strong, wide, deep | length, strength, width, depth |
Từ mệnh đề đến cụm danh từ
| Mệnh đề | Cụm danh từ | Điều gì thay đổi |
|---|---|---|
| prices rose sharply | a sharp rise in prices | động từ → danh từ; trạng từ → tính từ |
| the council decided to close the library | the council's decision to close the library | chủ ngữ → sở hữu cách 's |
| researchers analysed the data | the analysis of the data (by researchers) | tân ngữ → cụm of; người làm có thể bỏ |
| the train arrived late | the late arrival of the train | chủ ngữ → cụm of |
| customers are satisfied | customer satisfaction | tính từ → danh từ; danh từ làm bổ ngữ |
Hình dạng của một cụm danh từ
| Trước danh từ | Danh từ chính | Sau danh từ |
|---|---|---|
| a rapidly growing | population | |
| her | decision | to leave the band |
| the | woman | in the green coat |
| people | affected by the floods | |
| the new customer satisfaction | survey | that we sent last week |
Danh từ chính (head noun) là danh từ mà cả cụm nói về. Mọi thứ khác đều mô tả nó. Các giới từ đi sau danh từ (increase in, impact on, access to) được dạy ở B2-24.
Cách dùng
1Biến động từ và tính từ thành danh từ
Phần lớn động từ và tính từ chỉ sự việc, quá trình và tính chất đều có một danh từ tương ứng. Hãy học chúng theo cặp, cùng với giới từ thường đi kèm. Trong tiếng Việt, ta chỉ cần thêm "sự" hay "việc"; trong tiếng Anh, từ thường đổi hình thức.
2Viết lại một mệnh đề thành cụm danh từ
Danh từ hóa biến cả một mệnh đề thành chủ ngữ hoặc tân ngữ của một câu mới, để bạn có thể nói thêm về nó: điều gì gây ra nó, nó dẫn đến điều gì, bạn đánh giá nó ra sao. Động từ thành danh từ, trạng từ thành tính từ, và chủ ngữ thành sở hữu cách 's hoặc cụm of.
3Thông tin đứng trước danh từ
Trước danh từ chính, bạn có thể đặt từ hạn định, tính từ, phân từ và các danh từ khác. Trạng từ + phân từ là cách gọn để thay cho một mệnh đề quan hệ: a population which is growing rapidly → a rapidly growing population. Tiếng Việt đặt những thông tin này sau danh từ (dân số tăng nhanh).
4Thông tin đứng sau danh từ
Sau danh từ chính, tiếng Anh thêm chi tiết bằng cụm giới từ, to-infinitive, cụm phân từ (B2-09), mệnh đề quan hệ và mệnh đề that. Thông tin dài và nặng thường đứng sau danh từ, không phải trước — điểm này giống tiếng Việt.
5Cụm of và chuỗi danh từ + danh từ
Cụm of nối một danh từ hóa với tân ngữ của nó (the development of new drugs — ai đó phát triển thuốc) hoặc với chủ ngữ của nó (the arrival of the guests — khách đến). Với người và tổ chức, 's thường tự nhiên hơn. Trong một chuỗi danh từ + danh từ, danh từ cuối cùng là danh từ chính, các danh từ đứng trước hoạt động như tính từ, và thường ở số ít. Hãy đọc chuỗi từ phải sang trái — ngược với tiếng Việt: a customer satisfaction survey là phiếu khảo sát về mức độ hài lòng của khách hàng.
6Khi danh từ hóa làm bài viết tệ đi
Danh từ hóa là một công cụ, không phải mục tiêu. Nó làm bài viết tệ đi khi che giấu ai là người chịu trách nhiệm, khi một động từ yếu + danh từ thay cho một động từ mạnh (carry out an investigation → investigate), khi chuỗi danh từ quá dài để giải mã, hoặc khi một mệnh đề ngắn sẽ rõ ràng hơn. Trong lời hướng dẫn, email và văn nói, động từ thường tốt hơn.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. Thêm "sự" trong đầu nhưng giữ nguyên động từ. Tiếng Việt chỉ cần sự phát triển, việc phân tích — động từ không đổi. Nhiều bạn vì vậy dùng luôn động từ tiếng Anh sau the. Tiếng Anh cần dạng danh từ.
2. Chuỗi danh từ theo trật tự tiếng Việt. Kế hoạch tiếp thị, phiếu khảo sát khách hàng — tiếng Việt đặt danh từ chính trước. Trong tiếng Anh, danh từ chính đứng cuối.
3. "Sự tăng giá nhà" thành increase of. Tiếng Việt không có giới từ ở đây, nên nhiều bạn chọn of như một phản xạ. Với increase, rise, fall, drop, thứ thay đổi đi với in; of chỉ dành cho con số.
4. "Quyết định chuyển ra nước ngoài" thành decision of moving. Tiếng Việt nối thẳng danh từ với động từ. Sau decision, refusal, attempt, failure, plan, tiếng Anh dùng to-infinitive.
Đừng nhầm lẫn
Danh từ hóa và dạng -ing làm danh từ — Cả hai đều gọi tên một hành động. Dạng -ing (B1-19) giữ ngữ pháp của động từ: có tân ngữ trực tiếp và trạng từ. Danh từ hóa mang ngữ pháp của danh từ: có mạo từ, tính từ và of.
's, of và danh từ + danh từ — Dùng 's chủ yếu cho người và tổ chức, of cho sự vật và cụm dài, và danh từ + danh từ cho một loại hay một nhóm. Xem A1-08.
increase in và increase of — in cho biết cái gì thay đổi; of cho biết thay đổi bao nhiêu. Xem B2-24.
Chính tả và phát âm
- Trọng âm thường dịch chuyển khi thêm hậu tố: able /ˈeɪbl/ → ability /əˈbɪləti/; explain /ɪkˈspleɪn/ → explanation /ˌekspləˈneɪʃn/; analyse /ˈænəlaɪz/ → analysis /əˈnæləsɪs/ ("a-NAL-uh-sis").
- Với -tion, -sion và -ity, trọng âm rơi vào âm tiết ngay trước hậu tố: decision, reduction, complexity.
- -tion đọc là /ʃn/: môi tròn cho âm /ʃ/, rồi đầu lưỡi chạm lợi cho âm /n/ — không có nguyên âm rõ ở giữa, và âm tiết này luôn đọc nhẹ. Đừng nhấn vào nó hay gán cho nó một thanh điệu.
- -ment, -ness và -al tạo danh từ thường giữ trọng âm của động từ hoặc tính từ gốc: develop → development, aware → awareness, arrive → arrival. (-al tạo tính từ thì có thể làm dịch trọng âm: origin → original.) Âm cuối /nt/ của -ment cần đủ cả /n/ lẫn /t/.
- growth /ɡrəʊθ/, length /leŋθ/, strength /streŋθ/ kết thúc bằng /θ/: đầu lưỡi giữa hai hàm răng, thổi hơi — không đọc thành /t/ hay /s/.
- Một số từ vừa là danh từ vừa là động từ nhưng đổi trọng âm: an increase / to increase; a record / to record.
- Chú ý thay đổi chính tả: explain → explanation, pronounce → pronunciation, describe → description, maintain → maintenance, argue → argument (không có e).
- analyse, behaviour (Anh) / analyze, behavior (Mỹ). judgement thường dùng trong tiếng Anh Anh nói chung, judgment trong tiếng Anh Mỹ và trong văn bản pháp lý ở Anh.
- Không có gạch nối sau trạng từ đuôi -ly: a rapidly growing population. So sánh với a well-known study (xem B1-29).
Quy tắc vàng
Để viết trang trọng và gọn, hãy biến sự việc thành danh từ (dùng đúng dạng danh từ, không chỉ thêm "sự" trong đầu) và xây phần còn lại của mệnh đề quanh nó, với danh từ chính đứng cuối chuỗi danh từ. Nhưng nếu người đọc không còn thấy ai làm gì, hoặc cụm từ trở nên khó đọc, hãy quay lại dùng động từ.
Luyện tập
A. Hình thức
Viết lại mỗi câu với từ cho sẵn, để sự việc trở thành một cụm danh từ. Giữ nguyên nghĩa.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "Their failure": They failed to agree, and this delayed the project by six months.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "His refusal": He refused to comment, which surprised journalists.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "The rapid growth": The population grew rapidly, and this surprised the experts.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "The council's decision": The council decided to close the pool, and this angered residents.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "The sharp rise": Prices rose sharply, so many families cut back on holidays.
-
Viết lại với "a rapidly growing": The country has a population which is growing rapidly.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "The late arrival": The train arrived late, so we missed the opening speech.
B. Ý nghĩa
Chọn câu phù hợp với ngữ cảnh. Ghi chú giải thích lý do.
-
Bạn muốn nói tiền thuê nhà sẽ tăng bao nhiêu, không phải cái gì tăng. Câu nào?of = bao nhiêu; in = cái gì thay đổi
-
"The development of the new software took two years." Cụm of cho biết điều gì?ở đây cụm of là tân ngữ của develop
-
Một email ngắn gửi đồng nghiệp. Câu nào tốt hơn?trong email và lời hướng dẫn, một động từ mạnh rõ ràng hơn
-
Một báo cáo thường niên trang trọng, có ít chỗ. Câu nào gọn và trang trọng hơn?các sự việc đã danh từ hóa có thể nối với nhau bằng led to
-
Một thông báo gửi nhân viên, trong đó việc ai chịu trách nhiệm là quan trọng. Câu nào trung thực hơn?lối viết danh từ che giấu người làm
-
Một email gửi đồng nghiệp mới, chưa quen thuật ngữ của nhóm. Câu nào dễ hiểu hơn?chuỗi danh từ dài khó giải mã; hãy đặt thông tin sau danh từ
C. Tìm lỗi sai
Mỗi câu có một lỗi hoặc đã đúng. Viết lại cả câu đã sửa. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
We are planning to send a customers feedback survey to everyone who bought a product from us last year.
-
Her refusal of signing the new contract caused serious problems for the whole department.
-
Experts warn that the new law will have a big impact in small businesses in rural areas.
-
The analyse of the results took the research team almost three weeks longer than expected.
-
The rapid expansion of online shopping has hit high-street stores in almost every town in the country.high-street stores (Anh) = các cửa hàng ở khu trung tâm thị trấn
D. Trong ngữ cảnh
Đọc bản nháp đầu tiên của một báo cáo thành phố. Viết lại mỗi câu được đánh số theo yêu cầu.
(19) Last year the number of cyclists increased dramatically. (20) This happened mainly because three new bike lanes opened. (21) Residents who live near the lanes reported less traffic noise, and air quality improved noticeably. (22) However, the council decided to remove 400 parking spaces, and this was unpopular with drivers. (23) The council also failed to consult local shops, and this led to a number of complaints. (24) An evaluation of the scheme will be carried out by the transport department in the spring. The council hopes that the results will help it to plan further routes across the city.
-
Câu (19): bắt đầu bằng "Last year there was".
-
Câu (20): bắt đầu bằng "This was mainly due to".
-
Câu (21): thay "who live" bằng một phân từ, và kết thúc bằng "a noticeable improvement in air quality".
-
Câu (22): bắt đầu bằng "However, the council's decision".
-
Câu (23): bắt đầu bằng "Its failure".
-
Câu (24) quá nặng nề. Viết lại theo lối dùng động từ cho rõ ràng, bắt đầu bằng "The transport department".
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh.
-
Viết 2–3 câu cho một báo cáo trang trọng ngắn về một thay đổi ở thành phố, trường học hoặc nơi làm việc của bạn. Dùng ít nhất hai danh từ hóa làm chủ ngữ hoặc tân ngữ (the closure of…, a sharp rise in…) và một danh từ + to-infinitive (decision to…, failure to…).
-
Viết lại thông báo nặng nề này thành một email thân thiện dài 2–3 câu, dùng động từ thay cho danh từ ở bất cứ chỗ nào có thể: "The completion of the renovation has been delayed. Confirmation of a new date will be provided upon receipt of the materials."
-
Biến lời giải thích thân mật này thành một câu trang trọng, bắt đầu bằng một cụm danh từ và dùng danh từ + giới từ (impact on, increase in, lack of): "Lots of people started working from home, and that really hurt city-centre cafés."
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
B2-09 Rút gọn mệnh đề quan hệ bằng V-ing, V3 và to-infinitive (Reduced Relative Clauses) Rút gọn mệnh đề quan hệ: People who live near the airport often complain about the noise at night.
-
C1-10 Tỉnh lược và thay thế trong tiếng Anh (Ellipsis and Substitution): but John did, I hope not, I'd love to Viết lại câu đáp mà không lặp từ: "Will the report be ready by Friday?" "I hope that it will be ready by Friday."
-
C1-07 Mệnh đề phân từ nâng cao (Participle Clauses): Built in…, Having been told…, With prices rising… Viết lại với một mệnh đề phân từ: The report was published in May, and it caused a national debate.
Đáp án
A. Hình thức
- Their failure to agree delayed the project by six months.
- His refusal to comment surprised journalists.
- The rapid growth of the population surprised the experts. / The rapid growth in the population surprised the experts.
- The council's decision to close the pool angered residents.
- The sharp rise in prices forced many families to cut back on holidays. / The sharp rise in prices led many families to cut back on holidays.
- The country has a rapidly growing population.
- The late arrival of the train meant that we missed the opening speech. / The late arrival of the train caused us to miss the opening speech.
B. Ý nghĩa
- The landlord has announced an increase of 12%.
- Someone developed the new software.
- Please check the figures before Friday.
- The sharp fall in sales led to cuts in the marketing budget.
- The board decided to cut forty jobs.
- The report on what training our staff need is late.
C. Tìm lỗi sai
- We are planning to send a customer feedback survey to everyone who bought a product from us last year.
- Her refusal to sign the new contract caused serious problems for the whole department.
- Experts warn that the new law will have a big impact on small businesses in rural areas.
- The analysis of the results took the research team almost three weeks longer than expected.
- ✓ The rapid expansion of online shopping has hit high-street stores in almost every town in the country.
D. Trong ngữ cảnh
- Last year there was a dramatic increase in the number of cyclists.
- This was mainly due to the opening of three new bike lanes.
- Residents living near the lanes reported less traffic noise and a noticeable improvement in air quality.
- However, the council's decision to remove 400 parking spaces was unpopular with drivers.
- Its failure to consult local shops led to a number of complaints.
- The transport department will evaluate the scheme in the spring.
E. Đến lượt bạn
- The closure of the town's last bookshop has caused widespread disappointment. The council's decision to turn the building into flats was taken without public consultation. There has also been a sharp rise in rents in the surrounding streets.
- We haven't been able to finish the renovation yet. We'll confirm a new date as soon as the materials arrive.
- The sharp increase in home working has had a serious impact on city-centre cafés.
F. Ôn tập tổng hợp
- People living near the airport often complain about the noise at night.
- I hope so.
- Published in May, the report caused a national debate.
