Need, needn't have и be supposed to: обврска и потреба на англиски
Need, Needn't Have, Be Supposed To: Obligation in Depth
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да кажете дека нешто е или не е потребно (need to, don't need to, needn't), да ги разликувате needn't have done и didn't need to do, да зборувате за очекувања и правила со be supposed to и да ги користите формалните be required to и be obliged to.
Главна идеја
Во лекцијата A2-20 ги научивте must, have to, mustn't и don't have to. Но вистинските обврски имаат многу нијанси. Затоа поставете си две прашања:
- Колку е силно? Совет, потреба или правило со последици?
- Од каде доаѓа? Од вас самите, од правило или закон, или едноставно од тоа што луѓето очекуваат?
Замислете термометар. Најдолу е should – препорака. Повисоко е need to – потребно за да се постигне резултат. Потоа have to и must – вистинска обврска. Најгоре се be required to и be obliged to – правила, закони и договори.
До термометарот стои посебна ознака: be supposed to. Таа кажува што се очекува – и често наговестува дека луѓето тоа не го прават.
И на крај, need има еден трик во минатото. I needn't have taken a taxi значи дека зедов такси и парите отидоа залудно. I didn't need to take a taxi обично значи дека не зедов.
Македонски и англиски
Добра вест: во одречните реченици македонскиот ја прави истата разлика како англискиот. „Не мора да дојдеш“ е you don't have to / don't need to come, а „не смееш да дојдеш“ е you mustn't come. „Не треба да“ во смисла „не е потребно“ е исто така don't need to.
Тешкотиите почнуваат со „треба“. Кај нас „треба да“ значи и совет (should) и потреба (need to): „Треба да пиеш повеќе вода“ може да биде и едното и другото. Англискиот ги разделува. Во минатото е уште потешко. „Требаше да се видам со Сем во шест, но заборавив“ е план што не се остварил – тоа е was supposed to, а не had to, кое значи обврска. „Не требаше да готвам толку“ значи и „тоа беше погрешно“ (shouldn't have) и „тоа не беше потребно“ (needn't have). За непотребна постапка англискиот користи needn't have – кај нас попрецизно „немаше потреба да…“.
Правилата кај нас често ги кажуваме безлично, со „се“: „Се плаќа на каса“, „Се бара искуство“, „Мора да се покаже билет“. Англиската изјавна реченица мора да има подмет: You have to pay at the counter, Passengers are required to show a ticket.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Треба да го завршам извештајот до петок. | I need to finish the report by Friday. | „треба да“ како потреба → need to |
| Не мора да ги вадиш чевлите. | You don't need to take your shoes off. | „не мора“ → don't need to; тука е исто |
| Не смееш да ги допираш жиците. | You mustn't touch the wires. | „не смее“ → mustn't; тука е исто |
| Немаше потреба да готвам толку многу. | I needn't have cooked so much. | готвев, но залудно → needn't have |
| Немаше потреба да резервираме. | We didn't need to book. | не беше потребно (и не резервиравме) |
| Требаше да се видам со Сем во шест. | I was supposed to meet Sam at six. | план што не се остварил → was supposed to |
| Морав да носам одело на работа. | I had to wear a suit at work. | обврска → had to |
| Тука не се паркира. | You're not supposed to park here. | правило; на англиски подмет you |
| Патниците се должни да покажат важечки билет. | Passengers are required to show a valid ticket. | „се должни“ → are required to |
Накратко: „не мора“ и „не смее“ работат како don't need to и mustn't. „Требаше да…, но…“ е was supposed to; „немаше потреба“ е needn't have; безличното „се плаќа“, „се бара“ на англиски добива подмет.
Форма
Need (сегашност)
| Форма | Вид | Пример |
|---|---|---|
| need to + основна форма | обичен глагол (сите времиња) | You need to renew your passport. |
| don't / doesn't need to + основна форма | обичен глагол, одречно | You don't need to bring anything. |
| needn't + основна форма (без to и без -s) | модален глагол; главно UK, малку формално | You needn't bring anything. |
| Do I need to…? | прашање | Do I need to book? |
Непотребни постапки во минатото: два обрасца
| Образец | Дали се случило? | Пример |
|---|---|---|
| needn't have + минат партицип | Да – но не беше потребно. | I needn't have taken a taxi. (Зедов.) |
| didn't need to + основна форма | Обично не – не беше потребно, па не го направив. | I didn't need to take a taxi. (Обично: не зедов.) |
Needn't have е главно британска форма. Во американскиот англиски за двата случаја обично се вели didn't need to или didn't have to, а значењето го покажува контекстот. Didn't need to може да опише и постапка што се случила, ако контекстот јасно го покажува тоа.
Be supposed to
| Пример | |
|---|---|
| сегашно + | We're supposed to check in by three. |
| сегашно − | You're not supposed to park here. |
| сегашно ? | What are we supposed to do with these forms? |
| минато + | He was supposed to call me. (Не се јави.) |
| минато − | You weren't supposed to open it! (Го отвори.) |
Формална обврска
| Форма | Пример |
|---|---|
| be required to + основна форма | Staff are required to wear ID badges. |
| be obliged to + основна форма | Landlords are obliged to carry out repairs. |
Скала на јачина
| Слабо → силно | Значење | Пример |
|---|---|---|
| should / ought to | совет, правилна постапка | You should back up your files. |
| need to | потребно за резултатот | You need to back up your files before the update. |
| have to | надворешно правило или ситуација | We have to back up all files on Fridays — it's company policy. |
| must | силно; чувство на говорникот или пишано правило | All files must be backed up daily. |
| be required to / be obliged to | формално | Employees are required to back up all files. |
Употреба
1Need to, don't need to, needn't
Need to изразува потреба – што е потребно за да се постигне нешто. Don't need to и needn't значат дека постапката не е потребна (можете да ја направите ако сакате). Needn't е модален глагол: без to и без -s. Главно е британски и малку формален; don't need to е обичен насекаде. Нашите „не мора“, „не треба“ и „нема потреба“ се don't need to.
2Needn't have и didn't need to – непотребни постапки во минатото
Needn't have + минат партицип: сте направиле нешто, а потоа сте дознале дека не било потребно – залуден труд. Кај нас „немаше потреба да…“ или „залудно…“. Didn't need to + основна форма: не било потребно и обично не сте го направиле – „немаше потреба, па не…“.
3Be supposed to – очекувања и правила (што често се прекршуваат)
Be supposed to кажува што се очекува од некого според правило, договор или вообичаен ред. Често наговестува дека очекувањето не се исполнува. Not supposed to = против правилата, не е дозволено. Во минатото was / were supposed to опишува план или очекување што не се остварило – нашето „требаше да…, но…“.
Be supposed to може да значи и „се вели дека“: This café is supposed to be very good. Ова значење го учите во лекцијата B2-12.
4Be required to / be obliged to – формална обврска
Be required to и be obliged to се користат во правила, закони, договори и службени документи. Be obliged to често укажува на обврска од која нема бегање – законска или морална. Not required to = не е потребно (формално). Нашите „се бара“, „задолжително е“, „се должни“ на англиски добиваат подмет.
5Should, need to, have to, must – избор на скалата
Бирајте според јачината и изворот. Should = совет. Need to = потребно за целта. Have to = обврска однадвор (правила, други луѓе, околности). Must = силна обврска, често чувство на говорникот, или во пишани правила и знаци. Кај нас „треба“ може да биде и should и need to, а „мора“ и have to и must.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Не требаше да печатам…“ → shouldn't have. Кај нас „не требаше да“ значи и „тоа беше погрешно“ и „тоа не беше потребно“. Англиското shouldn't have го значи само првото: постапката била грешка. Ако постапката била само непотребна, кажете needn't have или didn't need to – кај нас попрецизно „немаше потреба“ или „залудно“.
2. „Бојан требаше да ги полева доматите, но…“ → had to. Кај нас „требаше да“ многу често е план или договор што не се остварил. Ако го преведете со had to, излегува обврска што обично била и исполнета, па реченицата станува збунувачка. Неостварен план или очекување е was / were supposed to.
3. „Не треба да плаќаш депозит…“ → needn't to. Кај нас по „треба“ доаѓа „да“ + глагол, а англискиот глагол го учиме со to. Така по needn't лесно се појавува вишок to. Needn't е модален глагол: по него доаѓа само основната форма, како по must и should. (Со обичниот глагол don't need to мора да стои.)
4. „Пред прегледот мора да се донесат…“ → реченица без подмет. Правилата кај нас често се безлични, со „се“: „Пред прегледот мора да се донесат старите снимки“, „Во зградата задолжително се одвојува пластиката“. Ако ги преведете збор по збор, англиската реченица останува без подмет. Англиската изјавна реченица мора да има подмет: you have to…, she has to…, tenants are required to…
Не мешајте
mustn't и don't need to / needn't – Mustn't значи не прави го тоа. Don't need to значи нема потреба (можете ако сакате). Видете A2-20. Нашите „не смее“ и „не мора“ ја прават истата разлика.
needn't have done и didn't need to do – направив или (обично) не направив.
be supposed to и should – Should е совет на говорникот. Be supposed to пренесува што очекуваат другите или што велат правилата.
needn't have и shouldn't have – needn't have = не беше потребно; shouldn't have = беше погрешно. Видете B1-09. Нашето „не требаше“ ги покрива двете.
Need + -ing со пасивно значење (The car needs washing) е во лекцијата B2-13. Формалното be to (You are to report at nine) е во лекцијата C1-16.
Правопис и изговор
- supposed to се изговара /səˈpəʊstə/ (UK), /səˈpoʊstə/ (US). Нагласокот е на вториот слог, а првиот слог е слабото /ə/ – стандардниот македонски нема таков глас, изговорете го кратко и опуштено. -d не се слуша пред to, но мора да се напише.
- needn't /ˈniːdnt/: /iː/ е долго. Кај нас должината на самогласките не менува значење, па свесно издолжете го. t на крајот често е многу слабо, затоа слушајте го одречното значење. needn't have /ˈniːdntəv/.
- have to = /ˈhæftə/ и has to = /ˈhæstə/: со f и s, не со v и z. /æ/ е нов глас: меѓу нашите „е“ и „а“, со широко отворена уста.
- obliged /əˈblaɪdʒd/ има два слога. /dʒ/ е нашето „џ“ – тука имате предност. Крајот /dʒd/ е звучен: не го обезвучувајте во [чт].
Златно правило
Прашајте се колку е силно и кој одлучува: should (совет) → need to (потребно) → have to / must (обврска) → be required to / be obliged to (формални правила). Be supposed to = она што се очекува, но често не се прави; нашето „требаше да…, но…“ е was supposed to. Во минатото needn't have done = направивте, но немаше потреба; didn't need to do = немаше потреба (и обично не направивте).
Вежби
A. Форма
Дополнете ги речениците со точната форма.
-
Дополнете со needn't + have: We took sandwiches, but there was free food. We (bring) sandwiches.
-
Дополнете со be supposed to (минато): The train arrive at six, but it was an hour late.
-
Дополнете: Drivers are required (carry) their licence.
-
Напишете ја реченицата повторно со needn't: It isn't necessary for you to wait for me.
-
Напишете ја реченицата повторно со be obliged to: The law says landlords must return the deposit.
-
Направете ја реченицата одречна: You need to print the tickets.
B. Значење
Изберете го точниот одговор.
-
Изберете го точниот одговор: You … pay — the museum is free on Sundays.
-
Изберете го точниот одговор: It was a holiday, so I to work. I stayed in bed.
-
Изберете го точниот одговор: I — the exam was easy, but I was nervous all week.
-
Изберете го точниот одговор: You're not … to eat in the library — it's against the rules.
-
Изберете го советот, а не правилото: … see a dentist once a year.
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
You needn't to call me back.
-
I'm suppose to start work at eight.
-
She needs not worry about the exam.
-
We didn't need to queue because we had booked online.queue (UK) = wait in line (US)
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот. Користете needn't have, didn't need to или be supposed to во точната форма.
Lena: How was the wedding?
Max: Lovely, but I made a few mistakes. First, I took a taxi from the station — and then I saw the hotel was right next to it. I 16 (take) a taxi at all!
Lena: Oh no. What about the dress code?
Max: The invitation said guests 17 (supposed / wear) something blue. I forgot.
Lena: Did you need to bring a gift?
Max: No, we 18 (not / need / bring) anything — they asked for donations to a charity instead, so I just gave money.
Lena: And the speech?
Max: I 19 (supposed / give) a short speech, but I was too nervous, so my brother did it.
Lena: Well, at least you were there!
E. Ваш ред е
Напишете на англиски за свои искуства.
-
Напишете за нешто што сте го направиле, а се покажало непотребно, со needn't have.
-
Напишете едно правило од вашето училиште или работно место што луѓето често го прекршуваат, со be supposed to.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
A2-20 Must, have to, mustn't и don't have to: мора, не мора и не смее на англиски You ___ … smoke here — it's a hospital.
-
B1-09 Should have, could have, might have: требаше да, можеше да на англиски I'm so tired. I (not stay) up so late last night.
-
B2-06 Must have, can't have, might have: претпоставки за минатото на англиски The ground is wet. It (must rain) in the night.
-
B2-05 Would rather, had better и prefer: „попрво“, „подобро“ и „повеќе сакам“ на англиски It's late. We'd better (go) home.
Одговори
A. Форма
- needn't have brought
- was supposed to
- to carry
- You needn't wait for me.
- Landlords are obliged to return the deposit. / Landlords are legally obliged to return the deposit.
- You don't need to print the tickets. / You needn't print the tickets.
B. Значење
- don't need to
- didn't need to go
- needn't have worried / didn't need to worry
- supposed
- You should
C. Најдете ја грешката
- You needn't call me back. / You don't need to call me back.
- I'm supposed to start work at eight.
- She needn't worry about the exam. / She doesn't need to worry about the exam.
- ✓ We didn't need to queue because we had booked online.
D. Во контекст
- needn't have taken / didn't need to take
- were supposed to wear
- didn't need to bring
- was supposed to give
E. Ваш ред е
- I needn't have taken an umbrella yesterday — it didn't rain at all.
- We're supposed to turn off our computers every evening, but most people forget.
F. Мешано повторување
- mustn't
- shouldn't have stayed
- must have rained
- go
