Slowingoგრამატიკა
A2 15 / 38

Myself, yourself და each other: „თავი“ და „ერთმანეთი“ ინგლისურად

Myself, Yourself and Each Other

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ გამოიყენოთ myself, yourself, himself…, როცა ქვემდებარე და დამატება ერთი და იგივე ადამიანია, თქვათ by myself ან on my own („მარტო / უდახმაროდ“), არ გამოიყენოთ უკუქცევითი ნაცვალსახელი იმ ზმნებთან, რომლებსაც ის არ სჭირდება, და აირჩიოთ themselves-სა და each other-ს შორის.

მთავარი იდეა

ჩვეულებრივ მოქმედება ერთი ადამიანიდან მეორეზე გადადის: I cut the bread. She called him. მაგრამ ხანდახან მოქმედება უკან, იმავე ადამიანთან ბრუნდება: I cut myself. ვინც მოქმედებს და ვისაც მოქმედება ეხება, ერთი და იგივე ადამიანია.

წარმოიდგინეთ სარკე. უკუქცევითი ნაცვალსახელი – myself, herself, themselves – ქვემდებარის ანარეკლია. მოქმედება ქვემდებარიდან გამოდის, სარკეს ეჯახება და პირდაპირ უკან ბრუნდება.

ახლა წარმოიდგინეთ ორი ადამიანი, თითოეული თავისი სარკის წინ. They looked at themselves – თითოეულმა საკუთარ ანარეკლს შეხედა. სარკეები აიღეთ და ორი ადამიანი ერთმანეთის პირისპირ დადგება: They looked at each other – მოქმედება ერთიდან მეორეზე გადადის და უკან. ერთი და იგივე ადამიანები, სულ სხვა სურათი.

ქართული და ინგლისური

ქართულში უკუქცევითობას ორი გზით გამოვხატავთ: სიტყვით თავი („სარკეში საკუთარ თავს შეხედა“, „თავი გაგაცნოთ“) ან თავად ზმნის ფორმით, „თავის“ გარეშე („ხელი გავიჭერი“, „დაიწვები“, „არ დაშავებულა“, „გაერთეთ?“). ინგლისურში კი, როცა მოქმედება იმავე ადამიანს ეხება, -self / -selves ცალკე სიტყვად უნდა ითქვას: I cut myself, You'll burn yourself, Did you enjoy yourselves?

და პირიქით: ზოგ ქართულ გამოთქმაში „თავი“ გვაქვს, ინგლისურში კი უკუქცევითი ნაცვალსახელი არ ითქმის – პირველ რიგში feel: „თავს კარგად ვგრძნობ“ = I feel good, არა I feel myself good. კიდევ ერთი განსხვავება: ქართული „თავი“ ყველა პირსა და რიცხვში ერთია („თავი გავაცანი“, „თავი გავაცანით“, „თავი გააცნეს“), ინგლისურში კი ფორმა იცვლება: myself, ourselves, themselves. კარგი ამბავი: „ერთმანეთი“ ზუსტად each other-ია.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
ხელი გავიჭერი.I cut myself.ქართულად ზმნის ფორმა; ინგლისურში myself აუცილებელია
სარკეში საკუთარ თავს შეხედა.She looked at herself in the mirror.„თავი“ → herself
ნება მომეცით, თავი გაგაცნოთ.Let me introduce myself.აქ ერთნაირია: „თავი“ = myself
ჯგუფს თავი გააცნეს.They introduced themselves to the group.„თავი“ ყველა პირთან ერთია; ინგლისურში -selves
თავს კარგად ვერ ვგრძნობ.I don't feel well.ქართულად „თავს“; ინგლისურში feel მარტო
წვეულებაზე კარგად გაერთეთ?Did you enjoy yourselves at the party?ქართულად „თავის“ გარეშე; enjoy-ს დამატება სჭირდება
შაბათ-კვირას დასვენება მინდა.I want to relax this weekend.აქ ერთნაირია: უკუქცევითის გარეშე
მარტო ვცხოვრობ.I live by myself. / I live on my own.„მარტო“ → by myself / on my own
ბენს და ლუსის ერთმანეთი უყვართ.Ben and Lucy love each other.აქ ერთნაირია: „ერთმანეთი“ = each other

მოკლედ: მოქმედება იმავე ადამიანს ეხება → -self / -selves (ქართულად „თავი“ ან უბრალოდ ზმნა); feel, relax, meet – უკუქცევითის გარეშე; „ერთმანეთი“ = each other.

ფორმა

უკუქცევითი ნაცვალსახელები

ქვემდებარეუკუქცევითი ნაცვალსახელი
Imyself
you (ერთი ადამიანი)yourself
hehimself
sheherself
ititself
weourselves
you (ერთზე მეტი)yourselves
theythemselves

მხოლობითი: -self. მრავლობითი: -selves. დაიმახსოვრეთ himself და themselves (him, them-ისგან) – არა hisself ან theirselves.

სქემები

სქემამაგალითი
ზმნა + უკუქცევითიI hurt myself.
ზმნა + უკუქცევითი + არსებითი სახელიWe're teaching ourselves photography.
წინდებული + უკუქცევითი (იგივე ადამიანი)He talks to himself.
by + უკუქცევითი = მარტო / უდახმაროდI live by myself.
on + my / your / his… + own = იგივე მნიშვნელობაI live on my own.
each other / one another (ორმხრივი მოქმედება)They help each other.

გამოყენება

1ქვემდებარე და დამატება ერთი ადამიანია

უკუქცევითი ნაცვალსახელი გამოიყენეთ, როცა ვინც მოქმედებს, მოქმედება იმავეს ეხება. ეს მუშაობს ზმნების შემდეგ და ისეთი წინდებულების შემდეგ, როგორიცაა to, at, with, for. (ადგილის წინდებულების შემდეგ ჩვეულებრივ დამატების ნაცვალსახელს ვიყენებთ: She put the bag next to her.)

I cut myself while I was cooking.
საჭმელს რომ ვამზადებდი, ხელი გავიჭერი.
ქართულად „თავი“ არ ითქმის; ინგლისურში myself აუცილებელია
She looked at herself in the mirror.
სარკეში საკუთარ თავს შეხედა.
„თავი“ → herself
Be careful! You'll burn yourself.
ფრთხილად! დაიწვები.
ქართულად ერთი ზმნა; ინგლისურში burn yourself
The machine turns itself off after ten minutes.
აპარატი ათი წუთის შემდეგ თავისით ითიშება.
„თავისით“ → itself
We're teaching ourselves photography.
ფოტოგრაფიას დამოუკიდებლად ვსწავლობთ.
ვასწავლით საკუთარ თავს → teach ourselves
He talks to himself when he's nervous.
როცა ნერვიულობს, საკუთარ თავს ელაპარაკება.

2ხშირი ზმნები უკუქცევითით

ზოგი ყოველდღიური გამოთქმა უკუქცევით ნაცვალსახელს იყენებს: enjoy yourself (კარგად გაერთე), help yourself (თავად აიღე / მიირთვი), hurt yourself, introduce yourself, behave yourself. ქართულად ზოგს „თავი“ აქვს, ზოგს – არა.

Did you enjoy yourselves at the party?
წვეულებაზე კარგად გაერთეთ?
„გაერთეთ“ → enjoy yourselves: enjoy-ს დამატება სჭირდება
Please help yourself to coffee.
გთხოვთ, ყავა თავად დაისხით.
help yourself = თავად აიღე
He fell off his bike, but he didn't hurt himself.
ველოსიპედიდან ჩამოვარდა, მაგრამ არ დაშავებულა.
„დაშავდა“ → hurt himself
Let me introduce myself. I'm Ana, the new manager.
ნება მომეცით, თავი გაგაცნოთ. მე ანა ვარ, ახალი მენეჯერი.
აქ ერთნაირია: „თავი“ → myself
Behave yourselves, kids!
ბავშვებო, კარგად მოიქეცით!
ერთზე მეტი ადამიანი → yourselves

3By myself / on my own = მარტო ან უდახმაროდ

By + უკუქცევითი ნიშნავს „მარტო“ ან „არავის დახმარების გარეშე“. On + my, your, his, her, our, their + own ზუსტად იგივეს ნიშნავს. შეამჩნიეთ: by myself, მაგრამ on my own (არა on myself ან by my own).

I live by myself.
მარტო ვცხოვრობ.
„მარტო“ → by myself
Did you paint the room by yourself?
ოთახი თვითონ შეღებე?
„თვითონ“ = უდახმაროდ → by yourself
My son can get dressed by himself now.
ჩემი შვილი ახლა უკვე თვითონ იცვამს.
She travelled around Asia by herself.
აზიაში მარტომ იმოგზაურა.
I live on my own.
მარტო ვცხოვრობ.
= I live by myself
She built the website on her own.
ვებსაიტი თვითონ, უდახმაროდ ააწყო.
on her own = უდახმაროდ
Can the kids walk to school on their own?
ბავშვებს სკოლამდე მარტო სიარული შეუძლიათ?

4ზმნები, რომლებიც ინგლისურში უკუქცევითი არ არის

სხეულისა და გრძნობების ბევრი ზმნა ინგლისურში უკუქცევით ნაცვალსახელს არ იღებს: relax, feel, meet, concentrate, wake up, get up, sit down. Wash, shave და dress-იც ჩვეულებრივ მის გარეშე გამოიყენება; ამ სამ ზმნას უკუქცევითი ძირითადად მაშინ ემატება, როცა გვინდა ვაჩვენოთ, რომ მოქმედება რთული ან უჩვეულოა.

I want to relax this weekend.
ამ შაბათ-კვირას დასვენება მინდა.
აქ ერთნაირია: „თავი“ არც ქართულად არის
I don't feel well.
თავს კარგად ვერ ვგრძნობ.
ქართულად „თავს“, ინგლისურში feel myself არა
We met at university.
უნივერსიტეტში გავიცანით ერთმანეთი.
ქართულად „ერთმანეთი“ ბუნებრივია, ინგლისურში met მარტოც საკმარისია
He washed, shaved and got dressed in ten minutes.
ათ წუთში დაიბანა, გაიპარსა და ჩაიცვა.
უკუქცევითის გარეშე
I can't concentrate with this noise.
ამ ხმაურში კონცენტრირება არ შემიძლია.
After his accident, he can't dress himself.
ავარიის შემდეგ თვითონ ვეღარ იცვამს.
უკუქცევითი აჩვენებს, რომ ეს რთულია

5Each other / one another თუ themselves

Each other (და one another, ცოტა უფრო ოფიციალური) ორმხრივ მოქმედებას აღწერს: A აკეთებს B-სთვის და B – A-სთვის. Themselves / ourselves ნიშნავს, რომ თითოეული საკუთარ თავს უკეთებს. ქართულადაც ასეა: „ერთმანეთი“ და „თავი“ განსხვავდება.

Ben and Lucy love each other.
ბენს და ლუსის ერთმანეთი უყვართ.
აქ ერთნაირია: „ერთმანეთი“ = each other
We send each other messages every day.
ყოველდღე ერთმანეთს შეტყობინებებს ვუგზავნით.
The two teams thanked one another after the match.
მატჩის შემდეგ ორმა გუნდმა ერთმანეთს მადლობა გადაუხადა.
They introduced themselves to the group.
ჯგუფს თავი გააცნეს.
თითოეულმა თავისი სახელი თქვა; „თავი“ → themselves
Do you and your sister see each other often?
შენ და შენი და ერთმანეთს ხშირად ხედავთ?

ხშირი შეცდომები

❌They enjoyed theirselves.
✅They enjoyed themselves.
themselves და არა theirselves.
❌He hurt him. (= his own body)
✅He hurt himself.
იგივე ადამიანი → უკუქცევითი.
❌He did it by his own.
✅He did it by himself. ან He did it on his own.
by + უკუქცევითი, ან on + my/his… + own.
❌I live on myself.
✅I live on my own. ან I live by myself.
on + my/your… + own; by + უკუქცევითი.
❌I feel myself tired.
✅I feel tired.
feel + ზედსართავი, უკუქცევითის გარეშე.
❌Enjoy yourself, everybody!
✅Enjoy yourselves, everybody!
you (ერთზე მეტი) → yourselves.
⚠️I relaxed myself on the beach.
✅I relaxed on the beach.
ძალიან უჩვეულოა; ინგლისურში relax ჩვეულებრივ დამატებას არ იღებს.
⚠️We met ourselves in 2018.
✅We met in 2018.
ეს ნიშნავდა, რომ თითოეული საკუთარ თავს შეხვდა. Meet-ს უკუქცევითი არ სჭირდება.
⚠️Sam and I help ourselves with homework.
✅Sam and I help each other with homework.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ ნიშნავს, რომ თითოეული მხოლოდ საკუთარ თავს ეხმარება. ორმხრივი მოქმედებისთვის – each other.

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „თავს ვგრძნობ“ → feel myself. ქართულად „თავს“ აუცილებელია: „თბილისში თავს უკვე შინაურულად გრძნობ?“ ინგლისურში feel + ზედსართავი პირდაპირ მუშაობს, უკუქცევითის გარეშე.

❌Do you feel yourself at home in Tbilisi now?
✅Do you feel at home in Tbilisi now?
feel + at home, უკუქცევითის გარეშე

2. „კარგად გაერთეთ!“ → enjoy დამატების გარეშე. ქართულად „გაერთო“ თავისით სრულია. ინგლისურ enjoy-ს დამატება სჭირდება: ან უკუქცევითი (enjoy yourself), ან ის, რაც მოგეწონათ (enjoy the concert).

❌Enjoy at the party tonight, girls!
✅Enjoy yourselves at the party tonight, girls! ან Enjoy the party tonight, girls!
enjoy + დამატება

3. „თავი“ ყველა პირთან → -self მრავლობითშიც. ქართული „თავი“ არ იცვლება: „ჩვენ თავს დიდი ქვაბი წვნიანი მოვუხარშეთ“. ინგლისურში მრავლობითი ქვემდებარე -selves-ს ითხოვს: ourselves, yourselves, themselves.

❌We cooked ourself a big pot of soup.
✅We cooked ourselves a big pot of soup.
we → ourselves

4. „გაიპარსა“, „დაიბანა“ → shave himself. ქართული ზმნის ფორმა უკვე გვეუბნება, რომ მოქმედება საკუთარ თავს ეხება, და ამას ინგლისურშიც უკუქცევითით „ვთარგმნით“. Shave, wash, dress ჩვეულებრივ უკუქცევითის გარეშე ითქმის.

⚠️Irakli always shaves himself before breakfast.
✅Irakli always shaves before breakfast.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ უჩვეულოდ ჟღერს, თითქოს ეს რთული იყოს; ჩვეულებრივ – shaves

არ აგერიოთ

themselves თუ each other – სურათი სხვაა: სარკე (თითოეული – საკუთარ თავს) და ორი ადამიანი ერთმანეთის პირისპირ (თითოეული – მეორეს).

They blamed themselves.
საკუთარ თავს ადანაშაულებდნენ.
თითოეული საკუთარ თავს
They blamed each other.
ერთმანეთს ადანაშაულებდნენ.
A – B-ს, B – A-ს

him თუ himself – ნაცვალსახელის არჩევანი ცვლის, ვის ეხება მოქმედება.

Tom saw him in the photo.
ტომმა ის ფოტოზე დაინახა.
სხვა კაცი
Tom saw himself in the photo.
ტომმა საკუთარი თავი ფოტოზე დაინახა.
თავად ტომი

უკუქცევითი (დამატება) თუ myself გასაძლიერებლად – ამ გაკვეთილში უკუქცევითი ზმნის დამატებაა. Myself შეიძლება აზრსაც აძლიერებდეს (I made this cake myself – „ეს ნამცხვარი თავად გამოვაცხვე“). ეს გამოყენება C1-06-შია.

მართლწერა და გამოთქმა

  • მახვილი -self / -selves-ზეა: my-SELF, your-SELVES, them-SELVES.
  • მრავლობითში -self → -selves, ისევე როგორც shelf → shelves და wolf → wolves A1-05.
  • yourself (ერთი ადამიანი) და yourselves (ერთზე მეტი): ბოლოში მოუსმინეთ /selvz/-ს. -selves /z/-ით მთავრდება, არა /s/-ით.
  • -self-ში l „მუქია“: ენის წვერი კბილებს უკან ეხება, ენის უკანა ნაწილი კი ზევით აიწევა. themselves-ში th /ð/-ია: ენის წვერი კბილებს შორის, ხმით – ნუ იტყვით დ-ს.
  • each other თითქმის ერთ სიტყვად ითქმის: /iːtʃ ˈʌðə/ (UK), /iːtʃ ˈʌðər/ (US). /tʃ/ ქართული ჩ-ია – აქ უპირატესობა გაქვთ; /ʌ/ მოკლე, ღია ხმოვანია, ა-სთან ახლოს.

ოქროს წესი

მოქმედება იმავე ადამიანთან ბრუნდება → -self / -selves (მრავლობითში – -selves, თუნდაც ქართულად „თავი“ იყოს). მარტო ან უდახმაროდ → by myself ან on my own. ორმხრივი მოქმედება ადამიანებს შორის → each other („ერთმანეთი“). relax, feel, meet და concentrate ჩვეულებრივ უკუქცევითს არ იღებს – „თავს ვგრძნობ“ = I feel.

სავარჯიშოები

A. ფორმა

ჩასვით გამოტოვებული სიტყვა.

  1. Be careful with that knife — don't cut . (you, ერთი ადამიანი)
  2. She looked at in the mirror.
  3. We really enjoyed on holiday.
  4. My grandfather lives by .
  5. The heating switches on at 6 am.
  6. დაწერეთ მრავლობითი: yourself

B. მნიშვნელობა

აირჩიეთ სწორი პასუხი ან გადააკეთეთ წინადადება.

  1. აირჩიეთ სწორი პასუხი: Anna and Leo text … every night.
  2. აირჩიეთ სწორი პასუხი: I need to … after work.
  3. აირჩიეთ სწორი პასუხი: Children, please help … to cake.
  4. გადააკეთეთ each other-ით: Mia helps Jack, and Jack helps Mia.
  5. აირჩიეთ სწორი პასუხი: I don't like walking home … at night.

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. They built the house by theirselves.
  2. I looked at me in the mirror.
  3. I feel myself very happy today.
  4. He taught himself the guitar.

D. კონტექსტში

შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები. ყოველ ადგილას ჩასვით -self / -selves-ზე დაბოლოებული სიტყვა ან each other.

First day at a new school
Teacher: Good morning, everyone! First, let's introduce 16. I'm Mr Park.
Students: Good morning!
Teacher: Please work in pairs and ask 17 three questions.
Lena: Hi, I'm Lena. Do you live with your family?
Omar: No, I live by 18. My family is in Cairo.
Lena: Wow! Do you cook for 19?
Omar: Yes, but I often burn 20!

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაწერეთ რაღაცაზე, რაც მარტომ ან უდახმაროდ გააკეთეთ (by yourself ან on your own).
  2. დაწერეთ ორ ნაცნობ ადამიანზე, რომლებიც ერთმანეთისთვის რაღაცას აკეთებენ.

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. A1-09 Me, him, her, us, them: ობიექტური ნაცვალსახელები (object pronouns) ქართულად
    Can you help ? (I)
  2. A2-13 Mine, yours, whose: „ჩემია“, „შენია“, „ვისია?“ ინგლისურად
    This isn't my bag. is red.
  3. A2-12 Another, other, the other, others: „კიდევ ერთი“, „სხვა“ და „მეორე“ ინგლისურად
    Some students walked home. took the bus.
პასუხები

A. ფორმა

  1. yourself
  2. herself
  3. ourselves
  4. himself
  5. itself
  6. yourselves

B. მნიშვნელობა

  1. each other
  2. relax
  3. yourselves
  4. Mia and Jack help each other. / Jack and Mia help each other.
  5. on my own

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. They built the house by themselves.
  2. I looked at myself in the mirror.
  3. I feel very happy today.
  4. ✓ He taught himself the guitar.

D. კონტექსტში

  1. ourselves
  2. each other / one another
  3. myself
  4. yourself
  5. myself

E. თქვენი ჯერი

  1. Last year I painted my bedroom by myself.
  2. My sister and I help each other with homework.

F. შერეული გამეორება

  1. me
  2. Mine
  3. Others / The others / Other students / The other students
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play