Ellipsis და Substitution ინგლისურად: but John did, I hope not, I'd love to – გამეორების თავიდან აცილება
Ellipsis and Substitution
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ გამეორების თავიდან აცილებას – სიტყვების გამოტოვებით (I didn't buy it, but John did. I'd love to. Someone called, but I don't know who.) ან მათი ჩანაცვლებით მოკლე სიტყვებით, როგორიცაა so, not და ბრიტანული do (I hope not. "Will you finish today?" "I might do.").
მთავარი იდეა
ინგლისური ერთსა და იმავეს ორჯერ არ ამბობს. "Are you coming to the party?" "Yes, I'm coming to the party." გრამატიკულად სწორია, მაგრამ თავისუფლად მოლაპარაკე ასე არავინ ლაპარაკობს. ამბობენ: "Yes, I am."
ორი ხელსაწყო გვაქვს. Ellipsis ნიშნავს სიტყვების გამოტოვებას, რადგან მსმენელს შეუძლია ისინი წინა ნათქვამიდან აღადგინოს: I can't swim, but my sister can. Substitution ნიშნავს ცარიელ ადგილზე პატარა შემცვლელი სიტყვის ჩასმას: "Will it rain?" "I hope not." აქ not მთელ წინადადებას ცვლის: it will not rain.
წარმოიდგინეთ კომპიუტერის ბუფერი. წინა წინადადება უკვე დაკოპირებულია, ამიტომ მის ჩასასმელად მხოლოდ მოკლე სიგნალი გჭირდებათ – დამხმარე ზმნა, to, so, not, კითხვითი სიტყვა. რადგან სიგნალს ამდენი რამ აკისრია, ის სრული, ძლიერი ფორმით ითქმის. ამ სიგნალების კარგად გამოყენება სახელმძღვანელოს ინგლისურსა და თავისუფალ ინგლისურს შორის ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო განსხვავებაა.
ქართული და ინგლისური
ქართულიც ერიდება გამეორებას, მაგრამ სხვა გზით. მოკლე პასუხში ქართული ძირითად ზმნას იმეორებს: „ჩაკეტე კარი?“ – „ჩავკეტე“; ინგლისური do-ს მსგავსი დამხმარე ზმნა ქართულს არ აქვს. ინგლისურად კი ძირითადი ზმნა იკარგება და რჩება დამხმარე ზმნა: "Yes, I did." მეორე განსხვავება: ქართულ „მინდა“-ს, „ვცდილობ“-ს და „ვაპირებ“-ს ინფინიტივი არ სჭირდება, ინგლისურად კი want, love, try, be going-ის შემდეგ to უნდა დარჩეს. სამაგიეროდ, ორ რამეში ენები ჰგავს ერთმანეთს: კითხვითი სიტყვა მარტო შეიძლება დარჩეს („არ ვიცი, ვინ“), და ზმნა მეორე ნაწილში შეიძლება გამოვტოვოთ („ძმამ მედიცინა ისწავლა, დამ – სამართალი“).
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ფილმი არ მომეწონა, ბავშვებს კი მოეწონათ. | I didn't enjoy the film, but my kids did. | ქართულად ძირითადი ზმნა მეორდება; ინგლისურად მხოლოდ დამხმარე did |
| „კატას ვინმემ აჭამა?“ – „მე ვაჭამე.“ | "Has anyone fed the cat?" "I have." | ქართულად „ვაჭამე“; ინგლისურად have |
| იმედია, არა! | I hope not! | ქართულად „არა“; ინგლისურად not (არა no, არა I don't hope so) |
| სიამოვნებით. / ძალიან მინდა. | I'd love to. | ქართულად ინფინიტივი არ არის; ინგლისურად to რჩება |
| ვიღაცამ ჭიშკარი ღია დატოვა, მაგრამ არ ვიცი, ვინ. | Someone has left the gate open, but I don't know who. | აქ ერთნაირია: კითხვითი სიტყვა მარტო რჩება |
| ძმამ მედიცინა ისწავლა, დამ – სამართალი. | My brother studied medicine, and my sister law. | აქ ერთნაირია: მეორე ნაწილში ზმნა გამოტოვებულია |
მოკლედ: სადაც ქართული მოკლე პასუხში ძირითად ზმნას იმეორებს, ინგლისური დამხმარე ზმნას ტოვებს; „მინდა“-ს ტიპის ზმნების შემდეგ to დატოვეთ; „იმედია, კი / არა“ → I hope so / not.
ფორმა
დამხმარე ზმნის ellipsis: დატოვეთ დამხმარე ზმნა, დანარჩენი გამოტოვეთ
| სრული | ellipsis-ით |
|---|---|
| I didn't buy it, but John bought it. | I didn't buy it, but John did. |
| She can't drive, but her son can drive. | She can't drive, but her son can. |
| I haven't seen it, but I should have seen it. | I haven't seen it, but I should have. |
| I'm not tired, but Leo is tired. | I'm not tired, but Leo is. |
So / not that-წინადადების ნაცვლად
| ზმნა | დადებითი | ჩვეულებრივი უარყოფა | სხვა უარყოფა |
|---|---|---|---|
| think, believe, expect | I think so. | I don't think so. | I think not. (ფორმალური, მტკიცე) |
| suppose | I suppose so. | I suppose not. / I don't suppose so. | — |
| hope | I hope so. | I hope not. | — (არა I don't hope so) |
| be afraid | I'm afraid so. | I'm afraid not. | — |
სხვა სიგნალები
| სიგნალი | რას ცვლის | მაგალითი |
|---|---|---|
| to | to + ზმნური ფრაზა | I'd love to. |
| do (UK) | ზმნური ფრაზა დამხმარე ზმნის შემდეგ | "Will you call him?" "I might (do)." |
| do so | ზმნური ფრაზა (ფორმალური) | Those who wish to do so may leave early. |
| კითხვითი სიტყვა | მთელი ირიბი კითხვა | Someone called, but I don't know who. |
| so / not if so / if not-ში | წინა წინადადების ნაწილი (პირობითი გამოყენება: C1-04) | Are you free? If so, call me. |
შეხსენება: one/ones თვლად არსებით სახელს ცვლის (the red one) – იხ. A1-07.
გამოყენება
1დამხმარე ზმნის ellipsis
გაიმეორეთ მხოლოდ დამხმარე ზმნა, მოდალური ზმნა ან be, დანარჩენი კი გამოტოვეთ. თუ პირველ წინადადებაში დამხმარე ზმნა არ არის (Present Simple ან Past Simple), გამოიყენეთ do / does / did. ქართულ „ჩავკეტე“-ს, „ვაჭამე“-ს ინგლისურად დამხმარე ზმნა შეესაბამება. დადებითი დამხმარე ზმნა წინადადების ბოლოს არასდროს მოკლდება: Yes, I am (არა Yes, I'm). უარყოფითი შემოკლებები იქ მისაღებია: No, I haven't. So do I / Neither can she-სთვის იხ. A2-32.
2So და not think, hope, expect, suppose, believe, be afraid-ის შემდეგ
So დადებით that-წინადადებას ცვლის; not – უარყოფითს. think, believe, expect-თან ყოველდღიური უარყოფაა don't… so; I think not ფორმალური ან ძალიან მტკიცეა. hope-სა და be afraid-თან ყოველთვის not გამოიყენეთ. ქართული „კი“ და „არა“ აქ არ ითარგმნება yes / no-დ. ოდნავ ფორმალურ მეტყველებაში so შეიძლება წინაც დადგეს ინფორმაციის გადმოსაცემად: So I hear. So it seems.
3To-ინფინიტივის ellipsis
იმ ზმნებისა და ზედსართავების შემდეგ, რომლებსაც to-ინფინიტივი მოსდევს (want, would like, love, try, mean, need, have to, be going to, be happy to…), დატოვეთ to და დანარჩენი გამოტოვეთ. ქართულად „მინდა“, „ვცდილობ“ თავისთავად სრულია – ინგლისურში to აუცილებელია. თუ to-ს შემდეგ ზმნა be-ა, be დატოვეთ.
4Ellipsis and, but, or-ის შემდეგ – და შედარებებში
and, but, or-ის შემდეგ შეგიძლიათ გამოტოვოთ განმეორებული ქვემდებარე, დამხმარე ზმნა ან ზმნა. მეორე წინადადების შუაში ზმნის გამოტოვებას gapping ჰქვია – ქართულში ასეთ ადგილას ტირე იწერება. than-ისა და as-ის შემდეგ დატოვეთ ქვემდებარე + დამხმარე ზმნა, დანარჩენი გამოტოვეთ.
5ბრიტანული do შემცვლელად
ბრიტანულ ინგლისურში do შეიძლება მოდალური ზმნის ან have-ის შემდეგ დაემატოს და ზმნურ ფრაზას ჩაენაცვლოს: I might do, she has done, you should do. ამერიკული ინგლისური უბრალოდ დამხმარე ზმნაზე ჩერდება. ფორმალურ წერაში ორივე ვარიანტში ზმნურ ფრაზას do so ცვლის.
6კითხვითი სიტყვის ellipsis; so და not if so / if not-ში
know, ask, wonder, tell, be sure და მსგავსი სიტყვების შემდეგ ირიბი კითხვა შეიძლება მხოლოდ კითხვით სიტყვამდე შემცირდეს – ზუსტად ისე, როგორც ქართულში („არ ვიცი, ვინ“). if so-სა და if not-ში so და not იგივე შემცვლელებია, რაც მე-2 გამოყენებაში: so წინა წინადადების დადებით ნაწილს ცვლის, not – უარყოფითს. როგორ მუშაობს ეს ფრაზები პირობად, ისწავლება C1-04-ში.
7სასაუბრო ellipsis (წინასწარ)
საუბარში ხშირად წინადადების თავში ქვემდებარე და დამხმარე ზმნა გამოტოვებულია, როცა აზრი ცხადია. ეს არაფორმალურია და C2-03-ში ისწავლება.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ბიძაშვილები დაპატიჟე?“ – „დავპატიჟე.“ → Yes, I invited. ქართული მოკლე პასუხი ძირითად ზმნას იმეორებს, დამატების გარეშე. ინგლისურად invite-ს დამატება სჭირდება; მოკლე პასუხში კი ძირითადი ზმნა საერთოდ იკარგება და რჩება დამხმარე ზმნა.
2. „მინდა!“ → Yes, I want! ქართულ „მინდა“-ს ინფინიტივი არ სჭირდება და მარტოც სრული პასუხია. ინგლისურ want-ს დამატება ან to სჭირდება; შეთავაზებაზე ბუნებრივი პასუხია I'd love to.
3. „ვაპირებ“ → I'm going. „ვაპირებ“ ქართულად სრული პასუხია. ინგლისურად be going to-დან to უნდა დარჩეს; I'm going მარტო ნიშნავს „მივდივარ“.
4. „სამწუხაროდ, კი“ → I'm afraid yes. ქართულად „სამწუხაროდ“-ს „კი“ ან „არა“ მოსდევს. ინგლისურ I'm afraid-ს so ან not მოსდევს – არასდროს yes / no.
არ აგერიოთ
I don't think so თუ I think not – ორივე უარყოფითია. I don't think so ჩვეულებრივი ყოველდღიური პასუხია; I think not ფორმალურად, მტკიცედ ან ირონიულადაც კი ჟღერს.
do it / do that თუ do so თუ ბრიტანული do – Do it და do that კონკრეტულ მოქმედებას უბრუნდება (that ხაზგასმას ან უკმაყოფილებას ამატებს). Do so ფორმალურია. ბრიტანული do მოდალური ზმნის ან have-ის შემდეგ საუბარში უბრალოდ ზმნურ ფრაზას ცვლის.
Ellipsis თუ so do I / me too – So do I, Neither have I და Me too შეთანხმების სპეციალური მოდელებია, შებრუნებული სიტყვათა რიგით (A2-32). ჩვეულებრივი ellipsis ჩვეულებრივ რიგს ინარჩუნებს: I have. She did.
მართლწერა და გამოთქმა
- წინადადების ბოლოს დარჩენილი დამხმარე ზმნა ძლიერი ფორმით ითქმის: but he can /kæn/ (არა მოკლე /kən/); I'm not, but she is /ɪz/. ქართველებისთვის ეს ადვილია – ჩვენ ხმოვნებს ისედაც სრულად ვამბობთ. ოღონდ /æ/ ქართული „ე“ არ არის: პირი უფრო ფართოდ გააღეთ, ყბა დაწიეთ.
- ბოლოში მდგომი to-ც ძლიერია: I'd love to /tuː/ – გრძელი „უ“-თი, არა მოკლე /tə/. t-სთვის ქართული „თ“-ს მსგავსი, ჰაერიანი ბგერა გამოიყენეთ და არა „ტ“.
- დაპირისპირებისას დარჩენილ დამხმარე ზმნას მთავარი მახვილი აქვს: I didn't, but she did.
- I think so-ში მახვილი think-ზეა; I hope not-ში not მახვილიანია. think-ის /θ/-სთვის ენის წვერი კბილებს შორის მოათავსეთ – ნუ იტყვით „თინქ“-ს ან „სინქ“-ს.
- დაპირისპირებით ellipsis-ში but-ის წინ ჩვეულებრივ მძიმე იწერება (I didn't buy it, but John did), თუმცა მოკლე წინადადებებში ხშირად გამოტოვებენ.
ოქროს წესი
ნუ გაიმეორებთ იმას, რაც მსმენელმა უკვე იცის: დატოვეთ მოკლე სიგნალი – დამხმარე ზმნა, to, so / not, კითხვითი სიტყვა ან (ბრიტანულში) do – და სრული, ძლიერი ფორმით თქვით. ქართულისგან განსხვავებით, მოკლე პასუხში ძირითადი ზმნა კი არ მეორდება, არამედ დამხმარე. დადებით დამხმარე ზმნას წინადადების ბოლოს ნუ შეამოკლებთ.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
გადაწერეთ თითოეული წინადადება ან პასუხი გამეორების გარეშე. დატოვეთ მხოლოდ სიგნალი (დამხმარე ზმნა, to, so / not, კითხვითი სიტყვა, do so).
-
შეამოკლეთ: I can't play the guitar, but my brother can play the guitar.
-
შეამოკლეთ: She didn't pass the driving test the first time, but both of her friends passed it.
-
შეამოკლეთ პასუხი "hope"-ით: "Will it rain on the wedding day?" "I hope that it won't rain."
-
შეამოკლეთ: She works much harder than I work.
-
შეამოკლეთ: Somebody took my lunch from the fridge, but I don't know who took it.
-
შეამოკლეთ: He isn't a qualified doctor yet, but he wants to be a qualified doctor.
-
გადაწერეთ ფორმალური სტილით, "do so"-თი: Customers who wish to return an item must return it within 30 days.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ პასუხი ან წინადადება, რომელიც კონტექსტს შეესაბამება. შენიშვნა ხსნის, რატომ.
-
დაბეჭდილი განცხადება მუზეუმში. რომელია უფრო შესაფერისი?do so ფორმალური შემცვლელია
-
შეხვედრაზე ვიღაც გვთავაზობს, დრო რომ დავზოგოთ, უსაფრთხოების შემოწმება გამოვტოვოთ. თქვენ მენეჯერი ხართ და გინდათ მტკიცე უარი თქვათ. რომელი პასუხი?I think not ფორმალური და მტკიცეა; I don't suppose so გაურკვევლად ჟღერს
-
მატარებელში უცნობი გეკითხებათ: "Is this seat taken?" რომელია ჩვეულებრივი, თავაზიანი პასუხი?ყოველდღიურ საუბარში I think not ფორმალურად, მტკიცედ ან ირონიულად ჟღერს
-
დიალოგს წერთ ამერიკელი პერსონაჟისთვის. "Will you see her tomorrow?" რომელი პასუხი შეეფერება?მოდალური ზმნის შემდეგ შემცვლელი do ბრიტანულია
-
წერილი სტუმრებს: "Are you coming to the dinner on Friday?" რომელი წინადადება შეეფერება გაგრძელებად?so = you are coming
-
მეგობარი გეუბნებათ: "Lena's leaving the company." თქვენ უკვე იცოდით და გწყინთ. რომელი პასუხი?I hope so ნიშნავდა, რომ გინდათ, წავიდეს
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. ფრჩხილებში მოცემული კითხვა კონტექსტს გაძლევთ. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
(Is it going to snow tomorrow?) I don't hope so, because I have to drive to the airport at six in the morning.
-
My sister is two years older than I'm, but everyone thinks I'm the older one because I'm taller.
-
He isn't a professional photographer yet, but after years of practice he really wants to.
-
The landlord promised to fix the heating this week, but nobody can tell us when will he.
-
I meant to call you on your birthday, but I forgot to, and I'm really sorry about that.
D. კონტექსტში
წაიკითხეთ ანას წერილის პირველი ვარიანტი. გადაწერეთ დანომრილი ნაწილები გამეორების გარეშე.
Hi Tom,
Thanks for asking about the conference. (19) I didn't go last year, but Priya went last year, and she said it was excellent. (20) I'd really like to go this year, but I'm not sure I can go. (21) Will the company pay for the train? I think the company will pay for the train, but I'll check with Finance. (22) I haven't booked a hotel yet, but I really should have booked a hotel. (23) Someone told me there's a discount for early registration, but I can't remember who told me. (24) Are you planning to go? If you are planning to go, we could travel together.
Best,
Ana
-
ნაწილი (19).
-
ნაწილი (20).
-
ნაწილი (21): მეორე წინადადებაში გამოიყენეთ "so".
-
ნაწილი (22).should have done ბრიტანულია
-
ნაწილი (23).
-
ნაწილი (24): გამოიყენეთ "If so".
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
მეგობარი გწერთ: "Have you ever been to a music festival? Would you like to go to one this summer? Can you get time off work?" უპასუხეთ 2–3 მოკლე წინადადებით ისე, რომ მეგობრის ზმნური ფრაზები არ გაიმეოროთ. გამოიყენეთ მინიმუმ ერთი დამხმარე ზმნის ellipsis, ერთი to-ს ellipsis და ერთი so / not.
-
დაწერეთ 2–3 წინადადება, რომლებშიც საკუთარ თავს მეგობარს ან ოჯახის წევრს ადარებთ. მინიმუმ ორჯერ გამოიყენეთ დამხმარე ზმნის ellipsis (…, but she can / did / will) და ერთი შედარება than-ით ან as-ით + ქვემდებარე + დამხმარე ზმნა.
-
დაწერეთ მოკლე ფორმალური განცხადება (2 წინადადება) სპორტდარბაზისთვის ან ბიბლიოთეკისთვის. ერთხელ გამოიყენეთ do so და ერთხელ if so ან if not.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A2-32 So Do I, Neither Do I, Me Too: „მეც“ და „არც მე“ ინგლისურად გადაწერეთ პასუხი "Neither"-ით: "I don't like horror films." "I don't like them either."
-
C1-09 The Subjunctive ინგლისურად: I suggest that he go, It is essential that she be – კავშირებითი გადაწერეთ ფორმალური სტილით, დაიწყეთ "It is essential that"-ით: He mustn't be late for the interview.
-
C1-08 Hedging ინგლისურად: seem, appear, apparently, allegedly, It could be argued – ფრთხილი მტკიცება გადაწერეთ "seem"-ით: It seems that nobody knows why the meeting was cancelled.
პასუხები
A. ფორმა
- I can't play the guitar, but my brother can.
- She didn't pass the driving test the first time, but both of her friends did.
- I hope not.
- She works much harder than I do. / She works much harder than me.
- Somebody took my lunch from the fridge, but I don't know who.
- He isn't a qualified doctor yet, but he wants to be.
- Customers who wish to return an item must do so within 30 days.
B. მნიშვნელობა
- Visitors who wish to take photographs may do so in the garden.
- Skip the safety check? I think not.
- I don't think so — go ahead.
- I might, if I finish work early.
- If so, please let us know what you would like to eat.
- So I hear — it's a real shame.
C. იპოვეთ შეცდომა
- I hope not, because I have to drive to the airport at six in the morning.
- My sister is two years older than I am, but everyone thinks I'm the older one because I'm taller. / My sister is two years older than me, but everyone thinks I'm the older one because I'm taller.
- He isn't a professional photographer yet, but after years of practice he really wants to be.
- The landlord promised to fix the heating this week, but nobody can tell us when. / The landlord promised to fix the heating this week, but nobody can tell us when he will.
- ✓ I meant to call you on your birthday, but I forgot to, and I'm really sorry about that.
D. კონტექსტში
- I didn't go last year, but Priya did, and she said it was excellent.
- I'd really like to go this year, but I'm not sure I can.
- Will the company pay for the train? I think so, but I'll check with Finance.
- I haven't booked a hotel yet, but I really should have. / I haven't booked a hotel yet, but I really should have done.
- Someone told me there's a discount for early registration, but I can't remember who.
- Are you planning to go? If so, we could travel together.
E. თქვენი ჯერი
- No, I haven't, but I'd love to. I think so — I'll ask my manager tomorrow.
- I can't cook at all, but my flatmate can. I didn't go to university, but she did. She's also far more organised than I am.
- Members who wish to bring a guest must do so before 6 p.m. Have you booked a class? If so, please arrive ten minutes early.
F. შერეული გამეორება
- Neither do I.
- It is essential that he not be late for the interview.
- Nobody seems to know why the meeting was cancelled.
