To yoki For? Ingliz tilida maqsadni aytish: «olgani», «… uchun» oʻzbekcha
To and For: Saying Why
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz biror ishni nima uchun qilishingizni to + asosiy shakl, for + ot va for + -ing shakli bilan tushuntira olasiz hamda juda keng tarqalgan for + asosiy shakl (for buy) xatosidan qochasiz.
Asosiy gʻoya
Har bir harakat ortida sabab bor. Why did you go to the shop? Siz because bilan javob berishingiz mumkin (because I wanted some milk), lekin ingliz tilida qisqaroq va tabiiyroq yoʻl bor: To buy milk.
Shanba kungi yumushlaringiz xaritasini tasavvur qiling. Har bir bekatda u yerga nega borganingizni aytadigan kichik yorliq bor: bank — to get some cash; qahvaxona — for a coffee; vokzal — to meet my sister. Harakat — bu yoʻl; yorliq — maqsad.
Yorliq soʻzidan keyin nima kelishiga qarang. Agar feʼl boʻlsa, to ishlating: to get some cash. Agar ot (narsa) boʻlsa, for ishlating: for a coffee. Buyumning vazifasini, yaʼni u nima uchun ishlatilishini tushuntirganda esa for + -ing shakli ishlating: a knife for cutting bread.
Demak, soʻrang: feʼl → to. Ot → for. Buyumning vazifasi → for + -ing.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbek tilida maqsad asosan -gani («non olgani bordim») va -ish uchun («non olish uchun bordim») bilan aytiladi; ot bilan esa uchun yoki -ga («tekshiruvga bordim»). Muammo shundaki, lugʻatda «uchun = for», shuning uchun «olish uchun» ni for buy yoki for buying deb oʻgirib yuboramiz. Inglizchada esa qoida oddiy: «uchun» dan oldin feʼl boʻlsa — to; ot boʻlsa — for (bu yerda oʻzbekcha bilan mos keladi). Buyumning vazifasini aytganda oʻzbekchadagi «-ish uchun» inglizchada for + -ing boʻladi: «non kesish uchun pichoq» = a knife for cutting bread.
| Oʻzbekcha | Maqsad | Inglizcha |
|---|---|---|
| Tuxum olgani supermarketga bordim. | harakat (feʼl) | I went to the supermarket to buy some eggs. |
| Yaxshiroq ish topish uchun ingliz tilini oʻrganyapti. | harakat (feʼl) | She's learning English to get a better job. |
| Shifokorga tekshiruvga bordim. | narsa (ot) | I went to the doctor for a check-up. |
| Pitsaga chiqaylik. / Pitsa yegani chiqaylik. | narsa (ot) | Let's go out for a pizza. |
| Bu ilova yangi soʻz yodlash uchun juda yaxshi. | buyumning vazifasi | This app is great for learning new words. |
| Roʻyxatdan oʻtish uchun erta keling. | rasmiy | Please arrive early in order to check in. |
Qisqasi: «-gani» va feʼldan keyingi «uchun» → to. Otdan keyingi «uchun» → for. «Nima uchun ishlatiladi?» → for + -ing.
Tuzilish
| Nimaning maqsadi? | Andoza | Misol |
|---|---|---|
| harakat (feʼl) | to + asosiy shakl | I came here to study. |
| harakat (xohlagan narsangiz) | for + ot | I came here for the food. |
| buyum (vazifasi) | ot + for + -ing shakli | This is a cloth for cleaning glasses. |
| harakat (rasmiy) | in order to + asosiy shakl | Please log in in order to see your account. |
Why…? savoliga javob
| Savol | Qisqa javob |
|---|---|
| Why are you saving money? | To buy a car. |
| Why did she go to the bakery? | For some bread. / To get some bread. |
| What's this button for? | For turning the light on. / It turns the light on. |
Qoʻllanish
1To + asosiy shakl — harakatning maqsadi
Kimdir biror ishni nima uchun qilishini aytish uchun harakatdan keyin to + asosiy shakl ishlating. Maqsadni koʻrsatishning eng keng tarqalgan yoʻli shu.
2To… qisqa javob sifatida
Suhbatda Why savoliga faqat To + asosiy shakl bilan javob berish mumkin.
3For + ot
Maqsad narsa (ot) boʻlsa, for ishlating. Bu yerda oʻzbekcha «uchun» yoki «-ga» inglizcha for ga mos keladi.
4For + -ing — buyum nima uchun ishlatiladi
Buyumning vazifasini tasvirlash uchun for + -ing shakli ishlating. Bu haqida What's it for? deb soʻrang.
5In order to — rasmiyroq
In order to ning maʼnosi to bilan bir xil, lekin rasmiyroq. U yoʻriqnomalar, eʼlonlar va rasmiy yozuvlarda keng tarqalgan. Maqsadning boshqa tuzilmalari (so that, so as to, inkor maqsad) B1-27 da.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «-ish uchun» → for + feʼl. «Uchun» lugʻatda for, shuning uchun «oʻqish uchun keldim» ni for study yoki for studying deb aytamiz. Insonning maqsadi uchun inglizchada to + asosiy shakl keladi.
2. «… -ishim uchun» → for + butun gap. Oʻzbekchada «uchun» ega va kesimli gapni ham bogʻlaydi: «Sport qilishim uchun erta turaman». Inglizchada for dan keyin ega + feʼl kelmaydi. Ega bir xil boʻlsa, oddiy to + asosiy shakl ishlating.
3. «-maslik uchun» → for not. Oʻzbekchada inkor maqsad oson: «hoʻl boʻlmaslik uchun». Inglizchada for not yoʻq. Bu darajada because … didn't want to deng; so that va so as not to B1-27 da.
Adashtirmang
to + feʼl va for + ot — Keyingi soʻzga qarang. Feʼl → to. Ot → for.
for + -ing (buyumning vazifasi) va to + feʼl (insonning maqsadi) — Buyumning umumiy vazifasi for + -ing bilan aytiladi. Insonning bir martalik maqsadi — to + asosiy shakl.
maqsad bildiruvchi to va feʼl + to — I want to go da to maqsad emas, feʼl andozasining bir qismi A2-25. Maqsad Why? savoliga javob beradi.
Imlo va talaffuz
- Maqsad iboralarida to kuchsiz: /tə/. I went out to buy milk da to juda qisqa. Oʻzbek tilidagi kabi unlini toʻliq «tu» deb aytmang.
- for ham kuchsiz: /fə/ (UK), /fər/ (US). Britancha talaffuzda for a pizza da soʻzlar bogʻlanadi va /r/ eshitiladi: /fər ə/.
- in order to bitta guruh qilib aytiladi: /ɪn ˈɔːdə tə/ (UK), /ɪn ˈɔːrdər tə/ (US), urgʻu or da. Yozilishiga qarab «in or-der tu» deb har bir harfni aytmang.
- -ing imlo qoidalarini A1-22 dan eslang: store → storing, shop → shopping.
Oltin qoida
Kimdir biror ishni nima uchun qilishini aytish uchun to + asosiy shakl ishlating — for + asosiy shakl emas. Otdan oldin for (for a coffee), buyum nima uchun ishlatilishini aytish uchun for + -ing (for cutting). Oʻzbekcha «-ish uchun» insonning maqsadi boʻlsa — to.
Mashqlar
A. Tuzilish
1–3-mashqlarda to yoki for yozing.
-
I went to the post office send a parcel.
-
We stopped lunch.
-
A kettle is boiling water.
-
To… bilan javob bering: "Why are you saving money?" (buy a bike)
-
For… bilan javob bering: "Why did you go to the bakery?" (some bread)
-
in order to bilan rasmiyroq qiling: We left early to avoid the traffic.
B. Maʼno
Toʻgʻri javobni tanlang.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: He went to the gym … a workout.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: He went to the gym … do some exercise.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: These scissors are … paper.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: I'm going to the supermarket … some milk.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: "What's this button …?" "It turns the light on."
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
She went to London for study English.
-
I came here for to see you.
-
This bag is to carrying a laptop.
-
We went out for a walk.
D. Kontekstda
to, for yoki in order to ishlating. 19-joyda qavs ichidagi feʼlni ham ishlating.
On Saturday morning I went into town 16 do some shopping. First I went to the bank 17 get some cash. Then I stopped at a café 18 a coffee. After that, I bought a new pan 19 (make) pancakes and some batteries 20 my camera. Finally, I went to the station 21 meet my sister.
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Nega ingliz tilini oʻrganyapsiz? to bilan ikkita sabab yozing.
-
Oshxonangizdagi ikkita buyumni for + -ing bilan tasvirlang.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
A2-25 Feʼl + -ing yoki feʼl + to oʻzbekcha: want to, enjoy -ing, want someone to I want (learn) to cook.
-
A2-25 Feʼl + -ing yoki feʼl + to oʻzbekcha: want to, enjoy -ing, want someone to We've finished (paint) the kitchen.
-
A1-18 Imperative va Let's oʻzbekcha: buyruq, «keling, …-aylik» va takliflar ingliz tilida (not / touch) that! It's hot.
