Slowingoدستور زبان
B1 30 / 39

دستور Phrasal Verbها (افعال عبارتی): چرا turn it off ولی نه turn off it

Phrasal Verbs: The Grammar

در این صفحه
  1. هدف
  2. ایدهٔ اصلی
  3. فارسی و انگلیسی
  4. ساختار
  5. کاربرد
  6. اشتباهات رایج
  7. دام‌های فارسی‌زبانان
  8. این‌ها را قاطی نکنید
  9. املا و تلفظ
  10. قانون طلایی
  11. تمرین‌ها

هدف

بعد از این درس می‌توانید چهار نوع phrasal verb (فعل عبارتی) را تشخیص بدهید، اسم و ضمیر را در جای درست بگذارید (turn it off، look after her، run out of milk)، از روی مدخل دیکشنری بفهمید یک فعل از کدام نوع است، و بین یک phrasal verb و یک فعل تک‌کلمه‌ای رسمی‌تر انتخاب کنید.

ایدهٔ اصلی

phrasal verb یک فعل است + یک کلمهٔ کوچک به نام particle (up، off، out، on، down، back، away، over…). این دو با هم یک واحد معنایی‌اند: give up = دست کشیدن، find out = فهمیدن. گاهی معنا تحت‌اللفظی است (sit down، go out)؛ اغلب نیست (put up with = تحمل کردن). رایج‌ترین‌هایشان را در A2-34 دیدید.

این درس دربارهٔ بخش سخت دیگر است: ترتیب کلمه‌ها. phrasal verb را یک ساندویچ تصور کنید. فعل نان بالایی است و particle نان پایینی. سؤال اصلی این است: مفعول کجا می‌رود؟ بعضی phrasal verbها اصلاً مفعول ندارند. بعضی می‌توانند مثل ساندویچ باز شوند و مفعول لای آن‌ها، وسط، قرار بگیرد — یا مفعول بعد از ساندویچ بیاید. بعضی بسته‌اند و باز نمی‌شوند، پس مفعول همیشه بعدشان می‌آید. و یک قانون هیچ‌وقت عوض نمی‌شود: ضمیر مفعولی (it، them، her) در یک فعل جداشدنی همیشه لای ساندویچ است — turn it off، هرگز turn off it.

فارسی و انگلیسی

فارسی phrasal verb ندارد، اما فعل مرکب دارد: یک جزء غیرفعلی + یک فعل («خاموش کردن»، «بیدار کردن»، «تمام شدن»). و نکتهٔ جالب این است: وقتی مفعول ضمیر است، فارسی هم آن را وسط می‌گذارد — «خاموشش کن»، «بیدارم کن» — درست مثل turn it off، wake me up. اما وقتی مفعول اسم است، فارسی آن را قبل از فعل می‌آورد («چراغ‌ها را خاموش کن»)، در حالی که انگلیسی آن را وسط یا آخر می‌گذارد، نه اول. فرق دیگر این است که معادل فارسی خیلی از phrasal verbها اصلاً شبیه آن‌ها نیست: «چراغ را روشن کن» در انگلیسی turn on the light است، نه open the light.

فارسیانگلیسیچه چیزی فرق می‌کند
خاموشش کن.Turn it off.ضمیر وسط: هر دو زبان یکسان
بیدارم کن.Wake me up.ضمیر وسط: هر دو زبان یکسان
چراغ‌ها را خاموش کن.Turn the lights off. / Turn off the lights.اسم: فارسی قبل از فعل ← انگلیسی وسط یا آخر
ماشینمان خراب شد.Our car broke down.بدون مفعول
از سگ مراقبت می‌کند.She looks after the dog.جدانشدنی: مفعول همیشه آخر
قهوه‌مان تمام شد.We've run out of coffee.فارسی: قهوه فاعل است ← انگلیسی: we + سه جزء
چراغ را روشن کن.Turn on the light.نه open the light

ساختار

چهار نوع

نوعمفعول؟الگومثال
1. لازم (intransitive)بدون مفعولفعل + particleget up، break down، grow up، set off
2. جداشدنی (separable)با مفعولفعل + مفعول + particle یا فعل + particle + اسمturn the TV off / turn off the TV
3. جدانشدنی (inseparable)با مفعولفعل + particle + مفعولlook after her، get over it، run into him
4. سه‌جزئی (three-part)با مفعولفعل + particle + حرف اضافه + مفعولlook forward to it، run out of milk

فعلی که مفعول دارد متعدی (transitive) است؛ فعلی که مفعول ندارد لازم (intransitive).

فعل‌های جداشدنی: مفعول کجا می‌رود

مفعولوسطآخر
اسم کوتاهTurn the lights off. ✅Turn off the lights. ✅
ضمیرTurn them off. ✅❌ Turn off them.
گروه اسمی بلندممکن است، اما دنبال کردنش سخت استTurn off all the lights in the house. ✅

فعل‌های جدانشدنی و سه‌جزئی: مفعول همیشه آخر می‌آید

فعلمفعول اسممفعول ضمیر
look afterShe looks after her grandmother.She looks after her.
get overHe got over the flu quickly.He got over it quickly.
get on withI get on with my colleagues.I get on with them.
put up withI can't put up with this noise.I can't put up with it.

دیکشنری نوع فعل را چطور نشان می‌دهد (sb = somebody، sth = something)

مدخل دیکشنریچه می‌گوید
turn sth off / turn off sthجداشدنی: مفعول می‌تواند وسط یا آخر بیاید
look after sb/sthجدانشدنی: مفعول فقط بعد از particle می‌آید
get upلازم: بدون مفعول
run out of sthسه‌جزئی: مفعول آخر می‌آید

کاربرد

1Phrasal verbهای لازم — بدون مفعول

این phrasal verbها بدون مفعول کامل‌اند. بعد از particle چیزی نمی‌آید، جز شاید زمان یا مکان. معادل فارسی‌شان اغلب با «شدن» یا یک فعل لازم ساخته می‌شود.

What time do you usually get up?
معمولاً ساعت چند بیدار می‌شوید؟
get up: از رختخواب بلند شدن
Our car broke down on the motorway.
ماشینمان در اتوبان خراب شد.
UK؛ US: highway
I grew up in a small fishing town.
در یک شهر کوچک ماهیگیری بزرگ شدم.
We set off before sunrise to avoid the heat.
قبل از طلوع آفتاب راه افتادیم تا به گرما نخوریم.

2Phrasal verbهای جداشدنی با اسم

با مفعول اسم، معمولاً می‌توانید آن را وسط یا آخر بگذارید. اگر مفعول بلند است، آن را آخر بگذارید تا شنونده بتواند دنبال کند.

Can you turn the heating down?
می‌شود بخاری را کم کنید؟
این هم درست است: turn down the heating
Please fill in this form.
لطفاً این فرم را پر کنید.
این هم درست است: fill this form in
She picked up the kids from school.
بچه‌ها را از مدرسه برداشت.
«برداشتن / دنبال کسی رفتن» ← pick up
I need to give back all the books I borrowed last term.
باید همهٔ کتاب‌هایی را که ترم پیش امانت گرفتم پس بدهم.
مفعول بلند: آخر

3Phrasal verbهای جداشدنی با ضمیر

با مفعول ضمیر (it، them، him، her، me، us، you)، ضمیر باید بین فعل و particle بیاید — مثل «ـش» در «خاموشش کن».

I don't know this word, so I'll look it up.
این کلمه را نمی‌دانم، پس در دیکشنری پیدایش می‌کنم.
ضمیر وسط: look it up
Your shoes are wet. Take them off.
کفش‌هایتان خیس است. درشان بیاورید.
«درشان بیاورید»: ضمیر وسط، مثل انگلیسی
If you don't need the old sofa, why don't you give it away?
اگر مبل قدیمی را لازم ندارید، چرا نمی‌بخشیدش؟
He called me back an hour later.
یک ساعت بعد دوباره به من زنگ زد.
call sb back: در جواب تماس، دوباره زنگ زدن
Can you wake me up at seven?
می‌شود ساعت هفت بیدارم کنید؟
«بیدارم کنید» ← wake me up

4Phrasal verbهای جدانشدنی

در این فعل‌ها particle مثل حرف اضافه کار می‌کند: مفعول، چه اسم چه ضمیر، همیشه بعد از آن می‌آید. در سؤال و جملهٔ موصولی، particle پیش فعل می‌ماند.

Who's looking after the dog while you're away?
وقتی نیستید، کی از سگ مراقبت می‌کند؟
It took her months to get over the break-up.
ماه‌ها طول کشید تا با جدایی کنار بیاید.
I ran into an old friend at the airport.
در فرودگاه اتفاقی یک دوست قدیمی را دیدم.
Don't worry about the complaint. I'll deal with it.
نگران شکایت نباشید. خودم رسیدگی می‌کنم.
جدانشدنی: deal with it
What are you looking for?
دنبال چه می‌گردید؟
particle در آخر سؤال، پیش فعل می‌ماند

5Phrasal verbهای سه‌جزئی

فعل + particle + حرف اضافه. هر سه جزء با هم می‌مانند و مفعول همیشه آخر می‌آید. بعد از look forward to، اسم یا شکل -ing بیاورید (B1-19 را ببینید).

We've run out of coffee again.
باز قهوه‌مان تمام شده.
فارسی: قهوه فاعل است؛ انگلیسی: We + run out of
I'm really looking forward to the holidays.
واقعاً منتظر تعطیلاتم.
Do you get on with your neighbours?
با همسایه‌هایتان خوب کنار می‌آیید؟
«با … کنار آمدن» ← get on with
I can't put up with his rude comments any more.
دیگر نمی‌توانم حرف‌های بی‌ادبانه‌اش را تحمل کنم.
She came up with a brilliant idea for the campaign.
برای کمپین یک فکر درخشان به ذهنش رسید.
فارسی: «فکر» فاعل است؛ انگلیسی: She + came up with

6یک phrasal verb، دو نوع

بعضی phrasal verbها با یک معنا لازم‌اند و با معنای دیگر جداشدنی. قبل از اینکه دربارهٔ جای مفعول تصمیم بگیرید، معنا را بررسی کنید.

The plane took off on time.
هواپیما به‌موقع بلند شد.
لازم: از زمین بلند شدن
Take off your jacket if you're hot.
اگر گرمتان است، کتتان را دربیاورید.
جداشدنی: درآوردن
The lift broke down again.
آسانسور باز خراب شد.
لازم: از کار افتادن؛ US: elevator
The firefighters broke the door down.
آتش‌نشان‌ها در را شکستند.
جداشدنی: شکستن و انداختن

7Phrasal verb یا فعل تک‌کلمه‌ای رسمی؟

phrasal verbها مخصوص گفت‌وگو، ایمیل به دوستان و نوشتهٔ غیررسمی‌اند. نوشتهٔ رسمی اغلب یک فعل تک‌کلمه‌ای با معنای مشابه را ترجیح می‌دهد. هر دو انگلیسی درست‌اند؛ انتخاب به سطح رسمی بودن (register) برمی‌گردد.

Can you find out what time the shop opens?
می‌شود بپرسید مغازه ساعت چند باز می‌کند؟
رسمی: discover
The meeting has been put off until Friday.
جلسه به جمعه موکول شده است.
رسمی: postponed
The committee has postponed the decision.
کمیته تصمیم‌گیری را به تعویق انداخته است.
رسمی
She turned down the job offer.
پیشنهاد کار را رد کرد.
رسمی: rejected / declined
Prices have gone up again.
قیمت‌ها باز بالا رفته‌اند.
رسمی: increased

اشتباهات رایج

❌I took off it.
✅I took it off.
در فعل جداشدنی، ضمیر وسط می‌آید.
❌Can you pick up me at six?
✅Can you pick me up at six?
ضمیر وسط.
❌She looks her little brother after.
✅She looks after her little brother.
look after جدانشدنی است.
❌We've run out milk.
✅We've run out of milk.
فعل‌های سه‌جزئی هر سه جزء را نگه می‌دارند.
❌She came up a great idea.
✅She came up with a great idea.
come up with سه‌جزئی است.
❌My car broke down it.
✅My car broke down.
break down (= از کار افتادن) مفعول ندارد.
❌Please wake up me at seven.
✅Please wake me up at seven.
wake sb up جداشدنی است: ضمیر وسط.
⚠️I gave all the old clothes that didn't fit me any more away.
✅I gave away all the old clothes that didn't fit me any more.
از نظر دستوری درست است، اما دنبال کردن مفعول بلند در آخر خیلی راحت‌تر است.

دام‌های فارسی‌زبانان

1. ضمیر در آخر. خیلی از فارسی‌زبان‌ها phrasal verb را یک کلمهٔ ثابت حفظ می‌کنند («put on = پوشیدن») و ضمیر را بعدش می‌گذارند، همان‌جا که مفعول اسم می‌رود. در فعل جداشدنی، ضمیر فقط وسط می‌آید — درست مثل «پوشیدمش» یا «خاموشش کردم» در فارسی که ضمیر به جزء اول می‌چسبد.

❌This jacket is too small. I can't put on it.
✅This jacket is too small. I can't put it on.
❌Thanks for the books. I'll give back them on Monday.
✅Thanks for the books. I'll give them back on Monday.

2. «چراغ را روشن کن» ← open the light. در فارسی چراغ و تلویزیون را «روشن» و «خاموش» می‌کنیم، و بعضی‌ها این را open / close ترجمه می‌کنند. در انگلیسی برای دستگاه‌ها و چراغ turn on / turn off (یا switch on / off) می‌گوییم.

⚠️It's dark in here. Can you open the light?
✅It's dark in here. Can you turn on the light? یا It's dark in here. Can you turn the light on?
از نظر دستوری ایرادی ندارد، اما در انگلیسی چراغ را open نمی‌کنند؛ شنونده منظور را عجیب می‌فهمد.
⚠️Don't forget to close the TV before you go to bed.
✅Don't forget to turn off the TV before you go to bed.
close the TV برای خاموش کردن به کار نمی‌رود؛ برای دستگاه‌ها turn off بگویید.

3. جا انداختن جزء سوم. معادل فارسی خیلی از فعل‌های سه‌جزئی حرف اضافه را جای دیگری دارد («فکری به ذهنش رسید»، «با کسی کنار آمدن»)، و فارسی‌زبان‌ها حرف اضافهٔ آخر را جا می‌اندازند. فعل سه‌جزئی بدون جزء سوم ناقص است.

❌Nobody could come up a better plan.
✅Nobody could come up with a better plan.

4. «دنبالِ … گشتن» ← look / search + مفعول. «دنبال کلیدهایم می‌گردم» را بعضی‌ها I'm looking my keys یا I'm searching my keys می‌گویند. look for جدانشدنی است و for لازم دارد. search my keys یعنی «داخل کلیدهایم را بگردم»!

❌I'm looking my glasses. Have you seen them?
✅I'm looking for my glasses. Have you seen them?
⚠️I searched my phone everywhere.
✅I searched for my phone everywhere. یا I looked for my phone everywhere.
search my phone یعنی داخل گوشی را گشتن، نه دنبالش گشتن.

این‌ها را قاطی نکنید

particle و حرف اضافهٔ معمولی — یک کلمهٔ کوچک می‌تواند particle باشد (جزئی از فعل) یا حرف اضافه (جزئی از عبارت مکان). آزمون: آیا ضمیر می‌تواند وسط بیاید؟

She looked up the word in the dictionary.
کلمه را در دیکشنری پیدا کرد.
phrasal verb: she looked it up
She looked up the chimney.
از داخل دودکش به بالا نگاه کرد.
حرف اضافه + مکان: اینجا نمی‌شود گفت "she looked it up"

get up و wake up — Get up (از رختخواب بلند شدن) مفعول ندارد. Wake up هم می‌تواند لازم باشد (I woke up) و هم جداشدنی (Wake me up). فارسی هم «بیدار شدن» و «بیدار کردن» را جدا دارد.

I woke up at six but didn't get up until seven.
ساعت شش بیدار شدم، اما تا هفت از رختخواب بیرون نیامدم.
The noise woke the baby up.
سروصدا بچه را بیدار کرد.
جداشدنی

معنای particleها — این درس دربارهٔ ترتیب کلمه‌هاست. برای معنای up، down، out، off و particleهای دیگر B2-25 را ببینید؛ برای کلمه‌هایی که با هم می‌آیند، T-03 را.

املا و تلفظ

  • در بیشتر phrasal verbها، particle تکیهٔ اصلی را دارد: give up، turn it off، set off.
  • در فعل‌های سه‌جزئی تکیه معمولاً روی particle است: look forward to، run out of، put up with. حرف اضافهٔ آخر ضعیف است: of /əv/، to /tə/، with /wɪð/.
  • ضمیرِ وسط بی‌تکیه و کوتاه است: pick me up /ˈpɪk mi ˈʌp/. کلمه‌ها را به هم وصل کنید؛ در turn it off صدای /t/ به off می‌چسبد.
  • اسم‌هایی که از phrasal verb ساخته می‌شوند سرهم یا با خط تیره نوشته می‌شوند و تکیه روی جزء اول است: a breakdown، a takeoff، a check-in. فعل‌ها دو کلمه‌اند: to break down، to check in.

قانون طلایی

بپرسید: phrasal verb مفعول دارد، و آیا آن مفعول جابه‌جا می‌شود؟ در فعل جداشدنی ضمیر وسط می‌آید (turn it off — مثل «خاموشش کن»). فعل‌های جدانشدنی و سه‌جزئی مفعول را آخر نگه می‌دارند (look after her، run out of it).

تمرین‌ها

A. ساختار

کلمه‌ها را مرتب کنید یا به جای اسم، ضمیر بگذارید.

  1. مرتب کنید: off / please / it / turn
  2. مرتب کنید: after / she / them / looks
  3. مرتب کنید: out / we / sugar / of / ran
  4. به جای اسم، ضمیر بگذارید: Turn down the music.
  5. به جای اسم، ضمیر بگذارید: I came across this photo yesterday.
  6. به جای اسم، ضمیر بگذارید: Can you put away the toys?

B. معنا

با توجه به معنا جواب بدهید.

  1. فعل رسمی‌تر را برای یک گزارش انتخاب کنید: We need to find out the cause. …
  2. گزینهٔ درست را انتخاب کنید: "The plane took off." …
  3. گزینهٔ درست را انتخاب کنید: She … after a year.
  4. گزینهٔ درست را انتخاب کنید: در "The cat ran up the tree"، up یک … است.

C. اشتباه را پیدا کنید

اشتباه را درست کنید. اگر جمله درست است، correct بنویسید.

  1. I'll pick up you at the station.
  2. Can you look my cat after this weekend?
  3. I can't put up this noise.
  4. Turn off the lights in the kitchen, please.

D. در متن

گفت‌وگو را بخوانید و جاهای خالی را با phrasal verb داخل پرانتز، به شکل و ترتیب درست، کامل کنید.

Moving day
Lena: The van's here! Can you help me 15? (pick up + the boxes)
Max: Sure. Wait, I've 16 tape. (run out of)
Lena: There's some in the kitchen. And the old lamp — just 17. Nobody wants it. (throw away + it)
Max: OK. And who's 18 your cat today? (look after)
Lena: My sister. I really 19 her. (get on with)

E. نوبت شماست

به انگلیسی بنویسید.

  1. دو جمله دربارهٔ کارهای صبحتان با get up، put on یا turn off بنویسید. در یکی از ضمیر استفاده کنید.
  2. یک جمله دربارهٔ کسی که با او خوب کنار می‌آیید بنویسید، و یک جمله دربارهٔ چیزی که نمی‌توانید تحملش کنید.

F. مرور ترکیبی

درس‌های قبلی را مرور کنید.

  1. B1-19 Gerund در انگلیسی: فعل -ing به‌جای اسم، در فاعل و بعد از حرف اضافه
    I'm looking forward to (see) you next week.
  2. A2-15 Give Me the Book یا Give It to Me؟ فعل‌های دو مفعولی در انگلیسی
    گزینهٔ درست را انتخاب کنید: Here's your book. I'll tomorrow.
  3. B1-27 هدف، دلیل و نتیجه در انگلیسی: so that، in order to، because of، due to و therefore
    I looked the word up ___ check the spelling. …
پاسخنامه

A. ساختار

  1. Please turn it off. / Turn it off, please.
  2. She looks after them.
  3. We ran out of sugar.
  4. Turn it down.
  5. I came across it yesterday.
  6. Can you put them away?

B. معنا

  1. discover
  2. intransitive
  3. gave it up
  4. preposition

C. اشتباه را پیدا کنید

  1. I'll pick you up at the station.
  2. Can you look after my cat this weekend?
  3. I can't put up with this noise.
  4. ✓ Turn off the lights in the kitchen, please.

D. در متن

  1. pick them up / pick the boxes up / pick up the boxes
  2. run out of
  3. throw it away
  4. looking after
  5. get on with

E. نوبت شماست

  1. I get up at seven. I make coffee, and then I turn the radio on, but I usually turn it off after the news.
  2. I get on really well with my cousin. I can't put up with loud music on the bus.

F. مرور ترکیبی

  1. seeing
  2. give it to you
  3. to
اپلیکیشن اندرویدیادگیری در حال حرکت Google Play