Must၊ Have to၊ Mustn't နှင့် Don't have to — စည်းကမ်းနဲ့ တာဝန်ကို မြန်မာလို ရှင်းပြချက်
Must, Have To, Mustn't, Don't Have To
ဤစာမျက်နှာတွင်
ရည်မှန်းချက်
ဒီသင်ခန်းစာ ပြီးရင် must, have to, mustn't, can't နဲ့ don't have to ကို သုံးပြီး စည်းကမ်းနဲ့ တာဝန်တွေ အကြောင်း ပြောတတ်၊ ဘာကို ခွင့်မပြုဘူးလဲ ပြောတတ်၊ ဘာက မလိုအပ်ဘူးလဲ ပြောတတ်လာပါလိမ့်မယ်။ ပစ္စုပ္ပန်၊ အတိတ် နဲ့ အနာဂတ် သုံးမျိုးလုံးမှာ သုံးတတ်လာပါလိမ့်မယ်။
အဓိကအယူအဆ
Must နဲ့ have to နှစ်ခုလုံးက "ဒါ လုပ်ဖို့ လိုတယ်" လို့ ပြောတာပါ။ ကွာခြားချက်က များသောအားဖြင့် ဖိအား ဘယ်ကနေ လာလဲ ဆိုတာပါ။ must မှာ ဖိအားက ပြောသူ ကိုယ်တိုင်ဆီက လာပါတယ်: I must call my mum — ကိုယ့်ဘာသာ အရေးကြီးတယ်လို့ ခံစားရတာပါ။ have to မှာတော့ အပြင်ကနေ လာပါတယ်: သူဌေး၊ ဥပဒေ၊ အချိန်ဇယား။ I have to wear a uniform — ကိုယ့် အလုပ်က ဒီလို သတ်မှတ်ထားလို့ပါ။
အငြင်း ပုံစံ နှစ်ခုကတော့ အဓိပ္ပာယ် လုံးဝ ကွာပါတယ်။ ဒါက ဒီသင်ခန်းစာရဲ့ အရေးကြီးဆုံး အပိုင်းပါ။ ပုံ နှစ်ပုံကို မြင်ကြည့်ပါ။ Mustn't က ပြတိုက်ထဲက အနီရောင် ကြိုးတားထားတဲ့ နေရာ ပါ: မကျော်ရပါဘူး၊ ခွင့်မပြုပါဘူး။ Don't have to က စားသောက်ဆိုင်က မီနူး ပါ: ကိုယ် ကြိုက်တာ ရွေးလို့ ရပါတယ်။ You mustn't park here (တားမြစ်ထားတယ်)။ You don't have to pay (ပေးဖို့ မလိုဘူး၊ ပေးချင်ရင်တော့ ပေးလို့ ရတယ်)။
နောက်ဆုံးအချက်: must က can လို modal verb (အကူကြိယာ တစ်မျိုး) ပါ။ ဘယ်တော့မှ ပုံစံ မပြောင်းပါဘူး၊ အတိတ် ပုံစံလည်း မရှိပါဘူး။ Have to ကတော့ သာမန် ကြိယာ ဖြစ်လို့ tense (ကာလ) တိုင်းထဲ ဝင်လို့ ရပါတယ်: had to, will have to။
မြန်မာနှင့် အင်္ဂလိပ်
မြန်မာလို must ရော have to ရော များသောအားဖြင့် -ရမယ် ဒါမှမဟုတ် -ရတယ် ပါ။ ဖိအား ဘယ်ကနေ လာလဲ ဆိုတာကို ကြိယာ ပုံစံက မပြပါဘူး၊ အကြောင်းအရာက ပြပါတယ်။ အငြင်းမှာတော့ သတိထားရပါမယ်။ မ…ရဘူး က များသောအားဖြင့် "ခွင့်မပြုဘူး" (mustn't / can't) ပါ။ ဒါပေမဲ့ အခမဲ့ပါ၊ ပိုက်ဆံ မပေးရဘူး လို ဝါကျမှာ "ပေးဖို့ မလိုဘူး" (don't have to) လို့လည်း ဆိုလိုနိုင်ပါတယ်။ English မှာ ဒီ နှစ်ခုကို စကားလုံး ကွဲကွဲ သုံးရပါတယ်။ "မလိုဘူး" ကို ရှင်းရှင်း ပြောချင်ရင် မြန်မာလို မ…လည်း ရတယ် ဒါမှမဟုတ် မ…စရာ မလိုဘူး လို့ ပြောပါတယ်။
| မြန်မာ | English | ကွာခြားချက် |
|---|---|---|
| ဒီ စနေ တနင်္ဂနွေ အဘွားဆီ ဖုန်းဆက်ရမယ် | I must call my grandmother this weekend. | ကိုယ့်ဘာသာ အရေးကြီးတယ် ခံစားရ |
| အလုပ်မှာ ဝတ်စုံ ဝတ်ရတယ် | I have to wear a suit at work. | အပြင်က စည်းကမ်း |
| အဲဒီ ဝါယာကြိုးကို မကိုင်ရဘူး | You mustn't touch that wire. | ခွင့်မပြု၊ အန္တရာယ် ရှိ |
| ဒီမှာ ကား မရပ်ရဘူး | You can't park here. | စည်းကမ်း (ပြောစကား) |
| ဘာမှ ယူမလာလည်း ရတယ် | You don't have to bring anything. | မလိုအပ်ဘူး၊ ကိုယ် ရွေးနိုင် |
| မနေ့က နောက်ကျမှ ပြန်ရတယ် | I had to work late yesterday. | အတိတ်: English မှာ had to မဖြစ်မနေ |
| တက္ကစီ စီးရမယ် | You'll have to take a taxi. | အနာဂတ်: will have to |
| စနေနေ့ အလုပ် ဆင်းရလား | Do you have to work on Saturdays? | မေးခွန်း: do + ကတ္တား + have to |
သတိထားစရာ သုံးချက် ရှိပါတယ်။ တစ်၊ မြန်မာ ကြိယာက ကတ္တား အလိုက် မပြောင်းလို့ he / she နဲ့ has to ဖြစ်တာကို မေ့တတ်ပါတယ်။ နှစ်၊ "-ရတယ်" က ပစ္စုပ္ပန် ရော အတိတ် ရော ဖြစ်နိုင်လို့ အတိတ်မှာ had to ကို မေ့တတ်ပါတယ်။ English မှာ must က အတိတ် ပုံစံ မရှိပါ။ သုံး၊ မြန်မာ မေးခွန်းမှာ နောက်ဆုံးမှာ လား ဒါမှမဟုတ် လဲ ထည့်ရုံပါ၊ English မှာ have to ရဲ့ မေးခွန်းက do / does / did လိုပါတယ်။
အတိုချုပ်ပြောရရင်: "-ရမယ်" = must / have to၊ "မ…ရဘူး" (ခွင့်မပြု) = mustn't / can't၊ "မ…လည်း ရတယ်" (မလိုဘူး) = don't have to ပါ။
ပုံစံ
Must — modal verb (အကူကြိယာ တစ်မျိုး): ကတ္တား အားလုံးအတွက် ပုံစံ တစ်မျိုးတည်း၊ နောက်မှာ base form (ကြိယာ မူလပုံစံ) လာပါတယ်။
| ပုံစံ | ဥပမာ |
|---|---|
| အဆိုဝါကျ | I / you / she / we / they must go. |
| အငြင်းဝါကျ | I / you / she / we / they mustn't (must not) go. |
| မေးခွန်း (ရှား၊ တော်တော် တရားဝင်) | Must I go? |
Have to — သာမန် ကြိယာ: ကတ္တား အလိုက် ပြောင်းပြီး အငြင်း နဲ့ မေးခွန်းမှာ do / does / did ကို သုံးပါတယ်။
| ပုံစံ | I / you / we / they | he / she / it |
|---|---|---|
| အဆိုဝါကျ | I have to work. | She has to work. |
| အငြင်းဝါကျ | I don't have to work. | She doesn't have to work. |
| မေးခွန်း | Do you have to work? | Does she have to work? |
| အတိုချုပ် အဖြေ | Yes, I do. / No, I don't. | Yes, she does. / No, she doesn't. |
အတိတ် နဲ့ အနာဂတ် — must မှာ အတိတ် ပုံစံ မရှိပါဘူး၊ will ရဲ့ နောက်မှာလည်း မလိုက်နိုင်ပါဘူး၊ ဒါကြောင့် have to ကို သုံးပါ။
| အချိန် | ပုံစံ | ဥပမာ |
|---|---|---|
| အတိတ် | had to / didn't have to | We had to wait an hour. |
| အတိတ် မေးခွန်း | Did you have to…? | Did you have to pay? |
| အနာဂတ် | will have to / won't have to | You'll have to book early. |
အဓိပ္ပာယ် မြေပုံ
| စကားလုံး | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| must / have to | လုပ်ဖို့ လိုတယ် (-ရမယ်)။ |
| mustn't / can't | ခွင့်မပြုဘူး။ မလုပ်ပါနဲ့ (မ…ရဘူး)။ |
| don't have to | မလိုအပ်ဘူး။ ကိုယ် ရွေးနိုင်တယ် (မ…လည်း ရတယ်)။ |
အသုံးပြုပုံ
1Must — ပြောသူ ကိုယ်တိုင်ရဲ့ တာဝန် ခံစားချက်
ကိုယ် ကိုယ်တိုင်က တစ်ခုခု လိုအပ်တယ်၊ အရေးကြီးတယ်လို့ ထင်တဲ့အခါ must ကို သုံးပါ။ ကိုယ်ပိုင် အလေးအနက် အကြံပြုချက် အတွက်လည်း အသုံးများပါတယ်။
2Must — ရေးထားတဲ့ စည်းကမ်းနဲ့ သတိပေးချက်
Must က ရေးထားတဲ့ စည်းကမ်း၊ ဆိုင်းဘုတ်၊ ဖောင် နဲ့ ညွှန်ကြားချက်တွေမှာ အရမ်း အသုံးများပါတယ်။ မြန်မာလို ဒီလို စာတွေမှာ "-ရမည်" လို စာရေး ပုံစံကို သုံးလေ့ ရှိပါတယ်။
3Have to — အပြင်ကနေ လာတဲ့ တာဝန်
တာဝန်က စည်းကမ်း၊ အာဏာ ရှိသူ၊ ဥပဒေ ဒါမှမဟုတ် အခြေအနေကနေ လာရင် have to ကို သုံးပါ။ နေ့စဉ် လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်တွေ နဲ့ အစီအစဉ်တွေ အတွက် ပုံမှန် ရွေးချယ်မှု ပါ။ British English ပြောစကားမှာ have got to ('ve got to) ကလည်း အဓိပ္ပာယ် တူပါတယ်: I've got to go.
4Mustn't နှင့် can't — တားမြစ်ချက်
တစ်ခုခုကို ခွင့်မပြုဘူး၊ ဒါမှမဟုတ် အရမ်း ဆိုးတဲ့ အကြံ ဖြစ်တယ်လို့ ပြောဖို့ mustn't ကို သုံးပါ။ နေ့စဉ် ပြောစကားမှာ စည်းကမ်းတွေ အတွက် can't က အရမ်း အသုံးများပါတယ်။ Mustn't က အဓိကအားဖြင့် British English ပါ၊ American English မှာ can't ဒါမှမဟုတ် don't က ပုံမှန်ပါ။ မြန်မာလို နှစ်ခုလုံး "မ…ရဘူး" ပါ။
5Don't have to — တာဝန် မရှိ
တစ်ခုခုက မလိုအပ်ရင် don't / doesn't have to ကို သုံးပါ။ လုပ်ချင်ရင် လုပ်လို့ ရပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ လုပ်ဖို့ မလိုပါဘူး။
6Had to နှင့် will have to — အတိတ် နဲ့ အနာဂတ်
Must မှာ အတိတ် ပုံစံ မရှိပါဘူး။ အတိတ်က တာဝန် အတွက် had to ကို သုံးပါ။ အနာဂတ် အတွက် will have to ကို သုံးပါ။ (ကိုယ့် အစီအစဉ် ဆိုရင် must က နီးကပ်တဲ့ အနာဂတ် အကြောင်း ပြောနိုင်ပါတယ် — I must call her tomorrow — ဒါပေမဲ့ will ရဲ့ နောက်မှာ ဘယ်တော့မှ မလိုက်ပါဘူး။) မြန်မာလို "-ရတယ်" က အတိတ်လည်း ဖြစ်နိုင်လို့ အချိန်ပြ စကားလုံး မြင်ရင် had to ကို သတိရပါ။
အဖြစ်များသော အမှားများ
မြန်မာစကားပြောသူများအတွက် ထောင်ချောက်များ
1. "မ…ရဘူး" ကို အမြဲ mustn't လို့ ပြန်ခြင်း မြန်မာလို ငါးနှစ်အောက် ကလေးတွေ ဘတ်စ်ကားခ မပေးရဘူး လို့ ပြောရင် "ပေးဖို့ မလိုဘူး" လို့ ဆိုလိုပါတယ်။ ဒါကို mustn't လို့ ပြန်ရင် "ပေးခွင့် မရှိဘူး" ဖြစ်သွားပါတယ်။ မပြန်ခင် မေးပါ: ခွင့်မပြုတာလား (mustn't / can't)၊ မလိုတာလား (don't have to)။
2. အတိတ်မှာ had to ကို မေ့ခြင်း မြန်မာလို မနေ့ညက အဘွားကို ဆေးရုံ ကားနဲ့ ပို့ရတယ် မှာ "-ရတယ်" ကို ပစ္စုပ္ပန် ရော အတိတ် ရော သုံးပါတယ်၊ "-ခဲ့" လည်း မလိုပါဘူး။ English မှာ အတိတ် တာဝန် အတွက် had to မဖြစ်မနေ လိုပါတယ်။
3. he / she နဲ့ has to ကို မေ့ခြင်း မြန်မာ ကြိယာက ကတ္တား အလိုက် မပြောင်းလို့ သီတာ မနက် ငါးနာရီ ထရတယ် မှာ ဘယ်သူ ဖြစ်ဖြစ် "ထရတယ်" ပါပဲ။ English မှာ he / she / it နဲ့ has to၊ အငြင်း နဲ့ မေးခွန်းမှာ doesn't / does ပါ။
4. have to မေးခွန်းမှာ do ကို ချန်ခြင်း မြန်မာလို ဘယ်နှနာရီ အလုပ် စရလဲ လို့ စကားလုံး အစီအစဉ် မပြောင်းဘဲ "လဲ" ထည့်ရုံပါ။ English မှာ have to က သာမန် ကြိယာ ဖြစ်လို့ do / does / did လိုပါတယ်။
မရောထွေးပါနှင့်
mustn't နှင့် don't have to — Mustn't က ကြိုးတားထားတဲ့ နေရာ ပါ: မလုပ်ရဘူး။ Don't have to က မီနူး ပါ: ကိုယ် ရွေးနိုင်တယ်။
must နှင့် have to (အဆိုဝါကျ) — များသောအားဖြင့် နှစ်ခုလုံး ရပါတယ်။ Must က ပိုပြီး ကိုယ်ပိုင် ခံစားချက်လို ကြားရပြီး have to က အပြင်က စည်းကမ်း ဒါမှမဟုတ် အခြေအနေကို ညွှန်ပါတယ်။ American English ပြောစကားမှာ have to က အများကြီး ပိုအသုံးများပါတယ်။
can't (ခွင့်မပြု) နှင့် can't (မလုပ်နိုင်) — ပုံစံ တူပါတယ်၊ အကြောင်းအရာက အဓိပ္ပာယ်ကို ပြပါတယ်။ မြန်မာလိုမှာတော့ ကွဲပါတယ်: "မ…ရဘူး" နဲ့ "မ…တတ်ဘူး / မ…နိုင်ဘူး"။ စွမ်းရည် အတွက် A1-17 ကို ကြည့်ပါ။
စည်းကမ်း အတွက် must နှင့် ကောက်ချက်ချတဲ့ must — She must be tired က စည်းကမ်း မဟုတ်ပါဘူး၊ "သူ ပင်ပန်းနေမှာ သေချာတယ်" လို့ ဆိုလိုပါတယ်။ ဒီ အသုံးက B1-16 မှာ ရှိပါတယ်။ Need to နဲ့ needn't က B2-07 မှာ ရှိပါတယ်။
စာလုံးပေါင်းနှင့် အသံထွက်
- mustn't /ˈmʌsnt/: ပထမ t ကို အသံ မထွက်ပါ — "MUS-nt" ပါ၊ "must-nt" မဟုတ်ပါ။ နောက်ဆုံး /nt/ ကိုတော့ မပစ်ပါနဲ့: မပစ်မှ must နဲ့ mustn't ကွဲပါတယ်။
- ဝါကျထဲမှာ must က ပျော့သံ ဖြစ်တတ်ပါတယ်: /məst/ ဒါမှမဟုတ် /məs/ — I must go က "I muhs go" လို ကြားရပါတယ်။
- have to /ˈhæftə/ — "hafta"၊ has to /ˈhæstə/ — "hasta"၊ had to /ˈhætə/ — /d/ က /t/ ထဲ ပျောက်သွားပါတယ်။ နောက်က /t/ ကြောင့် have ရဲ့ v က /f/ လို ထွက်ပါတယ်။ ရေးတဲ့အခါ ပုံစံ အပြည့်ကို ရေးပါ၊ "hafta" လို့ ဘယ်တော့မှ မရေးပါနဲ့။
- /f/ အသံ မြန်မာ မူရင်း စကားလုံးတွေမှာ မရှိလို့ have to ကို /p/ နဲ့ "hap-tu" လို ပြောမိတတ်ပါတယ်။ အပေါ်သွားကို အောက်နှုတ်ခမ်းပေါ် ဖွဖွ တင်ပြီး လေကို ဖြတ်လွှတ်ပါ၊ နှုတ်ခမ်း နှစ်ခု မပိတ်ပါနဲ့။
- must, has to မှာ /s/ ပြီးရင် /t/ ဆက်လာပါတယ်။ မြန်မာ ဝဏ္ဏ တွေက ဒီလို ဗျည်းနှစ်လုံးနဲ့ မဆုံးလို့ /s/ ကို ပစ်တတ်ပါတယ်: "mut" မဟုတ်ဘဲ /s/ ကို ကြားရအောင် ပြောပါ။
- have to မှာ have ကို အတိုကောက် မလုပ်ပါနဲ့: I have to go လို့ ပြောပါ (ဒါမှမဟုတ် ပေါ့ပေါ့ပါးပါး I've got to go)။
ရွှေစည်းမျဉ်း
Mustn't = မလုပ်ရဘူး — ခွင့်မပြုဘူး။ Don't have to = မလိုဘူး — ကိုယ် ရွေးနိုင်တယ်။ မြန်မာလို "မ…ရဘူး" ကို မပြန်ခင် ဘယ်အဓိပ္ပာယ်လဲ စဉ်းစားပါ။ Must မှာ အတိတ် ပုံစံ မရှိပါ: အတိတ် အတွက် had to၊ will ရဲ့ နောက်မှာ will have to ကို သုံးပါ။
လေ့ကျင့်ခန်း
A. ပုံစံ
ကွင်းထဲက ကြိယာကို မှန်ကန်တဲ့ ပုံစံနဲ့ ဖြည့်ပါ။
-
My sister (have to) work every Saturday.
-
Yesterday we (have to) walk home. The buses weren't running.
-
you have to wear a uniform at your school?
-
အငြင်း ပြောင်းပါ: He has to pay.
-
အနာဂတ် ပြောင်းပါ: I have to take a taxi. (tomorrow)
-
အတိတ် မေးခွန်း ဖွဲ့ပါ: you / have to / wait / long?
B. အဓိပ္ပာယ်
အဓိပ္ပာယ်နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ အဖြေကို ရွေးပါ။
-
မှန်ကန်သော အဖြေကို ရွေးပါ: You … cross the road when the light is red.
-
မှန်ကန်သော အဖြေကို ရွေးပါ: It's Sunday, so I … get up early.
-
မှန်ကန်သော အဖြေကို ရွေးပါ: Entry is free. You … pay.
-
မှန်ကန်သော အဖြေကို ရွေးပါ: It's a secret. You … tell anyone!
-
မှန်ကန်သော အဖြေကို ရွေးပါ: In the museum: "Sorry, you … take photos here."
C. အမှားရှာပါ
ဝါကျတိုင်းမှာ အမှားတစ်ခု ရှိပါတယ်၊ ဒါမှမဟုတ် ဝါကျက မှန်ပါတယ်။ ပြင်ထားတဲ့ ဝါကျကို ရေးပါ၊ ဒါမှမဟုတ် correct လို့ ရေးပါ။
-
She must to finish the report today.
-
I musted call the bank yesterday.
-
He don't have to pay.
-
We'll have to leave early tomorrow.
D. အကြောင်းအရာထဲတွင်
စကားပြောထဲက ပျောက်နေတဲ့ စကားလုံးတွေကို ဖြည့်ပါ။ must, mustn't, can't ဒါမှမဟုတ် have to ရဲ့ ပုံစံ တစ်ခုခုကို သုံးပါ။
Nina: So, what are the rules here?
Sam: Well, you 16 wear a suit. Jeans are fine. But you 17 wear your ID card all the time. That's the company rule.
Nina: OK. And can I use my phone at my desk?
Sam: Yes, but you 18 take photos in the lab. It's not allowed.
Nina: Do I 19 work at weekends?
Sam: No. Last year we 20 work on Saturdays, but not now.
E. သင့်အလှည့်
သင့် ဘဝထဲက တာဝန်တွေ နဲ့ စည်းကမ်းတွေ အကြောင်း English လို ရေးပါ။
-
ဒီအပတ် သင် လုပ်ရမယ့် အရာ နှစ်ခု နဲ့ မလုပ်လည်း ရတဲ့ အရာ တစ်ခု ရေးပါ။
-
သင့် အိမ်၊ ကျောင်း ဒါမှမဟုတ် အလုပ်ဌာန အတွက် စည်းကမ်း နှစ်ခုကို mustn't ဒါမှမဟုတ် can't နဲ့ ရေးပါ။
F. ပေါင်းစပ် ပြန်လှန်လေ့ကျင့်ခန်း
အရင် သင်ခန်းစာတွေကို ပြန်လေ့ကျင့်ပါ။
-
A1-17 Can နှင့် Can't — စွမ်းရည်၊ ခွင့်တောင်းခြင်း၊ အကူအညီ တောင်းခြင်းကို မြန်မာလို ရှင်းပြချက် Sorry, I (not / can) come tonight. I'm working.
-
A2-19 Present Perfect နှင့် Past Simple — ကွာခြားချက်ကို မြန်မာလို ရှင်းပြချက် I (work) late three times this week.
-
A2-04 Will နှင့် Shall — ချက်ချင်း ဆုံးဖြတ်ချက်၊ ကတိ၊ ခန့်မှန်းချက်ကို မြန်မာလို ရှင်းပြချက် It's late. I think I (take) a taxi.
အဖြေများ
A. ပုံစံ
- has to
- had to
- Do
- He doesn't have to pay. / He does not have to pay.
- I'll have to take a taxi tomorrow. / I will have to take a taxi tomorrow.
- Did you have to wait long?
B. အဓိပ္ပာယ်
- mustn't
- don't have to
- don't have to
- mustn't
- can't
C. အမှားရှာပါ
- She must finish the report today.
- I had to call the bank yesterday.
- He doesn't have to pay. / He does not have to pay.
- ✓ We'll have to leave early tomorrow.
D. အကြောင်းအရာထဲတွင်
- don't have to / do not have to
- have to / must
- mustn't / must not / can't / cannot
- have to
- had to
E. သင့်အလှည့်
- I have to finish a report. I have to go to the dentist. I don't have to work on Friday.
- You mustn't feed the cat at the table. You can't eat in the bedrooms.
F. ပေါင်းစပ် ပြန်လှန်လေ့ကျင့်ခန်း
- can't / cannot
- 've worked / have worked
- 'll take / will take / 'm going to take / am going to take
