Future in the Past azərbaycanca: was going to, would, was about to
The Future in the Past
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz keçmişdəki bir nöqtədən baxanda gələcəkdə olan planlardan, proqnozlardan və baş vermək üzrə olan hadisələrdən was going to, would və was about to ilə danışa biləcəksiniz.
Əsas fikir
Təsəvvür edin ki, köhnə bir gündəlik tapmısınız. Səhifələrdən birində yazılıb: "Tomorrow I'm going to tell her the truth." O «sabah» çoxdan keçib. Bu hekayəni bu gün danışanda həmin keçmiş anda hələ gələcəkdə olan şeyi demək üçün bir yol lazımdır.
İngilis dili bunu sadə yolla edir: gələcək formasını keçmişə qoyur. am going to → was going to, will → would, am about to → was about to.
Qrammatika çox vaxt sonra nə olduğunu demir. Amma was going to çox vaxt dəyişən planın hekayəsini danışır: I was going to call you, but my battery died. Plan var idi, hərəkət isə baş vermədi.
Bu formalar xüsusilə hekayə danışmaq (B1-04 dərsinə baxın) və insanların dediklərini çatdırmaq üçün (B1-12 dərsinə baxın) faydalıdır.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Burada sizin üçün çox yaxşı xəbər var: azərbaycan dilində -acaqdı / -əcəkdi forması ingiliscədəki was going to ilə demək olar ki, eynidir. «Sənə zəng edəcəkdim, amma telefonum söndü» = I was going to call you, but my phone died. Hətta mənası da eynidir: çox vaxt plan baş tutmayıb.
Amma iki yerdə fərq var. Birincisi, «dedi ki», «bilirdim ki», «söz verdi ki» sözlərindən sonra azərbaycancada gələcək zaman dəyişmir: «Söz verdi ki, pulumu qaytaracaq», «Bilirdim ki, qalib gələcək». İngiliscədə isə keçmişdən baxanda will sözü would olur: He promised he would pay me back. Burada will desəniz, səhv olar. İkincisi, «bir an sonra baş verəcəkdi» mənasını azərbaycancada çox vaxt «çıxmaq istəyirdim ki, …», «çıxmaq üzrə idim» kimi ifadələrlə deyirik. İngiliscədə bunun üçün was about to var; I wanted to… isə istək bildirir, vaxtın yaxınlığını yox.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Sənə zəng edəcəkdim, amma telefonum söndü. | dəyişən plan | I was going to call you, but my phone died. |
| Göy qapqara idi. Yağış yağacaqdı. | keçmişdəki dəlilə görə proqnoz | It was going to rain. |
| Söz verdi ki, pulumu qaytaracaq. | keçmişdən baxış | He promised he would pay me back. |
| Dedi ki, bağlama bazar ertəsi gələcək. | dolayı nitq | She said the package would arrive on Monday. |
| Təzəcə çıxmaq istəyirdim ki, telefon zəng çaldı. | bir an əvvəl | I was about to leave when the phone rang. |
Quruluş
| İndiki baxış | Keçmişdən baxış | Nümunə |
|---|---|---|
| am / is / are going to + feilin əsas forması | was / were going to + feilin əsas forması | I was going to take the bus. |
| will + feilin əsas forması | would + feilin əsas forması | I knew she would win. |
| am / is / are about to + feilin əsas forması | was / were about to + feilin əsas forması | We were about to leave when it started to rain. |
İnkar və sual
| Forma | Nümunə |
|---|---|
| wasn't / weren't going to | I wasn't going to tell anyone. |
| Were you going to…? | Were you going to say something? |
| wouldn't | She promised she wouldn't be late. |
| wasn't / weren't about to | I wasn't about to give up. (= qətiyyən təslim olmaq fikrində deyildim) |
Rəsmi was / were to (He was to become president) C1-16 dərsində öyrədilir.
İstifadə
1Was / were going to: dəyişən planlar
Keçmişdəki plan və ya niyyət üçün was / were going to işlədin. Çox vaxt plan baş tutmayıb, sonrakı hissə isə səbəbini, adətən but ilə, izah edir. I was going to… həm də xahişi və ya fikri yumşaq, nəzakətli şəkildə başlamağın yoludur. Azərbaycancadakı «-acaqdım» burada çox yaxşı uyğun gəlir.
2Was / were going to: keçmişdəki dəlilə görə proqnoz
Keçmişdən baxanda was going to həmin vaxt görünən əlamətlərə əsaslanan proqnoz da bildirə bilər, eynilə indiki dəlilə görə going to kimi (A2-03 dərsinə baxın).
3Would: keçmişdən görünən gələcək
Would will sözünün keçmiş formasıdır. Keçmişdən baxanda proqnoz, vəd və gözləntilər üçün işlədin, xüsusən knew, thought, hoped, expected, promised, said feillərindən sonra və dolayı nitqdə (B1-12 dərsinə baxın). Hekayələrdə rəvayətçi sonra nə olduğunu demək üçün də would işlədə bilər. Azərbaycancada bu yerlərdə «-acaq» dəyişmədən qalır, ingiliscədə isə would lazımdır.
4Was / were about to: baş vermək üzrə
Keçmişdəki bir andan çox qısa müddət sonra baş verəcək şey üçün was / were about to işlədin (indiki zamanda be about to A2-05 dərsində öyrədilir). Çox vaxt ondan sonra when + Past Simple gəlir: nəsə onu yarımçıq qoyub. «Bir saniyə əvvəl» mənası üçün just əlavə edin. Azərbaycancada bunu «-maq istəyirdim ki», «-maq üzrə idim» və ya «elə … -acaqdım» ilə deyirik.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «Ümid edirdi ki, … -acaq» → will. Azərbaycancada «dedi ki», «ümid edirdi ki», «fikirləşirdik ki» sözlərindən sonra gələcək zaman olduğu kimi qalır. Bunu ingiliscəyə köçürəndə will alınır. Amma keçmişdən baxanda would lazımdır.
2. «Çıxmaq istəyirdim ki, …» → I wanted to. Azərbaycancada «təzəcə çıxmaq istəyirdim ki, müdir məni çağırdı» cümləsi çox vaxt «bir saniyə sonra çıxacaqdım» deməkdir. I wanted to isə istəyi bildirir və ingiliscədə bu mənanı vermir. Vaxtın yaxınlığı üçün was about to işlədin.
3. «Dedi ki, sabah zəng edəcək» → tomorrow. Azərbaycancada başqasının sözlərini çatdıranda çox vaxt onun öz sözlərini, o cümlədən «sabah» sözünü saxlayırıq: «Keçən ay Elvin dedi ki, sabah mənə zəng edəcək». Amma keçmişdəki bir andan danışanda həmin «sabah» artıq çoxdan keçib. İngiliscədə burada would ilə yanaşı the next day və ya the following day işlədin.
Qarışdırmayın
was going to + feil və was going to + yer — to + feilin əsas forması plandır. to + yer isə go feilinin Past Continuous formasıdır (hərəkət). Azərbaycancada da fərq var: «gedəcəkdim» və «gedirdim».
would: keçmişdən gələcək, vərdiş və şərt — Kontekst qərar verir. B2-17 və B1-06 dərslərinə baxın.
was going to və was about to — Was about to zamanca çox yaxındır: bir saniyə əvvəl. Was going to isə günlər və ya aylar əvvəl ola bilər.
Yazılış və tələffüz
- Qeyri-rəsmi danışıqda feildən əvvəlki going to çox vaxt gonna /ˈɡʌnə/ kimi səslənir: I was gonna call you. Adi yazıda going to yazın.
- was cümlənin ortasında zəif deyilir: /wəz/. were də zəifdir: /wə/ (UK), /wɚ/ (US). Hər ikisində ilk səs /w/ səsidir: dodaqları dairəvi edib irəli uzadın, «v» deməyin.
- would əvəzliklərdən sonra çox vaxt qısaldılır: I knew she'd win /ʃiːd/. 'd sözündən sonra feilin əsas formasına qulaq asın (she'd win); 'd = had olanda isə üçüncü forma eşidilir (she'd won).
- about to birləşməsində iki t səsi yanaşı gəlir və çox vaxt bir səs kimi deyilir: /əˈbaʊ tə/. Vurğu about sözünün ikinci hecasına düşür.
Qızıl qayda
Keçmişdəki bir andan irəliyə baxmaq üçün gələcək formasını keçmişə qoyun: going to → was going to, will → would, about to → was about to. Was going to çox vaxt baş tutmayan planı bildirir. «Edəcəkdim» = was going to; «dedi ki, … -acaq» = said … would.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki formanı keçmişdən baxış üçün dəyişin.
-
I (going to) buy a new laptop, but then prices went up.
-
She promised she (will) help me with the project.
-
We (about to) start dinner when the doorbell rang.
-
They (going to) visit us last weekend, but their car broke down.
-
I knew you (will) love this film.
-
İnkar formasında yazın: I (going to) say anything, but your shirt is inside out.
B. Məna
Düzgün variantı seçin və ya suala cavab verin.
-
Düzgün cavabı seçin: I … to the station when it started snowing. (= I was on my way)
-
Düzgün cavabı seçin: Nobody knew that the shy student … become a famous actor.
-
Hansı cümlə «bir saniyə əvvəl» deməkdir?
-
Düzgün cavabı seçin: I … email you, but I forgot.
-
"I was going to call you" cümləsi adətən nəyi bildirir?
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
He said he will be home by eight, but he arrived at ten.
-
I was about calling you!
-
We were going to went to the beach.
-
The sky was very dark. It was going to rain.
D. Mətndə
Mötərizədəki sözlərlə düzgün formanı yazın.
On the morning of the interview, I 16 (going to / take) the bus, but it was late, so I ran. I knew I 17 (will / be) late. When I arrived, the manager 18 (about to / start) the next interview. She smiled and said she 19 (will / see) me in ten minutes. At the time, I didn't know that this job 20 (will / change) my life.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Baş tutmayan bir planınız haqqında was / were going to… but ilə yazın.
-
Nəyinsə sizi yarımçıq qoyduğu bir an haqqında was about to… when ilə yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B1-12 Reported Speech azərbaycanca: «dedi ki, …» ingiliscə necə çatdırılır? "I can help you," she said. Dolayı nitqə çevirin: She said she help me.can: yalnız bu, indi də doğrudursa
-
B1-04 Narrative Tenses azərbaycanca: ingiliscə hekayə necə danışılır? When I got to the station, the train (already / leave).
-
A2-05 İngiliscə gələcək zaman: will, going to, Present Continuous, yoxsa Present Simple? Hurry up! The film (about to) start.
-
B2-17 Would, will və always + -ing azərbaycanca: ingiliscə vərdişlərdən necə danışırıq? When I was a child, I … live in a small village.
Cavablar
A. Quruluş
- was going to
- would / 'd
- were about to / were just about to
- were going to
- would / 'd
- wasn't going to / was not going to
B. Məna
- was going
- would
- I was about to leave when she arrived.
- was going to
- I planned to call you, but I didn't.
C. Səhvi tapın
- He said he would be home by eight, but he arrived at ten. / He said he'd be home by eight, but he arrived at ten.
- I was about to call you!
- We were going to go to the beach.
- ✓ The sky was very dark. It was going to rain.
D. Mətndə
- was going to take
- would be / 'd be
- was about to start / was just about to start
- would see / 'd see
- would change
E. Sizin növbəniz
- I was going to study medicine, but I changed my mind and became a teacher.
- I was about to fall asleep when my phone rang.
F. Qarışıq təkrar
- could / can
- had already left
- is about to / 's about to
- used to
