Reported Questions. անուղղակի հարցեր, խնդրանքներ, հրամաններ և say, թե tell հայերենով
Reported Questions, Requests and Commands; Say or Tell?
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք փոխանցել հարցեր (She asked if I was free, He asked where I lived), խնդրանքներ և հրամաններ (She asked me to wait, He told us not to touch it), և ճիշտ ընտրել say-ի և tell-ի միջև։
Հիմնական գաղափար
Երբ հարց եք փոխանցում, այն այլևս հարց չէ։ Դուք ոչինչ չեք հարցնում. դուք պատմում եք հարցի մասին։ Դրա համար հարցականը «ընկնում է», իսկ բառակարգը վերադառնում է սովորական պատմողական կարգին՝ նախ ենթական, հետո բայը. "Where do you live?" → He asked me where I lived. Ոչ do, ոչ հարցական նշան։
Yes / no հարցերում հարցական բառ չկա, ուստի անգլերենը փոքր կապող բառ է ավելացնում՝ if կամ whether. "Are you hungry?" → She asked if I was hungry.
Խնդրանքներն ու հրամանները գործողությունների մասին են, և նրանց կաղապարն ամենապարզն է. ask / tell + մարդ + to + բայ. "Please wait." → She asked me to wait.
Վերջապես, say-ը և tell-ը իմաստով մոտ են, բայց քերականությամբ՝ տարբեր։ Tell-ին սովորաբար պետք է մարդ, որին «բռնի»՝ tell someone։ Say-ին՝ ոչ։
Հայերեն և անգլերեն
Հայերենում անուղղակի հարցը գրեթե նույնն է, ինչ ուղղակին. «Որտե՞ղ ես ապրում» → «Հարցրեց, թե որտեղ եմ ապրում»։ Փոխվում է միայն դեմքը, իսկ բառակարգը և ժամանակը մնում են։ Անգլերենում հարցի ձևը քանդվում է. չկա do / did, ենթական գալիս է բայից առաջ, և ժամանակը սովորաբար մեկ քայլ հետ է գնում։ Yes / no հարցում հայերենը կարող է յոլա գնալ առանց կապող բառի («Հարցրեց՝ սովա՞ծ եմ»), իսկ անգլերենում if / whether պարտադիր է։
Երկրորդ. խնդրանքն ու հրամանը հայերենում փոխանցում ենք «որ» + բայով. «Խնդրեց, որ սպասեմ», «Ասաց, որ չուշանամ»։ Անգլերենում «որ»-ի փոխարեն՝ մարդ + to + բայ։ Երրորդ. «ասել»-ը հայերենում և՛ say է, և՛ tell. «ինձ ասաց», «ճիշտն ասա»։ Անգլերենում մարդու հետ tell է պետք։
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Հարցրեց, թե որտեղ եմ ապրում։ | He asked me where I lived. | ենթակա + բայ, առանց did-ի, backshift |
| Հարցրեց, թե արդյոք սոված եմ։ | She asked if I was hungry. | «արդյոք»-ը կարելի է բաց թողնել, if / whether-ը՝ ոչ |
| Խնդրեց, որ սպասեմ։ | She asked me to wait. | «որ» + բայ → մարդ + to |
| Ասաց, որ չուշանամ։ | He told me not to be late. | ժխտական հրաման → not to |
| Ինձ ասաց, որ զբաղված է։ | She told me she was busy. | մարդ → tell, ոչ թե said me |
| Ճիշտն ասա։ | Tell the truth. | կայուն արտահայտություն → tell |
| Ասաց, որ ցավում է։ | She said she was sorry. | առանց մարդու → say. այստեղ նույնն է |
Կարճ ասած՝ հայերենում անուղղակի հարցը պահում է հարցի տեսքը, իսկ անգլերենում այն դառնում է սովորական նախադասություն. asked + wh- / if + ենթակա + բայ, իսկ «խնդրեց / ասաց, որ…»-ն՝ asked / told + մարդ + to։
Կառուցվածք
Yes / no հարցերի փոխանցում – asked (+ մարդ) + if / whether + պատմողական բառակարգ
| Ուղղակի | Անուղղակի |
|---|---|
| "Are you ready?" | She asked (me) if I was ready. |
| "Do you like jazz?" | He asked whether I liked jazz. |
| "Have you seen my keys?" | She asked if I had seen her keys. |
| "Can you drive?" | They asked if I could drive. |
Wh- հարցերի փոխանցում – asked (+ մարդ) + wh- բառ + պատմողական բառակարգ
| Ուղղակի | Անուղղակի |
|---|---|
| "Where do you live?" | He asked me where I lived. |
| "What time does the film start?" | She asked what time the film started. |
| "Why did you leave?" | They asked why I had left. |
| "Who is that man?" | I asked who that man was. |
| "Who called?" (ենթակայի հարց) | She asked who had called. |
Ժամանակաձևերի, դերանունների և ժամանակի բառերի փոփոխությունները նույնն են, ինչ պատմողական նախադասություններում B1-12։ Երբ who-ն կամ what-ը ենթակա են, բառակարգը չի փոխվում A2-33։
Խնդրանքների և հրամանների փոխանցում – ask / tell + մարդ + (not) to + բայի հիմնական ձև
| Ուղղակի | Անուղղակի |
|---|---|
| "Please close the door." | She asked me to close the door. |
| "Could you help me?" | She asked me to help her. |
| "Sit down!" | The teacher told us to sit down. |
| "Don't be late." | He told me not to be late. |
say, թե tell
| Բայ | Կաղապար | Օրինակ |
|---|---|---|
| say | say (that) + նախադասություն | She said (that) she was tired. |
| say | say + something + to + մարդ | He said goodbye to everyone. |
| tell | tell + մարդ + (that) + նախադասություն | She told me (that) she was tired. |
| tell | tell + մարդ + to do | He told us to wait. |
| tell | կայուն արտահայտություններ՝ tell the truth, tell a lie, tell a story, tell a joke | Tell me the truth. |
Գործածություն
1Yes / no հարցերի փոխանցում if / whether-ով
If կամ whether օգտագործեք, երբ սկզբնական հարցում հարցական բառ չկա։ Whether-ը մի քիչ ավելի պաշտոնական է։ Հայերենում այստեղ «թե արդյոք» ենք ասում, կամ ընդհանրապես ոչինչ։
2Wh- հարցերի փոխանցում
Պահեք հարցական բառը, հետո՝ պատմողական բառակարգ. ենթակա + բայ։ Հարց կազմելու համար do, does, did մի՛ ավելացրեք (ժխտական didn't-ը կարող է մնալ. She asked why I didn't call.)։
3Խնդրանքների փոխանցում ask + to-ով
Քաղաքավարի խնդրանքները (Please…, Can you…?, Could you…?) փոխանցվում են ask + մարդ + to-ով։ Հայերեն «խնդրեց, որ…»-ն անգլերենում asked me to է։
4Հրամանների և հրահանգների փոխանցում tell + to-ով
Հրամաններն ու հրահանգները փոխանցվում են tell + մարդ + to-ով։ Ժխտականը not to է։
5say, թե tell
Tell-ից անմիջապես հետո մարդ է պետք (բացի կայուն արտահայտություններից, ինչպես tell the truth)։ Say-ից հետո մարդ չի դրվում. եթե ուզում եք նշել մարդուն, ասեք say … to + մարդ։ Հայերենում երկուսն էլ «ասել» են։
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Հարցրեց, թե որքան ժամանակ է՝ անգլերեն եմ սովորում» → how long had I been. Հայերենում անուղղակի հարցը նույն տեսքն ունի, ինչ ուղղակին. փոխում ենք միայն դեմքը. «Զարմիկս հարցրեց, թե որքան ժամանակ է՝ անգլերեն եմ սովորում»։ Այդ պատճառով անգլերենում էլ ձեռքը գնում է դեպի սովորական հարցը՝ օժանդակ բայը ենթակայից առաջ։ Անուղղակի հարցում բառակարգը պատմողական է։
2. «Տատիկը հարցրեց՝ լա՞վ եմ սնվում» → asked am I eating. Հայերենում yes / no հարցը կարելի է փոխանցել առանց որևէ կապող բառի, միայն ինտոնացիայով. «Տատիկը զանգեց ու հարցրեց՝ Երևանում լա՞վ եմ սնվում»։ Անգլերենում if / whether պարտադիր է, և բառակարգը պատմողական է։
3. «Խնդրեց ծնողներին, որ գան» → asked the parents that they come. Հայերենում խնդրանքը փոխանցում ենք «որ»-ով. «Դասղեկը խնդրեց ծնողներին, որ երկուշաբթի ժողովի գան»։ Անգլերենում մարդուց հետո to + բայ է գալիս, ոչ թե that-նախադասություն։
4. «Դեղագործն ինձ ասաց, որ ուտելուց հետո խմեմ» → said me to take. «Ասել»-ը հայերենում մարդ է ստանում. «Դեղագործն ինձ ասաց, որ հաբերը ուտելուց հետո խմեմ»։ Անգլերենում մարդ + հրահանգ նշանակում է told me to։
5. «Ասաց, որ գնդակը դռանը չխփեն» → told the kids don't kick. Հայերենում ժխտական հրամանը փոխանցում ենք «չ-» ունեցող բայով. «Հարևանուհին երեխաներին ասաց, որ գնդակը իր ավտոտնակի դռանը չխփեն»։ Սովորողը անգլերենում էլ դնում է don't-ը։ Անուղղակի հրամանում ժխտականը not to է։
Մի՛ շփոթեք
Ուղղակի, թե անուղղակի հարց – Ուղղակի հարցն ունի հարցի բառակարգ և հարցական նշան, անուղղակին՝ պատմողական բառակարգ և վերջակետ։
told me to, թե told me that – to + բայը հրաման կամ հրահանգ է փոխանցում, that + նախադասությունը՝ տեղեկություն։ Հայերենում երկուսն էլ «ասաց, որ…» են, տարբերվում է միայն բայի ձևը՝ «զանգեմ», թե «զանգել է»։
Փոխանցված հարց, թե անուղղակի (քաղաքավարի) հարց – Երկուսն էլ ունեն պատմողական բառակարգ։ Փոխանցված հարցը պատմում է, թե ինչ են հարցրել, իսկ անուղղակի հարցը քաղաքավարի ձև է՝ հարցնելու հիմա B1-14։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- asked-ը մեկ վանկ է՝ /ɑːskt/ (UK), /æskt/ (US)։ Մի՛ ավելացրեք ը ձայնավոր բաղաձայնների միջև և մի՛ արտասանեք «ա-սկեդ»։ Արագ խոսքում /k/-ն հաճախ չի լսվում, բայց միշտ գրեք asked։
- told me to-ն ասվում է մեկ խմբով, թույլ to-ով՝ /tə/։ Հայերեն ը-ն այստեղ ձեզ օգնում է։
- not to-ում շեշտեք not-ը. He told me NOT to go.
- Անուղղակի հարցից հետո հարցական նշան չկա, նույնիսկ եթե նախադասությունը երկար է։
- whether-ը և weather-ը սովորաբար նույն կերպ են հնչում՝ /ˈweðə/ (UK), /ˈweðɚ/ (US)։ /w/-ի համար շուրթերը կլորացրեք (ոչ թե «վ»), իսկ /ð/-ի համար լեզվի ծայրը դրեք ատամների միջև և ձայն տվեք (ոչ թե «դ» կամ «զ»)։
Ոսկե կանոն
Անուղղակի հարցերում բառակարգը պատմողական է. ոչ հարց կազմող do / does / did, ոչ հարցական նշան, իսկ yes / no հարցերի համար՝ if / whether։ Խնդրանքներ և հրամաններ. ask / tell + մարդ + (not) to + բայ։ Դուք tell եք մարդուն, իսկ say եք ինչ-որ բան։ Հիշեք. «Հարցրեց, թե որտեղ եմ ապրում» → He asked me where I lived, «Խնդրեց, որ սպասեմ» → She asked me to wait։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
1–5 առաջադրանքներում օգտագործեք backshift։
-
"Are you tired?" → She asked me I was tired.
-
"Where do you work?" → He asked me where .
-
"What time does the train leave?" → I asked what time the train .
-
"Please be quiet." → The librarian asked us quiet.
-
"Don't open the window." → She told me the window.
-
Փոխանցեք: "Why did you leave early?" (my boss asked me)
B. Իմաստ
Ընտրեք ճիշտ տարբերակը։
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: He … me he was leaving.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: She … goodbye and left.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: The teacher … us to open our books.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: "She told me to call the office." This is ….
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
She asked me where was the bathroom.
-
He asked me did I want a drink.
-
They said us to come early.
-
She asked who had taken her pen.
D. Համատեքստում
Կարդացեք պատմությունը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։ Փակագծերում տրված բառերից կազմեք ճիշտ ձևը կամ ընտրեք ճիշտ բայը։
On my first day, my manager asked me 15 I had worked in a café before. I said no. Then she asked me 16 (how / I / get) to work. She 17 (say / tell) me to wear black shoes, and she asked me 18 (not / use) my phone in the café. At the end of the day, she 19 (say / tell) I had done well!
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով։
-
Փոխանցեք երկու հարց, որ ինչ-որ մեկը տվել է ձեզ այս շաբաթ։
-
Փոխանցեք ուսուցչի, բժշկի կամ ղեկավարի մի հրահանգ։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
B1-12 Reported Speech. անուղղակի խոսք անգլերենում հայերենով "I'll call you tomorrow." (մեկ շաբաթ անց) → She said she would call me .
-
A2-33 Who Called You, թե Who Did You Call. ենթակայի և խնդրի հարցերը հայերենով Who (live) in that house?
-
B1-11 Passive Voice բոլոր ժամանակաձևերում և եղանակավորող բայերով Sorry, the lift (repair) at the moment.lift (UK) = elevator (US)
-
B1-08 I Wish և If Only. «երանի» անգլերենով I wish I (have) more free time.
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- if / whether
- I worked
- left
- to be
- not to open
- My boss asked me why I had left early. / My boss asked me why I left early.
B. Իմաստ
- told
- said
- told
- an instruction
C. Գտեք սխալը
- She asked me where the bathroom was.
- He asked me if I wanted a drink. / He asked me whether I wanted a drink.
- They told us to come early. / They asked us to come early.
- ✓ She asked who had taken her pen.
D. Համատեքստում
- if / whether
- how I got / how I get
- told
- not to use
- said
E. Ձեր հերթն է
- My neighbour asked me if I was going away for the weekend. My son asked me what we were having for dinner.
- My doctor told me to drink more water and not to work so late.
F. Խառը կրկնություն
- the next day / the following day / the day after
- lives
- is being repaired
- had
