Nominalizacja po angielsku: a sharp rise in prices — jak pisać formalnie i zwięźle
Nominalisation and Noun Phrases
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji zamienisz czasowniki i przymiotniki na rzeczowniki, zmieścisz informację z całego zdania w jednej grupie rzeczownikowej (noun phrase), zbudujesz grupy rzeczownikowe z informacją przed rzeczownikiem i po nim, a także zdecydujesz, kiedy ten zwięzły, formalny styl pomaga twojemu tekstowi — a kiedy mu szkodzi.
Główna idea
Codzienny angielski opowiada historie czasownikami: Prices rose sharply, so people bought less. Formalny angielski często woli mówić o zdarzeniach jak o rzeczach: The sharp rise in prices led to a fall in demand. Zamiana czasownika albo przymiotnika na rzeczownik to nominalizacja (nominalisation).
Pomyśl o zdarzeniu jak o płynącej wodzie. Czasownik pozwala jej przepłynąć. Nominalizacja zamienia ją w kostkę lodu: w twardy przedmiot, który można podnieść, zmierzyć i przenieść w inne miejsce zdania. Jako rzeczownik zdarzenie może być podmiotem (The rise… led to…), może mieć przymiotniki (a sharp rise) i może nieść dodatkowe informacje przed sobą i po sobie.
Ale lód też coś ukrywa. W grupie rzeczownikowej może zniknąć to, kto co zrobił, a za dużo rzeczowników sprawia, że tekst jest ciężki i chłodny. Dobrzy autorzy nominalizują, żeby pomóc czytelnikowi śledzić tok myśli — a nie po to, żeby zrobić wrażenie.
Polski a angielski
Polski zna nominalizację bardzo dobrze — za dobrze, jak pokazuje styl urzędowy („dokonano analizy”, „w celu przeprowadzenia kontroli”). Rzeczowniki odczasownikowe (zamknięcie, rozwój, odmowa) i przymiotnik zamiast przysłówka („gwałtowny wzrost”) działają tak samo jak po angielsku. Różnice są trzy. Po pierwsze, polski dokłada informacje po rzeczowniku w dopełniaczu („ankieta zadowolenia klientów”), a angielski stawia rzeczowniki-określenia przed głównym rzeczownikiem, w liczbie pojedynczej (customer satisfaction survey), i czyta się je od prawej do lewej. Po drugie, polski dopełniacz to nie zawsze of: „wzrost cen” to a rise in prices. Po trzecie, „decyzja o zamknięciu” to the decision to close. Przyimki takie jak „wpływ na” i „dostęp do” akurat pasują (impact on, access to).
| Polski | Angielski | Uwaga |
|---|---|---|
| Ceny gwałtownie wzrosły. → gwałtowny wzrost cen | Prices rose sharply. → a sharp rise in prices | przysłówek → przymiotnik; dopełniacz → in |
| decyzja o zamknięciu basenu | the decision to close the pool | nie decision about closing |
| odmowa komentarza | his refusal to comment | rzeczownik + to |
| wpływ na małe firmy | an impact on small businesses | tak jak po polsku |
| spadek sprzedaży | a fall in sales | nie fall of |
| podwyżka o 8% | an increase of 8% | of = o ile |
| ankieta zadowolenia klientów | a customer satisfaction survey | szyk odwrotny, liczba pojedyncza |
| szybko rosnąca populacja | a rapidly growing population | tak jak po polsku |
| Przeprowadzono kontrolę dokumentów. | The inspectors checked the documents. | w obu językach czasownik bywa jaśniejszy |
Budowa
Czasownik → rzeczownik (pełny system przyrostków jest w T-02)
| Schemat | Czasowniki | Rzeczowniki |
|---|---|---|
| -tion / -sion | decide, reduce, explain, conclude | decision, reduction, explanation, conclusion |
| -ment | improve, develop, agree, argue | improvement, development, agreement, argument |
| -al | arrive, refuse, approve, propose | arrival, refusal, approval, proposal |
| -ure / -ance / -ence | fail, close, perform, depend | failure, closure, performance, dependence |
| to samo słowo | increase, decline, change, rise, delay | an increase, a decline, a change, a rise, a delay |
| nieregularne | grow, analyse, behave, choose, lose | growth, analysis, behaviour, choice, loss |
Przymiotnik → rzeczownik
| Schemat | Przymiotniki | Rzeczowniki |
|---|---|---|
| -ance / -ence | important, relevant, independent | importance, relevance, independence |
| -ity | able, possible, complex, available | ability, possibility, complexity, availability |
| -ness | aware, effective, willing | awareness, effectiveness, willingness |
| -y / -cy | difficult, accurate, efficient | difficulty, accuracy, efficiency |
| -th | long, strong, wide, deep | length, strength, width, depth |
Od zdania do grupy rzeczownikowej
| Zdanie | Grupa rzeczownikowa | Co się zmienia |
|---|---|---|
| prices rose sharply | a sharp rise in prices | czasownik → rzeczownik; przysłówek → przymiotnik |
| the council decided to close the library | the council's decision to close the library | podmiot → dzierżawcze 's |
| researchers analysed the data | the analysis of the data (by researchers) | dopełnienie → fraza z of; wykonawca nieobowiązkowy |
| the train arrived late | the late arrival of the train | podmiot → fraza z of |
| customers are satisfied | customer satisfaction | przymiotnik → rzeczownik; rzeczownik jako określenie |
Budowa grupy rzeczownikowej
| Przed rzeczownikiem | Rzeczownik główny | Po rzeczowniku |
|---|---|---|
| a rapidly growing | population | |
| her | decision | to leave the band |
| the | woman | in the green coat |
| people | affected by the floods | |
| the new customer satisfaction | survey | that we sent last week |
Rzeczownik główny (head noun) to ten, o którym jest cała grupa. Wszystko inne go opisuje. Przyimki po rzeczownikach (increase in, impact on, access to) omawia B2-24.
Użycie
1Zamiana czasowników i przymiotników na rzeczowniki
Większość czasowników i przymiotników opisujących zdarzenia, procesy i cechy ma pokrewny rzeczownik. Ucz się ich parami — razem z przyimkiem, który zwykle po nich stoi.
2Zamiana zdania na grupę rzeczownikową
Nominalizacja zamienia całe zdanie w podmiot albo dopełnienie nowego zdania, więc możesz coś o nim powiedzieć: co je spowodowało, do czego doprowadziło, jak je oceniasz. Czasownik zmienia się w rzeczownik, przysłówek w przymiotnik, a podmiot w dzierżawcze 's albo frazę z of.
3Informacja przed rzeczownikiem
Przed rzeczownikiem głównym możesz postawić określniki, przymiotniki, imiesłowy i inne rzeczowniki. Przysłówek + imiesłów to zwięzły sposób na zastąpienie zdania względnego: a population which is growing rapidly → a rapidly growing population — dokładnie jak polskie „szybko rosnąca populacja”.
4Informacja po rzeczowniku
Po rzeczowniku głównym angielski dodaje szczegóły za pomocą wyrażeń przyimkowych, bezokolicznika z to, fraz imiesłowowych (B2-09), zdań względnych i zdań z that. Długa, „ciężka” informacja zwykle stoi po rzeczowniku, a nie przed nim.
5Fraza z of i łańcuchy rzeczowników
Fraza z of łączy nominalizację z jej dopełnieniem (the development of new drugs — ktoś opracowuje leki) albo podmiotem (the arrival of the guests — goście przybywają). Przy ludziach i organizacjach często naturalniejsze jest 's. W łańcuchu rzeczowników (noun + noun) ostatni rzeczownik jest główny, a te przed nim działają jak przymiotniki — zwykle w liczbie pojedynczej. Czytaj łańcuch od prawej do lewej: customer satisfaction survey to ankieta o zadowoleniu klientów — odwrotnie niż polski szyk.
6Kiedy nominalizacja szkodzi
Nominalizacja to narzędzie, a nie cel. Szkodzi, gdy ukrywa, kto jest odpowiedzialny, gdy słaby czasownik + rzeczownik zastępuje mocny czasownik (carry out an investigation → investigate), gdy łańcuchy rzeczowników są za długie, żeby je rozszyfrować, albo gdy krótkie zdanie byłoby jaśniejsze. W instrukcjach, mailach i mowie zwykle lepsze są czasowniki. Po polsku to ta sama różnica co między „dokonano weryfikacji” a „sprawdziliśmy”.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. Polski dopełniacz → of po increase, rise, fall. „Wzrost cen”, „spadek sprzedaży” — polski dopełniacz podsuwa of. Po rzeczownikach zmiany angielski używa in dla tego, co się zmienia; of zostaje dla wielkości zmiany.
2. „Decyzja o…”, „próba…” → decision about / attempt of. Polskie „decyzja o zamknięciu”, „próba ucieczki” prowadzą do about + -ing albo of. Po decision, attempt, refusal, failure angielski woli bezokolicznik z to.
3. Polski szyk w łańcuchu rzeczowników. Po polsku określenie (w dopełniaczu albo z przyimkiem) stoi po rzeczowniku i często jest w liczbie mnogiej („sklep z butami”, „plan ewakuacji budynku”). Po angielsku rzeczownik-określenie stoi przed głównym rzeczownikiem i zwykle jest w liczbie pojedynczej.
4. Styl urzędowy i „kontrola”. Polskie „przeprowadzono kontrolę dokumentów” kusi, żeby napisać a control was made. Po pierwsze, control znaczy „władza, nadzór”, a nie „sprawdzenie” (to check albo inspection). Po drugie, mocny czasownik jest po angielsku jaśniejszy niż urzędowa nominalizacja.
Nie myl
Nominalizacja i forma -ing jako rzeczownik — Obie nazywają czynność. Forma -ing (B1-19) zachowuje gramatykę czasownika: dopełnienie i przysłówek. Nominalizacja ma gramatykę rzeczownika: przedimek, przymiotnik i of.
's, of czy noun + noun — 's stosuj głównie przy ludziach i organizacjach, of przy rzeczach i długich frazach, a noun + noun dla rodzaju albo kategorii. Zob. A1-08.
increase in czy increase of — in mówi, co się zmieniło; of — o ile. Zob. B2-24.
Pisownia i wymowa
- Akcent często się przesuwa, gdy dodajesz przyrostek: able /ˈeɪbl/ → ability /əˈbɪləti/; explain /ɪkˈspleɪn/ → explanation /ˌekspləˈneɪʃn/; analyse /ˈænəlaɪz/ → analysis /əˈnæləsɪs/ (akcent na drugiej sylabie: a-NAL-y-sis).
- Przy -tion, -sion i -ity akcent pada na sylabę tuż przed przyrostkiem: decision, reduction, complexity. Przy -tion to przypadkiem przedostatnia sylaba, jak w polskim; przy -ity — trzecia od końca, więc polski nawyk akcentowania przedostatniej sylaby (com-plex-I-ty) prowadzi tu do błędu.
- -tion wymawia się /ʃn/ — krótko, bez pełnej samogłoski. To nie polskie „-cja” ani „-szyn”.
- -ment, -ness i rzeczownikowe -al zwykle zachowują akcent czasownika albo przymiotnika: develop → development, aware → awareness, arrive → arrival. (Przymiotnikowe -al może go przesunąć: origin → original.)
- Niektóre słowa są i rzeczownikiem, i czasownikiem, ale mają inny akcent: an increase / to increase; a record / to record.
- Uważaj na zmiany pisowni: explain → explanation, pronounce → pronunciation, describe → description, maintain → maintenance, argue → argument (bez e).
- analyse, behaviour (UK) / analyze, behavior (US). judgement to zwykła forma brytyjska, judgment — amerykańska i brytyjska w tekstach prawniczych.
- Po przysłówku na -ly nie ma łącznika: a rapidly growing population. Porównaj a well-known study (zob. B1-29).
Złota zasada
Żeby pisać formalnie i zwięźle, zamień zdarzenie w rzeczownik i zbuduj wokół niego resztę zdania. Ale jeśli czytelnik nie widzi już, kto co zrobił, albo grupa jest trudna do odczytania, wróć do czasownika. I pamiętaj: polski dopełniacz to nie zawsze of, a rzeczowniki-określenia stoją przed głównym rzeczownikiem, w liczbie pojedynczej.
Ćwiczenia
A. Forma
Przekształć każde zdanie, używając podanych słów, tak żeby zdarzenie stało się grupą rzeczownikową. Zachowaj znaczenie.
-
Przekształć, zaczynając od „Their failure”: They failed to agree, and this delayed the project by six months.
-
Przekształć, zaczynając od „His refusal”: He refused to comment, which surprised journalists.
-
Przekształć, zaczynając od „The rapid growth”: The population grew rapidly, and this surprised the experts.
-
Przekształć, zaczynając od „The council's decision”: The council decided to close the pool, and this angered residents.
-
Przekształć, zaczynając od „The sharp rise”: Prices rose sharply, so many families cut back on holidays.
-
Przekształć, używając „a rapidly growing”: The country has a population which is growing rapidly.
-
Przekształć, zaczynając od „The late arrival”: The train arrived late, so we missed the opening speech.
B. Znaczenie
Wybierz zdanie, które pasuje do kontekstu. Komentarz wyjaśnia dlaczego.
-
Chcesz powiedzieć, o ile wzrośnie czynsz, a nie co wzrośnie. Które zdanie?of = o ile; in = co się zmienia
-
„The development of the new software took two years.” Co pokazuje fraza z of?tu fraza z of to dopełnienie czasownika develop
-
Krótki mail do kogoś z pracy. Które zdanie jest lepsze?w mailach i instrukcjach mocny czasownik jest jaśniejszy
-
Formalny raport roczny, w którym brakuje miejsca. Które zdanie jest bardziej zwięzłe i formalne?znominalizowane zdarzenia można połączyć za pomocą led to
-
Ogłoszenie dla pracowników, w którym ważne jest, kto ponosi odpowiedzialność. Które zdanie jest uczciwsze?styl rzeczownikowy ukrywa wykonawcę
-
Mail do nowej osoby w zespole, która nie zna jeszcze firmowego żargonu. Które zdanie łatwiej zrozumieć?długie łańcuchy rzeczowników trudno rozszyfrować; dodaj informację po rzeczowniku
C. Znajdź błąd
Każde zdanie zawiera jeden błąd albo jest poprawne. Napisz całe poprawione zdanie albo napisz correct.
-
We are planning to send a customers feedback survey to everyone who bought a product from us last year.
-
Her refusal of signing the new contract caused serious problems for the whole department.
-
Experts warn that the new law will have a big impact in small businesses in rural areas.
-
The analyse of the results took the research team almost three weeks longer than expected.
-
The rapid expansion of online shopping has hit high-street stores in almost every town in the country.high-street stores (UK) = sklepy przy głównej ulicy w centrum miasta
D. W kontekście
Przeczytaj pierwszą wersję raportu miejskiego. Przekształć każde zdanie oznaczone numerem zgodnie z poleceniem.
(19) Last year the number of cyclists increased dramatically. (20) This happened mainly because three new bike lanes opened. (21) Residents who live near the lanes reported less traffic noise, and air quality improved noticeably. (22) However, the council decided to remove 400 parking spaces, and this was unpopular with drivers. (23) The council also failed to consult local shops, and this led to a number of complaints. (24) An evaluation of the scheme will be carried out by the transport department in the spring. The council hopes that the results will help it to plan further routes across the city.
-
Zdanie (19): zacznij od „Last year there was”.
-
Zdanie (20): zacznij od „This was mainly due to”.
-
Zdanie (21): zastąp „who live” imiesłowem i zakończ słowami „a noticeable improvement in air quality”.
-
Zdanie (22): zacznij od „However, the council's decision”.
-
Zdanie (23): zacznij od „Its failure”.
-
Zdanie (24) jest zbyt ciężkie. Przepisz je jasno, w stylu czasownikowym, zaczynając od „The transport department”.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku własne zdania.
-
Napisz 2–3 zdania do krótkiego formalnego raportu o zmianie w twojej miejscowości, szkole albo pracy. Użyj co najmniej dwóch nominalizacji jako podmiotu albo dopełnienia (the closure of…, a sharp rise in…) i jednego rzeczownika z bezokolicznikiem (decision to…, failure to…).
-
Przepisz ten ciężki komunikat jako przyjazny mail w 2–3 zdaniach, używając czasowników zamiast rzeczowników wszędzie, gdzie się da: „The completion of the renovation has been delayed. Confirmation of a new date will be provided upon receipt of the materials.”
-
Zamień to nieformalne wyjaśnienie na jedno formalne zdanie, które zaczyna się od grupy rzeczownikowej i zawiera rzeczownik z przyimkiem (impact on, increase in, lack of): „Lots of people started working from home, and that really hurt city-centre cafés.”
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
B2-09 Skrócone zdania względne (reduced relative clauses): the man standing there Skróć zdanie względne: People who live near the airport often complain about the noise at night.
-
C1-10 Elipsa i substytucja po angielsku: I think so, I hope not, I'd love to, but John did Przekształć odpowiedź bez powtórzeń: "Will the report be ready by Friday?" "I hope that it will be ready by Friday."
-
C1-07 Participle clauses dla zaawansowanych: Built in 1850…, Having been told…, With prices rising… Przekształć, używając participle clause: The report was published in May, and it caused a national debate.
Odpowiedzi
A. Forma
- Their failure to agree delayed the project by six months.
- His refusal to comment surprised journalists.
- The rapid growth of the population surprised the experts. / The rapid growth in the population surprised the experts.
- The council's decision to close the pool angered residents.
- The sharp rise in prices forced many families to cut back on holidays. / The sharp rise in prices led many families to cut back on holidays.
- The country has a rapidly growing population.
- The late arrival of the train meant that we missed the opening speech. / The late arrival of the train caused us to miss the opening speech.
B. Znaczenie
- The landlord has announced an increase of 12%.
- Someone developed the new software.
- Please check the figures before Friday.
- The sharp fall in sales led to cuts in the marketing budget.
- The board decided to cut forty jobs.
- The report on what training our staff need is late.
C. Znajdź błąd
- We are planning to send a customer feedback survey to everyone who bought a product from us last year.
- Her refusal to sign the new contract caused serious problems for the whole department.
- Experts warn that the new law will have a big impact on small businesses in rural areas.
- The analysis of the results took the research team almost three weeks longer than expected.
- ✓ The rapid expansion of online shopping has hit high-street stores in almost every town in the country.
D. W kontekście
- Last year there was a dramatic increase in the number of cyclists.
- This was mainly due to the opening of three new bike lanes.
- Residents living near the lanes reported less traffic noise and a noticeable improvement in air quality.
- However, the council's decision to remove 400 parking spaces was unpopular with drivers.
- Its failure to consult local shops led to a number of complaints.
- The transport department will evaluate the scheme in the spring.
E. Twoja kolej
- The closure of the town's last bookshop has caused widespread disappointment. The council's decision to turn the building into flats was taken without public consultation. There has also been a sharp rise in rents in the surrounding streets.
- We haven't been able to finish the renovation yet. We'll confirm a new date as soon as the materials arrive.
- The sharp increase in home working has had a serious impact on city-centre cafés.
F. Powtórka mieszana
- People living near the airport often complain about the noise at night.
- I hope so.
- Published in May, the report caused a national debate.
