SlowingoGramatika
A2 22 / 38

Must, Have To, Mustn't, Don't Have To: Kailangan, Bawal at Hindi Kailangan sa Ingles

Must, Have To, Mustn't, Don't Have To

Sa pahinang ito
  1. Layunin
  2. Ang Pangunahing Ideya
  3. Filipino at Ingles
  4. Anyo
  5. Gamit
  6. Karaniwang Mali
  7. Mga Bitag para sa mga Pilipino
  8. Huwag Ipagkamali
  9. Baybay at Bigkas
  10. Gintong Tuntunin
  11. Mga Pagsasanay

Layunin

Pagkatapos ng araling ito, kaya mo nang pag-usapan ang mga patakaran at obligasyon, sabihin kung ano ang bawal, at sabihin kung ano ang hindi kailangan — gamit ang must, have to, mustn't, can't at don't have to — sa kasalukuyan, sa nakaraan at sa hinaharap.

Ang Pangunahing Ideya

Pareho ang sinasabi ng must at have to: "kailangan ito". Ang pagkakaiba ay madalas nasa kung saan nanggagaling ang presyon. Sa must, karaniwang galing ito sa nagsasalita: I must call my mum — sa tingin ko, mahalaga ito. Sa have to, galing ito sa labas: sa boss, sa batas, sa iskedyul. I have to wear a uniform — iyon ang sinasabi ng trabaho ko.

Ibang-iba naman ang mga negatibo, at ito ang pinakamahalagang bahagi ng aralin. Isipin ang dalawang bagay. Ang mustn't ay ang pulang lubid na harang sa museo: huwag tatawid — bawal. Ang don't have to ay isang menu: ikaw ang pipili. You mustn't park here (bawal). You don't have to pay (hindi kailangan — pero puwede kang magbayad kung gusto mo).

Panghuli, ang must ay isang modal, tulad ng can: hindi ito nagbabago, at wala itong anyong past. Ang have to naman ay karaniwang pandiwa, kaya puwede itong gamitin sa lahat ng tense: had to, will have to.

Para sa ating mga Pilipino, may magandang balita: may hiwalay na salita rin tayo para sa bawal at para sa hindi kailangan. Ang dapat bantayan ay ang anyo: sa Ingles, nagbabago ang have to ayon sa simuno at sa panahon.

Filipino at Ingles

Gumagana ang Filipino halos tulad ng Ingles sa mga negatibo: ang bawal o huwag ay mustn't / can't, at ang hindi kailangan ay don't have to. Kaya huwag mong isalin ang hindi kailangan bilang mustn't. Dalawa ang tunay na pagkakaiba. Una, sa pang-araw-araw na Filipino, madalas hindi nagbabago ang kailangan kahit iba ang panahon (Kailangan kong mag-overtime kahapon, Kailangan mong mag-taxi mamaya), pero sa Ingles, kailangang pumili: had to, have to o will have to. Pangalawa, hindi nagbabago ang kailangan ayon sa tao (kailangan ko, kailangan niya), pero sa Ingles: I have to, she has to.

FilipinoKahuluganIngles
Kailangan kong magsuot ng suit sa trabaho.obligasyon mula sa labasI have to wear a suit at work.
Kailangan niyang inumin ang gamot na ito.siya (babae)She has to take this medicine.
Dapat ipakita ng mga pasahero ang tiket nila sa drayber.nakasulat na patakaranPassengers must show their tickets to the driver.
Bawal pumarada rito.bawalYou can't park here. / You mustn't park here.
Huwag mong hahawakan ang wire na iyan.bawal, delikadoYou mustn't touch that wire.
Hindi mo kailangang magbayad.hindi kailangan, ikaw ang bahalaYou don't have to pay.
Kailangan kong mag-overtime kahapon.nakaraan: ang salita ng oras lang ang nagsasabiI had to work late yesterday.
Kailangan mong mag-taxi mamayang hatinggabi.hinaharap: ang salita ng oras lang ang nagsasabiYou'll have to take a taxi.

Pansinin: puwede ring kinailangan (nakaraan) o kakailanganin (hinaharap) sa Filipino, pero sa karaniwang usapan, kailangan lang ang naririnig natin. Sa Ingles, hindi puwedeng laktawan ang panahon.

Anyo

Must — isang modal: pareho ang anyo para sa lahat ng simuno, at sinusundan ng base form (ang payak na anyo ng pandiwa).

AnyoHalimbawa
Positibo (affirmative)I / you / she / we / they must go.
NegatiboI / you / she / we / they mustn't (must not) go.
Tanong (bihira, medyo pormal)Must I go?

Have to — isang karaniwang pandiwa: nagbabago ito ayon sa simuno at gumagamit ng do / does / did sa negatibo at tanong.

AnyoI / you / we / theyhe / she / it
PositiboI have to work.She has to work.
NegatiboI don't have to work.She doesn't have to work.
TanongDo you have to work?Does she have to work?
Maikling sagotYes, I do. / No, I don't.Yes, she does. / No, she doesn't.

Nakaraan at hinaharap — walang anyong past ang must at hindi ito puwedeng sumunod sa will, kaya have to ang gamitin.

PanahonAnyoHalimbawa
Nakaraanhad to / didn't have toWe had to wait an hour.
Tanong sa nakaraanDid you have to…?Did you have to pay?
Hinaharapwill have to / won't have toYou'll have to book early.

Mapa ng kahulugan

PananalitaKahulugan
must / have toKailangan ito.
mustn't / can'tBawal ito. Huwag gawin!
don't have toHindi ito kailangan. Ikaw ang bahala.

Gamit

1Must — Sariling Pakiramdam ng Obligasyon

Gamitin ang must kapag ikaw mismo ang nag-iisip na kailangan o mahalaga ang isang bagay. Karaniwan din ito sa masiglang personal na rekomendasyon.

I must call my grandmother this weekend.
Kailangan kong tawagan ang lola ko ngayong weekend.
sariling desisyon ko, kaya must
We must get a new sofa. This one is terrible.
Kailangan na nating bumili ng bagong sofa. Ang pangit na nito.
You must try the cheesecake here. It's amazing!
Dapat mong tikman ang cheesecake dito. Ang sarap!
masiglang rekomendasyon, hindi utos
I really must go now. It's late.
Kailangan ko na talagang umalis. Gabi na.

2Must — Nakasulat na Patakaran at Paalala

Napakakaraniwan ng must sa mga nakasulat na patakaran, karatula, form at tagubilin.

Passengers must show their tickets to the driver.
Dapat ipakita ng mga pasahero ang tiket nila sa drayber.
All visitors must sign in at reception.
Kailangang mag-sign in ang lahat ng bisita sa reception.
Answers must be in black ink.
Dapat nakasulat sa itim na tinta ang mga sagot.
walang pandiwa bago ang nakasulat sa Filipino; sa Ingles: must be

3Have To — Obligasyon Mula sa Labas

Gamitin ang have to kapag galing ang obligasyon sa isang patakaran, sa taong may awtoridad, sa batas o sa sitwasyon. Ito ang karaniwang pinipili para sa mga routine at mga nakaayos na plano. Sa impormal na British English, pareho ang kahulugan ng have got to ('ve got to): I've got to go.

I have to wear a suit at work.
Kailangan kong magsuot ng suit sa trabaho.
patakaran ng kompanya
She has to take this medicine twice a day.
Kailangan niyang inumin ang gamot na ito dalawang beses sa isang araw.
sabi ng doktor; babae ang siya → she has to
We have to be at the airport by six.
Kailangang nasa airport na tayo pagsapit ng alas-sais.
dahil sa oras ng flight
My son has to do an hour of homework every evening.
Kailangang mag-homework nang isang oras ang anak kong lalaki gabi-gabi.
walang pagbabago ang kailangan, pero has to sa Ingles
Do you have to work on Saturdays?
Kailangan mo bang magtrabaho tuwing Sabado?
kailangan mo ba → Do you have to

4Mustn't at Can't — Bawal

Gamitin ang mustn't para sabihing bawal ang isang bagay, o napakasamang ideya ito. Sa pang-araw-araw na usapan, napakakaraniwan ng can't para sa mga patakaran. Pangunahing British ang mustn't; sa American English, can't o don't ang karaniwang gamit.

You mustn't touch that wire. It's dangerous.
Huwag mong hahawakan ang wire na iyan. Delikado.
huwag → mustn't
We mustn't forget Dad's birthday this year.
Hindi natin dapat makalimutan ang birthday ni Papa ngayong taon.
You can't park here. It's for buses only.
Bawal pumarada rito. Para sa bus lang ito.
bawal → can't (o mustn't)
Students can't use their phones during the exam.
Bawal gumamit ng cellphone ang mga estudyante habang nag-e-exam.

5Don't Have To — Hindi Kailangan

Gamitin ang don't / doesn't have to kapag hindi kailangan ang isang bagay. Puwede mo itong gawin, pero hindi mo kailangan.

You don't have to bring anything. We've got lots of food.
Hindi mo kailangang magdala ng kahit ano. Marami kaming pagkain.
hindi kailangan → don't have to
He doesn't have to get up early on Sundays.
Hindi niya kailangang gumising nang maaga tuwing Linggo.
lalaki ang siya → he doesn't have to
It's free. You don't have to pay.
Libre ito. Hindi mo kailangang magbayad.
We don't have to decide today.
Hindi natin kailangang magdesisyon ngayon.

6Had To at Will Have To — Nakaraan at Hinaharap

Walang anyong past ang must. Para sa obligasyon sa nakaraan, gamitin ang had to. Para sa hinaharap, gamitin ang will have to. (Puwedeng gamitin ang must para sa malapit na hinaharap kung sarili mong plano — I must call her tomorrow — pero hindi ito kailanman sumusunod sa will.)

I had to work late yesterday.
Kailangan kong mag-overtime kahapon.
kailangan pa rin sa Filipino, pero had to sa Ingles dahil sa kahapon
We didn't have to show our passports at the border.
Hindi namin kinailangang ipakita ang pasaporte namin sa border.
Did you have to wait long at the doctor's?
Kinailangan mo bang maghintay nang matagal sa klinika?
tanong sa nakaraan: Did you have to
You'll have to take a taxi. There are no buses after midnight.
Kailangan mong mag-taxi. Wala nang bus pagkalipas ng hatinggabi.
hinaharap: will have to
They won't have to change trains. It's a direct service.
Hindi nila kakailanganing lumipat ng tren. Diretso ang biyahe.

Karaniwang Mali

⚠️You don't have to smoke in the hospital.
✅You mustn't smoke in the hospital.
Tama ang gramatika, pero mali ang kahulugan: ang don't have to = hindi kailangan. Para sa patakaran, gamitin ang mustn't (o can't).
❌I musted leave early yesterday.
✅I had to leave early yesterday.
Walang anyong past ang must.
❌She must to study tonight.
✅She must study tonight.
Walang to pagkatapos ng must.
❌He have to wear a uniform.
✅He has to wear a uniform.
he / she / it → has to.
❌Do you must work tomorrow?
✅Do you have to work tomorrow?
Hindi gumagamit ng do ang must; gamitin ang have to.
❌She doesn't has to come.
✅She doesn't have to come.
Pagkatapos ng doesn't, have ang gamitin.
❌I will must go.
✅I will have to go.
Hindi puwedeng magkasama ang dalawang modal: will have to.
❌He musts finish today.
✅He must finish today.
Hindi kailanman nagkakaroon ng -s ang must.

Mga Bitag para sa mga Pilipino

1. Kailangan na hindi nagbabago ang panahon. Sa karaniwang usapan, kailangan ang sinasabi natin para sa kahapon, ngayon at bukas. Kapag isinalin nang diretso, nananatiling have to ang pandiwa kahit tapos na ang oras. Sa Ingles, ang panahon ang nagpapasya: had to para sa nakaraan, will have to para sa hinaharap.

❌Last week I have to go to the embassy twice.
✅Last week I had to go to the embassy twice.
Tapos na ang oras (last week), kaya had to.
❌When I was in high school, we have to attend the flag ceremony every Monday.
✅When I was in high school, we had to attend the flag ceremony every Monday.
Nakaraan ang high school mo, kaya had to.

2. Kailangan niya → he have to. Hindi nagbabago ang kailangan ayon sa tao: kailangan ko, kailangan niya. Kaya madalas nakakalimutan ang has to para sa he / she / it. At dahil iisang siya ang gamit natin para sa lalaki at babae, tingnan din kung he o she ang tamang panghalip.

❌My kuya have to leave the house at five every morning.
✅My kuya has to leave the house at five every morning.
Isang tao (he) → has to.
❌Does he has to bring his laptop?
✅Does he have to bring his laptop?
Nasa does na ang -s, kaya have.

3. Dobleng past: Did you had to…? Kapag may did o didn't na, hindi na kailangang gawing past ang have. Isang beses lang minamarkahan ang past.

❌Did you had to pay for the parking?
✅Did you have to pay for the parking?
Nasa did na ang past.
❌She didn't had to take the bus.
✅She didn't have to take the bus.
didn't + have to.

Huwag Ipagkamali

mustn't at don't have to — Ang mustn't ay ang lubid na harang: huwag gawin (bawal). Ang don't have to ay ang menu: ikaw ang pipili (hindi kailangan).

You mustn't wear shoes in the temple.
Bawal magsapatos sa loob ng templo.
bawal
You don't have to wear a tie to the party.
Hindi mo kailangang mag-necktie sa party.
hindi kailangan, pero puwede

must at have to (positibo) — Kadalasan, puwede ang dalawa. Mas personal ang tunog ng must; ang have to ay tumuturo sa patakaran o sitwasyong galing sa labas. Sa American English, mas karaniwan ang have to sa pagsasalita. Sa Filipino, kailangan o dapat ang dalawa, kaya ang pinanggagalingan ng obligasyon ang tingnan.

I must eat less chocolate.
Kailangan kong bawasan ang pagkain ng tsokolate.
sarili kong desisyon
I have to stop at the bank. They close at four.
Kailangan kong dumaan sa bangko. Nagsasara sila nang alas-kuwatro.
dahil sa sitwasyon

can't (bawal) at can't (hindi kaya) — Pareho ang anyo; ang konteksto ang nagsasabi ng kahulugan. Mas madali ito sa Filipino: bawal at hindi marunong / hindi kaya. Para sa kakayahan, tingnan ang A1-17.

You can't take photos in the museum.
Bawal kumuha ng litrato sa museo.
patakaran
I can't swim.
Hindi ako marunong lumangoy.
kakayahan

must para sa patakaran at must para sa hinuha — Hindi patakaran ang She must be tired; ang ibig sabihin nito ay "sigurado akong pagod siya" (siguradong pagod siya). Nasa B1-16 ang gamit na iyon. Nasa B2-07 ang need to at needn't.

Baybay at Bigkas

  • mustn't /ˈmʌsnt/: hindi binibigkas ang unang t — "MUS-nt". Huwag magsingit ng patinig sa pagitan ng s at n; iwasan ang bigkas na parang "mas-tent".
  • Maikli at maluwag ang patinig na /ʌ/ sa must, halos tulad ng maikling a natin pero mas relaks ang bibig. Sa loob ng pangungusap, madalas mahina ang must: /məst/ o /məs/ — I must go ay halos "I məs go".
  • have to /ˈhæftə/: dahil sa /t/ na kasunod, parang /f/ ang tunog ng v. Hindi ito b: nakadikit nang marahan ang mga ngipin sa itaas sa ibabang labi, at dumadaan ang hangin. Iwasan ang "hab tu". Mahina rin ang to: /tə/, hindi buong "tu".
  • has to /ˈhæstə/: /s/ dito, hindi /z/. had to /ˈhætə/: nawawala ang /d/ sa /t/.
  • Ang /æ/ sa have, has, had: ibuka nang mas malaki ang bibig kaysa sa e, at ibaba ang panga — nasa pagitan ng a at e natin.
  • Isulat ang buong anyo, hindi kailanman "hafta". Sa have to, huwag i-contract ang have: I have to go (o, impormal, I've got to go).

Gintong Tuntunin

Mustn't = huwag gawin — bawal ito. Don't have to = hindi ito kailangan — ikaw ang bahala. Walang anyong past ang must: had to para sa nakaraan at will have to pagkatapos ng will. At kahit kailangan lang ang sinasabi natin sa Filipino, sa Ingles ay piliin ang tamang anyo: have to / has to / had to / will have to.

Mga Pagsasanay

A. Anyo

Kumpletuhin ang pangungusap gamit ang tamang anyo ng salitang nasa panaklong.

  1. My sister (have to) work every Saturday.
  2. Yesterday we (have to) walk home. The buses weren't running.
  3. you have to wear a uniform at your school?
  4. Gawing negatibo: He has to pay.
  5. Gawing hinaharap: I have to take a taxi. (tomorrow)
  6. Bumuo ng tanong sa past: you / have to / wait / long?

B. Kahulugan

Piliin ang sagot na tugma sa kahulugan.

  1. Piliin ang tamang sagot: You … cross the road when the light is red.
  2. Piliin ang tamang sagot: It's Sunday, so I … get up early.
  3. Piliin ang tamang sagot: Entry is free. You … pay.
  4. Piliin ang tamang sagot: It's a secret. You … tell anyone!
  5. Piliin ang tamang sagot: In the museum: "Sorry, you … take photos here."

C. Hanapin ang Mali

Itama ang mali. Kung tama na ang pangungusap, isulat ang correct.

  1. She must to finish the report today.
  2. I musted call the bank yesterday.
  3. He don't have to pay.
  4. We'll have to leave early tomorrow.

D. Sa Konteksto

Gamitin ang must, mustn't, can't o isang anyo ng have to.

First day at work
Nina: So, what are the rules here?
Sam: Well, you 16 wear a suit. Jeans are fine. But you 17 wear your ID card all the time. That's the company rule.
Nina: OK. And can I use my phone at my desk?
Sam: Yes, but you 18 take photos in the lab. It's not allowed.
Nina: Do I 19 work at weekends?
Sam: No. Last year we 20 work on Saturdays, but not now.

E. Ikaw Naman

Isulat sa Ingles ang tungkol sa sarili mong buhay.

  1. Sumulat ng dalawang bagay na kailangan mong gawin ngayong linggo at isang bagay na hindi mo kailangang gawin.
  2. Sumulat ng dalawang patakaran para sa bahay, paaralan o trabaho mo gamit ang mustn't o can't.

F. Halo-halong Balik-aral

Balikan ang mga naunang aralin.

  1. A1-17 Can at Can't sa Ingles: Kakayahan, Pahintulot at Pakiusap
    Sorry, I (not / can) come tonight. I'm working.
  2. A2-19 Present Perfect o Past Simple? Ang Pagkakaiba, Madaling Paliwanag
    I (work) late three times this week.
  3. A2-04 Will sa Ingles: Desisyon, Pangako at Hula, Madaling Paliwanag
    It's late. I think I (take) a taxi.
App para sa AndroidMatuto Kahit Saan Google Play