Reported Questions (шууд бус асуулт), хүсэлт, тушаал; Say эсвэл Tell?
Reported Questions, Requests and Commands; Say or Tell?
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та асуултыг (She asked if I was free, He asked where I lived), хүсэлт, тушаалыг (She asked me to wait, He told us not to touch it) дамжуулж, say ба tell-ийг зөв сонгож чадна.
Гол санаа
Асуултыг дамжуулахад тэр асуулт байхаа болино. Та юу ч асууж байгаа юм биш – та хэн нэгэнд нэг асуултын тухай ярьж байна. Тиймээс асуултын тэмдэг унаж, үгийн дараалал энгийн өгүүлбэрийн дараалал руу буцна: эхлээд өгүүлэгдэхүүн, дараа нь үйл үг. "Where do you live?" → He asked me where I lived. Do ч үгүй, асуултын тэмдэг ч үгүй.
Тийм / үгүй асуултад асуух үг байхгүй, тиймээс англиар жижиг холбох үг нэмнэ: if эсвэл whether. "Are you hungry?" → She asked if I was hungry.
Хүсэлт, тушаал бол хэн нэгний хүсэж буй үйлдлийн тухай. Тэдгээр хамгийн энгийн загвартай: ask / tell + хүн + to + үйл үг. "Please wait." → She asked me to wait.
Эцэст нь say ба tell утгаараа ойролцоо ч дүрэм нь өөр. Tell-ийн ард ихэвчлэн хүн ирэх ёстой: tell someone. Say-д хэрэггүй.
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор асуултыг дамжуулахдаа асуултыг бүтнээр нь, асуух сул үгтэй нь хадгалаад «гэж асуусан» гэдэг: «Тэр намайг хаана амьдардаг вэ гэж асуусан», «Ээж өлсөж байна уу гэж асуусан». Англиар асуух сул үгийн оронд юу ч үлдэхгүй: wh- асуултад асуух үг хэвээр, тийм / үгүй асуултад if / whether нэмэгдэж, do / does / did алга болж, өгүүлэгдэхүүн үйл үгийн өмнө очно. Хүсэлтэд монголоор «надаас … -хыг хүссэн» гэдэг – «-аас» дагавар англиар орчуулагдахгүй: asked me to. «Бүү …», «… -аарай гэж хэлсэн» гэсэн тушаал англиар told me (not) to болно.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Тэр намайг хаашаа явж байгаа вэ гэж асуусан. | The officer asked me where I was going. | «вэ гэж» → үгийн дараалал: I was |
| Ресепшний ажилтан захиалгатай юу гэж асуусан. | The receptionist asked if we had a reservation. | «уу / юу гэж» → if / whether |
| Тасалбар хэд вэ гэж асуусан. | She asked how much the tickets cost. | энд адилхан: асуух үг (хэд → how much) хэвээр |
| Тэр надаас талх авч ирэхийг хүссэн. | She asked me to pick up some bread. | «надаас» → me (from-гүй) |
| Эмч намайг хоёр хоног хэвтэж бай гэж хэлсэн. | The doctor told me to stay in bed for two days. | тушаал → told + хүн + to |
| Ээж танихгүй хүнтэй бүү ярь гэж хэлсэн. | Mum told me not to talk to strangers. | «бүү» → not to (don't биш) |
| Тэр надад уучлаарай гэж хэлсэн. | She told me she was sorry. | «надад хэлсэн» → told me |
Товчхондоо: «… вэ / уу гэж асуусан» = asked + асуух үг / if + энгийн дараалал; «надаас … -хыг хүссэн» = asked me to; «бүү … гэж хэлсэн» = told me not to.
Бүтэц
Дамжуулсан тийм / үгүй асуулт – asked (+ хүн) + if / whether + энгийн өгүүлбэрийн дараалал
| Шууд | Шууд бус |
|---|---|
| "Are you ready?" | She asked (me) if I was ready. |
| "Do you like jazz?" | He asked whether I liked jazz. |
| "Have you seen my keys?" | She asked if I had seen her keys. |
| "Can you drive?" | They asked if I could drive. |
Дамжуулсан wh- асуулт – asked (+ хүн) + асуух үг + энгийн өгүүлбэрийн дараалал
| Шууд | Шууд бус |
|---|---|
| "Where do you live?" | He asked me where I lived. |
| "What time does the film start?" | She asked what time the film started. |
| "Why did you leave?" | They asked why I had left. |
| "Who is that man?" | I asked who that man was. |
| "Who called?" (өгүүлэгдэхүүний асуулт) | She asked who had called. |
Цаг, төлөөний үг, цагийн үгсийн өөрчлөлт өгүүлбэрийг дамжуулахтай адил B1-12. Who эсвэл what өгүүлэгдэхүүн бол дараалал өөрчлөгдөхгүй A2-33.
Дамжуулсан хүсэлт ба тушаал – ask / tell + хүн + (not) to + үйл үгийн үндсэн хэлбэр
| Шууд | Шууд бус |
|---|---|
| "Please close the door." | She asked me to close the door. |
| "Could you help me?" | She asked me to help her. |
| "Sit down!" | The teacher told us to sit down. |
| "Don't be late." | He told me not to be late. |
say ба tell
| Үйл үг | Загвар | Жишээ |
|---|---|---|
| say | say (that) + өгүүлбэр | She said (that) she was tired. |
| say | say + юм + to + хүн | He said goodbye to everyone. |
| tell | tell + хүн + (that) + өгүүлбэр | She told me (that) she was tired. |
| tell | tell + хүн + to + үйл үг | He told us to wait. |
| tell | тогтсон хэллэг: tell the truth, tell a lie, tell a story, tell a joke | Tell me the truth. |
Хэрэглээ
1Тийм / үгүй асуултыг if / whether-ээр дамжуулах
Эх асуултад асуух үг байхгүй бол if эсвэл whether хэрэглэнэ. Whether арай албан. Монголын «уу / үү гэж асуусан»-ы «уу» англиар if болно.
2Wh- асуултыг дамжуулах
Асуух үгийг хадгалаад энгийн дараалал хэрэглэнэ: өгүүлэгдэхүүн + үйл үг. Асуулт үүсгэхийн тулд do, does, did бүү нэмээрэй (үгүйсгэлийн didn't үлдэж болно: She asked why I didn't call.).
3Хүсэлтийг ask + to-гоор дамжуулах
Эелдэг хүсэлтийг (Please…, Can you…?, Could you…?) ask + хүн + to-гоор дамжуулна. Монголоор «надаас … -хыг хүссэн / гуйсан» гэдэг.
4Тушаал, зааварчилгааг tell + to-гоор дамжуулах
Тушаал, зааварчилгааг tell + хүн + to-гоор дамжуулна. Үгүйсгэл нь not to.
5say ба tell
Tell-ийн ард шууд хүн ирнэ (tell the truth шиг тогтсон хэллэгээс бусад үед). Say-д хүн хэрэггүй; хүнийг дурдах бол say … to + хүн. Монголоор хоёулаа «хэлэх».
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «… вэ гэж асуусан» → асуултын дараалал хадгалах. Монголоор асуултыг бүтнээр нь «гэж»-ийн өмнө тавьдаг: «Багш нь Дөлгөөнөөс аль их сургуульд материалаа өгөх гэж байгаа вэ гэж асуусан». Шууд асуултын дарааллыг англиар тэр чигт нь хуулах нь элбэг. Дамжуулсан асуултад өгүүлэгдэхүүн үйл үгийн өмнө ирнэ.
2. «… уу гэж асуусан» → if-гүй. Монголоор тийм / үгүй асуултыг «уу / үү» сул үгээр дамжуулдаг: «Ээж Туяагаас Наадамд дээлээ бэлдсэн үү гэж асуусан». Англиар «уу»-гийн оронд if / whether заавал, дараа нь энгийн дараалал.
3. «Ангийнхаасаа гуйсан» → asked from. Монголоор хүсэлтийг «-аас» дагавраар хэлдэг: «Энхжин ангийнхаасаа шалгалтад бэлдэх тэмдэглэлийг чинь түр зээлээч гэж гуйсан». Үүнийг үгчлэн asked from her classmate гэж орчуулах нь элбэг. Англиар ask-ийн ард хүн шууд ирнэ.
4. «Бүү …» гэсэн тушаал → told … don't. Монголоор хориг тушаалыг «бүү / битгий»-тэй нь «гэж»-ийн өмнө хадгалдаг: «Шороон шуурга болж байхад аав миний дүүд машины цонхоо бүү нээ гэж хэлсэн». Англиар тушаалын хэлбэр (don't open) алга болж, not to + үндсэн хэлбэр болно.
Бүү андуураарай
Шууд асуулт эсвэл дамжуулсан асуулт – Шууд асуулт асуултын дараалалтай, асуултын тэмдэгтэй; дамжуулсан асуулт энгийн дараалалтай, цэгтэй. Монголоор хоёулаа «… вэ гэж асуусан».
told me to эсвэл told me that – to + үйл үг тушаал, зааврыг дамжуулна; that + өгүүлбэр мэдээллийг дамжуулна. Монголоор «… гэж хэлсэн» хоёуланд нь тохирох тул утгыг нь бодоорой.
Дамжуулсан асуулт эсвэл шууд бус асуулт – Хоёулаа энгийн дараалалтай. Дамжуулсан асуулт юу асуусныг ярина; шууд бус асуулт бол одоо эелдгээр асуух арга B1-14.
Зөв бичих ба дуудлага
- asked дуудахад хэцүү: /ɑːskt/ (UK), /æskt/ (US). Төгсгөлийн /skt/ гурван гийгүүлэгчийн хооронд эгшиг бүү оруулаарай («аскэд» биш). Хурдан ярианд /k/ ихэвчлэн алга болдог ч бичихдээ үргэлж asked.
- told me to нэг бүлэг болж, to сул дуудагдана: «TOLD-me-tuh».
- not to-д not-ийг онцлоорой: He told me NOT to go.
- Дамжуулсан асуултын төгсгөлд урт байсан ч асуултын тэмдэг тавихгүй. Монголоор «… уу гэж асуусан» гэж бичихэд ч асуултын тэмдэг тавьдаггүйтэй адилхан.
- whether, weather ихэвчлэн адилхан дуудагдана: /ˈweðə/ (UK), /ˈweðɚ/ (US). /ð/: хэлний үзүүрийг шүдний хооронд хөнгөн хүргээд дуугаргаарай – монгол «з» ч, «д» ч биш.
Алтан дүрэм
Дамжуулсан асуулт энгийн өгүүлбэрийн дараалалтай – асуулт үүсгэх do / does / did ч, асуултын тэмдэг ч үгүй; тийм / үгүй асуултад if / whether. Хүсэлт, тушаал: ask / tell + хүн + (not) to + үйл үг. Tell хүнд, say юманд. Санаарай: «уу гэж асуусан» = asked if, «надаас гуйсан» = asked me to, «бүү … гэсэн» = told me not to.
Дасгал
A. Бүтэц
1–5-р даалгаварт цагийг нэг алхам ухраана уу.
-
"Are you tired?" → She asked me I was tired.
-
"Where do you work?" → He asked me where .
-
"What time does the train leave?" → I asked what time the train .
-
"Please be quiet." → The librarian asked us quiet.
-
"Don't open the window." → She told me the window.
-
Дамжуулна уу: "Why did you leave early?" (my boss asked me)
B. Утга
Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: He … me he was leaving.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: She … goodbye and left.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: The teacher … us to open our books.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: "She told me to call the office." This is ….
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
She asked me where was the bathroom.
-
He asked me did I want a drink.
-
They said us to come early.
-
She asked who had taken her pen.
D. Нөхцөл байдалд
Текстийг уншаад дутуу үгийг нөхөөрэй. Хаалтанд үг байвал түүнийг хэрэглээрэй.
On my first day, my manager asked me 15 I had worked in a café before. I said no. Then she asked me 16 (how / I / get) to work. She 17 (say / tell) me to wear black shoes, and she asked me 18 (not / use) my phone in the café. At the end of the day, she 19 (say / tell) I had done well!
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Энэ долоо хоногт хэн нэгний танаас асуусан хоёр асуултыг дамжуулна уу.
-
Багш, эмч эсвэл даргын өгсөн нэг зааврыг дамжуулна уу.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
B1-12 Reported Speech (шууд бус яриа): «гэж хэлсэн»-ийг англиар хэрхэн дамжуулах вэ "I'll call you tomorrow." (a week later) → She said she would call me .
-
A2-33 Who called you эсвэл Who did you call? Өгүүлэгдэхүүн ба тусагдахууны асуулт монголоор Who (live) in that house?
-
B1-11 Passive Voice бүх цагт ба модаль үйл үгтэй: is being done, has been done, must be done Sorry, the lift (repair) at the moment.lift (UK) = elevator (US)
-
B1-08 I Wish ба If Only: одоогийн хүслийг англиар илэрхийлэх, wish эсвэл hope I wish I (have) more free time.
Хариулт
A. Бүтэц
- if / whether
- I worked
- left
- to be
- not to open
- My boss asked me why I had left early. / My boss asked me why I left early.
B. Утга
- told
- said
- told
- an instruction
C. Алдааг олоорой
- She asked me where the bathroom was.
- He asked me if I wanted a drink. / He asked me whether I wanted a drink.
- They told us to come early. / They asked us to come early.
- ✓ She asked who had taken her pen.
D. Нөхцөл байдалд
- if / whether
- how I got / how I get
- told
- not to use
- said
E. Таны ээлж
- My neighbour asked me if I was going away for the weekend. My son asked me what we were having for dinner.
- My doctor told me to drink more water and not to work so late.
F. Холимог давталт
- the next day / the following day / the day after
- lives
- is being repaired
- had
