Strona bierna dla zaawansowanych: to be done, being done i get done
More Passives: Being Done, To Be Done, Get Done
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji użyjesz strony biernej po czasownikach, po których stoi bezokolicznik z to albo forma -ing (want to be promoted, hate being told), utworzysz stronę bierną od czasowników z dwoma dopełnieniami i od czasowników z przyimkiem, użyjesz potocznego get-passive i zrozumiesz zdania typu needs cleaning.
Główna idea
Stronę bierną (passive) znasz już we wszystkich czasach: is done, was done, has been done (B1-11). Ale duża część angielskiej gramatyki dzieje się po innych czasownikach: I want to…, I hate …ing. Co wtedy, gdy to, czego chcesz albo czego nie znosisz, przytrafia się tobie, a nie jest czymś, co robisz?
Wtedy strona bierna po prostu wchodzi w to miejsce. Zasada się nie zmienia: be + past participle. Zmienia się tylko kształt be, żeby pasował do miejsca: to be + past participle po czasownikach z bezokolicznikiem z to oraz being + past participle po czasownikach z formą -ing i po przyimkach.
Pamiętasz przejściówkę do gniazdka z B1-11? Past participle to ładowarka: nigdy się nie zmienia. Teraz przejściówka — be — dopasowuje się nie tylko do nowych czasów, ale i do nowych „gniazdek”. I want to promote → I want to be promoted. I hate telling → I hate being told.
Angielski ma też drugi, bardziej potoczny czasownik posiłkowy strony biernej: get. She got promoted brzmi bardziej jak wydarzenie — zmiana, często nagła albo niespodziewana — niż She was promoted.
Polski a angielski
Po polsku też można powiedzieć „chcę być zaproszona” albo „chcę zostać wybrany”, ale bardzo często wybieramy inną drogę: „chcę, żeby mnie zaprosili”, „nie znoszę, kiedy ktoś mi mówi, co mam robić”. Polski ma formę „bycie traktowanym”, ale brzmi ona książkowo. Angielski w takich miejscach naturalnie używa to be done i being done. Druga różnica: w polskiej stronie biernej podmiotem może zostać tylko to, co w stronie czynnej jest w bierniku („Prezent został mi dany” — i to brzmi sztucznie). Dlatego mówimy „Dostałam prezent” albo „Dano mi prezent”. Po angielsku podmiotem bardzo często zostaje osoba: I was given a present. Trzecia: od czasowników typu „opiekować się”, „śmiać się z” polski nie tworzy strony biernej — używa formy z „się” albo 3. osoby liczby mnogiej. Angielski tworzy ją bez problemu i zostawia przyimek na końcu.
| Polski | Angielski | Uwaga |
|---|---|---|
| Mam nadzieję, że wybiorą mnie do drużyny. | I'm hoping to be chosen for the team. | po czasowniku z to → to be + past participle |
| Nie znoszę, kiedy ktoś mi mówi, co mam robić. | I hate being told what to do. | po czasowniku z -ing → being + past participle |
| Dostałam laptopa pierwszego dnia. | I was given a laptop on my first day. | osoba jako podmiot |
| Zaproponowano jej miejsce na studiach. | She's been offered a place at university. | brak podmiotu po polsku → she po angielsku |
| Dzieckiem opiekuje się babcia. | The baby is being looked after by her grandmother. | przyimek zostaje przy czasowniku |
| Szyby trzeba umyć. | The windows need cleaning. | need + -ing = trzeba to zrobić |
| Został zwolniony. / Wyleciał z pracy. | He got fired. / He was fired. | zostać → be albo get, nigdy become |
Budowa
Bezokolicznik bierny i bierna forma -ing
| Miejsce | Strona czynna | Strona bierna |
|---|---|---|
| czasownik + bezokolicznik z to | I want to invite them. | I want to be invited. |
| need + bezokolicznik z to | We need to check the data. | The data needs to be checked. |
| czasownik + -ing | I hate telling people what to do. | I hate being told what to do. |
| przyimek + -ing | She's afraid of forgetting them. | She's afraid of being forgotten. |
| przeczenie | — | I'd prefer not to be disturbed. / He's used to not being noticed. |
Istnieją też formy perfect: to have been done (The painting is thought to have been stolen) omawiamy w B2-12, a having been done (Having been warned, we…) w C1-07.
Czasowniki z dwoma dopełnieniami (give, send, offer, show, tell, teach, lend, pay, promise, award) — strona czynna jest w A2-15
| Strona czynna | Strona bierna — osoba jako podmiot (częściej) | Strona bierna — rzecz jako podmiot |
|---|---|---|
| They gave me a present. | I was given a present. | A present was given to me. |
| The bank offered her a loan. | She was offered a loan. | A loan was offered to her. |
Czasowniki z przyimkiem — przyimek stoi zaraz po czasowniku
| Strona czynna | Strona bierna |
|---|---|
| Someone is looking after the baby. | The baby is being looked after. |
| Nobody has dealt with the complaint. | The complaint hasn't been dealt with. |
| People laughed at him. | He was laughed at. |
Get-passive
| Czas | Przykład |
|---|---|
| past simple | She got hired last week. |
| present perfect | Our flight has got cancelled. (UK) / Our flight has gotten cancelled. (US) |
| przyszłość | You'll get hurt. |
| po bezokoliczniku z to | I don't want to get caught in the rain. |
| pytanie / przeczenie | Did he get paid? He didn't get invited. |
Need + -ing (znaczenie bierne)
| Forma | Znaczenie |
|---|---|
| The car needs washing. | = The car needs to be washed. |
Użycie
1Bezokolicznik bierny — to be + past participle
Po czasownikach, przymiotnikach i rzeczownikach, po których stoi bezokolicznik z to, użyj to be done, gdy podmiot jest odbiorcą czynności.
2Bierna forma -ing — being + past participle
Po czasownikach, po których stoi forma -ing (B1-17), i po przyimkach (B1-19) użyj being done.
Niektóre czasowniki, np. like, love, hate i can't stand, łączą się z oboma wzorcami: She can't stand being interrupted / She can't stand to be interrupted.
3Czasowniki z dwoma dopełnieniami
Czasowniki takie jak give, send, offer, show, tell i pay mają dopełnienie osobowe i rzeczowe. Każde z nich może zostać podmiotem, ale angielski zwykle wybiera osobę, bo to ona jest zwykle tematem zdania. Gdy podmiotem jest rzecz, osobę wprowadzasz przez to.
4Czasowniki z przyimkiem w stronie biernej
Gdy czasownik wymaga przyimka (look after, deal with, talk about, rely on), przyimek zostaje zaraz po past participle — nawet na końcu zdania.
5Get-passive
Używaj get + past participle w swobodnej mowie i w nieformalnych tekstach, zwłaszcza gdy mowa o zmianie albo o niespodziewanych lub niechcianych wydarzeniach (get hurt, get stuck, get lost, get fired), a także o tym, co spotyka kogoś w wyniku jego działań (get promoted, get paid). Get skupia się na wydarzeniu, a nie na stanie. W formalnych tekstach wybieraj be.
6Need + -ing w znaczeniu biernym
Po need forma -ing może mieć znaczenie bierne: needs cleaning = needs to be cleaned. Tak mówi się w brytyjskim i w amerykańskim angielskim; Amerykanie bardzo często mówią też needs to be cleaned. W niektórych regionach (np. w Szkocji i w części USA) słychać needs cleaned, ale to nie jest forma standardowa. Want + -ing w tym samym znaczeniu (The car wants washing) jest potoczne i tylko brytyjskie. Need + -ing i need + to powtórzymy w B2-16.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. Forma czynna zamiast biernej po czasowniku. Polskie „nie lubię, kiedy ktoś mnie krytykuje” łatwo skrócić do „I don't like criticising” — i wychodzi forma czynna. Po angielsku criticising znaczy, że to ty krytykujesz innych. Jeśli czynność spotyka ciebie, potrzebne jest being + past participle.
2. Zdanie bez podmiotu: „Dano nam…”, „Zaproponowano mi…”. Polska konstrukcja na -no/-to nie ma podmiotu. Po angielsku podmiot jest obowiązkowy, a najczęściej zostaje nim osoba.
3. Zgubiony przyimek. Po polsku przyimek zawsze stoi przed rzeczownikiem („polegać na nim”), a „zajmować się” nie ma go wcale; strony biernej od takich czasowników zwykle nie tworzymy. W angielskiej stronie biernej przyimek musi zostać przy czasowniku, nawet jeśli ląduje na samym końcu.
4. „Został zwolniony” → became fired. Polskie zostać w stronie biernej to po angielsku be albo potoczne get — nigdy become.
Nie myl
get-passive i get something done — W konstrukcji sprawczej (causative) między get a past participle stoi dopełnienie: ktoś inny robi coś z twoją rzeczą (B2-11). W get-passive nie ma dopełnienia w środku: to podmiot jest odbiorcą czynności.
being done i been done — being to forma -ing (czynność w toku albo po czasownikach i przyimkach); been to past participle od be, używany po have. Zob. B1-11.
needs doing i needs to do — Przy needs + -ing podmiot jest odbiorcą czynności. Przy needs to do podmiot sam ją wykonuje.
Pisownia i wymowa
- to be w mowie ma zwykle formę słabą: /tə bi/, z krótką, niewyraźną samogłoską w to. W szybkiej, swobodnej mowie want to be często brzmi jak wanna be, ale w standardowym tekście nigdy się tak nie pisze. Polski nie redukuje samogłosek, więc warto osłuchać się z tym rytmem.
- being ma dwie sylaby: /ˈbiːɪŋ/. Nie skracaj go do jednej. Na końcu jest tylko /ŋ/ — tylna część języka dotyka podniebienia, a powietrze wychodzi nosem. Nie dodawaj na końcu „k” ani „g”.
- been to /biːn/ albo słabe /bɪn/ (UK), zwykle /bɪn/ (US).
- Present perfect z get: has got cancelled (UK), has gotten cancelled (US).
- Końcówka -ed łatwo ginie przed spółgłoską: to be asked for /tə bi ˈɑːskt fə/ (UK), /tə bi ˈæskt fər/ (US). W starannej mowie wymawiaj wyraźnie /t/. Pamiętaj też o trzech wymowach -ed: /t/ w asked, /d/ w cleaned, /ɪd/ w invited i promoted.
Złota zasada
Strona bierna to w każdym miejscu be + past participle — zmieniasz tylko kształt be: to be done po czasownikach z bezokolicznikiem z to, being done po czasownikach z formą -ing i po przyimkach. Get done używasz w swobodnej mowie, gdy mówisz o wydarzeniu albo zmianie. A polskie „dostałam”, „dano mi”, „zaproponowano mi” to po angielsku często I was given / I was offered.
Ćwiczenia
A. Forma
Wstaw czasownik z nawiasu w stronie biernej albo przekształć zdanie zgodnie z poleceniem.
-
I'd love (invite) to the wedding.
-
She can't stand (interrupt).
-
Przekształć zdanie: They offered him a new contract. (Zacznij od He)
-
Przekształć zdanie: Someone is taking care of the dog. (Użyj look after)
-
Przekształć zdanie: The company sent us the tickets. (Zacznij od We)
-
Przepisz zdanie z get: She was promoted last month.
B. Znaczenie
Wybierz odpowiedź, która pasuje do znaczenia.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: The kitchen needs ….
-
Wybierz poprawną odpowiedź: I'm afraid of … forgotten.
-
Oba zdania są poprawne. Które jest bardziej potoczne?
-
"The report needs checking." Kto wykonuje czynność? …
-
Wybierz poprawną odpowiedź: The road … repaired, so it's closed today.
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
The complaint was dealt quickly.
-
He was got arrested last night.
-
I was explained the rules.
-
I don't like being photographed.
D. W kontekście
Wstaw czasowniki z nawiasów w odpowiedniej formie albo brakujący wyraz.
Ola: How's the new job?
Tom: Great! On my first day I 16 (give) a laptop and a phone. And I've already 17 (invite) to the team dinner.
Ola: Nice! Is your boss OK?
Tom: Yes, but she hates 18 (interrupt) in meetings — I learned that fast!
Ola: Ha! And your car? It 19 (need / fix) last month.
Tom: It still does. And yesterday I 20 (get / stuck) in traffic for an hour because of it.
Ola: You need to have it looked 21 soon.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku o sobie i swoim domu.
-
Napisz, co lubisz albo czego nie znosisz, kiedy spotyka to ciebie. Użyj being + past participle.
-
Napisz, co w twoim domu wymaga zrobienia. Użyj needs + -ing.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
B1-11 Strona bierna we wszystkich czasach i z czasownikami modalnymi (is being done, has been done, must be done) A new hospital (build) next year.
-
A2-15 Give me the book czy give it to me? Czasowniki z dwoma dopełnieniami Can you explain ___ ? …
-
B2-12 It is said that… i he is said to…: „mówi się, że”, „podobno” i „uważa się” po angielsku The thieves are believed (escape) by boat last week.
-
B2-11 Have something done (causative): „obciąć włosy u fryzjera” i „ukradli mi telefon” po angielsku I need to (have / my car / service).
Odpowiedzi
A. Forma
- to be invited
- being interrupted / to be interrupted
- He was offered a new contract.
- The dog is being looked after.
- We were sent the tickets.
- She got promoted last month.
B. Znaczenie
- cleaning
- being
- We got caught in the rain.
- someone else
- is being
C. Znajdź błąd
- The complaint was dealt with quickly.
- He got arrested last night. / He was arrested last night.
- The rules were explained to me.
- ✓ I don't like being photographed.
D. W kontekście
- was given / got given
- been invited / got invited / gotten invited
- being interrupted / to be interrupted
- needed fixing / needed to be fixed
- got stuck
- at / over
E. Twoja kolej
- I love being surprised, but I hate being kept waiting.
- My bike needs fixing, and the kitchen walls need painting.
F. Powtórka mieszana
- will be built / is going to be built
- it to me
- to have escaped
- have my car serviced
