Discourse markers azərbaycanca: səbəb, nümunə, güzəşt və yekun (given that, namely, albeit)
Discourse Markers II: Cause, Example, Concession, Summary
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz rəsmi yazıda səbəbi adlandıra (given that, in view of, on account of), nəticəni göstərə (thus, hence, accordingly, consequently), nümunə gətirə və fikri aydınlaşdıra (for instance, namely, in other words, that is, i.e., e.g.), qarşı tərəfin haqlı olduğu məqamı qəbul edə (admittedly, granted, that said, notwithstanding, albeit) və fikrinizi yekunlaşdıra (in conclusion, to sum up, overall, all in all) biləcəksiniz.
Əsas fikir
C1-12 dərsində fikir əlavə etmək və qarşılaşdırmaq üçün əlaqə sözləri (discourse markers) işlətdiniz. Bu dərs sizə tam bir arqumentin sözlərini verir.
Məhkəmə zalında bir vəkil təsəvvür edin. O, sübut təqdim edir: for instance, namely. Hadisələrin niyə baş verdiyini izah edir: given that, in view of, on account of. Bundan nəticə çıxarır: consequently, thus, hence. Yaxşı vəkil cavab verməzdən əvvəl qarşı tərəfin güclü məqamlarını da etiraf edir: admittedly, granted, that said. Sonda isə yekun nitqini söyləyir: in conclusion, to sum up.
Andlılar ədalətlə güzəştə gedən və aydın nəticə çıxaran natiqə inanır. Oxucu da belədir. Bu sözlər arqumentinizin hər addımının əvvəlkindən çıxdığını göstərir və mətninizi birtərəfli yox, balanslı edir. Bütün əlaqə sözləri kimi, onları hər cümlədə yox, oxucuya kömək edəndə işlədin.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində səbəbi çox vaxt qoşma ilə bildiririk: «yağış səbəbindən», «şikayətləri nəzərə alaraq». Tam fikir isə feili isimlə bu qoşmaların qabağına keçir: «yağış yağdığına görə», «qiymətlərin artmasına baxmayaraq». Ona görə də azərbaycanca düşünəndə on account of, in view of və notwithstanding sözlərindən sonra tam cümlə yazmaq istəyirik, amma onlardan sonra yalnız isim gəlir. «Yavaş da olsa» ifadəsi albeit slowly quruluşuna çox yaxındır: ingiliscədə də albeit sözündən sonra tam cümlə yox, qısa bir söz və ya birləşmə gəlir. Ən çətin söz isə yəni sözüdür: o, namely, that is, i.e. və in other words sözlərinin hamısını əvəz edir. İngiliscədə isə seçmək lazımdır: tam siyahı → namely, eyni fikri sadə şəkildə yenidən demək → in other words. «Məsələn» isə həm for instance, həm də e.g. deməkdir. Bir də: «nəticədə» sözü «bunun nəticəsində» deməkdir → consequently, as a result; in conclusion isə yalnız mətnin sonundakı yekundur.
| Azərbaycanca | İngiliscə | Fərq |
|---|---|---|
| Güclü yağış səbəbindən oyun təxirə salındı. | The match was postponed on account of the heavy rain. | qoşma → on account of + isim |
| Son şikayətləri nəzərə alaraq qaydalarımıza yenidən baxdıq. | In view of the recent complaints, we have reviewed our refund policy. | + isim; ardınca qərar gəlir |
| İşçilərin çoxunun evdən işlədiyini nəzərə alsaq, … | Given that most staff work from home, … | tam fikir → given that + budaq cümlə |
| Tələbat azaldı. Nəticədə fabrik istehsalı azaltdı. | Demand fell sharply. Consequently, … | «nəticədə» = nəticə, in conclusion yox |
| İqtisadiyyat yavaş da olsa, böyüyür. | The economy is growing, albeit slowly. | albeit + zərf, tam cümlə yox |
| Parolu iki nəfər bilirdi, məhz direktor və köməkçisi. | …, namely the director and her assistant. | tam siyahı → namely |
| Layihə büdcəni aşıb. Başqa sözlə, pulumuz tükənir. | … In other words, we're running out of money. | «yəni» burada in other words olur |
| Etiraf edək ki, otel baha idi, amma… | Admittedly, the hotel was expensive, but… | güzəşt, sonra but |
Quruluş
Səbəb (niyə baş verdi)
| Söz | Üslub | Qrammatika |
|---|---|---|
| because of, due to, owing to | neytral → rəsmi | + isim; B1-27 dərsindən təkrar |
| on account of | rəsmi | + isim |
| in view of | rəsmi | + isim = «bu faktı nəzərə alaraq» |
| given, given that | neytral / rəsmi | given + isim; given that + budaq cümlə |
| seeing that, seeing as | qeyri-rəsmi, danışıq | + budaq cümlə |
Nəticə (sonra nə gəlir)
| Söz | Üslub | Qrammatika |
|---|---|---|
| therefore, as a result | neytral | B1-27 dərsindən təkrar |
| consequently | rəsmi | cümlənin əvvəlində və ya mübtədadan sonra |
| thus | rəsmi | + budaq cümlə; və ya vergül + thus + -ing = «bununla da» |
| hence | rəsmi | çox vaxt yalnız isim birləşməsi ilə: hence the delay |
| accordingly | rəsmi | = nəticədə və buna uyğun şəkildə |
Nümunə və aydınlaşdırma
| Söz | Mənası |
|---|---|
| for example, for instance | bir neçə nümunədən biri |
| namely | məhz bu (hamısını sadalayır) |
| in other words, that is (to say) | eyni fikri daha sadə şəkildə yenidən demək |
| e.g. (yazıda) | = for example |
| i.e. (yazıda) | = that is, məhz bu |
Güzəşt və yekun
| Söz | Qrammatika |
|---|---|
| admittedly, granted | + budaq cümlə; sonra but / however |
| that said | müsbət və ya mənfi fikirdən sonra geri dönür (B2-23 dərsinə baxın) |
| notwithstanding | ön söz = despite; isimdən əvvəl və ya sonra |
| albeit | + sifət / zərf / birləşmə, tam budaq cümlə yox |
| in conclusion, to sum up, overall, all in all | mətnin və ya bölmənin sonunda |
İstifadə
1Səbəb: on account of, in view of, given (that)
Because of, due to və owing to + isim B1-27 dərsindən təkrardır. Rəsmi yazıda səbəbi adlandırmağın başqa yolları da var. On account of + isim rəsmi because of deməkdir. In view of + isim «bu faktı nəzərə alaraq» deməkdir və adətən qərara və ya cavab tədbirinə aparır. Given + isim və ya given that + budaq cümlə növbəti addımın üzərində qurulduğu məlum faktı təqdim edir. Qeyri-rəsmi danışıqda seeing that / seeing as + budaq cümlə eyni işi görür; bu, bizim «madam ki» ifadəmizə yaxındır.
2Nəticə: consequently, thus, hence, accordingly
Consequently rəsmi as a result deməkdir. Thus rəsmidir; vergüldən sonra -ing forması ilə gələndə «və bu yolla, bununla da» deməkdir. Hence sözündən sonra çox vaxt feilsiz isim birləşməsi gəlir. Accordingly görülən işin vəziyyətə uyğun cavab olduğunu göstərir. Therefore B1-27 dərsindən təkrardır.
3Nümunə: for instance, e.g.
For example və for instance bir neçə nümunədən birini təqdim edir; cümləyə başlaya və ya onun içində dura bilər. E.g. yazıdakı ixtisardır; qeydlərdə, mötərizədə və siyahılarda çox işlənir. Azərbaycancada hər ikisi «məsələn» deməkdir.
4Aydınlaşdırma: namely, in other words, that is, i.e.
Namely nəzərdə tutduğunuz insanları və ya şeyləri dəqiq adlandırır: hamısını. In other words və that is (to say) eyni fikri yenidən, daha sadə şəkildə deyir. I.e. yazıda that is ifadəsinin ixtisarıdır. Azərbaycancada bunların hamısı «yəni» ola bilər, ona görə hər dəfə soruşun: siyahı verirəm, yoxsa fikri yenidən deyirəm?
5Güzəşt: admittedly, granted, that said
Güzəşt (concession) öz fikrinizə davam etməzdən əvvəl qarşı arqumentin bir hissəsinin doğru olduğunu qəbul etməkdir. Admittedly və granted zəif cəhəti etiraf edir, ardınca adətən but və ya however gəlir; bizdə bu, «düzdür, …, amma…» və ya «etiraf edək ki, …» quruluşudur. That said bir fikirdən sonra gəlir və geri dönür (B2-23 dərsinə baxın): «bununla belə».
6Notwithstanding və albeit
Notwithstanding çox rəsmi ön sözdür və despite deməkdir; isimdən əvvəl və ya hüquqi üslubda isimdən sonra gələ bilər. Sonra gələndə azərbaycancadakı «… baxmayaraq» sırasına bənzəyir. Albeit «… olsa da» deməkdir; ondan sonra tam budaq cümlə yox, sifət, zərf və ya birləşmə gəlir.
7Yekun: in conclusion, to sum up, overall, all in all
In conclusion və to sum up son abzası və ya çıxışın son fikrini təqdim edir. Overall detallara baxdıqdan sonra ümumi qiymət verir. All in all də eyni işi görür və bir az az rəsmidir; bizim «bir sözlə» ifadəmizə yaxındır.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «-dığına görə», «-dığı üçün» → on account of + budaq cümlə. Azərbaycancada tam fikri asanlıqla qoşmanın qabağına qoyuruq: «Qiymətlərin qalxdığını nəzərə alaraq…», «Dəniz dalğalı olduğuna görə…». Bu vərdişlə in view of və on account of sözlərindən sonra da bütöv cümlə yazırıq. Onlardan sonra isə yalnız isim gəlir; tam fikir üçün given that və ya because işlədin.
2. «-masına baxmayaraq» → notwithstanding + budaq cümlə. «Zal yarıboş olmasına baxmayaraq, qrup iki saat çaldı» cümləsini çevirəndə «baxmayaraq» sözünü notwithstanding ilə əvəz edib ardınca bütöv cümlə yazırıq. Notwithstanding ön sözdür: ondan sonra isim gəlir. Tam cümlə üçün although işlədin.
3. «… da olsa» → albeit + tam cümlə. «Kamran sürücülük imtahanından keçdi, üçüncü cəhddə də olsa» deyirik və ingiliscədə albeit sözündən sonra yenidən mübtəda və feil qoyuruq. Albeit sözündən sonra yalnız qısa birləşmə, sifət və ya zərf gəlir.
4. «Yəni» → həmişə namely. «Mənzil çox kiçikdir. Yəni qonaq üçün yer yoxdur» cümləsində «yəni» fikri yenidən deyir, siyahı vermir. Namely isə yalnız nəyi nəzərdə tutduğunuzu dəqiq adlandırır və cümlənin əvvəlində belə işlənmir. Fikri sadə dillə təkrarlayanda in other words və ya that is seçin.
5. «Nəticədə» → in conclusion. Azərbaycancada «nəticədə» sözü «bunun nəticəsində» deməkdir: «Avtobusu qaçırdıq. Nəticədə Şəkiyə gecə çatdıq». In conclusion isə mətnin sonundakı yekundur, nəticə yox. Bir hadisədən sonra gələn nəticə üçün as a result və ya consequently işlədin.
Qarışdırmayın
for instance və namely — For instance bir və ya bir neçə nümunə verir; namely tam siyahını verir.
e.g. və i.e. — e.g. = məsələn (açıq siyahı); i.e. = yəni (məhz bu).
on account of və consequently — İkisi də səbəbi və nəticəni bağlayır, amma əks tərəflərdən. On account of (owing to, in view of kimi) səbəbi təqdim edir; consequently (thus, hence kimi) nəticəni təqdim edir.
thus və hence — İkisi də rəsmi nəticə bildirir. Thus adətən budaq cümlə və ya vergüldən sonra -ing forması ilə gəlir. Hence çox vaxt yalnız isim birləşməsi qəbul edir.
Yazılış və tələffüz
- albeit /ɔːlˈbiːɪt/: üç hecadır (all be it), vurğu ortadakı uzun /iː/ səsinə düşür.
- Vurğu: consequently, admittedly, notwithstanding, accordingly. Azərbaycancada vurğu adətən son hecaya düşür, ona görə «consequentLY» deməmək üçün birinci hecanı güclü deyin.
- thus /ðʌs/ bus sözü ilə qafiyələnir. Əvvəlindəki /ð/ səsi üçün dilin ucunu dişlərin arasına qoyun və səsi titrədin; onu «d» və ya «z» kimi deməyin. hence /hens/ fence sözü ilə qafiyələnir.
- i.e. və e.g. ucadan ya that is və for example kimi, ya da hərflərlə oxunur: /ˌaɪ ˈiː/, /ˌiː ˈdʒiː/. Amerika üslubunda onlardan sonra adətən vergül qoyulur (e.g., a jumper); Britaniya üslubunda vergül çox vaxt yazılmır. Rəsmi esse mətnində çox müəllif tam sözləri üstün tutur.
- that is to say, in other words və all in all ayrı-ayrı sözlərlə yazılır.
Qızıl qayda
Arqumentinizin addımını adlandıran sözü seçin: səbəb (given that, in view of, on account of), nəticə (consequently, thus, hence), nümunə və ya aydınlaşdırma (for instance, namely, i.e.), güzəşt (admittedly, that said, albeit) və ya yekun (in conclusion, overall). Hər birinin qrammatikasını yoxlayın: on account of / in view of + isim, hence çox vaxt + isim birləşməsi, albeit sözündən sonra tam budaq cümlə yoxdur, notwithstanding + isim. «Yəni» sözünü çevirəndə seçin: siyahı → namely, eyni fikri yenidən demək → in other words.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Hər cümləni verilən sözlə yenidən yazın. Mənanı saxlayın.
-
"albeit" ilə yenidən yazın: The economy is growing, although it is growing slowly.
-
"hence" + isim birləşməsi ilə yenidən yazın: The roads were icy, and that is why there was a delay.
-
"thus" + -ing forması ilə yenidən yazın: The machine sorts the parcels automatically, and in this way it reduces costs.
-
"on account of" ilə yenidən yazın: The match was postponed because it was raining heavily.
-
"Given that" ilə başlayın: Most staff now work from home, so we no longer need such a large office.
-
"Notwithstanding" ilə başlayın: Although the new bridge was expensive, the council approved it.
-
"Admittedly" ilə başlayın: It's true that the hotel was expensive, but the service was excellent.
B. Məna
Vəziyyəti oxuyun və daha uyğun cümləni seçin.
-
Şirkətin daxili qaydası: müqavilələri yalnız bir nəfər imzalaya bilər. Hansı cümlə dəqiqdir?namely tam siyahını verir; for instance başqalarının da olduğunu göstərir
-
Qeydiyyat səhifəsi: istənilən rəsmi şəkilli sənəd qəbul olunur. Hansı cümlə bunu deyir?e.g. = nümunələr, başqa sənədlər də keçərlidir; i.e. yalnız bu ikisi demək olardı
-
Dostunuz mesaj yazır: "How was the party?" Hansı cavab təbiidir?üslub: in conclusion rəsmi mətnin və ya çıxışın sonunda işlənir
-
Qayda dəyişikliyindən sonra şirkətin daxili bildirişi. Hansı cümlə görülən işi uyğun cavab tədbiri kimi təqdim edir?admittedly güzəşt bildirir; burada nəticə lazımdır
-
Otaq yoldaşınıza mesaj. Hansı daha təbiidir?üslub: gündəlik hadisələr üçün hence kitabi səslənir
-
Elmi hesabat. Müəllif bir zəif cəhəti etiraf edib arqumentinə davam etmək istəyir. Hansı cümlə bunu edir?əvvəl güzəşt, sonra geri dönüş; consequently kiçik nümunəni aydın meylin səbəbi edərdi
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
The new bridge has made the journey into town much shorter, albeit it has also increased traffic in the old town.
-
The outdoor concert was cancelled at the last minute on account of the organisers could not get insurance.
-
Given that the high cost of living in the capital, many young graduates are moving to smaller cities.
-
These shortcomings notwithstanding, the study offers a useful starting point for anyone researching the effects of remote work.notwithstanding çox rəsmi üslubda isimdən sonra gələ bilər
-
Notwithstanding the team had lost its two best players, it reached the final for the third year running.
D. Mətndə
Hesabatın sonunu oxuyun və nömrələnmiş cümlələr üzrə tapşırıqları yerinə yetirin.
Over the past year, around 400 employees have worked from home for at least three days a week. (19) It is true that remote work is not suitable for every role. (20) Some staff have to be on site, and our warehouse teams are one example of this. (21) However, the survey shows two clear benefits. These are fewer sick days and lower office costs. (22) Productivity has also improved, although it has only improved slightly. Staff report that they spend less time commuting and more time on focused work. (23) We have considered these results, and because of them we recommend a hybrid model for all office-based staff. (24) To finish this report, we can say that the move to remote work has been a success for the company.
-
(19) cümləsini güzəşt kimi, "Admittedly" və ya "Granted" ilə başlayaraq yenidən yazın.
-
(20) cümləsini tək bir cümlə kimi yenidən yazın: nümunəni "for instance" ilə birbaşa mübtədadan sonra qoyun.
-
(21) bəndindəki iki cümləni "namely" ilə birləşdirin.
-
(22) cümləsini "albeit" ilə daha qısa yazın.
-
(23) cümləsini "In view of" ilə başlayaraq daha qısa yazın.
-
(24) cümləsini rəsmi hesabata uyğun yekun sözü ilə yenidən yazın.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Məktəb formasının yaxşı fikir olub-olmaması (və ya istədiyiniz mövzu) haqqında qısa arqument abzası yazın (4–5 cümlə). Bir məqamı Admittedly və ya Granted ilə qəbul edin, That said və ya However ilə geri dönün, for instance ilə bir nümunə gətirin və In conclusion və ya Overall ilə bitirin.
-
İş yerinizdə və ya məktəbinizdə baş vermiş son bir dəyişiklik haqqında iki cümlə yazın. Səbəbi Given that və ya In view of ilə, nəticəni isə Consequently və ya Accordingly ilə adlandırın.
-
İngilis dilindəki irəliləyişinizi 2–3 cümlə ilə təsvir edin. Bir dəfə albeit + zərf və ya birləşmə işlədin, bir məqamı isə in other words və ya namely ilə aydınlaşdırın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
C1-12 Discourse markers azərbaycanca: furthermore, moreover, on the other hand, on the contrary Dostunuz deyir: "I suppose the exam was hard." Hansı cavab bu fərziyyəni rədd edir?on the contrary birinci fikrin yanlış olduğunu deyir
-
B1-27 So that, in order to, because of, due to azərbaycanca: məqsəd, səbəb və nəticə "due to" ilə yenidən yazın: All trains were cancelled because there was a strike.
-
C1-11 Nominalisation azərbaycanca: a sharp rise in prices – feildən isimə, rəsmi yazı üslubu Mübtəda kimi isim birləşməsi işlədərək yenidən yazın: Prices rose sharply, so sales fell.
Cavablar
A. Quruluş
- The economy is growing, albeit slowly.
- The roads were icy, hence the delay.
- The machine sorts the parcels automatically, thus reducing costs.
- The match was postponed on account of the heavy rain.
- Given that most staff now work from home, we no longer need such a large office.
- Notwithstanding the cost, the council approved the new bridge. / Notwithstanding its cost, the council approved the new bridge.
- Admittedly, the hotel was expensive, but the service was excellent.
B. Məna
- Only one person can sign contracts, namely the CEO.
- Bring photo ID, e.g. a passport or a driving licence.
- All in all, it was great.
- The rules have changed. Accordingly, all forms must now be submitted online.
- The rain has stopped, so we can go out.
- Admittedly, the sample was small. Nevertheless, the trend is clear.
C. Səhvi tapın
- The new bridge has made the journey into town much shorter, although it has also increased traffic in the old town. / The new bridge has made the journey into town much shorter, albeit at the cost of more traffic in the old town.
- The outdoor concert was cancelled at the last minute because the organisers could not get insurance. / The outdoor concert was cancelled at the last minute on account of a problem with the insurance.
- Given the high cost of living in the capital, many young graduates are moving to smaller cities.
- ✓ These shortcomings notwithstanding, the study offers a useful starting point for anyone researching the effects of remote work.
- Although the team had lost its two best players, it reached the final for the third year running. / Notwithstanding the loss of its two best players, the team reached the final for the third year running.
D. Mətndə
- Admittedly, remote work is not suitable for every role. / Granted, remote work is not suitable for every role.
- Some staff, for instance our warehouse teams, have to be on site.
- However, the survey shows two clear benefits, namely fewer sick days and lower office costs.
- Productivity has also improved, albeit only slightly.
- In view of these results, we recommend a hybrid model for all office-based staff.
- In conclusion, the move to remote work has been a success for the company. / Overall, the move to remote work has been a success for the company. / To sum up, the move to remote work has been a success for the company.
E. Sizin növbəniz
- Admittedly, uniforms limit how students express themselves. That said, they remove a lot of pressure to wear expensive brands. Families on low incomes, for instance, no longer have to buy new clothes every term. Uniforms also make it easier to spot strangers on school grounds. In conclusion, the benefits clearly outweigh the loss of choice.
- In view of rising energy costs, our school has closed its swimming pool for the winter. Accordingly, swimming lessons now take place at the public baths.
- My speaking has improved, albeit more slowly than my reading. My biggest problem is still the same, namely understanding fast speakers on the phone.
F. Qarışıq təkrar
- On the contrary, it was easy.
- All trains were cancelled due to a strike.
- The sharp rise in prices led to a fall in sales. / The sharp rise in prices caused sales to fall.
