Be going to azərbaycanca: planlar və gözlə görünən gələcək
Be Going To: Plans and Evidence
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz planlarınız və niyyətləriniz haqqında danışa, indi gördüyünüz əlamətlərə əsasən gələcəyi proqnozlaşdıra biləcəksiniz. Bunun üçün am / is / are going to + feilin əsas forması işlədəcəksiniz.
Əsas fikir
Going to gələcəkdən danışmağın bir yoludur, amma onun ayaqları indidədir. Qrammatikaya baxın: I am going to… — burada be feili indiki zamandadır. Bu, bir şey deyir: gələcək iş artıq indi ilə bağlıdır.
Gələcəyin artıq «yolda» olmasının iki yolu var. Birincisi, o, başınızdadır: siz artıq qərar vermisiniz, yəni plan indi mövcuddur — I'm going to learn to drive. İkincisi, o, gözünüzün qabağındadır: siz əlaməti indi görürsünüz — qara buludlar, masanın lap kənarında dayanan stəkan — It's going to rain. That glass is going to fall.
Qapıya doğru artıq yuvarlanan bir top təsəvvür edin. Kimsə onu vurub; indi top hərəkətdədir və onun harada dayanacağını görürsünüz. Going to yolda olan həmin topdur.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində gələcəyi çox vaxt bir forma ilə deyirik: -acaq / -əcək («Sürücülük öyrənəcəyəm», «Yağış yağacaq»). Bu forma ingiliscədəki going to və will sözlərinin hər ikisini əhatə edir. İngiliscədə isə seçmək lazımdır: plan artıq qərara alınıbsa və ya əlamət göz qabağındadırsa → going to; qərar indi verilirsə → will A2-04. Yaxın plan üçün azərbaycancada indiki zaman da işlənir («Sabah banka zəng edirəm»), plan üçün -maq fikrindəyəm ifadəsi də var. Keçmişdəki plan isə -acaqdım / -əcəkdim formasıdır («Zəng edəcəkdim, amma unutdum») və ingiliscədəki was going to formasına çox yaxındır. Daha bir fərq: azərbaycancada «-acağam» bir sözdür, ingiliscədə isə be ayrıca gəlir və onu buraxmaq olmaz: I'm going to…
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Bu il sürücülük öyrənəcəyəm. | artıq qərar verilmiş plan | I'm going to learn to drive this year. |
| Evi satmaq fikrində deyillər. | niyyət | They aren't going to sell the house. |
| Buludlara bax, yağış yağacaq. | indiki əlamət | Look at those clouds — it's going to rain. |
| Sabah banka zəng edirəm. | yaxın plan | I'm going to call the bank tomorrow. |
| Sənə zəng edəcəkdim, amma unutdum. | keçmişdəki plan | I was going to call you, but I forgot. |
| Kitabxanaya gedirəm. | indi yoldayam (hərəkət) | I'm going to the library. |
Quruluş
Təsdiq cümləsi
| Mübtəda | be | going to | feilin əsas forması |
|---|---|---|---|
| I | am ('m) | going to | call her. |
| he / she / it | is ('s) | going to | rain. |
| you / we / they | are ('re) | going to | move house. |
İnkar cümləsi
| Mübtəda | be + not | going to | feilin əsas forması |
|---|---|---|---|
| I | 'm not | going to | buy it. |
| she | isn't / 's not | going to | come. |
| we | aren't / 're not | going to | stay long. |
Suallar və qısa cavablar
| Sual | Qısa cavablar |
|---|---|
| Are you going to apply? | Yes, I am. / No, I'm not. |
| Is it going to snow? | Yes, it is. / No, it isn't. |
| What are you going to do? | I'm going to take a break. |
| When is she going to start? | Next Monday. |
Going to ifadəsindən sonra feilin əsas forması gəlir: nə -s, nə -ing, nə də -ed.
İstifadə
1Danışmazdan əvvəl qərara alınmış planlar və niyyətlər
Artıq etməyə qərar verdiyiniz iş üçün going to işlədin. Qərar danışdığınız andan əvvəl verilib.
2İndiki əlamətə əsaslanan proqnozlar
Yaxın gələcəkdə nə olacağını göstərən bir şeyi indi görürsünüzsə, eşidirsinizsə və ya hiss edirsinizsə, going to işlədin.
3Başqalarının planları haqqında suallar
Kiminsə niyyətini soruşmaq üçün going to sualları işlədin.
4Was going to: keçmişdəki plan (ilk tanışlıq)
Was / were going to keçmişdə bir planınız olduğunu bildirir. Çox vaxt plan baş tutmayıb. Azərbaycancadakı «-acaqdım / -əcəkdim» formasına çox yaxındır. Ətraflı: B2-18 dərsinə baxın.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «-acağam» bir sözdür, ingiliscədə be ayrıca gəlir. Azərbaycancada «Əmioğlularınız harada qalacaq?», «Bacın toyda oxuyacaq?» kimi suallarda bütün məna bir feildədir və söz sırası dəyişmir. İngiliscədə isə am / is / are ayrıca söz kimi lazımdır və sualda mübtədadan əvvəl gəlir.
2. Artıq qərara alınmış plan üçün will. Məktəbdə çox vaxt «-acaq = will» kimi öyrənirik. Amma plan artıq varsa (bilet alınıb, qərar verilib), ingiliscədə going to daha təbiidir. Will çox vaxt qərarın elə indi verildiyini göstərir.
3. Gözlə görünən əlamət üçün will. «Hesaba bax! Komandamız uduzacaq» cümləsində azərbaycancada yenə «-acaq» işlənir. İngiliscədə proqnoz indiki əlamətə əsaslanırsa, going to təbii seçimdir.
Qarışdırmayın
going to + feil və going to + yer — going to + feil gələcəkdən danışır. going to + yer isə go feilinin Present Continuous formasıdır (indi hərəkət). Hər ikisi düzgündür, mənaları fərqlidir.
going to və will — Going to = danışmazdan əvvəl qərara alınıb və ya göz qabağındakı əlamətə əsaslanan proqnoz. Will isə danışdığınız anda verilən qərarlar, təkliflər, vədlər və fikrə əsaslanan proqnozlar üçündür: A2-04 dərsinə baxın. Tam müqayisə A2-05 dərsindədir.
Yazılış və tələffüz
- Qeyri-rəsmi danışıqda feildən əvvəlki going to çox vaxt gonna kimi səslənir: /ˈɡʌnə/ (UK və US), həmçinin /ˈɡɒnə/ (UK). I'm gonna call her. Gonna yalnız danışıqda və ya çox qeyri-rəsmi mesajlarda işlənir, adi yazıda yox. T-01 dərsinə baxın.
- Gonna yalnız gələcək mənasında işlənir, hərəkət üçün yox: I'm going to the shop (gonna the shop yox).
- going /ˈɡəʊɪŋ/ (UK), /ˈɡoʊɪŋ/ (US): birinci sait sürüşən səsdir (diftonq), «qo» kimi düz deyilmir. Sondakı /ŋ/ səsində dilin arxası yuxarı qalxır və hava burundan çıxır; sonda «q» və ya «k» eşidilməməlidir.
- to samitdən əvvəl zəif deyilir: /tə/. going to rain cümləsində to çox qısa səslənir.
- Danışıqda qısaldılmış formalar adidir: I'm, she's, we're, isn't, aren't.
Qızıl qayda
be + going to + feilin əsas forması. Gələcək artıq «yoldadırsa» işlədin: siz danışmazdan əvvəl qərar vermisiniz və ya əlaməti indi görürsünüz. Azərbaycancadakı «-acağam» həm going to, həm də will ola bilər: plan və əlamət üçün going to seçin, be sözünü də unutmayın.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Be going to işlədin.
-
I (start) a new course in May.
-
Look at the sky! It (snow).
-
They (not / move) to the city.
-
you (watch) the match tonight?
-
What she (wear) to the wedding?
-
Sual qurun: you / tell / your boss
B. Məna
Cümlənin mənasını müəyyən edin.
-
Plan (plan), yoxsa əlamət (evidence)? "I'm going to visit my grandma on Sunday."
-
Plan (plan), yoxsa əlamət (evidence)? "Look at that man on the ladder! He's going to fall."
-
Qısa cavab verin: Is he going to apply for the job? (Yes)
-
Gələcək plan (future plan), yoxsa indi hərəkət (movement now)? "I'm going to the station."
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
We going to have a party.
-
She's going to travelling to Peru.
-
Do you going to help me?
-
I was going to call you, but I forgot.
D. Mətndə
Boşluqları be going to ilə doldurun; mötərizədə feil varsa, onu işlədin.
Kim: So, what 15 you going to do this year?
Raj: I'm 16 to learn Spanish. I bought a book yesterday!
Kim: Great! I'm 17 (not / buy) any new clothes. I want to save money.
Raj: Really? Look at all those bags! You 18 (need) a bigger cupboard.
Kim: Ha! 19 your sister going to visit you this summer?
Raj: Yes, she 20. She's going to stay for two weeks.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Gələn həftə sonu üçün üç planınızı yazın.
-
Ətrafınıza baxın. İndi gördüyünüz və ya hiss etdiyiniz bir şeyə əsasən bir proqnoz yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A1-22 Present Continuous azərbaycanca: I'm working, indi və bu günlərdə baş verənlər Düzgün cavabı seçin: Listen! The baby ….
-
A2-01 Past Continuous azərbaycanca: I was working, yəni «işləyirdim» Tamamlayın: At 9 pm yesterday I (watch) TV, so I didn't hear the phone.
-
A1-25 Like, want və would like azərbaycanca: I like, yoxsa I'd like? Nəzakətli xahiş Düzgün cavabı seçin: I'd like … to the cinema tonight.
Cavablar
A. Quruluş
- am going to start / 'm going to start
- is going to snow / 's going to snow
- aren't going to move / 're not going to move / are not going to move
- Are … going to watch
- is … going to wear
- Are you going to tell your boss?
B. Məna
- plan
- evidence
- Yes, he is.
- movement now
C. Səhvi tapın
- We're going to have a party. / We are going to have a party.
- She's going to travel to Peru.
- Are you going to help me?
- ✓ I was going to call you, but I forgot.
D. Mətndə
- are
- going
- not going to buy
- 're going to need / are going to need
- Is
- is
E. Sizin növbəniz
- I'm going to visit my parents. I'm going to clean my car. I'm not going to work.
- I'm tired. I'm going to fall asleep soon.
F. Qarışıq təkrar
- is crying
- was watching
- to go
