SlowingoGramatyka
B2 12 / 30

Have something done (causative): „obciąć włosy u fryzjera” i „ukradli mi telefon” po angielsku

Have Something Done: Causatives

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Główna idea
  3. Polski a angielski
  4. Budowa
  5. Użycie
  6. Częste błędy
  7. Pułapki dla Polaków
  8. Nie myl
  9. Pisownia i wymowa
  10. Złota zasada
  11. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji powiesz, że ktoś zrobił coś dla ciebie na twoje zlecenie (I had my hair cut), użyjesz have i get w każdym czasie, opowiesz o przykrych doświadczeniach (I had my phone stolen) i powiesz, że prosisz kogoś albo namawiasz do zrobienia czegoś (have someone do / get someone to do).

Główna idea

Porównaj I cut my hair i I had my hair cut. W pierwszym zdaniu to ty trzymasz nożyczki. W drugim siedzisz na fotelu u fryzjera, a pracę wykonuje ktoś inny. Wynik jest ten sam — krótsze włosy — ale wykonawca jest inny.

Konstrukcja sprawcza (causative) służy do czynności, które ktoś wykonuje dla ciebie, zwykle na twoje zlecenie albo za opłatą: naprawy, usługi, dostawy. W centrum stoi rzecz, a czynność po niej: have + rzecz + to, co z nią zrobiono. Podobnie jak strona bierna (B1-11), konstrukcja zwykle nie mówi, kto wykonał pracę: to oczywiste (mechanik, dentysta) albo nieważne.

Ta sama konstrukcja może też opisywać rzeczy, które spotkały cię wbrew twojej woli: I had my bike stolen. Tu have nie oznacza zlecenia. Oznacza, że coś cię spotkało.

Polski a angielski

Po polsku zwykle mówimy tak, jakbyśmy sami wykonali usługę: „Obcięłam włosy”, „Jutro naprawiam samochód”, „Zrobiłam paznokcie” — i wszyscy wiedzą, że zrobił to fachowiec. Po angielsku takie zdanie znaczy dosłownie, że mówiący zrobił to samodzielnie, więc potrzebne jest have / get + rzecz + past participle. Przykre zdarzenia opisujemy po polsku przez 3. osobę liczby mnogiej („Ukradli mi telefon”) albo przez „się” — po angielsku I had my phone stolen albo My phone was stolen. Polskie „kazać komuś coś zrobić” i „namówić kogoś, żeby…” to have someone do i get someone to do. Uwaga na szyk: po polsku jest dość swobodny, a po angielsku zmiana kolejności zmienia znaczenie.

PolskiAngielskiUwaga
Obcięłam włosy (u fryzjera).I had my hair cut.usługa → have + rzecz + past participle
Jutro naprawiam samochód w warsztacie.I'm getting my car repaired tomorrow.get = potocznie
Ukradli mi telefon w pociągu.I had my phone stolen on the train.przykre zdarzenie
Odwołali nam lot.We had our flight cancelled.3. os. lm → causative
Każę asystentce wysłać ci szczegóły.I'll have my assistant send you the details.have + osoba + forma podstawowa
Namówiliśmy kolegę, żeby nas zawiózł.We got a friend to drive us.get + osoba + to + bezokolicznik

Budowa

have / get + dopełnienie + past participle

Podmiothave / getDopełnieniePast participle
Ihadmy haircutyesterday.
Sheis gettingher carrepaired.
We're going to havethe kitchenpainted.

W różnych czasach — zmienia się tylko have / get

CzasPrzykład
present simpleI have my teeth checked every six months.
present continuousWe're having the windows cleaned today.
past simpleShe had her bag repaired.
present perfectHave you had your eyes tested recently?
future (will)I'll get it fixed tomorrow.
going toThey're going to have solar panels installed.
czasownik modalnyYou should get that tooth looked at.
forma -ingI hate having my photo taken.

Przeczenia i pytania — have jest tu czasownikiem głównym, więc używasz do / does / did:

  • I didn't have my hair cut. I cut it myself.
  • Where do you have your car serviced?

have someone do / get someone to do

SchematZnaczeniePrzykład
have + osoba + forma podstawowapolecić komuś (często to jego praca)I'll have the receptionist call you a taxi.
get + osoba + to + bezokoliczniknamówić, załatwićI finally got my son to tidy his room.

Użycie

1Have something done — usługi

Have + dopełnienie + past participle stosujesz, gdy zlecasz coś fachowcowi.

I'm having my hair cut on Friday.
W piątek idę do fryzjera obciąć włosy.
po polsku często „obcinam włosy”, ale robi to fryzjer
We had the boiler serviced before the winter.
Przed zimą zrobiliśmy przegląd pieca.
po polsku „zrobiliśmy”, ale zrobił to serwisant
How often do you have your car washed?
Jak często myjesz samochód na myjni?
She's just had her nails done for the wedding.
Właśnie zrobiła sobie paznokcie na wesele.
„zrobiła paznokcie” → had her nails done
You should have that mole checked by a doctor.
Powinnaś pokazać ten pieprzyk lekarzowi.
by + osoba: tylko gdy wnosi informację

2Get something done — potocznie i z wysiłkiem

Get + dopełnienie + past participle znaczy to samo, ale jest bardziej potoczne i bardzo częste w mowie. Może sugerować wysiłek albo to, że wreszcie coś się udało. Używa się go też, gdy pracę wykonuje sam mówiący: wtedy znaczy „skończyć, załatwić”.

I need to get my phone screen replaced.
Muszę oddać telefon do wymiany ekranu.
Where did you get your glasses made?
Gdzie robiłeś okulary?
u optyka
We finally got the washing machine fixed after three weeks.
Po trzech tygodniach wreszcie udało się nam załatwić naprawę pralki.
wysiłek; naprawił ją fachowiec
I'll get the report finished by Monday.
Skończę raport do poniedziałku.
robię to sam: get = skończyć

3We wszystkich czasach i formach

Konstrukcja sprawcza działa w każdym czasie, po czasownikach modalnych i w formie -ing. Zmienia się tylko have / get; past participle zostaje bez zmian.

They're having a new kitchen fitted at the moment.
Właśnie montują im nową kuchnię.
po polsku 3. os. lm
I've never had my ears pierced.
Nigdy nie miałam przekłutych uszu.
po polsku podwójne przeczenie, po angielsku never wystarczy
We're going to get the house painted next spring.
Na wiosnę zlecimy malowanie domu.
She was having her portrait painted when the fire alarm went off.
Malowano jej portret, kiedy włączył się alarm przeciwpożarowy.
I can't stand having my blood taken.
Nie znoszę, jak pobierają mi krew.

4Przykre doświadczenia — coś, co cię spotkało

Ta sama konstrukcja opisuje coś nieprzyjemnego, czego nie zlecano. Użyj have; w luźnej mowie możliwe jest też get. Po polsku mówimy tu zwykle „ukradli mi”, „zabrali mu”, „odwołali nam”.

I had my phone stolen on the train.
Ukradli mi telefon w pociągu.
He had his licence taken away for speeding.
Zabrali mu prawo jazdy za przekroczenie prędkości.
We had our flight cancelled at the last minute.
W ostatniej chwili odwołali nam lot.
She got her bag snatched outside the station.
Przed dworcem ktoś wyrwał jej torebkę.
potocznie

5Have someone do / get someone to do

Gdy chcesz wymienić osobę, która wykonuje czynność, użyj have + osoba + forma podstawowa (polecenie, często dla kogoś, kto ma to w obowiązkach — polskie „kazać”, „poprosić”) albo get + osoba + to + bezokolicznik (namawianie, załatwianie — polskie „namówić”, „przekonać”). Have someone do jest szczególnie częste w amerykańskim angielskim.

I'll have my assistant send you the details.
Poproszę asystentkę, żeby wysłała ci szczegóły.
have + osoba + bez to
The teacher had the students rewrite their essays.
Nauczycielka kazała uczniom napisać wypracowania jeszcze raz.
Can you get someone to look at my laptop?
Możesz załatwić kogoś, kto zerknie na mój laptop?
I couldn't get the kids to eat their vegetables.
Nie udało mi się namówić dzieci, żeby zjadły warzywa.
get + osoba + to
We got a friend to drive us to the airport.
Poprosiliśmy kolegę, żeby zawiózł nas na lotnisko.

Częste błędy

❌I had my car repair.
✅I had my car repaired.
Potrzebny jest past participle.
❌I'm having cut my hair tomorrow.
✅I'm having my hair cut tomorrow.
Szyk: have + dopełnienie + past participle.
❌I got my brother fix my bike.
✅I got my brother to fix my bike.
get + osoba + to + bezokolicznik.
❌I had the mechanic to check the brakes.
✅I had the mechanic check the brakes.
have + osoba + forma podstawowa (bez to).
❌Have you your eyes tested?
✅Have you had your eyes tested? lub Do you have your eyes tested?
have jest tu czasownikiem głównym: w pytaniach potrzebne są czasowniki posiłkowe.
⚠️I had stolen my wallet.
✅I had my wallet stolen.
Zdanie gramatyczne, ale to past perfect: znaczy, że złodziejem jest mówiący!
⚠️I cut my hair at the hairdresser's.
✅I had my hair cut at the hairdresser's.
Częste w luźnej mowie, ale ściśle biorąc znaczy, że mówiący obciął włosy sam.

Pułapki dla Polaków

1. „Naprawiam samochód”, „zrobiłam paznokcie”. Po polsku czasownik w stronie czynnej opisuje też usługę. Po angielsku to znaczy „robię to sam”. Jeśli pracę wykonuje fachowiec, użyj have / get + rzecz + past participle.

⚠️I'm fixing my car at the garage tomorrow.
✅I'm having my car fixed at the garage tomorrow.
Zdanie poprawne, ale znaczy, że mówiący sam naprawi auto w warsztacie.
⚠️I made my nails for the party.
✅I had my nails done for the party.
Zdanie gramatyczne, ale make znaczy tu „wyprodukować”; paznokcie robi kosmetyczka → had my nails done.

2. „Ukradli mi…” słowo w słowo. Polska konstrukcja „ukradli mi” albo „ktoś mi ukradł” przetłumaczona dosłownie daje steal me. Po angielsku steal nie łączy się z osobą w ten sposób. Użyj I had … stolen albo strony biernej.

❌They stole me the radio from my car.
✅I had the radio stolen from my car.
albo: The radio was stolen from my car.

3. Szyk wyrazów. Polski nie ma konstrukcji typu have + rzecz + past participle, a szyk wyrazów jest w nim dość swobodny, więc łatwo przestawić had i past participle. Po angielsku past participle przed dopełnieniem tworzy past perfect — czyli zupełnie inne znaczenie.

⚠️I had repaired the washing machine before the guests came.
✅I had the washing machine repaired before the guests came.
Zdanie gramatyczne, ale to past perfect: znaczy, że mówiący sam naprawił pralkę.

4. „Kazać komuś coś zrobić” → have someone to do. Po polskim „kazać” stoi bezokolicznik, więc kusi angielskie to. Po have + osoba stoi forma podstawowa bez to; to pojawia się dopiero po get + osoba.

❌I'll have the porter to carry your bags.
✅I'll have the porter carry your bags.
❌She got her husband cook dinner.
✅She got her husband to cook dinner.

Nie myl

I did it czy I had it done — kto wykonał pracę?

I painted the bedroom.
Sama pomalowałam sypialnię.
zrobiłam to sama
I had the bedroom painted.
Zleciłam malowanie sypialni.
zrobił to malarz; po polsku często też „pomalowałam”

had something done (causative) czy had done (past perfect) — szyk zmienia wszystko. Zob. B1-03.

I had my car washed.
Umyłem samochód na myjni.
ktoś umył go dla mnie
I had washed my car.
Umyłem już (wcześniej) samochód.
past perfect: umyłem go sam, zanim coś się stało

get someone to do czy make / let someone do — get = namówić, make = zmusić, let = pozwolić. Zob. B1-18.

I got him to help me.
Namówiłam go, żeby mi pomógł.
I made him help me.
Zmusiłam go, żeby mi pomógł.
nie miał wyboru
I let him help me.
Pozwoliłam mu sobie pomóc.

had something stolen czy got stolen — I had my car stolen (causative: w centrum jestem ja) czy My car got stolen (get-passive: w centrum jest samochód). Get-passive omawiamy w B2-13.

Pisownia i wymowa

  • Akcent pada zwykle na dopełnienie i past participle, a nie na have: I had my HAIR CUT.
  • have jest tu czasownikiem głównym, więc się go nie skraca: I've had my car repaired jest w porządku (pierwsze have to czasownik posiłkowy), ale nie I've my car repaired.
  • Końcówka -ed: /t/ po dźwiękach bezdźwięcznych (fixed /fɪkst/, washed /wɒʃt/ (UK), /wɑːʃt/ (US)), /ɪd/ po t albo d (painted, mended — dodatkowa sylaba) i /d/ po pozostałych dźwięcznych (repaired, cleaned). W /d/ utrzymaj dźwięczność — polski odruch zamienia je na „t”.
  • had /hæd/ kończy się dźwięcznym /d/ — nie „hat”. Samogłoska /æ/ jest otwarta, coś pomiędzy polskim „a” i „e”.
  • Wiele czasowników w tej konstrukcji ma nieregularne past participles: cut, done, made, taken, stolen, sewn. Uwaga na pisownię dyed (farbować) i died (umrzeć): brzmią tak samo, /daɪd/.

Złota zasada

Ktoś robi coś dla ciebie albo coś cię spotyka: have / get + dopełnienie + past participle. Polskie „obcięłam włosy” (u fryzjera) to I had my hair cut, a „ukradli mi telefon” to I had my phone stolen. Żeby wymienić osobę: have someone do („kazać”), get someone to do („namówić”).

Ćwiczenia

A. Forma

Ułóż zdania z konstrukcją sprawczą, używając słów z nawiasów, albo przekształć zdanie.

  1. My laptop is broken. I need to (have / it / repair).
  2. She (have / her hair / dye) red last week.
  3. We (get / the roof / fix) at the moment.
  4. I (have / my passport / steal) while I was on holiday.
  5. Przekształć, używając konstrukcji sprawczej: A mechanic is servicing my car.
  6. Przekształć, używając get: A photographer will take our wedding photos.

B. Znaczenie

Wybierz poprawną odpowiedź albo odpowiedz na pytanie.

  1. Wybierz poprawną odpowiedź: I'll get my sister … me move.
  2. Wybierz poprawną odpowiedź: The manager had his assistant … the flights.
  3. „I had my suit cleaned.” Kto wykonał pracę? …
  4. „I had cleaned my suit.” Kto wykonał pracę? …
  5. Które zdanie opisuje przykre doświadczenie?

C. Znajdź błąd

Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.

  1. When did you last have your eyes test?
  2. I got the plumber come on Sunday.
  3. We're having our garden redesigned this summer.
  4. I had stolen my bike last week, so now I walk to work.

D. W kontekście

Uzupełnij rozmowę jednym słowem albo czasownikiem z nawiasu w odpowiedniej formie.

Getting ready to sell the flat
Kim: Are you still selling your flat?
Raj: Yes, but first I'm 16 the walls 17 (paint). They're in a terrible state.
Kim: Are you doing it yourself?
Raj: No way! I'm having a professional 18 (do) it. And I've already 19 the windows replaced.
Kim: What about the photos for the website?
Raj: I'm going to get my cousin 20 (take) them — she's a photographer.
Kim: Good idea. When I sold my last flat, I 21 my car broken into on the day of the viewing. Terrible luck!

E. Twoja kolej

Napisz po angielsku o swoich sprawach.

  1. Napisz o dwóch rzeczach, które regularnie zlecasz fachowcom.
  2. Napisz, kogo chcesz namówić do zrobienia czegoś dla ciebie. Użyj get someone to do.

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z poprzednich lekcji.

  1. B1-18 Want him to, make him do, let him do: czasownik + osoba + bezokolicznik
    My parents never let me (stay) out after ten.
  2. B1-11 Strona bierna we wszystkich czasach i z czasownikami modalnymi (is being done, has been done, must be done)
    The bridge (repair) at the moment, so it's closed.
  3. B2-10 Participle clauses: imiesłowowy równoważnik zdania po angielsku (feeling tired, having finished)
    (finish) his homework, he went out to play.
  4. B2-07 Need, needn't have, be supposed to: „nie musiałem”, „niepotrzebnie” i „miałem” po angielsku
    We (need / not / buy) any bread — there was plenty in the cupboard, so we didn't.
Odpowiedzi

A. Forma

  1. have it repaired
  2. had her hair dyed
  3. are getting the roof fixed / 're getting the roof fixed
  4. had my passport stolen
  5. I'm having my car serviced. / I'm getting my car serviced.
  6. We'll get our wedding photos taken. / We're going to get our wedding photos taken.

B. Znaczenie

  1. to help
  2. book
  3. someone else
  4. I did
  5. We had our windows broken.

C. Znajdź błąd

  1. When did you last have your eyes tested?
  2. I got the plumber to come on Sunday. / I had the plumber come on Sunday.
  3. ✓ We're having our garden redesigned this summer.
  4. I had my bike stolen last week, so now I walk to work. / My bike was stolen last week, so now I walk to work.

D. W kontekście

  1. having / getting
  2. painted
  3. do
  4. had / got / gotten
  5. to take
  6. had / got

E. Twoja kolej

  1. I have my hair cut every two months, and I get my car serviced once a year.
  2. I want to get my brother to help me paint my room this weekend.

F. Powtórka mieszana

  1. stay
  2. is being repaired
  3. Having finished / After finishing
  4. didn't need to buy / did not need to buy
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play