SlowingoGrammatika
A2 28 / 38

To yoki For? Ingliz tilida maqsadni aytish: «olgani», «… uchun» oʻzbekcha

To and For: Saying Why

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz biror ishni nima uchun qilishingizni to + asosiy shakl, for + ot va for + -ing shakli bilan tushuntira olasiz hamda juda keng tarqalgan for + asosiy shakl (for buy) xatosidan qochasiz.

Asosiy gʻoya

Har bir harakat ortida sabab bor. Why did you go to the shop? Siz because bilan javob berishingiz mumkin (because I wanted some milk), lekin ingliz tilida qisqaroq va tabiiyroq yoʻl bor: To buy milk.

Shanba kungi yumushlaringiz xaritasini tasavvur qiling. Har bir bekatda u yerga nega borganingizni aytadigan kichik yorliq bor: bank — to get some cash; qahvaxona — for a coffee; vokzal — to meet my sister. Harakat — bu yoʻl; yorliq — maqsad.

Yorliq soʻzidan keyin nima kelishiga qarang. Agar feʼl boʻlsa, to ishlating: to get some cash. Agar ot (narsa) boʻlsa, for ishlating: for a coffee. Buyumning vazifasini, yaʼni u nima uchun ishlatilishini tushuntirganda esa for + -ing shakli ishlating: a knife for cutting bread.

Demak, soʻrang: feʼl → to. Ot → for. Buyumning vazifasi → for + -ing.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida maqsad asosan -gani («non olgani bordim») va -ish uchun («non olish uchun bordim») bilan aytiladi; ot bilan esa uchun yoki -ga («tekshiruvga bordim»). Muammo shundaki, lugʻatda «uchun = for», shuning uchun «olish uchun» ni for buy yoki for buying deb oʻgirib yuboramiz. Inglizchada esa qoida oddiy: «uchun» dan oldin feʼl boʻlsa — to; ot boʻlsa — for (bu yerda oʻzbekcha bilan mos keladi). Buyumning vazifasini aytganda oʻzbekchadagi «-ish uchun» inglizchada for + -ing boʻladi: «non kesish uchun pichoq» = a knife for cutting bread.

OʻzbekchaMaqsadInglizcha
Tuxum olgani supermarketga bordim.harakat (feʼl)I went to the supermarket to buy some eggs.
Yaxshiroq ish topish uchun ingliz tilini oʻrganyapti.harakat (feʼl)She's learning English to get a better job.
Shifokorga tekshiruvga bordim.narsa (ot)I went to the doctor for a check-up.
Pitsaga chiqaylik. / Pitsa yegani chiqaylik.narsa (ot)Let's go out for a pizza.
Bu ilova yangi soʻz yodlash uchun juda yaxshi.buyumning vazifasiThis app is great for learning new words.
Roʻyxatdan oʻtish uchun erta keling.rasmiyPlease arrive early in order to check in.

Qisqasi: «-gani» va feʼldan keyingi «uchun» → to. Otdan keyingi «uchun» → for. «Nima uchun ishlatiladi?» → for + -ing.

Tuzilish

Nimaning maqsadi?AndozaMisol
harakat (feʼl)to + asosiy shaklI came here to study.
harakat (xohlagan narsangiz)for + otI came here for the food.
buyum (vazifasi)ot + for + -ing shakliThis is a cloth for cleaning glasses.
harakat (rasmiy)in order to + asosiy shaklPlease log in in order to see your account.

Why…? savoliga javob

SavolQisqa javob
Why are you saving money?To buy a car.
Why did she go to the bakery?For some bread. / To get some bread.
What's this button for?For turning the light on. / It turns the light on.

Qoʻllanish

1To + asosiy shakl — harakatning maqsadi

Kimdir biror ishni nima uchun qilishini aytish uchun harakatdan keyin to + asosiy shakl ishlating. Maqsadni koʻrsatishning eng keng tarqalgan yoʻli shu.

I went to the supermarket to buy some eggs.
Tuxum olgani supermarketga bordim.
«-gani» → to
She's learning English to get a better job.
U yaxshiroq ish topish uchun ingliz tilini oʻrganyapti.
«-ish uchun» → to, for emas
We stopped at a café to have a rest.
Dam olish uchun bir qahvaxonada toʻxtadik.
He called the hotel to change his booking.
U bronini oʻzgartirish uchun mehmonxonaga qoʻngʻiroq qildi.
he → erkak
I use my phone to pay for almost everything.
Deyarli hamma narsaga telefonim orqali pul toʻlayman.
use … to + feʼl

2To… qisqa javob sifatida

Suhbatda Why savoliga faqat To + asosiy shakl bilan javob berish mumkin.

Why are you going to the bank?
Bankka nega ketyapsiz?
savol
To open an account.
Hisob raqam ochgani.
qisqa javob: «-gani» → to
"Why did you get up so early?" "To catch the first train."
«Nega bunchalik erta turdingiz?» «Birinchi poyezdga ulgurish uchun.»
"Why is she saving money?" "To travel around Asia next year."
«U nega pul yigʻyapti?» «Kelasi yili Osiyo boʻylab sayohat qilish uchun.»

3For + ot

Maqsad narsa (ot) boʻlsa, for ishlating. Bu yerda oʻzbekcha «uchun» yoki «-ga» inglizcha for ga mos keladi.

Let's go out for a pizza.
Pitsa yegani chiqaylik.
ot → for
I went to the doctor for a check-up.
Shifokorga tekshiruvga bordim.
«-ga» + ot → for
They came to Rome for the weekend.
Ular dam olish kunlarini oʻtkazish uchun Rimga kelishdi.
She's gone to the shop for some milk.
U sut olgani doʻkonga ketdi.
= to buy some milk
We went out for a walk after dinner.
Kechki ovqatdan keyin sayrga chiqdik.
«sayrga» → for a walk

4For + -ing — buyum nima uchun ishlatiladi

Buyumning vazifasini tasvirlash uchun for + -ing shakli ishlating. Bu haqida What's it for? deb soʻrang.

This app is great for learning new words.
Bu ilova yangi soʻzlarni yodlash uchun juda zoʻr.
buyumning vazifasi → for + -ing
A corkscrew is a tool for opening bottles.
Shtopor
shisha ochish uchun asbob.
We need a box for storing old photos.
Bizga eski suratlarni saqlash uchun quti kerak.
"What's this brush for?" "It's for cleaning shoes."
«Bu choʻtka nima uchun?» «Poyabzal tozalash uchun.»
What's it for? = Nima uchun ishlatiladi?

5In order to — rasmiyroq

In order to ning maʼnosi to bilan bir xil, lekin rasmiyroq. U yoʻriqnomalar, eʼlonlar va rasmiy yozuvlarda keng tarqalgan. Maqsadning boshqa tuzilmalari (so that, so as to, inkor maqsad) B1-27 da.

Please arrive early in order to check in.
Roʻyxatdan oʻtish uchun iltimos, erta keling.
The company is cutting costs in order to stay in business.
Kompaniya faoliyatini davom ettirish uchun xarajatlarni qisqartiryapti.
You need a password in order to use the Wi-Fi.
Wi-Fi dan foydalanish uchun parol kerak.

Keng tarqalgan xatolar

❌I went out for buy milk.
✅I went out to buy milk.
Feʼldan oldin to ishlating.
❌She came here for to study.
✅She came here to study.
Hech qachon for to emas.
❌I went to the shop for buying bread.
✅I went to the shop to buy bread.
Insonning maqsadi uchun to + asosiy shakl ishlating.
❌This knife is to cutting bread.
✅This knife is for cutting bread.
Buyumning vazifasi: for + -ing shakli.
❌He went to the café to a coffee.
✅He went to the café for a coffee.
Otdan oldin for ishlating.
❌I'm saving money for I can buy a car.
✅I'm saving money to buy a car.
for butun ergash gapni bogʻlamaydi. to + asosiy shakl ishlating (yoki so that: B1-27 ga qarang).
❌We left early for not miss the bus.
✅We left early because we didn't want to miss the bus.
Hech qachon for not emas. Inkor maqsad uchun B1-27 ga qarang.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «-ish uchun» → for + feʼl. «Uchun» lugʻatda for, shuning uchun «oʻqish uchun keldim» ni for study yoki for studying deb aytamiz. Insonning maqsadi uchun inglizchada to + asosiy shakl keladi.

❌I called the bank for asking about my new card.
✅I called the bank to ask about my new card.
❌My brother works at night for earn more money.
✅My brother works at night to earn more money.

2. «… -ishim uchun» → for + butun gap. Oʻzbekchada «uchun» ega va kesimli gapni ham bogʻlaydi: «Sport qilishim uchun erta turaman». Inglizchada for dan keyin ega + feʼl kelmaydi. Ega bir xil boʻlsa, oddiy to + asosiy shakl ishlating.

❌I get up early for I can go to the gym.
✅I get up early to go to the gym.
❌We bought a bigger table for all the guests can sit together.
✅We bought a bigger table so that all the guests can sit together.
Ega boshqa boʻlganda: so that (B1-27 ga qarang).

3. «-maslik uchun» → for not. Oʻzbekchada inkor maqsad oson: «hoʻl boʻlmaslik uchun». Inglizchada for not yoʻq. Bu darajada because … didn't want to deng; so that va so as not to B1-27 da.

❌We took umbrellas for not get wet.
✅We took umbrellas because we didn't want to get wet.
❌I set two alarms for not oversleeping.
✅I set two alarms because I didn't want to oversleep.

Adashtirmang

to + feʼl va for + ot — Keyingi soʻzga qarang. Feʼl → to. Ot → for.

I went to the park to run.
Parkka yugurgani bordim.
feʼl
I went to the park for a run.
Parkka yugurishga bordim.
ot: a run

for + -ing (buyumning vazifasi) va to + feʼl (insonning maqsadi) — Buyumning umumiy vazifasi for + -ing bilan aytiladi. Insonning bir martalik maqsadi — to + asosiy shakl.

These scissors are for cutting paper.
Bu qaychi qogʻoz qirqish uchun.
qaychining vazifasi
I used these scissors to cut the paper.
Qogʻozni qirqish uchun shu qaychini ishlatdim.
bu safargi maqsadim

maqsad bildiruvchi to va feʼl + to — I want to go da to maqsad emas, feʼl andozasining bir qismi A2-25. Maqsad Why? savoliga javob beradi.

I want to go home.
Uyga ketgim keladi.
feʼl andozasi
I went home to sleep.
Uxlagani uyga ketdim.
maqsad: nega uyga ketdim

Imlo va talaffuz

  • Maqsad iboralarida to kuchsiz: /tə/. I went out to buy milk da to juda qisqa. Oʻzbek tilidagi kabi unlini toʻliq «tu» deb aytmang.
  • for ham kuchsiz: /fə/ (UK), /fər/ (US). Britancha talaffuzda for a pizza da soʻzlar bogʻlanadi va /r/ eshitiladi: /fər ə/.
  • in order to bitta guruh qilib aytiladi: /ɪn ˈɔːdə tə/ (UK), /ɪn ˈɔːrdər tə/ (US), urgʻu or da. Yozilishiga qarab «in or-der tu» deb har bir harfni aytmang.
  • -ing imlo qoidalarini A1-22 dan eslang: store → storing, shop → shopping.

Oltin qoida

Kimdir biror ishni nima uchun qilishini aytish uchun to + asosiy shakl ishlating — for + asosiy shakl emas. Otdan oldin for (for a coffee), buyum nima uchun ishlatilishini aytish uchun for + -ing (for cutting). Oʻzbekcha «-ish uchun» insonning maqsadi boʻlsa — to.

Mashqlar

A. Tuzilish

1–3-mashqlarda to yoki for yozing.

  1. I went to the post office send a parcel.
  2. We stopped lunch.
  3. A kettle is boiling water.
  4. To… bilan javob bering: "Why are you saving money?" (buy a bike)
  5. For… bilan javob bering: "Why did you go to the bakery?" (some bread)
  6. in order to bilan rasmiyroq qiling: We left early to avoid the traffic.

B. Maʼno

Toʻgʻri javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: He went to the gym … a workout.
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: He went to the gym … do some exercise.
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: These scissors are … paper.
  4. Toʻgʻri javobni tanlang: I'm going to the supermarket … some milk.
  5. Toʻgʻri javobni tanlang: "What's this button …?" "It turns the light on."

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. She went to London for study English.
  2. I came here for to see you.
  3. This bag is to carrying a laptop.
  4. We went out for a walk.

D. Kontekstda

to, for yoki in order to ishlating. 19-joyda qavs ichidagi feʼlni ham ishlating.

Saturday errands
On Saturday morning I went into town 16 do some shopping. First I went to the bank 17 get some cash. Then I stopped at a café 18 a coffee. After that, I bought a new pan 19 (make) pancakes and some batteries 20 my camera. Finally, I went to the station 21 meet my sister.

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Nega ingliz tilini oʻrganyapsiz? to bilan ikkita sabab yozing.
  2. Oshxonangizdagi ikkita buyumni for + -ing bilan tasvirlang.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A2-25 Feʼl + -ing yoki feʼl + to oʻzbekcha: want to, enjoy -ing, want someone to
    I want (learn) to cook.
  2. A2-25 Feʼl + -ing yoki feʼl + to oʻzbekcha: want to, enjoy -ing, want someone to
    We've finished (paint) the kitchen.
  3. A1-18 Imperative va Let's oʻzbekcha: buyruq, «keling, …-aylik» va takliflar ingliz tilida
    (not / touch) that! It's hot.
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play