SlowingoNgữ pháp
B1 14 / 39

Câu tường thuật dạng câu hỏi, lời nhờ và mệnh lệnh; phân biệt say và tell (Reported Questions)

Reported Questions, Requests and Commands; Say or Tell?

Trong trang này
  1. Mục tiêu
  2. Ý chính
  3. Tiếng Việt và tiếng Anh
  4. Cấu trúc
  5. Cách dùng
  6. Lỗi thường gặp
  7. Bẫy dành cho người Việt
  8. Đừng nhầm lẫn
  9. Chính tả và phát âm
  10. Quy tắc vàng
  11. Luyện tập

Mục tiêu

Sau bài này, bạn có thể tường thuật lại câu hỏi (She asked if I was free, He asked where I lived), lời nhờ và mệnh lệnh (She asked me to wait, He told us not to touch it), và chọn đúng giữa say và tell.

Ý chính

Khi bạn tường thuật một câu hỏi (reported question — câu hỏi trong câu tường thuật), nó không còn là câu hỏi nữa. Bạn không hỏi ai cả — bạn đang kể cho người khác nghe về một câu hỏi. Vì vậy dấu chấm hỏi biến mất, và trật tự từ trở lại trật tự câu trần thuật bình thường: chủ ngữ trước, động từ sau. "Where do you live?" → He asked me where I lived. Không có do, không có dấu chấm hỏi.

Với câu hỏi có/không (yes/no question), không có từ để hỏi, nên tiếng Anh thêm một từ nối nhỏ: if hoặc whether. "Are you hungry?" → She asked if I was hungry.

Lời nhờ và mệnh lệnh nói về hành động mà ai đó muốn người khác làm. Chúng dùng mẫu đơn giản nhất: ask / tell + người + to + động từ. "Please wait." → She asked me to wait.

Cuối cùng, say và tell có nghĩa gần nhau nhưng ngữ pháp khác nhau. Tell thường cần một người để "bám vào": tell someone. Say thì không.

Tiếng Việt và tiếng Anh

Ở điểm này, tiếng Việt giúp bạn rất nhiều. Câu hỏi tiếng Việt không đảo trật tự từ: từ để hỏi đứng nguyên chỗ (Anh sống ở đâu?), và khi tường thuật, ta chỉ thêm "hỏi" phía trước: Anh ấy hỏi tôi sống ở đâu. Trật tự đó chính là trật tự tiếng Anh cần trong câu tường thuật: where I lived. Cái khó là ở chỗ khác. Thứ nhất, câu hỏi có/không của tiếng Việt dùng có … không hoặc … chưa, còn tiếng Anh cần if / whether ở đầu. Thứ hai, động từ tiếng Việt không đổi thì, nên rất dễ quên lùi thì (backshift) B1-12. Thứ ba, tiếng Việt dùng nhiều động từ khác nhau (hỏi, nhờ, bảo, dặn) và không cần từ nối trước động từ thứ hai; tiếng Anh gom lại thành ask / tell + người + to.

Tiếng ViệtTiếng AnhGhi chú
Anh ấy hỏi tôi sống ở đâu.He asked me where I lived.trật tự giống tiếng Việt; lùi thì
Cô ấy hỏi tôi có đói không.She asked if I was hungry.có … không → if / whether
Lễ tân hỏi chúng tôi đã đặt phòng chưa.The receptionist asked if we had a reservation.… chưa → if / whether
Cô ấy nhờ tôi đợi.She asked me to wait.nhờ → ask + người + to
Bác sĩ bảo tôi nằm nghỉ.The doctor told me to stay in bed.bảo → tell + người + to
Mẹ dặn tôi đừng về muộn.Mum told me not to come home late.dặn … đừng → told me not to
Cô ấy nói là cô ấy mệt.She said (that) she was tired.không nhắc người nghe → say
Cô ấy nói với tôi là cô ấy mệt.She told me (that) she was tired.nói với + người → tell + người (không có to)

Lưu ý: "bảo" trong tiếng Việt vừa dùng để ra lệnh (bảo tôi về) vừa để báo tin (bảo là đã gọi rồi). Tiếng Anh tách hai nghĩa này: told me to + động từ (lời dặn) và told me that + mệnh đề (thông tin).

Cấu trúc

Tường thuật câu hỏi có/không — asked (+ người) + if / whether + trật tự câu trần thuật

Câu trực tiếpCâu tường thuật
"Are you ready?"She asked (me) if I was ready.
"Do you like jazz?"He asked whether I liked jazz.
"Have you seen my keys?"She asked if I had seen her keys.
"Can you drive?"They asked if I could drive.

Tường thuật câu hỏi có từ để hỏi (wh- question) — asked (+ người) + từ để hỏi + trật tự câu trần thuật

Câu trực tiếpCâu tường thuật
"Where do you live?"He asked me where I lived.
"What time does the film start?"She asked what time the film started.
"Why did you leave?"They asked why I had left.
"Who is that man?"I asked who that man was.
"Who called?" (câu hỏi chủ ngữ)She asked who had called.

Cách lùi thì, đổi đại từ và đổi từ chỉ thời gian giống như với câu trần thuật B1-12. Khi who hoặc what là chủ ngữ, trật tự không thay đổi A2-33.

Tường thuật lời nhờ và mệnh lệnh — ask / tell + người + (not) to + động từ nguyên mẫu

Câu trực tiếpCâu tường thuật
"Please close the door."She asked me to close the door.
"Could you help me?"She asked me to help her.
"Sit down!"The teacher told us to sit down.
"Don't be late."He told me not to be late.

say và tell

Động từMẫu câuVí dụ
saysay (that) + mệnh đềShe said (that) she was tired.
saysay + điều gì + to + ngườiHe said goodbye to everyone.
telltell + người + (that) + mệnh đềShe told me (that) she was tired.
telltell + người + to doHe told us to wait.
tellcụm cố định: tell the truth, tell a lie, tell a story, tell a jokeTell me the truth.

Cách dùng

1Tường thuật câu hỏi có/không với if / whether

Dùng if hoặc whether khi câu hỏi gốc không có từ để hỏi. Whether trang trọng hơn một chút. Đây là chỗ thay cho có … không / … chưa của tiếng Việt.

The receptionist asked if we had a reservation.
Lễ tân hỏi chúng tôi đã đặt phòng trước chưa.
câu gốc: "Do you have a reservation?"
My dad asked whether I needed any money.
Bố hỏi mình có cần tiền không.
"có … không" → whether / if
She wanted to know if the shop was open on Sundays.
Cô ấy muốn biết cửa hàng có mở cửa vào Chủ nhật không.
He asked me if I could lend him my charger.
Anh ấy hỏi mình có thể cho anh ấy mượn cục sạc không.
câu gốc: "Can you lend me your charger?" → if I could

2Tường thuật câu hỏi có từ để hỏi

Giữ từ để hỏi, rồi dùng trật tự câu trần thuật: chủ ngữ + động từ. Không thêm do, does, did để tạo câu hỏi (nhưng didn't mang nghĩa phủ định thì vẫn giữ: She asked why I didn't call.). Tiếng Việt cũng giữ nguyên trật tự như vậy: hỏi tôi đang đi đâu.

The officer asked me where I was going.
Anh cảnh sát hỏi tôi đang đi đâu.
where I was going, không phải where was I going
My friend asked what I had done at the weekend.
Bạn mình hỏi cuối tuần mình đã làm gì.
câu gốc: "What did you do at the weekend?"; không có did
She asked how much the tickets cost.
Cô ấy hỏi vé giá bao nhiêu.
cost ở đây là quá khứ (cost – cost – cost)
They wanted to know why the train was late.
Họ muốn biết tại sao tàu bị trễ.

3Tường thuật lời nhờ với ask + to

Lời nhờ lịch sự (Please…, Can you…?, Could you…?) được tường thuật bằng ask + người + to. Tiếng Việt thường nói "nhờ", "đề nghị" hoặc "bảo", nhưng tiếng Anh vẫn dùng ask.

She asked me to pick up some bread.
Cô ấy nhờ mình mua giúp ít bánh mì.
câu gốc: "Can you pick up some bread?"
The waiter asked us to wait at the bar.
Người phục vụ đề nghị chúng tôi chờ ở quầy bar.
I asked him to turn the music down.
Mình nhờ anh ấy vặn nhỏ nhạc lại.
They asked us not to park in front of the gate.
Họ đề nghị chúng tôi không đỗ xe trước cổng.
phủ định: not to

4Tường thuật mệnh lệnh và chỉ dẫn với tell + to

Mệnh lệnh và chỉ dẫn được tường thuật bằng tell + người + to. Dạng phủ định là not to — đây là chỗ thay cho "đừng" hay "không được" của tiếng Việt.

The doctor told me to stay in bed for two days.
Bác sĩ bảo tôi nằm nghỉ trên giường hai ngày.
bảo → tell + người + to
My boss told us to finish the report by Friday.
Sếp bảo chúng tôi hoàn thành báo cáo chậm nhất là thứ Sáu.
The guide told everyone not to touch the paintings.
Hướng dẫn viên dặn mọi người không được chạm vào tranh.
không được → not to
Mum told me not to talk to strangers.
Mẹ dặn mình đừng nói chuyện với người lạ.
dặn … đừng → told me not to, không phải told me don't

5say và tell

Tell cần một người đứng ngay sau nó (trừ các cụm cố định như tell the truth). Say thì không; nếu muốn nhắc đến người nghe, dùng say … to + người. Tiếng Việt chỉ có một chữ "nói", nên hãy nhìn xem có người nghe đứng ngay sau động từ hay không.

She said she was sorry.
Cô ấy nói rằng cô ấy xin lỗi.
không có người nghe → said
She told me she was sorry.
Cô ấy nói với mình rằng cô ấy xin lỗi.
"nói với mình" → told me (không có to, không có with)
He said goodbye to his colleagues and left.
Anh ấy chào tạm biệt đồng nghiệp rồi ra về.
say + điều gì + to + người
Can you tell me the time?
Bạn có thể cho mình biết bây giờ là mấy giờ không?
Don't tell anyone, OK?
Đừng kể với ai nhé!
tell + người

Lỗi thường gặp

❌She asked me where did I live.
✅She asked me where I lived.
Dùng trật tự câu trần thuật; không có did.
❌He asked me what time was it.
✅He asked me what time it was.
Trong câu hỏi tường thuật, chủ ngữ đứng trước động từ.
❌They asked me do I like pizza.
✅They asked me if I liked pizza.
Câu hỏi có/không → if / whether.
❌She asked if I was hungry?
✅She asked if I was hungry.
Câu hỏi tường thuật là câu trần thuật: dùng dấu chấm.
❌He said me to wait.
✅He told me to wait.
Sau say không thể có người đứng ngay phía sau.
❌She told that she was busy.
✅She said that she was busy.
tell + mệnh đề cần có người (hoặc: She told me that she was busy).
❌He told me don't go.
✅He told me not to go.
Mệnh lệnh phủ định → not to.
❌She asked me that I close the window.
✅She asked me to close the window.
Lời nhờ → ask + người + to.

Bẫy dành cho người Việt

1. "có … không" dịch thành "… or not" mà không có if / whether. Tiếng Việt nói Cô ấy hỏi tôi có rảnh không, không có từ nối nào. Nhiều bạn chỉ ghép câu lại rồi thêm or not ở cuối. Tiếng Anh bắt buộc phải có if hoặc whether ở đầu mệnh đề.

❌She asked me I was free or not.
✅She asked me if I was free.
Cũng đúng: She asked me whether I was free or not.

2. "nói với tôi" thành "said with me" hoặc "said me". "Nói với" rất dễ dịch thành say with. Nhưng say không đi với with, và không có người đứng ngay sau nó. Có người nghe → dùng tell + người, hoặc say to + người.

❌He said with me that he was moving to Hanoi.
✅He told me that he was moving to Hanoi.
Hoặc: He said to me that he was moving to Hanoi.

3. "nhờ / bảo / dặn … đừng" dịch từng chữ. Tiếng Việt nối thẳng hai động từ: nhờ tôi giúp, dặn tôi đừng đi. Tiếng Anh cần to trước động từ thứ hai, và "đừng" trở thành not to, không phải don't.

❌My friend asked me help her with the homework.
✅My friend asked me to help her with the homework.
❌My grandmother told me don't swim after lunch.
✅My grandmother told me not to swim after lunch.

4. Quên lùi thì vì động từ tiếng Việt không đổi. Hôm qua cô giáo hỏi tại sao tôi đến muộn — động từ "đến" không đổi. Trong tiếng Anh, khi kể lại một câu hỏi trong quá khứ về một việc cũng đã qua, hãy lùi thì B1-12.

⚠️Yesterday the teacher asked me why I am late.
✅Yesterday the teacher asked me why I was late.
Đúng ngữ pháp, nhưng am late nghĩa là bây giờ bạn vẫn đang đến muộn — sai với tình huống.

Đừng nhầm lẫn

Câu hỏi trực tiếp và câu hỏi tường thuật — Câu hỏi trực tiếp có trật tự câu hỏi và dấu chấm hỏi; câu tường thuật có trật tự câu trần thuật và dấu chấm. Trong tiếng Việt hai câu gần như giống hệt nhau; trong tiếng Anh thì không.

"Where is the station?" she asked.
"Nhà ga ở đâu?" cô ấy hỏi.
trực tiếp: is đứng trước the station
She asked where the station was.
Cô ấy hỏi nhà ga ở đâu.
tường thuật: the station đứng trước was

told me to và told me that — to + động từ tường thuật một lời dặn hay mệnh lệnh; that + mệnh đề tường thuật một thông tin. Chữ "bảo" của tiếng Việt dùng được cho cả hai.

She told me to call the office.
Cô ấy bảo mình gọi điện cho văn phòng.
lời dặn: mình phải gọi
She told me that she had called the office.
Cô ấy bảo mình là cô ấy đã gọi cho văn phòng rồi.
thông tin: cô ấy đã gọi

Câu hỏi tường thuật và câu hỏi gián tiếp — Cả hai đều dùng trật tự câu trần thuật. Câu hỏi tường thuật kể lại ai đó đã hỏi gì; câu hỏi gián tiếp (indirect question) là cách hỏi lịch sự ngay bây giờ B1-14.

He asked me where the bank was.
Anh ấy hỏi mình ngân hàng ở đâu.
kể lại
Could you tell me where the bank is?
Bạn có thể cho mình biết ngân hàng ở đâu không?
hỏi lịch sự bây giờ: xem B1-14

Chính tả và phát âm

  • asked /ɑːskt/ (Anh), /æskt/ (Mỹ): kết thúc bằng ba phụ âm /s/ + /k/ + /t/. Tiếng Việt không có cụm phụ âm, nên người Việt hay đọc thành ask hoặc chỉ giữ một âm cuối. Khi nói nhanh, người bản ngữ cũng hay nuốt âm /k/, nhưng hãy giữ âm /t/ ở cuối để người nghe biết là quá khứ — và khi viết, luôn viết asked.
  • tell /tel/, told /təʊld/ (Anh), /toʊld/ (Mỹ): âm /l/ cuối được đọc bằng cách đặt đầu lưỡi lên lợi sau răng trên và giữ ở đó. Đừng biến âm /l/ thành nguyên âm "u" hay "o"; với told, đừng bỏ âm /d/ ở cuối.
  • told me to đọc liền thành một cụm, to đọc yếu: "TOLD-me-tuh".
  • Trong not to, nhấn vào not: He told me NOT to go. Đừng bỏ âm /t/ cuối của not.
  • whether và weather thường đọc giống nhau: /ˈweðə/ (Anh), /ˈweðɚ/ (Mỹ). Âm /ð/ ở giữa: đặt đầu lưỡi nhẹ giữa hai hàm răng và cho hơi đi ra, dây thanh rung. Đây không phải chữ "đ" của tiếng Việt (chữ "đ" là đầu lưỡi chạm vào lợi rồi bật ra).
  • Không có dấu chấm hỏi sau câu hỏi tường thuật, kể cả khi câu rất dài.

Quy tắc vàng

Câu hỏi tường thuật dùng trật tự câu trần thuật — không có do / does / did để tạo câu hỏi, không có dấu chấm hỏi — và dùng if / whether cho câu hỏi có/không (thay cho có … không). Lời nhờ và mệnh lệnh: ask / tell + người + (not) to + động từ. Bạn tell một người; bạn say một điều gì đó.

Luyện tập

A. Hình thức

Hoàn thành câu tường thuật. Ở câu 1–5, hãy lùi thì.

  1. "Are you tired?" → She asked me I was tired.
  2. "Where do you work?" → He asked me where .
  3. "What time does the train leave?" → I asked what time the train .
  4. "Please be quiet." → The librarian asked us quiet.
  5. "Don't open the window." → She told me the window.
  6. Tường thuật lại: "Why did you leave early?" (my boss asked me)

B. Ý nghĩa

Chọn đáp án đúng.

  1. Chọn đáp án đúng: He … me he was leaving.
  2. Chọn đáp án đúng: She … goodbye and left.
  3. Chọn đáp án đúng: The teacher … us to open our books.
  4. Chọn đáp án đúng: "She told me to call the office." This is ….

C. Tìm lỗi sai

Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.

  1. She asked me where was the bathroom.
  2. He asked me did I want a drink.
  3. They said us to come early.
  4. She asked who had taken her pen.

D. Trong ngữ cảnh

Hoàn thành đoạn văn. Dùng gợi ý trong ngoặc nếu có.

First day at work
On my first day, my manager asked me 15 I had worked in a café before. I said no. Then she asked me 16 (how / I / get) to work. She 17 (say / tell) me to wear black shoes, and she asked me 18 (not / use) my phone in the café. At the end of the day, she 19 (say / tell) I had done well!

E. Đến lượt bạn

Viết câu tường thuật bằng tiếng Anh.

  1. Tường thuật lại hai câu hỏi mà ai đó đã hỏi bạn trong tuần này.
  2. Tường thuật lại một lời dặn của thầy cô, bác sĩ hoặc sếp.

F. Ôn tập tổng hợp

Ôn lại kiến thức của các bài trước.

  1. B1-12 Câu tường thuật dạng câu kể (Reported Speech: Statements)
    "I'll call you tomorrow." (a week later) → She said she would call me .
  2. A2-33 Câu hỏi chủ ngữ và câu hỏi tân ngữ: Who called you? hay Who did you call? (Subject and Object Questions)
    Who (live) in that house?
  3. B1-11 Câu bị động ở các thì và với động từ khuyết thiếu (The Passive in All Tenses and with Modals)
    Sorry, the lift (repair) at the moment.
  4. B1-08 Câu ước ở hiện tại với I wish và If only (Present Wishes)
    I wish I (have) more free time.
Đáp án

A. Hình thức

  1. if / whether
  2. I worked
  3. left
  4. to be
  5. not to open
  6. My boss asked me why I had left early. / My boss asked me why I left early.

B. Ý nghĩa

  1. told
  2. said
  3. told
  4. an instruction

C. Tìm lỗi sai

  1. She asked me where the bathroom was.
  2. He asked me if I wanted a drink. / He asked me whether I wanted a drink.
  3. They told us to come early. / They asked us to come early.
  4. ✓ She asked who had taken her pen.

D. Trong ngữ cảnh

  1. if / whether
  2. how I got / how I get
  3. told
  4. not to use
  5. said

E. Đến lượt bạn

  1. My neighbour asked me if I was going away for the weekend. My son asked me what we were having for dinner.
  2. My doctor told me to drink more water and not to work so late.

F. Ôn tập tổng hợp

  1. the next day / the following day / the day after
  2. lives
  3. is being repaired
  4. had
Ứng dụng AndroidHọc mọi lúc mọi nơi Google Play