Elipsa i substytucja po angielsku: I think so, I hope not, I'd love to, but John did
Ellipsis and Substitution
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji unikniesz powtórzeń, pomijając słowa (I didn't buy it, but John did. I'd love to. Someone called, but I don't know who.) albo zastępując je krótkimi słowami, takimi jak so, not i brytyjskie do (I hope not. "Will you finish today?" "I might do.").
Główna idea
Angielski nie lubi mówić dwa razy tego samego. "Are you coming to the party?" "Yes, I'm coming to the party." jest gramatycznie poprawne, ale nikt, kto płynnie mówi po angielsku, tak nie rozmawia. Powie: "Yes, I am."
Są dwa narzędzia. Elipsa (ellipsis) to pomijanie słów, bo słuchacz odtworzy je z tego, co już padło: I can't swim, but my sister can. Substytucja (substitution) to wstawienie w lukę małego słowa zastępczego: "Will it rain?" "I hope not." Tu not zastępuje całe zdanie: it will not rain.
Pomyśl o schowku w komputerze. Wcześniejsze zdanie jest już skopiowane, więc wystarczy krótki sygnał — czasownik posiłkowy, to, so, not, słowo pytające — żeby je wkleić z powrotem. Ponieważ ten sygnał niesie tak dużo, wymawia się go w pełnej, mocnej formie. Sprawne używanie takich sygnałów to jedna z najwyraźniejszych różnic między angielskim z podręcznika a płynnym angielskim.
Polski a angielski
Polski też nie lubi powtórzeń, ale robi to inaczej. W krótkiej odpowiedzi powtarzamy czasownik główny („Zamknęłaś drzwi?” „Zamknęłam.”) albo mówimy tak / nie, także w środku zdania („Ja nie kupiłam, ale Janek tak”). Po angielsku zostaje czasownik posiłkowy: Yes, I did. …but John did. Polskie „myślę, że tak”, „mam nadzieję, że nie” to po angielsku so / not — bez that, bez yes i no. A polskie „Nie sądzę.” czy „Chętnie.” są pełnymi zdaniami, podczas gdy angielskie I don't think i I'd love bez so i to są niedokończone.
| Polski | Angielski | Uwaga |
|---|---|---|
| Ja nie kupiłam, ale Janek tak. | I didn't buy it, but John did. | „tak” → czasownik posiłkowy |
| „Zamknęłaś drzwi?” „Zamknęłam.” | "Did you lock the door?" "Yes, I did." | nie powtarzasz lock |
| Myślę, że tak. | I think so. | nie that yes |
| Nie sądzę. | I don't think so. | so obowiązkowe |
| Mam nadzieję, że nie. | I hope not. | nie I don't hope so |
| Niestety nie. / Obawiam się, że nie. | I'm afraid not. | |
| Chętnie. / Bardzo bym chciała. | I'd love to. | to zostaje |
| Ktoś zostawił otwartą furtkę, ale nie wiem, kto. | …but I don't know who. | tak jak po polsku |
| Jest wyższa ode mnie. | She's taller than I am / than me. | bez skrótu I'm na końcu |
Budowa
Elipsa z czasownikiem posiłkowym: zostaw posiłkowy, resztę pomiń
| Pełne zdanie | Z elipsą |
|---|---|
| I didn't buy it, but John bought it. | I didn't buy it, but John did. |
| She can't drive, but her son can drive. | She can't drive, but her son can. |
| I haven't seen it, but I should have seen it. | I haven't seen it, but I should have. |
| I'm not tired, but Leo is tired. | I'm not tired, but Leo is. |
So / not zamiast zdania z that
| Czasownik | Twierdzenie | Zwykłe przeczenie | Inne przeczenie |
|---|---|---|---|
| think, believe, expect | I think so. | I don't think so. | I think not. (formalnie, stanowczo) |
| suppose | I suppose so. | I suppose not. / I don't suppose so. | — |
| hope | I hope so. | I hope not. | — (nie I don't hope so) |
| be afraid | I'm afraid so. | I'm afraid not. | — |
Inne sygnały
| Sygnał | Co zastępuje | Przykład |
|---|---|---|
| to | to + reszta wyrażenia czasownikowego | I'd love to. |
| do (UK) | wyrażenie czasownikowe po czasowniku posiłkowym | "Will you call him?" "I might (do)." |
| do so | wyrażenie czasownikowe (formalnie) | Those who wish to do so may leave early. |
| słowo pytające | całe pytanie zależne | Someone called, but I don't know who. |
| so / not w if so / if not | zdanie z poprzedniego zdania (użycie warunkowe: C1-04) | Are you free? If so, call me. |
Przypomnienie: one/ones zastępuje rzeczownik policzalny (the red one) — zob. A1-07.
Użycie
1Elipsa z czasownikiem posiłkowym
Powtórz tylko czasownik posiłkowy, modalny albo be, a resztę pomiń. Jeśli w pierwszym zdaniu nie ma czasownika posiłkowego (present albo past simple), użyj do / does / did. Twierdzącego czasownika posiłkowego na końcu zdania nigdy nie skracasz: Yes, I am (nie Yes, I'm). Przeczące skróty są tam w porządku: No, I haven't. So do I / Neither can she — zob. A2-32.
2So i not po think, hope, expect, suppose, believe, be afraid
So zastępuje twierdzące zdanie z that („że tak”); not — przeczące („że nie”). Z think, believe, expect zwykłe przeczenie to don't… so; I think not jest formalne albo bardzo stanowcze. Z hope i be afraid zawsze używasz not. W lekko formalnej mowie so może też stać na początku, żeby przekazać zasłyszaną informację: So I hear. So it seems.
3Elipsa z to
Po czasownikach i przymiotnikach, po których stoi bezokolicznik z to (want, would like, love, try, mean, need, have to, be going to, be happy to…), zostaw to i pomiń resztę. Jeśli po to stoi be, zostaw be. Po polsku „chętnie” czy „muszę” wystarczą; po angielsku samo I'd love albo I had jest niedokończone.
4Elipsa po and, but, or — i w porównaniach
Po and, but, or możesz pominąć powtórzony podmiot, czasownik posiłkowy albo czasownik. Pominięcie czasownika w środku drugiego zdania to gapping — polski robi to tak samo. Po than i as zostaw podmiot + czasownik posiłkowy i pomiń resztę.
5Brytyjskie do jako zastępnik
W brytyjskim angielskim po czasowniku modalnym albo have można dodać do, które zastępuje wyrażenie czasownikowe: I might do, she has done, you should do. W amerykańskim angielskim zdanie po prostu kończy się na czasowniku posiłkowym. W formalnym tekście w obu odmianach wyrażenie czasownikowe zastępuje do so.
6Elipsa ze słowem pytającym; so i not w if so / if not
Po know, ask, wonder, tell, be sure i podobnych słowach pytanie zależne może się skurczyć do samego słowa pytającego — dokładnie jak po polsku („nie wiem kto”). W if so i if not słowa so i not to te same zastępniki co w punkcie 2: so zastępuje twierdzące zdanie z poprzedniego zdania, not — przeczące. To, jak te zwroty działają jako warunek, omawia C1-04.
7Elipsa w mowie potocznej (zapowiedź)
W rozmowie często pomija się podmiot i czasownik posiłkowy na początku zdania, gdy sens jest oczywisty. To styl nieformalny — omawia go C2-03. Tu angielski zbliża się do polskiego, który podmiot pomija na co dzień.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. „Myślę, że tak” → I think that yes. Polskie „że tak / że nie” przechodzi do angielskiego słowo w słowo. Po angielsku całe zdanie zastępuje jedno słowo: so albo not, bez that i bez yes / no.
2. „Nie sądzę.” → I don't think. Po polsku „Nie sądzę.” to pełna odpowiedź. Po angielsku think potrzebuje dopełnienia, więc samo I don't think jest niedokończone.
3. „…ale on tak” → but he yes. Po polsku w drugiej części zdania wystarczy „tak” albo „nie”. Po angielsku w tym miejscu stoi podmiot + czasownik posiłkowy.
4. Krótka odpowiedź z czasownikiem głównym. Po polsku odpowiadamy, powtarzając czasownik: „Zamknęłaś okno?” „Zamknęłam.” Po angielsku close wymaga dopełnienia, więc samo I closed jest niepoprawne — w krótkiej odpowiedzi stoi czasownik posiłkowy.
5. „Chcę.” / „Chętnie.” bez to. Polskie „Chcę.”, „Muszę.”, „Chętnie.” są pełnymi zdaniami. Po angielsku want, need, have, would love wymagają w elipsie słowa to.
Nie myl
I don't think so i I think not — Obie odpowiedzi są przeczące. I don't think so to zwykła, codzienna odpowiedź („Nie sądzę”, „Chyba nie”); I think not brzmi formalnie, stanowczo albo wręcz ironicznie.
do it / do that, do so i brytyjskie do — Do it i do that odnoszą się do konkretnej czynności (that dodaje nacisku albo dezaprobaty). Do so jest formalne. Brytyjskie do po czasowniku modalnym albo have to po prostu wyrażenie czasownikowe w rozmowie.
Elipsa i so do I / me too — So do I, Neither have I i Me too to specjalne schematy zgody z odwróconym szykiem (A2-32). Zwykła elipsa ma normalny szyk: I have. She did.
Pisownia i wymowa
- Czasownik posiłkowy, który zostaje na końcu zdania, ma mocną formę: but he can /kæn/ — z otwartym /æ/, a nie krótkie /kən/; I'm not, but she is /ɪz/, z dźwięcznym /z/ na końcu — nie ubezdźwięczniaj go na „s”.
- Końcowe to też jest mocne: I'd love to /tuː/ — z długim /uː/, a nie krótkim /tə/. Polskie „u” jest krótsze; tu przeciągnij samogłoskę.
- Polski nie ma słabych form, więc łatwo mówić wszystkie słowa posiłkowe mocno. W środku zdania są słabe (I can /kən/ swim), a mocne — tylko na końcu, w elipsie.
- W kontrastach główny akcent pada na pozostały czasownik posiłkowy: I didn't, but she did.
- W I think so akcent pada na think; w I hope not — na not. so /səʊ/ (UK), /soʊ/ (US) to dwugłoska: zacznij od /ə/ i przejdź do /ʊ/, nie mów polskiego „so”.
- Przed but w elipsie kontrastowej zwykle stoi przecinek (I didn't buy it, but John did), choć w krótkich zdaniach często się go pomija.
Złota zasada
Nie powtarzaj tego, co słuchacz już wie: zostaw krótki sygnał — czasownik posiłkowy, to, so / not, słowo pytające albo (w brytyjskim angielskim) do — i wypowiedz go w pełnej, mocnej formie. Nie skracaj twierdzącego czasownika posiłkowego na końcu zdania. Polskie „tak”, „że tak” i „że nie” to po angielsku czasownik posiłkowy, so i not.
Ćwiczenia
A. Forma
Przekształć każde zdanie albo odpowiedź bez powtórzeń. Zostaw tylko sygnał (czasownik posiłkowy, to, so / not, słowo pytające, do so).
-
Skróć: I can't play the guitar, but my brother can play the guitar.
-
Skróć: She didn't pass the driving test the first time, but both of her friends passed it.
-
Skróć odpowiedź, używając „hope”: "Will it rain on the wedding day?" "I hope that it won't rain."
-
Skróć: She works much harder than I work.
-
Skróć: Somebody took my lunch from the fridge, but I don't know who took it.
-
Skróć: He isn't a qualified doctor yet, but he wants to be a qualified doctor.
-
Przekształć w stylu formalnym, używając „do so”: Customers who wish to return an item must return it within 30 days.
B. Znaczenie
Wybierz odpowiedź albo zdanie, które pasuje do kontekstu. Komentarz wyjaśnia dlaczego.
-
Drukowana informacja w muzeum. Które zdanie jest bardziej odpowiednie?do so to formalny zastępnik
-
Na zebraniu ktoś proponuje pominąć kontrolę bezpieczeństwa, żeby zaoszczędzić czas. Kierujesz zespołem i chcesz stanowczo odmówić. Która odpowiedź?I think not jest formalne i stanowcze; I don't suppose so brzmi niepewnie
-
W pociągu nieznajoma osoba pyta: „Is this seat taken?” Która odpowiedź jest zwykła i uprzejma?w codziennej rozmowie I think not brzmi formalnie, stanowczo albo ironicznie
-
Piszesz dialog dla postaci z USA. „Will you see her tomorrow?” Która odpowiedź pasuje?do jako zastępnik po czasowniku modalnym jest brytyjskie
-
E-mail do gości: „Are you coming to the dinner on Friday?” Które następne zdanie pasuje?so = you are coming
-
Znajomy mówi: „Lena's leaving the company.” Już o tym wiesz i jest ci przykro. Która odpowiedź?I hope so znaczyłoby, że chcesz, żeby odeszła
C. Znajdź błąd
Każde zdanie zawiera jeden błąd albo jest poprawne. Pytanie w nawiasie podaje kontekst. Napisz całe poprawione zdanie albo napisz correct.
-
(Is it going to snow tomorrow?) I don't hope so, because I have to drive to the airport at six in the morning.
-
My sister is two years older than I'm, but everyone thinks I'm the older one because I'm taller.
-
He isn't a professional photographer yet, but after years of practice he really wants to.
-
The landlord promised to fix the heating this week, but nobody can tell us when will he.
-
I meant to call you on your birthday, but I forgot to, and I'm really sorry about that.
D. W kontekście
Przeczytaj pierwszą wersję maila, który napisała Ana. Przepisz każdą oznaczoną numerem część bez powtórzeń.
Hi Tom,
Thanks for asking about the conference. (19) I didn't go last year, but Priya went last year, and she said it was excellent. (20) I'd really like to go this year, but I'm not sure I can go. (21) Will the company pay for the train? I think the company will pay for the train, but I'll check with Finance. (22) I haven't booked a hotel yet, but I really should have booked a hotel. (23) Someone told me there's a discount for early registration, but I can't remember who told me. (24) Are you planning to go? If you are planning to go, we could travel together.
Best,
Ana
-
Część (19).
-
Część (20).
-
Część (21): w drugim zdaniu użyj „so”.
-
Część (22).should have done to wersja brytyjska
-
Część (23).
-
Część (24): użyj „If so”.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku własne zdania.
-
Znajomy pisze: „Have you ever been to a music festival? Would you like to go to one this summer? Can you get time off work?” Odpowiedz w 2–3 krótkich zdaniach, nie powtarzając jego wyrażeń czasownikowych. Użyj co najmniej jednej elipsy z czasownikiem posiłkowym, jednej elipsy z to i jednego so / not.
-
Napisz 2–3 zdania, w których porównasz się z kimś z przyjaciół albo rodziny. Użyj co najmniej dwa razy elipsy z czasownikiem posiłkowym (…, but she can / did / will) i jednego porównania z than albo as + podmiot + czasownik posiłkowy.
-
Napisz krótki formalny komunikat (2 zdania) dla siłowni albo biblioteki. Użyj raz do so i raz if so albo if not.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
A2-32 So do I, neither do I, me too: jak powiedzieć „ja też” po angielsku Przekształć odpowiedź, używając „Neither”: "I don't like horror films." "I don't like them either."
-
C1-09 Subjunctive po angielsku: I suggest that he go, It is essential that she be… — tryb łączący Przekształć w stylu formalnym, zaczynając od „It is essential that”: He mustn't be late for the interview.
-
C1-08 Hedging po angielsku: It seems that…, apparently, arguably — jak pisać ostrożnie Przekształć, używając „seem”: It seems that nobody knows why the meeting was cancelled.
Odpowiedzi
A. Forma
- I can't play the guitar, but my brother can.
- She didn't pass the driving test the first time, but both of her friends did.
- I hope not.
- She works much harder than I do. / She works much harder than me.
- Somebody took my lunch from the fridge, but I don't know who.
- He isn't a qualified doctor yet, but he wants to be.
- Customers who wish to return an item must do so within 30 days.
B. Znaczenie
- Visitors who wish to take photographs may do so in the garden.
- Skip the safety check? I think not.
- I don't think so — go ahead.
- I might, if I finish work early.
- If so, please let us know what you would like to eat.
- So I hear — it's a real shame.
C. Znajdź błąd
- I hope not, because I have to drive to the airport at six in the morning.
- My sister is two years older than I am, but everyone thinks I'm the older one because I'm taller. / My sister is two years older than me, but everyone thinks I'm the older one because I'm taller.
- He isn't a professional photographer yet, but after years of practice he really wants to be.
- The landlord promised to fix the heating this week, but nobody can tell us when. / The landlord promised to fix the heating this week, but nobody can tell us when he will.
- ✓ I meant to call you on your birthday, but I forgot to, and I'm really sorry about that.
D. W kontekście
- I didn't go last year, but Priya did, and she said it was excellent.
- I'd really like to go this year, but I'm not sure I can.
- Will the company pay for the train? I think so, but I'll check with Finance.
- I haven't booked a hotel yet, but I really should have. / I haven't booked a hotel yet, but I really should have done.
- Someone told me there's a discount for early registration, but I can't remember who.
- Are you planning to go? If so, we could travel together.
E. Twoja kolej
- No, I haven't, but I'd love to. I think so — I'll ask my manager tomorrow.
- I can't cook at all, but my flatmate can. I didn't go to university, but she did. She's also far more organised than I am.
- Members who wish to bring a guest must do so before 6 p.m. Have you booked a class? If so, please arrive ten minutes early.
F. Powtórka mieszana
- Neither do I.
- It is essential that he not be late for the interview.
- Nobody seems to know why the meeting was cancelled.
