Reported questions на англиски: индиректни прашања, молби и наредби – say или tell?
Reported Questions, Requests and Commands; Say or Tell?
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да пренесете прашања (She asked if I was free, He asked where I lived), молби и наредби (She asked me to wait, He told us not to touch it) и правилно ќе бирате меѓу say и tell.
Главна идеја
Кога пренесувате прашање, тоа престанува да биде прашање. Вие не прашувате ништо – вие раскажувате за прашањето. Затоа прашалникот исчезнува, а редот на зборовите станува како во изјавна реченица: прво подмет, па глагол. "Where do you live?" → He asked me where I lived. Нема do и нема прашалник.
Во прашањата со да / не нема прашален збор, па англискиот додава мал сврзник: if или whether. "Are you hungry?" → She asked if I was hungry.
Молбите и наредбите зборуваат за дејство што некој го сака. Тие имаат најлесен образец: ask / tell + човек + to + глагол. "Please wait." → She asked me to wait.
И на крај: say и tell значат слично, но имаат различна граматика. На tell обично му треба човек веднаш по него: tell someone. На say не му треба.
Македонски и англиски
И кај нас индиректното прашање почнува со прашален збор или со „дали“: „Ме праша каде живеам“, „Ме праша дали имам време“. „Дали“ ја врши истата работа како англиското if / whether – тоа е предност. Разликите се две. Прво, кај нас времето обично останува исто („ме праша каде живеам“), а на англиски по asked оди чекор назад (asked where I lived, видете B1-12). Второ, кога подметот е именка, кај нас глаголот често доаѓа веднаш по прашалниот збор, пред подметот: „праша каде е станицата“, „праша колку чинат билетите“. Во англиското индиректно прашање подметот доаѓа пред глаголот (освен ако прашалниот збор не е самиот подмет).
Молбите и наредбите кај нас ги пренесуваме со „да“: „Ме замоли да почекам“, „Лекарот ми рече да лежам“, „Ни рече да не доцниме“. Македонскиот нема инфинитив, а нашата „да“-реченица не се пренесува збор по збор. На англиски обрасците се asked / told + човек + to + основна форма, а одречно not to. Реченица со that (asked me that I…) тука не оди.
Нашите „рече“ и „кажа“ ги покриваат и say и tell. На англиски одлучува човекот: ако веднаш по глаголот стои тој на кого му зборувате, ви треба tell (told me), и тоа без to (не told to me). Кај нас тој човек често доаѓа со „на“ („им рече на децата“), но по tell предлогот исчезнува. На крајот од индиректното прашање нема прашалник – тука е исто како кај нас.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Ме праша дали имам време. | She asked if I had time. | „дали“ → if / whether; времето оди назад |
| Ме праша каде живеам. | He asked me where I lived. | ред на изјавна реченица; времето оди назад |
| Праша каде е најблиската аптека. | She asked where the nearest pharmacy was. | кај нас „е“ пред подметот, на англиски подметот прв |
| Ме замоли да купам леб. | She asked me to pick up some bread. | молба → ask + човек + to |
| Лекарот ми рече да лежам два дена. | The doctor told me to stay in bed for two days. | наредба, упатство → tell + човек + to |
| Мама ми рече да не зборувам со непознати. | Mum told me not to talk to strangers. | „да не“ → not to + основна форма |
| Водичот им рече на сите да не ги допираат сликите. | The guide told everyone not to touch the paintings. | „на сите“ → told everyone, без to |
| Ми рече дека ѝ е жал. | She told me she was sorry. | „ми рече“ → told me, не said me |
| Рече дека ѝ е жал. | She said she was sorry. | нема слушател → said |
| Ме праша дали сум гладен. | She asked if I was hungry. | точка, не прашалник – тука е исто |
Накратко: во англиското индиректно прашање стои подмет + глагол (без do / does / did), „дали“ е if / whether; молбите и наредбите се asked / told + човек + (not) to; „ми рече“ е told me.
Форма
Индиректни прашања со да / не – asked (+ човек) + if / whether + ред на изјавна реченица
| Директен говор | Индиректен говор |
|---|---|
| "Are you ready?" | She asked (me) if I was ready. |
| "Do you like jazz?" | He asked whether I liked jazz. |
| "Have you seen my keys?" | She asked if I had seen her keys. |
| "Can you drive?" | They asked if I could drive. |
Индиректни прашања со прашален збор – asked (+ човек) + прашален збор + ред на изјавна реченица
| Директен говор | Индиректен говор |
|---|---|
| "Where do you live?" | He asked me where I lived. |
| "What time does the film start?" | She asked what time the film started. |
| "Why did you leave?" | They asked why I had left. |
| "Who is that man?" | I asked who that man was. |
| "Who called?" (прашање за подметот) | She asked who had called. |
Времињата, заменките и зборовите за време се менуваат исто како во изјавните реченици B1-12. Ако who или what е самиот подмет, редот не се менува A2-33.
Индиректни молби и наредби – ask / tell + човек + (not) to + основна форма
| Директен говор | Индиректен говор |
|---|---|
| "Please close the door." | She asked me to close the door. |
| "Could you help me?" | She asked me to help her. |
| "Sit down!" | The teacher told us to sit down. |
| "Don't be late." | He told me not to be late. |
say и tell
| Глагол | Образец | Пример |
|---|---|---|
| say | say (that) + реченица | She said (that) she was tired. |
| say | say + нешто + to + човек | He said goodbye to everyone. |
| tell | tell + човек + (that) + реченица | She told me (that) she was tired. |
| tell | tell + човек + to + основна форма | He told us to wait. |
| tell | готови изрази: tell the truth, tell a lie, tell a story, tell a joke | Tell me the truth. |
Употреба
1Пренесување прашања со да / не: if / whether
Користете if или whether кога во првобитното прашање нема прашален збор. Whether е малку поформално. Кај нас тука стои „дали“.
2Пренесување прашања со прашален збор
Задржете го прашалниот збор, а потоа користете ред на изјавна реченица: подмет + глагол. Не додавајте do, does или did за да правите прашање (одречното didn't може да остане: She asked why I didn't call.).
3Пренесување молби: ask + to
Љубезните молби (Please…, Can you…?, Could you…?) ги пренесуваме со образецот ask + човек + to. Кај нас велиме „ме замоли да…“ или „побара од мене да…“.
4Пренесување наредби и упатства: tell + to
Наредбите и упатствата ги пренесуваме со образецот tell + човек + to. Одречно е not to. Кај нас тука најчесто велиме „ми рече да…“ или „ни кажа да…“.
5say и tell
На tell му треба човек веднаш по него (освен во готовите изрази како tell the truth). На say не му треба; ако сакате да го спомнете човекот, користете say … to + човек. Нашите „рече“ и „кажа“ одат за двете.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Праша колку е далеку аптеката“ → asked how far away was the pharmacy. Кај нас, кога подметот е именка, глаголот често стои веднаш по прашалниот збор: „Туристката праша колку е далеку најблиската аптека“, „Вујко ми сакаше да знае кога тргнува последниот автобус“. Ако го пренесеме тој ред на англиски, глаголот застанува пред подметот. Во англиското индиректно прашање редот е како во изјавна реченица: прво подмет, па глагол.
2. „Ме праша дали можам…“ → asked me could I. Кај нас „дали“ стои и во директното прашање („Дали можете да платите три кирии однапред?“) и во индиректното („Сопственикот сакаше да знае дали можеме да платиме три кирии однапред“), а остатокот од реченицата не се менува. Затоа на англиски лесно останува цело прашање, со глаголот пред подметот. Во индиректното прашање со да / не „дали“ станува if / whether, а по него доаѓа ред на изјавна реченица.
3. „Побара од нас да…“ → asked from us to. Кај нас молба често пренесуваме со „побара од“: „Една вработена во театарот побара од публиката да ги исклучи телефоните.“ Англиското ask во значење „замоли“ нема предлог: asked + човек + to. (Ask for оди со нешто што се бара: asked for the bill.)
4. „Им рече на децата…“ → told to the children. Кај нас тој на кого му зборуваме доаѓа со „на“ и често со кратка заменка: „Наставничката им рече на децата да се држат заедно.“ По tell човекот доаѓа веднаш, без to: told the children. (Кај say е обратно: say something to someone.)
Не мешајте
Директно и индиректно прашање – Директното прашање има ред на прашање и прашалник; индиректното има ред на изјавна реченица и точка.
told me to и told me that – to + глагол пренесува наредба или упатство; that + реченица пренесува информација.
Индиректно прашање и љубезно прашање – И двете имаат ред на изјавна реченица. Индиректното прашање раскажува што било прашано; љубезното (индиректно) прашање е учтив начин да прашате сега B1-14.
Правопис и изговор
- asked е тешко за изговор: /ɑːskt/ (UK), /æskt/ (US). Во брз говор /k/ често исчезнува, но секогаш пишувајте asked. Наставката -ed тука не е посебен слог: не велете „аскед“.
- Американското /æ/ во asked го нема кај нас: устата е поотворена отколку за „е“, а јазикот е понапред отколку за „а“.
- told me to се изговара како една група, а to е слабо: /ˈtəʊld mi tə/. Стандардниот македонски нема таков слаб глас /ə/: изговорете го кратко и опуштено, не како јасно „у“.
- Во not to нагласете го not: He told me NOT to go.
- whether и weather обично звучат исто: /ˈweðə/ (UK), /ˈweðɚ/ (US). Почетното /w/ не е нашето „в“: заоблете ги усните, забите не ја допираат усната. За /ð/ ставете го врвот на јазикот меѓу забите и пуштете глас.
- Индиректното прашање е изјавна реченица и по интонација: гласот на крајот паѓа, како кога нешто раскажувате.
Златно правило
Во индиректното прашање стои ред на изјавна реченица – без do / does / did за прашање и без прашалник. За прашања со да / не користете if / whether (нашето „дали“). Молби и наредби: ask / tell + човек + (not) to + глагол. Кажувате некому – tell someone; кажувате нешто – say something.
Вежби
A. Форма
Пренесете ги речениците. Во задачите 1–5 поместете го времето чекор назад каде што треба.
-
"Are you tired?" → She asked me I was tired.
-
"Where do you work?" → He asked me where .
-
"What time does the train leave?" → I asked what time the train .
-
"Please be quiet." → The librarian asked us quiet.
-
"Don't open the window." → She told me the window.
-
Пренесете: "Why did you leave early?" (my boss asked me)
B. Значење
Изберете го точниот одговор.
-
Изберете го точниот одговор: He … me he was leaving.
-
Изберете го точниот одговор: She … goodbye and left.
-
Изберете го точниот одговор: The teacher … us to open our books.
-
Изберете го точниот одговор: "She told me to call the office." This is ….
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
She asked me where was the bathroom.
-
He asked me did I want a drink.
-
They said us to come early.
-
She asked who had taken her pen.
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во текстот. Користете ги зборовите во заградите таму каде што се дадени.
On my first day, my manager asked me 15 I had worked in a café before. I said no. Then she asked me 16 (how / I / get) to work. She 17 (say / tell) me to wear black shoes, and she asked me 18 (not / use) my phone in the café. At the end of the day, she 19 (say / tell) I had done well!
E. Ваш ред е
Напишете на англиски што ве прашале и што ве замолиле да направите.
-
Пренесете две прашања што некој ви ги постави оваа недела.
-
Пренесете едно упатство од наставник, лекар или шеф.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
B1-12 Reported speech (индиректен говор) на англиски: She said she was tired "I'll call you tomorrow." (a week later) → She said she would call me .
-
A2-33 Who called you? или Who did you call? Прашања за подметот и за предметот на англиски Who (live) in that house?
-
B1-11 Пасив во сите времиња и со модални глаголи: is being done, has been done, must be done Sorry, the lift (repair) at the moment.lift (UK) = elevator (US)
-
B1-08 I wish и if only: желби за сегашноста на англиски I wish I (have) more free time.
Одговори
A. Форма
- if / whether
- I worked
- left
- to be
- not to open
- My boss asked me why I had left early. / My boss asked me why I left early.
B. Значење
- told
- said
- told
- an instruction
C. Најдете ја грешката
- She asked me where the bathroom was.
- He asked me if I wanted a drink. / He asked me whether I wanted a drink.
- They told us to come early. / They asked us to come early.
- ✓ She asked who had taken her pen.
D. Во контекст
- if / whether
- how I got / how I get
- told
- not to use
- said
E. Ваш ред е
- My neighbour asked me if I was going away for the weekend. My son asked me what we were having for dinner.
- My doctor told me to drink more water and not to work so late.
F. Мешано повторување
- the next day / the following day / the day after
- lives
- is being repaired
- had
