To жана For кыргызча: «-уу үчүн» англисче кантип айтылат?
To and For: Saying Why
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз бир нерсени эмне үчүн кылганыңызды to + негизги форма, for + зат атооч жана for + -ing формасы менен түшүндүрө аласыз жана абдан көп кездешкен for + негизги форма (for buy) катасынан кача аласыз.
Негизги ой
Ар бир иш-аракеттин артында бир себеп бар. Why did you go to the shop? Ага because менен жооп берсеңиз болот (because I wanted some milk), бирок англис тилинде кыскараак жана табигыйраак жол бар: To buy milk.
Ишемби күнкү иштериңиздин картасын элестетиңиз. Ар бир аялдамада эмне үчүн ал жакка барганыңызды айткан кичинекей жазуу бар: банк – to get some cash; кафе – for a coffee; вокзал – to meet my sister. Иш-аракет – бул жол; жазуу – максат.
Жазуудагы сөздөн кийин эмне келгенин караңыз. Эгер этиш болсо, to колдонуңуз: to get some cash. Эгер зат атооч (буюм, нерсе) болсо, for колдонуңуз: for a coffee. Ал эми буюмдун милдетин – ал эмне үчүн колдонуларын – түшүндүргөндө for + -ing формасы колдонуңуз: a knife for cutting bread.
Демек, суроо мындай: этиш → to. Зат атооч → for. Буюмдун милдети → for + -ing.
Кыргыз тили жана англис тили
Кыргызча максатты көбүнчө үчүн менен айтабыз: «сүт сатып алуу үчүн». Сөздүктө үчүн көбүнчө for деп которулат, ошондуктан «сатып алуу үчүн» дегенди for buy деп айтып коюу абдан оңой. Бирок англисче этиштин алдында to гана келет. Кыргызча -ганы («сүт алганы бардым») жана -айын деп («эс алайын деп токтодук») формалары да бар – булардын баары англисчеде to + негизги форма. Зат атоочтон кийин кыргызча көбүнчө барыш жөндөмө колдонулат: «текшерүүгө бардым», «сейилдөөгө чыктык». Англисчеде бул учурда to эмес, for керек. Жакшы жаңылык: буюмдун милдети жөнүндө «бөтөлкө ачуу үчүн» дегенде англисче да for + -ing колдонулат – бул жерде үчүн менен for дал келет.
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| Жумуртка сатып алганы супермаркетке бардым. | I went to the supermarket to buy some eggs. | «-ганы» → to + негизги форма |
| Жакшыраак жумушка орношуу үчүн англис тилин үйрөнүп жатат. | She's learning English to get a better job. | этиштен кийинки «үчүн» → to (for get эмес!) |
| Эс алайын деп кафеге токтодук. | We stopped at a café to have a rest. | «-айын деп» → to |
| Текшерүүгө дарыгерге бардым. | I went to the doctor for a check-up. | зат атооч → for; кыргызча «-гө», бирок to эмес |
| Кечки тамактан кийин сейилдөөгө чыктык. | We went out for a walk after dinner. | зат атооч → for |
| Бул тиркеме жаңы сөздөрдү үйрөнүү үчүн абдан ыңгайлуу. | This app is great for learning new words. | Бул жерде да ушундай: буюмдун милдети → for + -ing |
| Автобуска кечикпеш үчүн эрте чыктык. | We left early because we didn't want to miss the bus. | «-баш үчүн» → for not эмес; терс максат: B1-27 |
Кыскасы: адамдын максаты – «-уу үчүн», «-ганы», «-айын деп» → to + негизги форма; зат атооч менен «-га» → for + зат атооч; буюмдун милдети – «-уу үчүн» → for + -ing.
Түзүлүшү
| Эмненин максаты | Үлгү | Мисал |
|---|---|---|
| иш-аракеттин (этиш) | to + негизги форма | I came here to study. |
| иш-аракеттин (каалаган нерсе) | for + зат атооч | I came here for the food. |
| буюмдун (анын милдети) | зат атооч + for + -ing формасы | This is a cloth for cleaning glasses. |
| иш-аракеттин (расмий) | in order to + негизги форма | Please log in in order to see your account. |
Why…? суроосуна жооп
| Суроо | Кыска жооп |
|---|---|
| Why are you saving money? | To buy a car. |
| Why did she go to the bakery? | For some bread. / To get some bread. |
| What's this button for? | For turning the light on. / It turns the light on. |
Колдонулушу
1To + негизги форма – иш-аракеттин максаты
Бирөө бир нерсени эмне үчүн кылганын айтуу үчүн иш-аракеттен кийин to + негизги форма колдонуңуз. Бул максатты билдирүүнүн эң көп колдонулган жолу. Кыргызча: «-уу үчүн», «-ганы», «-айын деп».
2To… кыска жооп катары
Сүйлөшүүдө Why суроосуна жөн гана To + негизги форма менен жооп берсеңиз болот. Кыргызча да «Эсеп ачканы», «Үлгүрүш үчүн» деп кыска жооп беребиз – бул жерде да ушундай.
3For + зат атооч
Максат нерсе (зат атооч) болгондо for колдонуңуз. Кыргызча бул жерде көбүнчө барыш жөндөмө («-га / -гө») турат, бирок англисчеде to эмес, for керек.
4For + -ing формасы – буюм эмне үчүн колдонулат
Буюмдун милдетин сүрөттөө үчүн for + -ing формасы колдонуңуз. Бул жөнүндө What's it for? деп сураңыз. Кыргызча «-уу үчүн» бул жерде англисчеге дал келет.
5In order to – расмийраак
In order to to менен бирдей маанини берет, бирок расмийраак. Ал нускамаларда, жарыяларда жана расмий жазууда көп колдонулат. Максатты билдирген башка түзүлүштөр (so that, so as to, терс максат) B1-27 сабагында.
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «-уу үчүн» → for + этиш. Сөздүктө үчүн = for, ошондуктан «акча табуу үчүн», «сатып алуу үчүн» дегенди for earn, for buy деп которуп коюу абдан оңой. Бул кыргыз тилдүүлөрдүн эң көп кездешкен каталарынын бири. Адамдын максаты этиш менен айтылса, to + негизги форма гана туура.
2. «-гө чыктык» → to + зат атооч. Кыргызча зат атооч менен максатты барыш жөндөмө менен айтабыз: «сейилдөөгө чыктык», «текшерүүгө бардым». Барыш жөндөмө көбүнчө to деп которулат, бирок максат маанисинде зат атоочтун алдында for керек.
3. «-баш үчүн» → for not. Кыргызча терс максатты «кечикпеш үчүн», «унутпаш үчүн» деп оңой айтабыз. Аны for not деп которууга болбойт. A2 деңгээлинде эң жөнөкөй чечим – because … didn't want to. (So that жана so as not to B1-27 сабагында.)
Чаташтырбаңыз
to + этиш жана for + зат атооч – Кийинки сөздү караңыз. Этиш → to. Зат атооч → for.
for + -ing (буюмдун милдети) жана to + этиш (адамдын максаты) – Буюмдун жалпы милдети for + -ing менен айтылат. Адамдын бир жолку максаты to + негизги форма менен айтылат.
максат маанисиндеги to жана этиш + to – I want to go дегендеги to максат эмес, этиштин үлгүсүнүн бир бөлүгү A2-25. Максат Why? суроосуна жооп берет.
Жазылышы жана айтылышы
- Максатты билдирген тизмектерде to алсыз айтылат: /tə/. I went out to buy milk дегенде to дээрлик угулбайт. Кыргызча ар бир үндүүнү толук айтабыз, ошондуктан бул алсыз формага өзүнчө көнүү керек.
- for да алсыз: /fə/ (UK), /fər/ (US). Британ англисчесинде for a pizza дегенде сөздөр биригип, for менен a ортосунда /r/ угулат.
- in order to бир топ болуп айтылат: /ɪn ˈɔːdə tə/ (UK), /ɪn ˈɔːrdər tə/ (US), басым or муунунда. /ɔː/ – созулма үндүү: эриндер томолоктолот, бирок кыргыздын «оо» тыбышынан ооз ачыгыраак.
- A1-22 сабагындагы -ing жазылыш эрежелерин унутпаңыз: store → storing, shop → shopping.
Алтын эреже
Бирөө бир нерсени эмне үчүн кылганын айтуу үчүн to + негизги форма колдонуңуз – for + негизги форма эмес. Зат атоочтун алдында for (for a coffee), буюмдун милдети үчүн for + -ing (for cutting) колдонуңуз. Эсиңизде болсун: этиштен кийинки «үчүн» = to.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
1–3-тапшырмаларда to же for жазыңыз.
-
I went to the post office send a parcel.
-
We stopped lunch.
-
A kettle is boiling water.
-
To… менен жооп бериңиз: "Why are you saving money?" (buy a bike)
-
For… менен жооп бериңиз: "Why did you go to the bakery?" (some bread)
-
in order to менен расмийраак кылыңыз: We left early to avoid the traffic.
B. Мааниси
Туура жоопту тандаңыз.
-
Туура жоопту тандаңыз: He went to the gym … a workout.
-
Туура жоопту тандаңыз: He went to the gym … do some exercise.
-
Туура жоопту тандаңыз: These scissors are … paper.
-
Туура жоопту тандаңыз: I'm going to the supermarket … some milk.
-
Туура жоопту тандаңыз: "What's this button …?" "It turns the light on."
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
She went to London for study English.
-
I came here for to see you.
-
This bag is to carrying a laptop.
-
We went out for a walk.
D. Текстте
to, for же in order to колдонуңуз. 19-тапшырмада кашаадагы этишти да колдонуңуз.
On Saturday morning I went into town 16 do some shopping. First I went to the bank 17 get some cash. Then I stopped at a café 18 a coffee. After that, I bought a new pan 19 (make) pancakes and some batteries 20 my camera. Finally, I went to the station 21 meet my sister.
E. Сиздин кезегиңиз
Англисче жазыңыз.
-
Англис тилин эмне үчүн үйрөнүп жатасыз? to менен эки себеп жазыңыз.
-
Ашканаңыздагы эки буюмду for + -ing менен сүрөттөңүз.
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
A2-25 Verb + -ing же Verb + To кыргызча: want to, enjoy -ing жана want you to I want (learn) to cook.
-
A2-25 Verb + -ing же Verb + To кыргызча: want to, enjoy -ing жана want you to We've finished (paint) the kitchen.
-
A1-18 Буйрук ыңгайы, Let's жана сунуштар кыргызча: Don't, How about, Why don't we (not / touch) that! It's hot.
Жооптор
A. Түзүлүшү
- to / in order to
- for
- for
- To buy a bike.
- For some bread.
- We left early in order to avoid the traffic.
B. Мааниси
- for
- to
- for cutting
- to buy
- for
C. Катаны табыңыз
- She went to London to study English.
- I came here to see you.
- This bag is for carrying a laptop.
- ✓ We went out for a walk.
D. Текстте
- to / in order to
- to / in order to
- for
- for making / to make
- for
- to / in order to
E. Сиздин кезегиңиз
- I'm learning English to get a better job and to watch films without subtitles.
- A colander is for draining pasta. I have a small knife for peeling fruit.
F. Аралаш кайталоо
- to learn
- painting
- Don't touch / Do not touch
