Slowingoव्याकरण
A2 22 / 38

Must, Have To, Mustn't र Don't Have To को फरक — सजिलो नेपालीमा

Must, Have To, Mustn't, Don't Have To

यस पृष्ठमा
  1. लक्ष्य
  2. मुख्य विचार
  3. नेपाली र अङ्ग्रेजी
  4. संरचना
  5. प्रयोग
  6. सामान्य गल्तीहरू
  7. नेपाली भाषीहरूका लागि पासोहरू
  8. नझुक्किनुहोस्
  9. हिज्जे र उच्चारण
  10. सुनौलो नियम
  11. अभ्यास

लक्ष्य

यो पाठपछि तपाईं must, have to, mustn't, can't र don't have to प्रयोग गरेर नियम र बाध्यताबारे कुरा गर्न, के गर्न पाइँदैन भन्न, र के आवश्यक छैन भन्न सक्नुहुनेछ: वर्तमान, भूत र भविष्य तीनै समयमा।

मुख्य विचार

Must र have to दुवैले भन्छन्: “यो आवश्यक छ”। फरक प्रायः दबाब कहाँबाट आउँछ भन्नेमा हुन्छ। Must मा दबाब प्रायः बोल्ने व्यक्तिबाटै आउँछ: I must call my mum, अर्थात् मलाई आफैँलाई यो महत्त्वपूर्ण लाग्छ। Have to मा दबाब बाहिरबाट आउँछ: हाकिम, कानुन वा समयतालिकाबाट। I have to wear a uniform, अर्थात् मेरो जागिरले यस्तो भन्छ।

नकारात्मक रूपहरू भने एकदमै फरक छन्, र यो पाठको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण भाग यही हो। दुईवटा चित्र कल्पना गर्नुहोस्। Mustn't सङ्ग्रहालयमा टाँगिएको रातो डोरी हो: त्यो नकाट्नुहोस्, अनुमति छैन। Don't have to मेनु हो: तपाईं आफैँ छान्न सक्नुहुन्छ। You mustn't park here (यहाँ पार्क गर्न पाइँदैन)। You don't have to pay (तिर्नुपर्दैन, तर चाहनुहुन्छ भने तिर्न सक्नुहुन्छ)।

अन्त्यमा, must मोडल क्रिया हो, can जस्तै: यो कहिल्यै बदलिँदैन, र यसको भूतकालको रूप हुँदैन। Have to सामान्य क्रिया हो, त्यसैले यो जुनसुकै कालमा जान सक्छ: had to, will have to।

नेपाली र अङ्ग्रेजी

नेपालीमा पर्छ (“जानुपर्छ”, “जानैपर्छ”) ले must र have to दुवैको काम गर्छ: दबाब आफैँबाट आयो कि बाहिरबाट, नेपाली क्रियाले छुट्याउँदैन। राम्रो खबर: नकारात्मकमा नेपालीले अङ्ग्रेजीजस्तै स्पष्ट फरक गर्छ। -नु हुँदैन / पाइँदैन = अनुमति छैन (mustn't / can't), र -नुपर्दैन = आवश्यक छैन (don't have to)। समस्या तब आउँछ जब “पर्छ = must” भनेर याद गरिन्छ, र “पर्दैन” लाई mustn't बनाइन्छ। अर्को फरक: नेपालीको “पर्छ” सबै कालमा बदलिन्छ (पर्यो, पर्नेछ), तर अङ्ग्रेजीको must बदलिँदैन। त्यसैले भूत र भविष्यमा had to र will have to चाहिन्छ।

नेपालीअर्थअङ्ग्रेजी
मैले हजुरआमालाई फोन गर्नैपर्छ।आफ्नै भावनाI must call my grandmother.
अफिसमा मैले सुट लगाउनुपर्छ।बाहिरको नियमI have to wear a suit at work.
त्यो तार छुनु हुँदैन।निषेधYou mustn't touch that wire.
यहाँ गाडी पार्क गर्न पाइँदैन।नियम: अनुमति छैनYou can't park here.
पैसा तिर्नुपर्दैन।आवश्यक छैन, छनोट तपाईंकोYou don't have to pay.
हिजो मैले ढिलोसम्म काम गर्नुपर्यो।भूतकालको बाध्यताI had to work late yesterday.
तपाईंले ट्याक्सी लिनुपर्नेछ।भविष्यको बाध्यताYou'll have to take a taxi.

छोटकरीमा: “हुँदैन” र “पाइँदैन” → mustn't / can't; “पर्दैन” → don't have to। “पर्यो” → had to, “पर्नेछ” → will have to।

संरचना

Must मोडल क्रिया हो: सबै कर्तासँग एउटै रूप, अनि क्रियाको मूल रूप (base form)।

रूपउदाहरण
सकारात्मक (affirmative)I / you / she / we / they must go.
नकारात्मक (negative)I / you / she / we / they mustn't (must not) go.
प्रश्न (कम प्रयोग हुन्छ, अलि औपचारिक)Must I go?

Have to सामान्य क्रिया हो: कर्ताअनुसार बदलिन्छ, र नकारात्मक तथा प्रश्नमा do / does / did लिन्छ।

रूपI / you / we / theyhe / she / it
सकारात्मकI have to work.She has to work.
नकारात्मकI don't have to work.She doesn't have to work.
प्रश्नDo you have to work?Does she have to work?
छोटो उत्तरYes, I do. / No, I don't.Yes, she does. / No, she doesn't.

भूत र भविष्य — must को भूतकालको रूप हुँदैन, र यो will पछि आउन सक्दैन। त्यसैले have to प्रयोग गर्नुहोस्।

समयरूपउदाहरण
भूतhad to / didn't have toWe had to wait an hour.
भूतकालको प्रश्नDid you have to…?Did you have to pay?
भविष्यwill have to / won't have toYou'll have to book early.

अर्थको नक्सा

अभिव्यक्तिअर्थ
must / have toआवश्यक छ।
mustn't / can'tअनुमति छैन। नगर्नुहोस्!
don't have toआवश्यक छैन। तपाईं छान्न सक्नुहुन्छ।

प्रयोग

1Must — बोल्ने व्यक्तिको आफ्नै बाध्यताको भावना

कुनै काम तपाईं आफैँलाई आवश्यक वा महत्त्वपूर्ण लाग्छ भने must प्रयोग गर्नुहोस्। कुनै कुराको जोडदार सिफारिस गर्दा पनि यो धेरै प्रयोग हुन्छ।

I must call my grandmother this weekend.
यो सप्ताहान्तमा मैले हजुरआमालाई फोन गर्नैपर्छ।
आफ्नै विचार: “-नैपर्छ” → must
We must get a new sofa. This one is terrible.
हामीले नयाँ सोफा किन्नैपर्छ। यो त एकदमै नराम्रो छ।
You must try the cheesecake here. It's amazing!
यहाँको चिजकेक एक पटक चाख्नैपर्छ। एकदम मीठो छ!
जोडदार सिफारिस → must
I really must go now. It's late.
अब मैले साँच्चै जानैपर्छ। ढिलो भयो।

2Must — लिखित नियम र सूचना

लिखित नियम, साइनबोर्ड, फारम र निर्देशनमा must धेरै प्रयोग हुन्छ।

Passengers must show their tickets to the driver.
यात्रुहरूले चालकलाई टिकट देखाउनुपर्नेछ।
लिखित सूचनामा “-नुपर्नेछ” → must
All visitors must sign in at reception.
सबै आगन्तुकले रिसेप्सनमा आफ्नो नाम दर्ता गर्नुपर्नेछ।
Answers must be in black ink.
उत्तरहरू कालो मसीले लेख्नुपर्नेछ।

3Have to — बाहिरबाट आएको बाध्यता

बाध्यता नियम, अधिकार भएको व्यक्ति, कानुन वा परिस्थितिबाट आउँछ भने have to प्रयोग गर्नुहोस्। दैनिक काम र तय भएका कार्यक्रमका लागि सामान्य छनोट यही हो। अनौपचारिक बेलायती अङ्ग्रेजीमा have got to ('ve got to) को अर्थ पनि उही हो: I've got to go.

I have to wear a suit at work.
अफिसमा मैले सुट लगाउनुपर्छ।
कम्पनीको नियम → have to
She has to take this medicine twice a day.
उनले यो औषधि दिनको दुई पटक खानुपर्छ।
डाक्टरले भनेको; she → has to
We have to be at the airport by six.
हामी छ बजेसम्म एयरपोर्ट पुगिसक्नुपर्छ।
उडानको समय
My son has to do an hour of homework every evening.
मेरो छोराले हरेक बेलुका एक घण्टा गृहकार्य गर्नुपर्छ।
Do you have to work on Saturdays?
तपाईंले शनिबार पनि काम गर्नुपर्छ?
नेपालीमा आवाजको उतारचढाव मात्र; अङ्ग्रेजीमा Do you have to…?

4Mustn't र can't — निषेध

कुनै काम गर्न अनुमति छैन, वा त्यो एकदमै नराम्रो विचार हो भन्न mustn't प्रयोग गर्नुहोस्। दैनिक बोलीचालीमा नियमका लागि can't धेरै प्रयोग हुन्छ। Mustn't मुख्यतया बेलायती अङ्ग्रेजीमा प्रयोग हुन्छ; अमेरिकी अङ्ग्रेजीमा can't वा don't सामान्य छनोट हो।

You mustn't touch that wire. It's dangerous.
त्यो तार छुनु हुँदैन। खतरनाक छ।
“-नु हुँदैन” → mustn't
We mustn't forget Dad's birthday this year.
यो वर्ष हामीले बुबाको जन्मदिन बिर्सनु हुँदैन।
You can't park here. It's for buses only.
यहाँ गाडी पार्क गर्न पाइँदैन। यो बसका लागि मात्र हो।
“पाइँदैन” = अनुमति छैन → can't
Students can't use their phones during the exam.
परीक्षाको बेला विद्यार्थीहरूले फोन चलाउन पाउँदैनन्।

5Don't have to — बाध्यता छैन

कुनै काम आवश्यक छैन भन्न don't / doesn't have to प्रयोग गर्नुहोस्। तपाईं त्यो गर्न सक्नुहुन्छ, तर गर्नैपर्छ भन्ने छैन।

You don't have to bring anything. We've got lots of food.
केही ल्याउनुपर्दैन। हामीसँग धेरै खाना छ।
“-नुपर्दैन” = आवश्यक छैन → don't have to (mustn't होइन)
He doesn't have to get up early on Sundays.
आइतबार उनी चाँडै उठ्नुपर्दैन।
he → doesn't have to
It's free. You don't have to pay.
यो निःशुल्क छ। पैसा तिर्नुपर्दैन।
We don't have to decide today.
हामीले आजै निर्णय गर्नुपर्दैन।

6Had to र will have to — भूत र भविष्य

Must को भूतकालको रूप हुँदैन। विगतको बाध्यताका लागि had to प्रयोग गर्नुहोस्। भविष्यका लागि will have to प्रयोग गर्नुहोस्। (आफ्नै योजनाबारे नजिकको भविष्यमा must आउन सक्छ, जस्तै I must call her tomorrow, तर यो कहिल्यै will पछि आउँदैन।)

I had to work late yesterday.
हिजो मैले ढिलोसम्म काम गर्नुपर्यो।
“-नुपर्यो” → had to (musted भन्ने शब्द हुँदैन)
We didn't have to show our passports at the border.
सिमानामा हामीले राहदानी देखाउनुपरेन।
“-नुपरेन” → didn't have to
Did you have to wait long at the doctor's?
डाक्टरकहाँ धेरै बेर पर्खनुपर्यो?
You'll have to take a taxi. There are no buses after midnight.
तिमीले ट्याक्सी लिनुपर्छ। मध्यरातपछि बस चल्दैन।
नेपालीमा “पर्छ” (वर्तमान रूप), तर भविष्यको बाध्यता → will have to
They won't have to change trains. It's a direct service.
उनीहरूले रेल फेर्नुपर्दैन। यो सिधै जाने रेल हो।
नेपालीमा “पर्दैन”; भविष्य → won't have to

सामान्य गल्तीहरू

⚠️You don't have to smoke in the hospital.
✅You mustn't smoke in the hospital.
व्याकरणका हिसाबले ठीक छ, तर अर्थ गलत छ: don't have to = आवश्यक छैन। नियमका लागि mustn't (वा can't) प्रयोग गर्नुहोस्।
❌I musted leave early yesterday.
✅I had to leave early yesterday.
must को भूतकालको रूप हुँदैन।
❌She must to study tonight.
✅She must study tonight.
must पछि to आउँदैन।
❌He have to wear a uniform.
✅He has to wear a uniform.
he / she / it → has to।
❌Do you must work tomorrow?
✅Do you have to work tomorrow?
must सँग do आउँदैन; have to प्रयोग गर्नुहोस्।
❌She doesn't has to come.
✅She doesn't have to come.
doesn't पछि have आउँछ।
❌I will must go.
✅I will have to go.
दुईवटा मोडल क्रिया सँगै आउँदैनन्: will have to।
❌He musts finish today.
✅He must finish today.
must मा कहिल्यै -s लाग्दैन।

नेपाली भाषीहरूका लागि पासोहरू

1. “पर्दैन” → mustn't। स्कुलमा धेरैले “पर्छ = must” भनेर सिक्छन्। त्यसैले “-नुपर्दैन” (आवश्यक छैन) लाई mustn't बनाइन्छ। तर mustn't को अर्थ “गर्न पाइँदैन” हो, जुन नेपालीको “-नु हुँदैन” सँग मिल्छ। “-नुपर्दैन” को सही अनुवाद don't have to हो।

⚠️(तपाईं सहकर्मीलाई भन्दै हुनुहुन्छ: भोलिको बैठक नौ बजे हो, सात बजे आउन आवश्यक छैन।) You mustn't come at seven tomorrow. Nine is fine.
✅You don't have to come at seven tomorrow. Nine is fine.
व्याकरणका हिसाबले ठीक छ, तर mustn't ले “सात बजे आउन पाइँदैन” भन्ने अर्थ दिन्छ।
⚠️(बिदाको दिन Sunita ले अफिसको इमेल हेर्न आवश्यक छैन।) Sunita mustn't check her work emails on holidays.
✅Sunita doesn't have to check her work emails on holidays.
व्याकरणका हिसाबले ठीक छ, तर mustn't ले इमेल हेर्नै निषेध गरेजस्तो सुनिन्छ।

2. “पर्यो” → must। नेपालीमा “पर्छ” को भूतकाल सजिलै बन्छ: “गर्नुपर्यो”, “बेच्नुपर्यो”। “पर्छ = must” भनेर सिकेकाहरू विगतको बाध्यतामा पनि must नै राख्छन्। Must बदलिँदैन र विगतको बाध्यता जनाउँदैन: had to प्रयोग गर्नुहोस्।

❌Last month Anita must sell her scooter.
✅Last month Anita had to sell her scooter.

3. “पर्नेछ” → will must। “लिनुपर्नेछ”, “सर्नुपर्नेछ” लाई शब्दशः अनुवाद गर्दा will must बन्छ। दुईवटा मोडल क्रिया सँगै आउँदैनन्; will पछि have to आउँछ।

❌Next year Prakash will must move to Biratnagar for work.
✅Next year Prakash will have to move to Biratnagar for work.

4. Wh- प्रश्नमा do / does छुट्नु। नेपालीमा “Pooja ले असाइनमेन्ट कहिले बुझाउनुपर्छ?” मा शब्दको क्रम बदलिँदैन। Have to सामान्य क्रिया भएकाले अङ्ग्रेजीको प्रश्नमा प्रश्नवाचक शब्दपछि do / does र कर्ता आउँछन्।

❌When Pooja has to submit her assignment?
✅When does Pooja have to submit her assignment?

नझुक्किनुहोस्

mustn't र don't have to — Mustn't रातो डोरी हो: नगर्नुहोस्। Don't have to मेनु हो: तपाईं छान्नुहुन्छ। नेपालीमा यो फरक “हुँदैन” र “पर्दैन” ले राम्रोसँग देखाउँछन्।

You mustn't wear shoes in the temple.
मन्दिरभित्र जुत्ता लगाएर जानु हुँदैन।
अनुमति छैन: “हुँदैन” → mustn't
You don't have to wear a tie to the party.
पार्टीमा टाई लगाउनुपर्दैन।
आवश्यक छैन, तर लगाउन सकिन्छ: “पर्दैन” → don't have to

must र have to (सकारात्मक) — प्रायः दुवै सम्भव हुन्छन्। Must बढी व्यक्तिगत सुनिन्छ; have to ले बाहिरको नियम वा परिस्थिति देखाउँछ। नेपालीमा दुवैमा “पर्छ” आउँछ। अमेरिकी अङ्ग्रेजीको बोलीचालीमा have to धेरै बढी प्रयोग हुन्छ।

I must eat less chocolate.
मैले चकलेट कम खानैपर्छ।
आफ्नै निर्णय
I have to stop at the bank. They close at four.
मैले एकछिन बैंक छिर्नुपर्छ। चार बजे बन्द हुन्छ।
परिस्थिति

can't (अनुमति छैन) र can't (क्षमता छैन) — रूप एउटै हो; प्रसङ्गले अर्थ छुट्याउँछ। नेपालीमा भने फरक शब्द छन्: “पाइँदैन” (नियम) र “सक्दिनँ / आउँदैन” (क्षमता)। क्षमताका लागि A1-17 हेर्नुहोस्।

You can't take photos in the museum.
सङ्ग्रहालयमा फोटो खिच्न पाइँदैन।
नियम
I can't swim.
मलाई पौडी खेल्न आउँदैन।
क्षमता

नियमको must र अनुमानको must — She must be tired नियम होइन; यसको अर्थ “उनी पक्कै थाकेकी छिन्” हो। यो प्रयोग B1-16 मा छ। Need to र needn't B2-07 मा छन्।

हिज्जे र उच्चारण

  • mustn't /ˈmʌsnt/: पहिलो t उच्चारण हुँदैन — "MUS-nt", "must-nt" होइन। /s/ र /n/ बीच कुनै स्वर नथप्नुहोस्।
  • must को /ʌ/ नेपालीको छोटो “अ” सँग धेरै मिल्छ: यो तपाईंका लागि सजिलो छ। वाक्यमा must प्रायः कमजोर हुन्छ: /məst/ वा /məs/ — I must go मा जोड go मा पर्छ।
  • have to /ˈhæftə/ — "hafta"। has to /ˈhæstə/ — "hasta"। had to /ˈhætə/ — /d/ पछाडिको /t/ मा हराउँछ। have को v यहाँ /f/ जस्तो सुनिन्छ, किनभने पछि /t/ आउँछ। लेख्दा भने सधैँ पूरा रूप लेख्नुहोस्, "hafta" कहिल्यै होइन।
  • /f/ का लागि माथिल्ला दाँतले तल्लो ओठ हल्का छुनुहोस् र हावा रगडिँदै निकाल्नुहोस्। यो नेपालीको “फ” होइन, जुन दुवै ओठ जोडेर हावाको झोक्कासहित बोलिन्छ।
  • have र had को /æ/ नेपालीको “ए” भन्दा तल छ: मुख अझ ठूलो खोल्नुहोस् र जिब्रो तल राख्नुहोस्।
  • have to मा have लाई छोटो रूप नबनाउनुहोस्: I have to go भन्नुहोस् (अनौपचारिक रूपमा I've got to go)।

सुनौलो नियम

Mustn't = नगर्नुहोस्, अनुमति छैन (“हुँदैन”, “पाइँदैन”)। Don't have to = आवश्यक छैन, तपाईं छान्न सक्नुहुन्छ (“पर्दैन”)। Must को भूतकालको रूप हुँदैन: विगतका लागि had to, र will पछि will have to प्रयोग गर्नुहोस्।

अभ्यास

A. संरचना

कोष्ठकमा दिइएको रूपलाई सही रूपमा राख्नुहोस्, वा निर्देशनअनुसार वाक्य बदल्नुहोस्।

  1. My sister (have to) work every Saturday.
  2. Yesterday we (have to) walk home. The buses weren't running.
  3. you have to wear a uniform at your school?
  4. नकारात्मक बनाउनुहोस्: He has to pay.
  5. भविष्यकालमा लेख्नुहोस्: I have to take a taxi. (tomorrow)
  6. भूतकालको प्रश्न बनाउनुहोस्: you / have to / wait / long?

B. अर्थ

अर्थ हेरेर सही उत्तर छान्नुहोस्।

  1. सही उत्तर छान्नुहोस्: You … cross the road when the light is red.
  2. सही उत्तर छान्नुहोस्: It's Sunday, so I … get up early.
  3. सही उत्तर छान्नुहोस्: Entry is free. You … pay.
  4. सही उत्तर छान्नुहोस्: It's a secret. You … tell anyone!
  5. सही उत्तर छान्नुहोस्: In the museum: "Sorry, you … take photos here."

C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्

हरेक वाक्यमा एउटा गल्ती छ वा वाक्य सही छ। सच्याइएको वाक्य लेख्नुहोस् वा correct लेख्नुहोस्।

  1. She must to finish the report today.
  2. I musted call the bank yesterday.
  3. He don't have to pay.
  4. We'll have to leave early tomorrow.

D. पाठभित्र

must, mustn't, can't वा have to को कुनै रूप प्रयोग गर्नुहोस्।

First day at work
Nina: So, what are the rules here?
Sam: Well, you 16 wear a suit. Jeans are fine. But you 17 wear your ID card all the time. That's the company rule.
Nina: OK. And can I use my phone at my desk?
Sam: Yes, but you 18 take photos in the lab. It's not allowed.
Nina: Do I 19 work at weekends?
Sam: No. Last year we 20 work on Saturdays, but not now.

E. तपाईंको पालो

आफ्नोबारे अङ्ग्रेजीमा लेख्नुहोस्।

  1. यो हप्ता तपाईंले गर्नैपर्ने दुईवटा काम र गर्न आवश्यक नभएको एउटा काम लेख्नुहोस्।
  2. आफ्नो घर, स्कुल वा कार्यस्थलका दुईवटा नियम mustn't वा can't प्रयोग गरेर लेख्नुहोस्।

F. मिश्रित दोहोर्याइ

अघिल्ला पाठहरू दोहोर्याउनुहोस्।

  1. A1-17 Can र Can't को प्रयोग — सजिलो नेपालीमा
    Sorry, I (not / can) come tonight. I'm working.
  2. A2-19 Present Perfect र Past Simple को फरक — सजिलो नेपालीमा
    I (work) late three times this week.
  3. A2-04 Will: तुरुन्तको निर्णय, वाचा र भविष्यवाणी — सजिलो नेपालीमा
    It's late. I think I (take) a taxi.
उत्तरहरू

A. संरचना

  1. has to
  2. had to
  3. Do
  4. He doesn't have to pay. / He does not have to pay.
  5. I'll have to take a taxi tomorrow. / I will have to take a taxi tomorrow.
  6. Did you have to wait long?

B. अर्थ

  1. mustn't
  2. don't have to
  3. don't have to
  4. mustn't
  5. can't

C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्

  1. She must finish the report today.
  2. I had to call the bank yesterday.
  3. He doesn't have to pay. / He does not have to pay.
  4. ✓ We'll have to leave early tomorrow.

D. पाठभित्र

  1. don't have to / do not have to
  2. have to / must
  3. mustn't / must not / can't / cannot
  4. have to
  5. had to

E. तपाईंको पालो

  1. I have to finish a report. I have to go to the dentist. I don't have to work on Friday.
  2. You mustn't feed the cat at the table. You can't eat in the bedrooms.

F. मिश्रित दोहोर्याइ

  1. can't / cannot
  2. 've worked / have worked
  3. 'll take / will take / 'm going to take / am going to take
एन्ड्रोइड एपजाँदाजाँदै सिक्नुहोस् Google Play