SlowingoГрамматика
B1 19 / 39

Want him to, make him do, let him do кыргызча: англисче «-ышын каалайм», «-тыр» жана уруксат

Want Him To, Make Him Do, Let Him Do

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз башка адамдын эмне кылышын каалаганыңызды, сураганыңызды, айтканыңызды же көндүргөнүңүздү айта аласыз (I want you to stay), ошондой эле кимдир бирөө башка адамды бир нерсе кылууга мажбурлаганын (make), уруксат бергенин (let, allow, permit) же жардам бергенин (help) айта аласыз – ырастоо жана туюк мамиледеги сүйлөмдөрдө.

Негизги ой

B1-17 сабагында эки аракетти тең бир эле адам жасаган: I want to stay. Эми сүйлөмгө экинчи адам кирет: I want you to stay. Ошол адам – толуктооч – эки этиштин ортосунда турат.

Адам менен аракеттин ортосундагы дарбазаны элестетиңиз. Want, ask, tell, persuade адамды дарбазаны көздөй багыттайт. Make аны кааласа да, каалабаса да дарбаза аркылуу түртүп өткөрөт. Let жана allow дарбазаны ачат – адам кааласа өтөт. Help аны менен кошо өтөт.

Грамматикасы кыска, бирок тузактарга толо. Бул сабактагы этиштердин көбү толуктооч + to алат: She asked me to wait. Алардын ичинен make жана let гана дайыма толуктооч + негизги форма алат, to жок (help экөөнү тең ала берет): She made me wait. She let me go. Ал эми туюк мамиледе make күтүлбөгөн жерден to талап кылат (I was made to wait), let болсо be allowed to менен алмашат.

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча башка адамдын аракетин каалаганда ал адам ээлик формасы жана кыймыл атооч менен берилет: «Сенин келишиңди каалайм», «Ата-энем менин дарыгер болушумду каалашат». Аны сөзмө-сөз которсок, I want that you come же I want you come чыгат. Англисчеде мунун бир гана үлгүсү бар: want + адам + to + этиш. Уруксатта кыргызча адам барыш жөндөмөдө турат: мага уруксат берди, мага жардам берди, мага кеңеш берди – англисчеде болсо allow, help, advise сөздөрүнөн кийин адам предлогсуз келет: allowed me. Мажбурлоо же себеп кыргызча көбүнчө аркылуу мамиле мүчөсү -тыр / -дыр / -т менен бир эле этиште берилет: «күттүрдү», «күлдүрдү», «чуркатты». Англисчеде бул эки сөз: make + адам + этиш, to жок. Акырында, «бул жерде … -ууга болобу?» деген суроо англисчеде Is it allowed to…? эмес, Are we allowed to…? болот.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Апам сенин келишиңди каалайт.My mum wants you to come.«-ишиңди каалайт» → want + адам + to, that эмес
Атам мага машина айдаганга уруксат берди.My dad allowed me to drive.«мага» (барыш жөндөмө) → allowed me, to me эмес
Ал бизди бир саат күттүрдү.He made us wait for an hour.«-тыр / -түр» → make + адам + этиш, to жок
Ал тамаша мени дайыма күлдүрөт.That joke always makes me laugh.Бул жерде да ушундай: себеп → make
Жетекчим мага эрте кетүүгө уруксат берди.My boss let me leave early.бейрасмий уруксат → let + адам + этиш
Мугалим бизди суроо берүүгө үндөдү.The teacher encouraged us to ask questions.→ encourage + адам + to
Бизди бир саат күттүрүштү.We were made to wait for an hour.туюк мамиледе be made to
Музейде сүрөткө тартууга болобу?Are we allowed to take photos in the museum?«-ууга болобу?» → Are we allowed to…?

Кыскасы: «-ышыңды каалайм» → want you to; «мага уруксат берди» → allowed me to; «-тыр» (күттүрдү, күлдүрдү) → made me + этиш; уруксат → let me + этиш; «-ууга болобу?» → Are we allowed to…?

Түзүлүшү

Этиш + толуктооч + to + негизги форма

ЭтишМисал
want, would like, expectI want you to stay.
ask, tell, remind, warnShe reminded me to call him.
advise, encourage, persuade, inviteThey persuaded her to apply.
allow, permit, forceThe rules allow guests to stay until noon.
тануу: толуктооч + not toHe told us not to wait.

Этиш + толуктооч + негизги форма (to жок)

ЭтишМаанисиМисал
makeмажбурлоо / себеп болууThe coach made us run.
letуруксат берүү (бейрасмий)My boss let me leave early.
helpжардам берүү – to милдеттүү эмесCan you help me (to) carry this?

Let – туура эмес этиш: let – let – let.

Ырастоо мамиле → туюк мамиле

Ырастоо мамилеТуюк мамиле
They made us wait.We were made to wait.
They allowed us to leave early.We were allowed to leave early.
They let us leave early.We were allowed to leave early. (were let эмес)
They don't permit visitors to take photos.Visitors are not permitted to take photos.
My boss told me to wait.I was told to wait.

Be allowed to ар кандай чактарда

ЧакМисал
PresentAre we allowed to park here?
PastI wasn't allowed to watch TV on school nights.
FutureYou'll be allowed to leave after the test.
Present PerfectStudents have never been allowed to use phones in class.

Колдонулушу

1Каалоо жана күтүү: want / would like / expect + толуктооч + to

Башка адамдын бир нерсе кылышын кааласаңыз же күтсөңүз, буларды колдонуңуз. Want сөзүнөн кийин эч качан that менен сүйлөм келбейт. Кыргызча бул жерде «-ышыңды каалайм», «-ышын күтүү» дейбиз.

I want you to meet my parents.
Сенин ата-энем менен таанышышыңды каалайм.
«-ышыңды каалайм» → want you to
Would you like me to open the window?
Терезени ачып коёюнбу?
сунуш
We didn't expect them to arrive so early.
Алардын мынчалык эрте келерин күткөн эмеспиз.
expect them to
My parents want me to study medicine.
Ата-энем менин медицина боюнча окушумду каалашат.
«менин окушумду» → me to study

2Аракетке үндөгөн сөздөр: ask, tell, remind, warn, advise, encourage, invite, persuade

Бул этиштер кимдир бирөөнү аракет кылдыруу үчүн эмне дегенибизди сүрөттөйт. Алар өтүнүчтөрдү жана буйруктарды жеткирүүнүн негизги этиштери да B1-13. Тануу үчүн to сөзүнүн алдына not коюңуз.

Can you remind me to buy milk?
Сүт сатып алышым керек экенин эскертип коёсуңбу?
remind + адам + to
The teacher encouraged us to ask questions.
Мугалим бизди суроо берүүгө үндөдү.
encourage + адам + to
They persuaded her to apply for the job.
Алар аны ал жумушка арыз берүүгө көндүрүштү.
persuade + адам + to
The guide warned us not to swim there.
Гид бизге ал жерде сүзбөгүлө деп эскертти.
тануу: not to
My doctor advised me to rest for a week.
Дарыгерим мага бир жума эс алууну кеңеш берди.
«мага» → advised me; to me эмес
We've invited the neighbours to come for dinner.
Кошуналарды кечки тамакка чакырдык.
invite + адам + to

3Уруксат жана мажбурлоо: allow, permit, force + толуктооч + to

Allow – нейтралдуу; permit – расмий (эрежелер, белгилер, документтер); force – күчтүү, тандоо жок. Үчөө тең толуктооч + to алат.

The hotel allows guests to check out at noon.
Мейманкана конокторго бөлмөнү түшкө чейин бошотууга уруксат берет.
«конокторго» → allows guests; to guests эмес
The law does not permit employers to ask about your age.
Мыйзам иш берүүчүлөргө жашыңызды сурашка уруксат бербейт.
permit: расмий
The storm forced us to cancel the trip.
Бороон бизди сапарды жокко чыгарууга мажбур кылды.
force + адам + to

4Make + толуктооч + негизги форма (мажбурлоо же себеп)

Make кимдир бирөө башка адамды аракет кылууга мажбурлаганын же бир нерсе реакцияга себеп болгонун билдирет. To жок. Кыргызча бул жерде көбүнчө аркылуу мамиле мүчөсү (-тыр, -дыр, -т) колдонулат.

My mum made me apologise to my sister.
Апам мага карындашымдан кечирим сураттырды.
«-тыр» → made me apologise
The coach made us run ten laps.
Машыктыруучу бизди он айлампа чуркатты.
«чуркатты» → made us run; to жок
That joke always makes me laugh.
Ал тамаша мени дайыма күлдүрөт.
себеп, мажбурлоо эмес
Don't make me wait again!
Мени дагы күттүрбө!
«күттүрбө» → don't make me wait

5Let + толуктооч + негизги форма (уруксат)

Let уруксат берет. Ал бейрасмий жана оозеки кепте абдан көп колдонулат. Let me… – жардам сунуштоонун да достук жолу.

My boss let me leave early on Friday.
Жетекчим мага жума күнү эрте кетүүгө уруксат берди.
let + адам + этиш; to жок
Will your parents let you go to the festival?
Ата-энең сени фестивалга жиберишеби?
let you go
Let me know when you get home.
Үйгө жеткенде мага кабар бер.
= мага айт
Let me help you with those bags.
Келиңиз, сумкаларыңызды көтөрүшүп берейин.
сунуш

6Туюк мамиле: be made to, be allowed to

Туюк мамиледе make to алат: be made to do. Бул үлгүдө let туюк мамиледе колдонулбайт, ошондуктан be allowed to колдонуңуз. Бир нече туруктуу тизмек гана туюк мамиледеги let колдонот: be let go (= иштен бошотулуу), be let in, be let off (= жазаланбай калуу).

The employees were made to sign a new contract.
Кызматкерлерди жаңы келишимге кол коюуга мажбурлашты.
туюк мамиле: made to
Are we allowed to take photos in the museum?
Музейде сүрөткө тартууга болобу?
«-ууга болобу?» → Are we allowed to…?
When I was a kid, I wasn't allowed to stay up after nine.
Бала кезимде мага саат тогуздан кийин уктабай отурганга уруксат беришчү эмес.
wasn't allowed to
Passengers are not permitted to use the emergency exit.
Жүргүнчүлөргө авариялык чыгуу эшигин колдонууга уруксат берилбейт.
расмий
Fifty workers were let go last month.
Өткөн айда элүү жумушчу иштен бошотулду.
туруктуу тизмек = жумушунан ажырады

7Help + толуктооч + (to) + негизги форма

Help сөзүнөн кийин негизги форма да, to + негизги форма да туура. Негизги форма көбүрөөк колдонулат, айрыкча америкалык англисчеде. Толуктоочту түшүрүп калтырса да болот. Кыргызча «мага жардам берди» десек да, англисчеде helped me, to me эмес.

My brother helped me fix my bike.
Агам велосипедимди оңдоого жардам берди.
helped me; to me эмес
This app helps you to plan your budget.
Бул колдонмо бюджетиңизди пландаштырууга жардам берет.
help + адам + to да туура
Regular exercise helps reduce stress.
Үзгүлтүксүз машыгуу стрессти азайтууга жардам берет.
толуктооч жок

Көп кездешкен каталар

❌I want that you come to my party.
✅I want you to come to my party.
want + толуктооч + to, эч качан that менен сүйлөм эмес
❌I want him go home.
✅I want him to go home.
want сөзүнө to керек
❌My boss made me to work late.
✅My boss made me work late.
make + толуктооч + негизги форма
❌She let me to use her laptop.
✅She let me use her laptop.
let + толуктооч + негизги форма
❌They allowed us leave early.
✅They allowed us to leave early.
allow + толуктооч + to
❌We were let to go home.
✅We were allowed to go home.
туюк мамиле: be allowed to
❌I was made wait for an hour.
✅I was made to wait for an hour.
туюк мамиледе make to алат
❌My parents didn't let me going out.
✅My parents didn't let me go out.
let + негизги форма, -ing эмес
❌Is it allowed to smoke here?
✅Are we allowed to smoke here? же Is smoking allowed here?
ээ адам же иштин өзү болсун
❌She suggested me to see a doctor.
✅She advised me to see a doctor. же She suggested that I see a doctor.
suggest эч качан толуктооч + to албайт: B2-14 караңыз

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Сенин келишиңди каалайт» → wants you come / would like that. Кыргызча башка адамдын аракетин каалаганда «-ышыңды», «-ышын» формасын колдонобуз: «Апам сенин жекшембиде паловго келишиңди каалайт». Сөзмө-сөз которсок, to түшүп калат же that менен сүйлөм пайда болот. Англисчеде дайыма want / would like + адам + to + этиш.

❌Aigul, my mother wants you come to our house for plov on Sunday after the concert.
✅Aigul, my mother wants you to come to our house for plov on Sunday after the concert.
❌The director of our language centre in Osh would like that all the teachers check their emails every evening.
✅The director of our language centre in Osh would like all the teachers to check their emails every evening.

2. «Мага уруксат берди» → allowed to me. Кыргызча уруксат, кеңеш жана жардам берилген адам барыш жөндөмөдө турат: «мага уруксат берди», «чоң энеме кеңеш берди». Аны сөзмө-сөз которсок, to me, to my grandmother пайда болот. Allow, advise, help, tell сөздөрүнөн кийин адам предлогсуз келет.

❌Last summer, after I got my licence, my father allowed to me to take his old car to my grandparents' village near Tokmok.
✅Last summer, after I got my licence, my father allowed me to take his old car to my grandparents' village near Tokmok.
❌The doctor at the clinic in Karakol advised to my grandmother to drink less salty tea and to go for short walks after lunch.
✅The doctor at the clinic in Karakol advised my grandmother to drink less salty tea and to go for short walks after lunch.

3. «Ырдатты», «уруксат берди» → made / let + to. Кыргызча мажбурлоо көбүнчө бир эле этиш менен берилет: «ырдатты», «күттүрдү». Англисчеге которгондо make сөзүнөн кийин сөздүктөгүдөй to кошуп коюу оңой. Ушул эле ката let менен да чыгат. Make жана let сөздөрүнөн кийин адам + негизги форма, to жок.

❌At the toi in Naryn, the toastmaster made every young guest to sing a song for the bride and groom.
✅At the toi in Naryn, the toastmaster made every young guest sing a song for the bride and groom.
❌Our neighbour in Cholpon-Ata lets the children from our street to swim in his pool on hot afternoons.
✅Our neighbour in Cholpon-Ata lets the children from our street swim in his pool on hot afternoons.

Чаташтырбаңыз

make жана let – Башкаруунун карама-каршы түрлөрү: make = тандоо жок; let = эркин тандоо.

My parents made me study every evening.
Ата-энем мени ар кечте сабак окууга мажбурлашчу.
мен окушум керек болчу
My parents let me study whenever I wanted.
Ата-энем мага каалаган убакта окууга уруксат беришчү.
тандоо менде болчу

Let's жана Let us – Let's угуучуну да кошкон сунуш A1-18. Let us (толук форма, көбүнчө please менен) кимдир бирөөдөн уруксат сурайт.

Let's go to the beach!
Пляжга баралы!
сунуш: баарыбыз барабыз
Please let us go — we've finished everything.
Бизди коё бериңизчи, баарын бүтүрдүк.
уруксат суроо

allow + толуктооч + to жана allow + -ing – Адам айтылса, толуктооч + to колдонуңуз. Адам айтылбаса, allow, permit жана advise -ing алат.

The hotel doesn't allow guests to smoke.
Мейманкана конокторго тамеки чегүүгө уруксат бербейт.
адам бар: guests to smoke
The hotel doesn't allow smoking.
Мейманканада тамеки чегүүгө болбойт.
адам жок: allow + -ing

make someone do жана get someone to do – Make – мажбурлоо; get someone to do – көндүрүү же уюштуруу, жана ал to алат. B2-11 караңыз.

I got my brother to drive me to the station.
Агамды мени вокзалга жеткирип коюуга көндүрдүм.
көндүрдүм

Жазылышы жана айтылышы

  • allowed /əˈlaʊd/ aloud (= катуу, башкалар уккудай) сөзү менен так бирдей айтылат. «Уруксат берилген» дегенди allowed гана билдирет. Биринчи алсыз /ə/ үндүүсүн толук «а» деп айтпаңыз.
  • let сөзүнүн -ed формасы жок: Yesterday my boss let me… (letted эмес).
  • made to жана allowed to тизмектеринде to алсыз: /ˈmeɪd tə/, /əˈlaʊd tə/.
  • Let me тез сүйлөгөндө көбүнчө /ˈlemi/ болуп угулат.
  • permit этиш болсо, басым экинчи муунга түшөт (/pəˈmɪt/); зат атооч болсо (a parking permit), биринчи муунга (/ˈpɜːmɪt/ (UK), /ˈpɝːmɪt/ (US)). Зат атоочто кыргызча адатка салып, акыркы муунга басым койбоңуз.

Алтын эреже

Бул сабактагы этиштердин көбү адам + to + этиш алат (want, ask, tell, allow). Алардын ичинен make жана let адам + этиш алат, to жок; help экөөнү тең ала берет. Туюк мамиледе be let to эмес, be made to жана be allowed to деңиз. Эсиңизде болсун: «сенин келишиңди каалайм» → I want you to come; «мага уруксат берди» → allowed me.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз.

  1. The film made me (cry).
  2. My manager let me (take) a day off.
  3. Our teacher doesn't allow us (use) phones in class.
  4. She reminded me (lock) the door.
  5. They were made (wait) outside.
  6. Can you help me (carry) these boxes?
  7. Туюк мамилеге айлантыңыз: The rules don't permit visitors to take photos.

B. Мааниси

Кырдаалга ылайык жоопту тандаңыз же жазыңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: My parents … me to travel alone.
  2. Бул эмнени билдирет? "My boss made me stay late."
  3. warn менен жеткириңиз: "Don't swim here — it's dangerous," the guide said to us.
  4. invite менен жеткириңиз: "Would you like to come to dinner on Saturday?" Maria asked Tom.
  5. be allowed to менен кайра жазыңыз: The school lets students leave at lunchtime.

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. I want that you come to my party.
  2. I was let to stay up late.
  3. They don't let us to bring food.
  4. My parents encouraged me to learn the piano.
  5. Is it allowed to park here?

D. Текстте

Текстти толуктаңыз. Кашаадагы этиштерди колдонуңуз.

My first job
When I started my first job, my manager asked me 18 (work) on Saturdays. She didn't let me 19 (choose) my hours, and she made everyone 20 (wear) a uniform. We weren't allowed 21 (use) our phones at work. But she also encouraged me 22 (take) a course, and a year later she helped me 23 (find) a better job.

E. Сиздин кезегиңиз

Англисче жазыңыз.

  1. Балалыгыңыз жөнүндө эки сүйлөм жазыңыз: бирин let, экинчисин make менен.
  2. Мектебиңиздеги же жумушуңуздагы эки эрежени жазыңыз: бирин be allowed to, экинчисин not allowed to менен.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. B1-17 Verb + -ing же verb + to кыргызча: enjoy doing, decide to do – толук тизмелер
    She refused (help) us.
  2. B1-13 Reported Questions кыргызча: кыйыр суроо, өтүнүч жана буйрук; say же tell?
    "Please sit down," the doctor said to me. tell же ask менен жеткириңиз.
  3. B1-10 Passive (туюк мамиле) кыргызча: is made, was built
    Туюк мамилеге айлантыңыз: Someone stole my bike.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. cry
  2. take
  3. to use
  4. to lock
  5. to wait
  6. carry / to carry
  7. Visitors are not permitted to take photos. / Visitors aren't permitted to take photos.

B. Мааниси

  1. allowed
  2. I had no choice.
  3. The guide warned us not to swim there. / The guide warned us not to swim here.
  4. Maria invited Tom to come to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to come for dinner on Saturday. / Maria invited Tom for dinner on Saturday.
  5. Students are allowed to leave at lunchtime. / The students are allowed to leave at lunchtime.

C. Катаны табыңыз

  1. I want you to come to my party.
  2. I was allowed to stay up late.
  3. They don't let us bring food.
  4. ✓ My parents encouraged me to learn the piano.
  5. Are we allowed to park here? / Am I allowed to park here? / Are you allowed to park here? / Is parking allowed here?

D. Текстте

  1. to work
  2. choose
  3. wear
  4. to use
  5. to take
  6. find / to find

E. Сиздин кезегиңиз

  1. My parents let me stay up late on Fridays. They made me do my homework before dinner.
  2. We're allowed to work from home on Fridays. We aren't allowed to eat at our desks.

F. Аралаш кайталоо

  1. to help
  2. The doctor told me to sit down. / The doctor asked me to sit down.
  3. My bike was stolen.
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play