SlowingoՔերականություն
B2 22 / 30

Noun Clauses. that, whether, what՝ նախադասությունը գոյականի տեղում, հայերենով

Noun Clauses: That, Whether, What

Այս էջում
  1. Նպատակ
  2. Հիմնական գաղափար
  3. Հայերեն և անգլերեն
  4. Կառուցվածք
  5. Գործածություն
  6. Հաճախակի սխալներ
  7. Թակարդներ հայախոսների համար
  8. Մի՛ շփոթեք
  9. Ուղղագրություն և արտասանություն
  10. Ոսկե կանոն
  11. Վարժություններ

Նպատակ

Այս դասից հետո կկարողանաք ամբողջ նախադասությունն օգտագործել այնտեղ, որտեղ սովորաբար գոյական է լինում՝ որպես խնդիր կամ ենթակա, that-ով, whether / if-ով և wh-բառերով, այդ թվում what-ով՝ «այն, ինչ» իմաստով։

Հիմնական գաղափար

Նախադասությունն ունի «տեղեր». ենթակայի տեղ, խնդրի տեղ, նախդրից հետո տեղ։ Սովորաբար դրանք լրացնում ենք գոյականներով. I know the answer. The news surprised me.

Բայց հաճախ այն, ինչ ուզում ենք դնել այդ տեղում, իր չէ, այլ ամբողջ միտք՝ պնդում կամ հարց։ Անգլերենը թույլ է տալիս իր ենթակայով և բայով լրիվ նախադասությունը «փաթեթավորել» և դնել գոյականի տեղում։ Այդ փաթեթավորված նախադասությունը կոչվում է noun clause (գոյական երկրորդական նախադասություն)։

Պատկերացրեք մատրյոշկա. փոքր, ամբողջական տիկնիկը նստած է ավելի մեծի մեջ։ Մեծ տիկնիկը գլխավոր նախադասությունն է, փոքրը՝ ամբողջական մինի-նախադասություն, որը նստած է գոյականի տեղերից մեկում։ Յուրաքանչյուր փոքր տիկնիկի վրա մի բառ է նկարված. that՝ պնդման համար, whether / if՝ այո/ոչ հարցի համար, և wh-բառ՝ տեղեկություն պահանջող հարցի համար։

I know that she lives in Oslo. I don't know whether she lives in Oslo. I don't know where she lives.

Փոքր տիկնիկի ներսում բառակարգը պատմողական է, ինչպես անուղղակի հարցերում B1-14։

Հայերեն և անգլերեն

Հայերենն այս բոլոր դեպքերում հիմնականում օգտագործում է «որ» և «թե» բառերը. «Կարծում եմ, որ…», «Չգիտեմ, թե որտեղ է ապրում»։ That-ի դեպքում ամեն ինչ նույնն է։ Բայց այո/ոչ հարցը հայերենում ներսում հարցական է մնում («Վստահ չեմ՝ խանութը բաց է՞»), իսկ անգլերենում պետք է whether / if և պատմողական բառակարգ։

Երկու բառային թակարդ էլ կա։ «Այն, ինչ» երկու բառ է, և շատերը թարգմանում են that what, իսկ անգլերենում միայն what է։ Եվ «կախված է նրանից, թե…»-ն թարգմանում են depends from, բայց անգլերենում depends on (whether) է։ Բացի այդ, «Տարօրինակ է, որ…» նախադասության մեջ ենթական «որ»-ով մասն է, և այն գալիս է վերջում, իսկ սկզբում ոչինչ չկա։ Անգլերենում սկզբի տեղը դատարկ չի մնում. պետք է It։

ՀայերենԱնգլերենԻնչն է տարբեր
Կարծում եմ, որ ճիշտ ես։I think (that) you're right.այստեղ նույնն է. that-ը կարելի է բաց թողնել
Չգիտեմ, թե որտեղ է ապրում։I don't know where she lives.պատմողական բառակարգ, առանց does
Վստահ չեմ՝ խանութը կիրակի օրերին բաց է՞։I'm not sure whether the shop is open on Sundays.հարցական շեշտի փոխարեն → whether / if
Կախված է նրանից, թե հաճախորդը կհամաձայնի՞։It depends on whether the client agrees.«նրանից» → on, ոչ թե from
Այն, ինչ քեզ պետք է, լավ քունն է։What you need is a good night's sleep.«այն, ինչ» → միայն what
Տարօրինակ է, որ չի զանգել։It's strange that he hasn't called.ենթակա → It
Այն փաստը, որ ոչ ոք չպատասխանեց, ինձ անհանգստացրեց։The fact that nobody replied worried me.այստեղ նույնն է

Կարճ ասած՝ «որ» → that, «թե … է՞» → whether / if + պատմողական բառակարգ, «թե որտեղ / ինչու» → where / why + պատմողական բառակարգ, «այն, ինչ» → what, իսկ «… է, որ» → It is … that։

Կառուցվածք

ՏեսակՊիտակՕրինակՆերսի բառակարգը
պնդումthat (հաճախ բաց է թողնվում)I think (that) it's a good idea.ենթակա + բայ
այո/ոչ հարցwhether / ifI'm not sure whether it's open.ենթակա + բայ
տեղեկություն պահանջող հարցwho, what, where, when, why, how…I don't know where she lives.ենթակա + բայ
«այն, ինչ»whatWhat I need is a holiday.ենթակա + բայ

Դիրքեր

ԴիրքՕրինակ
բայի խնդիրShe said (that) she was tired.
ածականից հետոI'm sure (that) we've met before.
ենթակա. that-ով (պաշտոնական)That he lied surprised nobody. → ավելի սովորական՝ It surprised nobody that he lied.
ենթակա. wh- / whether-ովWhat he said was true. Whether we go depends on the weather.
նախդրից հետոIt depends on whether they agree. I'm interested in what you think.
the fact-ից հետոThe fact that she called is a good sign.

Ենթակայի դերում noun clause-ը սովորաբար ունենում է եզակի բայ. What they said was true. (Եթե բայից հետո հոգնակի գոյական է, տարածված է նաև հոգնակի բայը. What we need are more volunteers.)

Գործածություն

1That-ով նախադասություններ՝ որպես խնդիր և ածականներից հետո

Մտածելու և ասելու բայերից (think, know, believe, hope, say, realise, notice) և զգացմունքի կամ վստահության ածականներից (sure, afraid, glad, surprised, aware) հետո օգտագործեք that-ով նախադասություն։ Խոսքում that-ը շատ հաճախ բաց է թողնվում։ Հայերենում այստեղ «որ» է, և ամեն ինչ նույնն է։

I think you're right.
Կարծում եմ՝ ճիշտ ես։
that-ը բաց է թողնված
She realised that she had left her wallet at home.
Նա հասկացավ, որ դրամապանակը տանն է թողել։
I'm sure we've met before.
Վստահ եմ, որ նախկինում հանդիպել ենք։
We're glad that you could come.
Ուրախ ենք, որ կարողացար գալ։
Are you aware that the meeting has been moved?
Տեղյա՞կ եք, որ հանդիպումը տեղափոխվել է։

2The fact that և It + be + ածական + that

That-ով նախադասությունը սովորաբար չի կարող գալ անմիջապես նախդրից հետո, իսկ ենթակայի դերում ծանր է հնչում։ Երկու լուծում կա. օգտագործեք the fact that, կամ սկսեք it-ով և նախադասությունը տեղափոխեք վերջ։ Հայերենի «Տարօրինակ է, որ…» նախադասությունը սկսվում է անմիջապես «տարօրինակ է»-ով, իսկ անգլերենում սկզբում it-ը պարտադիր է։

The fact that nobody replied worried me.
Այն փաստը, որ ոչ ոք չպատասխանեց, ինձ անհանգստացրեց։
Despite the fact that it was raining, the match went ahead.
Չնայած այն բանին, որ անձրև էր գալիս, խաղը կայացավ։
նախդիր + the fact that
It's strange that he hasn't called.
Տարօրինակ է, որ նա դեռ չի զանգել։
«Տարօրինակ է» → It's strange
It's obvious that she loves her job.
Ակնհայտ է, որ նա սիրում է իր աշխատանքը։
It's a shame that you can't stay longer.
Ափսոս, որ չես կարող ավելի երկար մնալ։
It + be + գոյական + that
That he lied surprised nobody.
Այն, որ նա ստեց, ոչ ոքի չզարմացրեց։
պաշտոնական. that-ով նախադասությունը ենթակա է

3Whether / if նախադասություններ

whether կամ if օգտագործեք նախադասության մեջ դրված այո/ոչ հարցի համար։ If-ը խոսքում ավելի տարածված է, whether-ը՝ ավելի պաշտոնական։ Whether օգտագործեք, ոչ թե if, երբ այն ենթակա է, անմիջապես or not-ից առաջ և to-ով անորոշ դերբայից առաջ։ Նախդրից հետո ստանդարտ ընտրությունը whether-ն է։ Հայերենում այստեղ հարցը մնում է հարցական («բաց է՞»), իսկ անգլերենում՝ պատմողական բառակարգ։

I'm not sure whether the shop is open on Sundays.
Վստահ չեմ՝ խանութը կիրակի օրերին բաց է, թե ոչ։
«բաց է, թե ոչ» → whether + պատմողական բառակարգ
Can you check if the printer is working?
Կարո՞ղ ես ստուգել՝ տպիչն աշխատում է, թե ոչ։
Whether we go camping depends on the weather.
Արշավի կգնանք, թե ոչ, կախված է եղանակից։
ենթակա. միայն whether
It depends on whether the client agrees.
Կախված է նրանից, թե հաճախորդը կհամաձայնի, թե ոչ։
նախդրից հետո. «նրանից» → on
I can't decide whether to stay or leave.
Չեմ կարողանում որոշել՝ մնամ, թե գնամ։
to-ով անորոշ դերբայից առաջ. միայն whether
Let me know whether or not you can come.
Տեղեկացրու ինձ՝ կկարողանաս գալ, թե ոչ։
whether or not

4Wh-նախադասություններ՝ որպես ենթակա կամ խնդիր

who, what, where, when, why կամ how բառով սկսվող նախադասությունը կարող է լինել նախադասության խնդիր կամ ենթակա։ Ներսում օգտագործեք պատմողական բառակարգ, առանց do / does / did-ի։

I don't know where she lives.
Չգիտեմ, թե նա որտեղ է ապրում։
առանց does
Nobody knows why the meeting was cancelled.
Ոչ ոք չգիտի, թե ինչու չեղարկվեց հանդիպումը։
How you say it matters as much as what you say.
Թե ինչպես ես ասում, նույնքան կարևոր է, որքան այն, ինչ ասում ես։
Where we hold the party isn't important.
Թե որտեղ կանցկացնենք խնջույքը, կարևոր չէ։
Do you remember when the course starts?
Հիշո՞ւմ ես, թե երբ է սկսվում դասընթացը։

5What = այն, ինչ

What-ը կարող է նշանակել «այն, ինչ» կամ «այն բաները, որոնք»։ Նախադասության սկզբում այն ուշադրությունը կենտրոնացնում է ինչ-որ բանի վրա։ What I need is… տեսակի նախադասությունները կզարգացնենք C1-05 դասում, իսկ whatever, whoever և նման բառերը՝ C1-15 դասում։ Հայերենի «այն, ինչ»-ը երկու բառ է, բայց անգլերենում մեկ what է. that what չի լինում։

What you need is a good night's sleep.
Այն, ինչ քեզ պետք է, լավ քունն է։
«այն, ինչ» → what
I didn't understand what she said.
Չհասկացա, թե ինչ ասաց։
What surprised me most was the price.
Ինձ ամենաշատը զարմացրեց գինը։
Show me what you've bought!
Ցույց տուր՝ ինչ ես գնել։
That's exactly what I was thinking.
Հենց դա էի մտածում։

Հաճախակի սխալներ

❌I don't know where does she live.
✅I don't know where she lives.
Պատմողական բառակարգ. does չկա։
❌I'm not sure if or not he's coming.
✅I'm not sure whether or not he's coming. կամ I'm not sure if he's coming or not.
Անմիջապես or not-ից առաջ՝ whether։
❌The thing what I need is time.
✅What I need is time. կամ The thing that I need is time.
what-ն արդեն նշանակում է «այն, ինչ»։
❌Is strange that he hasn't called.
✅It's strange that he hasn't called.
Նախադասությանը պետք է it ենթական։
❌I was surprised of that she left.
✅I was surprised that she left.
that-ից անմիջապես առաջ նախդիր չի դրվում։
❌I asked him what was his name.
✅I asked him what his name was.
Ներսում՝ պատմողական բառակարգ։
⚠️It depends on if they agree.
✅It depends on whether they agree.
Նախդրից հետո if-ը լսվում է ոչ պաշտոնական խոսքում, բայց ստանդարտը whether-ն է։

Թակարդներ հայախոսների համար

1. «Կախված է նրանից, թե…» → depends from. Հայերենում «կախված է»-ը պահանջում է «-ից». «Թե ժամը քանիսին դուրս կգանք, կախված է նրանից, թե Գոռը երբ կավարտի աշխատանքը»։ Անգլերենում նախդիրը միայն on է, և դրանից հետո՝ պատմողական բառակարգ։

❌What time we leave depends from when Gor finishes work.
✅What time we leave depends on when Gor finishes work.
depend on, ոչ թե from

2. «Այն, ինչ» → that what. Հայերենում «այն, ինչ» երկու բառ է. «Ուշադիր եղեք այն բանին, ինչ ասում է էքսկուրսավարը»։ Անգլերենում what-ն արդեն պարունակում է «այն»-ը, ուստի that what չի լինում։

❌Pay attention to that what the guide says.
✅Pay attention to what the guide says.
«այն, ինչ» → what

3. «Ճի՞շտ է, որ…» → Is true that…? Հայերենում «Ճի՞շտ է, որ նոր մետրոյի կայարանը հաջորդ տարի կբացվի» հարցը սկսվում է անմիջապես «ճի՞շտ է»-ով, իսկ բուն ենթական «որ»-ով մասն է՝ վերջում։ Անգլերենում բայի կողքին ենթակա-բառ պարտադիր է՝ it, նաև հարցում։

❌Is true that the new metro station will open next year?
✅Is it true that the new metro station will open next year?
ենթակա → it

4. «Չեմ հիշում՝ վերցրե՞լ եմ, թե ոչ» → did I take … or not. Հայերենում ներսի հարցը պահում է իր տեսքը. «Չեմ հիշում՝ վարորդական իրավունքս վերցրե՞լ եմ, թե ոչ»։ Անգլերենում այո/ոչ հարցը դառնում է whether / if + պատմողական բառակարգ, առանց did-ի։

❌I can't remember did I take my driving licence or not.
✅I can't remember whether I took my driving licence or not. կամ I can't remember if I took my driving licence.
whether / if + պատմողական բառակարգ

Մի՛ շփոթեք

what (noun clause), թե that / which (հարաբերական նախադասություն) – Noun clause-ում what-ն արդեն պարունակում է գոյականը («այն, ինչ»)։ Հարաբերական նախադասության մեջ A2-29 that / which-ը գալիս է գոյականից հետո։

I bought what I needed.
Գնեցի այն, ինչ պետք էր։
what = այն բաները, որոնք
I bought the things that I needed.
Գնեցի այն բաները, որոնք պետք էին։
that գոյականից հետո

that (noun clause), թե that (հարաբերական դերանուն) – Noun clause-ի that-ը ներկայացնում է ամբողջական միտք, հարաբերական that-ը նկարագրում է իրենից առաջ եկող գոյականը։

I know that the film is good.
Գիտեմ, որ ֆիլմը լավն է։
noun clause. ինչ գիտեմ
I know a film that you'll love.
Մի ֆիլմ գիտեմ, որը քեզ շատ դուր կգա։
հարաբերական նախադասություն. որ ֆիլմը

if (whether), թե if (պայման) – Noun clause-ում if = whether։ Պայմանական նախադասության մեջ if-ը պայման է ներկայացնում A2-27։

Tell me if you need help.
Եթե օգնություն պետք լինի, ասա։
պայման
Ask her if she needs help.
Հարցրու՝ օգնություն պե՞տք է իրեն։
noun clause. հարցրու, թե պետք է, թե ոչ

Ուղղագրություն և արտասանություն

  • Noun clause-ի that-ը սովորաբար թույլ է՝ /ðət/, ոչ թե /ðæt/։ Թույլ /ə/-ն մոտ է հայերեն «ը»-ին։ /ð/-ի համար լեզվի ծայրը դրեք ատամների միջև. մի՛ ասեք «դ» կամ «զ»։ Խոսքում that-ը հաճախ ընդհանրապես բաց է թողնվում։
  • whether-ը և weather-ը մեծամասնության համար նույն կերպ են հնչում. /ˈweðə/ (UK), /ˈweðər/ (US)։ Ուշադիր գրեք։ /w/-ի համար շրթունքները կլորացրեք, մի՛ ասեք «վ»։
  • Noun clause-ից առաջ ստորակետ չի դրվում. I think that…, ոչ թե I think, that…։ Հայերենում «որ»-ից առաջ ստորակետ ենք դնում, անգլերենում՝ ոչ։
  • Ենթակայի դերում What-ը հաճախ շեշտվում է՝ ուշադրությունը կենտրոնացնելու համար. What I need is…

Ոսկե կանոն

Noun clause-ը ամբողջ նախադասություն է, որն օգտագործվում է որպես գոյական։ Նշեք այն that-ով (պնդում), whether / if-ով (այո/ոչ) կամ wh-բառով (տեղեկություն) և ներսում պահեք պատմողական բառակարգը։ Նախդրից հետո նախընտրեք whether, և այն օգտագործեք անմիջապես or not-ից առաջ, to-ով անորոշ դերբայից առաջ և որպես ենթակա։ «Այն, ինչ» = what, «կախված է» = depends on։

Վարժություններ

A. Կառուցվածք

Միացրեք կամ վերագրեք նախադասությունները։

  1. Միացրեք: Where is the bank? I don't know.
  2. Միացրեք: Is the café open? Can you check?
  3. Վերագրեք It… that-ով: That you forgot her birthday is surprising.
  4. Վերագրեք the fact that-ով: He didn't apologise. That made me angry.
  5. Վերագրեք what-ով: The thing that I need is a holiday.
  6. Միացրեք: Why did she leave? Nobody knows.

B. Իմաստ

Ընտրեք ճիշտ պատասխանը։

  1. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I can't decide … to accept the offer.
  2. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: … I want for my birthday is a new bike.
  3. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: … he lied surprised nobody.
  4. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: It depends … we have enough money.
  5. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I'm sure … we've met before.

C. Գտեք սխալը

Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։

  1. Do you know what time does the shop close?
  2. The thing what I like most is the music.
  3. I'm not sure if or not she's coming.
  4. Whether we go camping depends on the weather.

D. Համատեքստում

Կարդացեք երկխոսությունը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։

A leaving party
Ana: Have you heard 16 Tom is leaving the company?
Ben: Yes! But nobody knows 17 he's leaving. It's a mystery.
Ana: 18 I'd like to do is organise a small party for him.
Ben: Good idea. I'm not sure 19 he likes surprises, though.
Ana: Hmm. 20 fact that he never talks about his birthday is a bit worrying!
Ben: Let's ask his wife 21 she thinks.

E. Ձեր հերթն է

Գրեք անգլերենով։

  1. Լրացրեք երկու նախադասություն ձեր մասին. What I like most about… is… և I'm not sure whether…
  2. Գրեք ձեր կյանքի մասին մի նախադասություն, որը սկսվում է It's amazing that… կամ The fact that… արտահայտությամբ։
Պատասխաններ

A. Կառուցվածք

  1. I don't know where the bank is.
  2. Can you check whether the café is open? / Can you check if the café is open?
  3. It's surprising that you forgot her birthday. / It is surprising that you forgot her birthday.
  4. The fact that he didn't apologise made me angry.
  5. What I need is a holiday.
  6. Nobody knows why she left.

B. Իմաստ

  1. whether
  2. What
  3. That
  4. on whether
  5. that

C. Գտեք սխալը

  1. Do you know what time the shop closes?
  2. What I like most is the music. / The thing that I like most is the music. / The thing I like most is the music.
  3. I'm not sure whether or not she's coming. / I'm not sure whether she's coming or not. / I'm not sure if she's coming or not.
  4. ✓ Whether we go camping depends on the weather.

D. Համատեքստում

  1. that
  2. why / when
  3. What
  4. whether / if
  5. The
  6. what

E. Ձեր հերթն է

  1. What I like most about my job is the people. I'm not sure whether I'll stay in this city next year.
  2. It's amazing that my grandmother still goes running every morning.

F. Խառը կրկնություն

  1. the station is
  2. to do
  3. The
  4. that
Android հավելվածՍովորեք ընթացքում Google Play