SlowingoGramatika
B2 12 / 30

Have Something Done sa Ingles: Ang Causative at ang Magpa- ng Filipino

Have Something Done: Causatives

Sa pahinang ito
  1. Layunin
  2. Ang Pangunahing Ideya
  3. Filipino at Ingles
  4. Anyo
  5. Gamit
  6. Karaniwang Mali
  7. Mga Bitag para sa mga Pilipino
  8. Huwag Ipagkamali
  9. Baybay at Bigkas
  10. Gintong Tuntunin
  11. Mga Pagsasanay

Layunin

Pagkatapos ng araling ito, kaya mo nang sabihin na ipinagawa mo sa iba ang isang bagay (I had my hair cut), gamitin ang have at get sa anumang tense, magkuwento tungkol sa masasamang karanasan (I had my phone stolen), at sabihin na nakiusap ka o napapayag mo ang isang tao na gawin ang isang bagay (have someone do / get someone to do).

Ang Pangunahing Ideya

Paghambingin ang I cut my hair at I had my hair cut. Sa una, ikaw ang may hawak ng gunting. Sa pangalawa, nakaupo ka sa upuan ng barbero habang iba ang gumagawa. Pareho ang resulta — mas maikling buhok — pero magkaiba ang gumawa ng kilos.

Ang causative ay para sa mga kilos na ginagawa ng iba para sa iyo, kadalasan dahil ipinagawa o binayaran mo: pagkukumpuni, serbisyo, delivery. Inilalagay ng istruktura sa gitna ang bagay, at kasunod nito ang kilos: have + ang bagay + ang ginawa rito. Tulad ng passive (B1-11), karaniwang hindi nito binabanggit kung sino ang gumawa: halata na (mekaniko, dentista) o hindi mahalaga.

Puwede ring ilarawan ng parehong istruktura ang mga bagay na nangyari sa iyo nang hindi mo ginusto: I had my bike stolen. Dito, hindi ibig sabihin ng have na ipinagawa mo ito. Ang ibig sabihin, naranasan mo ito.

Filipino at Ingles

Magandang balita: may causative din tayo sa Filipino, at napakakaraniwan nito — ang panlaping pa-: nagpagupit, magpapaayos, ipinalinis, napakain. Pero sa Filipino, nasa pandiwa mismo ang "ipinagawa"; sa Ingles, kailangan ng hiwalay na pandiwang have o get, saka ang bagay, saka ang past participle. Para sa masamang karanasan, nanakawan* ako* ang sinasabi natin; sa Ingles, I had my … stolen. Mag-ingat din: ang iisang pa- ay puwedeng have / get someone to do (nakiusap o napapayag), make (pinilit) o let (pinayagan) sa Ingles.

FilipinoInglesPansinin
Nagpagupit ako.I had my hair cut.nagpa- → had + bagay + past participle
Kailangan kong ipapalit ang screen ng cellphone ko.I need to get my phone screen replaced.impormal → get
Pinatingnan namin ang boiler bago mag-taglamig.We had the boiler serviced before the winter.serbisyo
Nanakawan ako ng cellphone sa tren.I had my phone stolen on the train.masamang karanasan
Uutusan ko ang assistant ko na ipadala sa iyo ang mga detalye.I'll have my assistant send you the details.have + tao + base form
Hindi ko napakain ng gulay ang mga bata.I couldn't get the kids to eat their vegetables.get + tao + to-infinitive

Anyo

have / get + object + past participle

Simunohave / getObjectPast participle
Ihadmy haircutyesterday.
Sheis gettingher carrepaired.
We're going to havethe kitchenpainted.

Sa iba't ibang tense — ang have / get lang ang nagbabago

TenseHalimbawa
present simpleI have my teeth checked every six months.
present continuousWe're having the windows cleaned today.
past simpleShe had her bag repaired.
present perfectHave you had your eyes tested recently?
future (will)I'll get it fixed tomorrow.
going toThey're going to have solar panels installed.
modalYou should get that tooth looked at.
-ing formI hate having my photo taken.

Negatibo at tanong — pangunahing pandiwa ang have dito, kaya gamitin ang do / does / did:

  • I didn't have my hair cut. I cut it myself.
  • Where do you have your car serviced?

have someone do / get someone to do

PatternKahuluganHalimbawa
have + tao + base formutusan o pakiusapan ang isang tao (kadalasan trabaho niya ito)I'll have the receptionist call you a taxi.
get + tao + to-infinitivemapapayag o maisaayosI finally got my son to tidy his room.

Gamit

1Have Something Done — Mga Serbisyo

Gamitin ang have + object + past participle kapag nagpagawa ka sa isang propesyonal. Ito ang karaniwang katumbas ng magpa-.

I'm having my hair cut on Friday.
Magpapagupit ako sa Biyernes.
nakaplano: present continuous
We had the boiler serviced before the winter.
Pinatingnan namin ang boiler bago mag-taglamig.
pina- → had … serviced
How often do you have your car washed?
Gaano ka kadalas nagpapahugas ng kotse?
nakagawian: present simple + do
She's just had her nails done for the wedding.
Kapapa-manicure lang niya para sa kasal.
You should have that mole checked by a doctor.
Dapat ipatingin mo sa doktor ang nunal na iyan.
by + tao: kapag may idinadagdag na impormasyon

2Get Something Done — Impormal, at May Pagsisikap

Pareho ang kahulugan ng get + object + past participle, pero mas impormal ito at napakakaraniwan sa pagsasalita. Puwede itong magpahiwatig ng pagsisikap, o na sa wakas ay nagawa mo rin. Ginagamit din ito kapag ikaw mismo ang gumagawa: ang ibig sabihin ay "tapusin".

I need to get my phone screen replaced.
Kailangan kong ipapalit ang screen ng cellphone ko.
Where did you get your glasses made?
Saan ka nagpagawa ng salamin mo?
We finally got the washing machine fixed after three weeks.
Sa wakas, naipaayos din namin ang washing machine pagkatapos ng tatlong linggo.
naipa-: nagawa rin
I'll get the report finished by Monday.
Tatapusin ko ang report bago mag-Lunes.
ako mismo ang gagawa: get = tapusin

3Sa Lahat ng Tense at Anyo

Gumagana ang causative sa bawat tense, pagkatapos ng modal, at sa -ing form. Ang have / get lang ang nagbabago; hindi nagbabago ang past participle.

They're having a new kitchen fitted at the moment.
Nagpapakabit sila ng bagong kusina ngayon.
I've never had my ears pierced.
Hindi pa ako nagpabutas ng tainga kahit kailan.
Present Perfect: have had
We're going to get the house painted next spring.
Magpapapintura kami ng bahay sa susunod na tagsibol.
She was having her portrait painted when the fire alarm went off.
Nagpapapinta siya ng larawan niya nang tumunog ang fire alarm.
Past Continuous
I can't stand having my blood taken.
Ayaw na ayaw kong kinukunan ako ng dugo.
-ing form pagkatapos ng can't stand

4Masasamang Karanasan — Mga Ginawa sa Iyo

Inilalarawan din ng parehong istruktura ang isang hindi magandang nangyari sa iyo na hindi mo ipinagawa. Gamitin ang have; puwede rin ang get sa impormal na pagsasalita. Ito ang nanakawan, naagawan natin.

I had my phone stolen on the train.
Nanakawan ako ng cellphone sa tren.
hindi ko ito ipinagawa; nangyari lang sa akin
He had his licence taken away for speeding.
Kinuha ang lisensiya niya dahil sa sobrang bilis ng pagmamaneho.
We had our flight cancelled at the last minute.
Na-cancel ang flight namin sa huling minuto.
She got her bag snatched outside the station.
Naagawan siya ng bag sa labas ng istasyon.
impormal

5Have Someone Do / Get Someone To Do

Para banggitin ang tao na gumagawa ng kilos, gamitin ang have + tao + base form (utos o pakiusap, kadalasan sa taong trabaho ito) o get + tao + to-infinitive (napapayag o naisaayos). Lalo nang karaniwan ang have someone do sa American English.

I'll have my assistant send you the details.
Uutusan ko ang assistant ko na ipadala sa iyo ang mga detalye.
have + tao + base form, walang to
The teacher had the students rewrite their essays.
Pinasulat ulit ng teacher sa mga estudyante ang mga essay nila.
Can you get someone to look at my laptop?
Puwede mo bang ipatingin sa iba ang laptop ko?
get + tao + to-infinitive
I couldn't get the kids to eat their vegetables.
Hindi ko napakain ng gulay ang mga bata.
napa-: napapayag
We got a friend to drive us to the airport.
Nagpahatid kami sa isang kaibigan papuntang airport.

Karaniwang Mali

❌I had my car repair.
✅I had my car repaired.
Gamitin ang past participle.
❌I'm having cut my hair tomorrow.
✅I'm having my hair cut tomorrow.
Ayos ng salita: have + object + past participle.
❌I got my brother fix my bike.
✅I got my brother to fix my bike.
get + tao + to-infinitive.
❌I had the mechanic to check the brakes.
✅I had the mechanic check the brakes.
have + tao + base form (walang to).
❌Have you your eyes tested?
✅Have you had your eyes tested? o Do you have your eyes tested?
Pangunahing pandiwa ang have: gumamit ng pantulong na pandiwa sa tanong.
⚠️I had stolen my wallet.
✅I had my wallet stolen.
Tama ang gramatika, pero Past Perfect ito: ang ibig sabihin, ikaw ang magnanakaw!
⚠️I cut my hair at the hairdresser's.
✅I had my hair cut at the hairdresser's.
Karaniwan sa kaswal na usapan, pero sa mahigpit na kahulugan, ikaw mismo ang gumawa.

Mga Bitag para sa mga Pilipino

1. Magpapaayos → I will repair. Dahil isang salita lang ang magpapaayos, madalas nating sabihin ang I will repair my laptop kahit sa technician natin ito dadalhin. Naiintindihan ito, pero ang ibig sabihin sa Ingles ay ikaw mismo ang mag-aayos. Para sa serbisyo, have / get + object + past participle.

⚠️(Dadalhin mo ito sa repair shop.) I'm going to repair my phone at the mall later.
✅I'm going to have my phone repaired at the mall later. o I'm going to get my phone repaired at the mall later.
Tama ang gramatika, pero ang ibig sabihin ay ikaw mismo ang mag-aayos.

2. Nawawalang -ed sa past participle. Sa Nagpalinis kami ng aircon, walang katumbas ang -ed, at madalas din itong mawala sa mabilis na pagsasalita. Pero kailangan ng causative ang past participle.

❌We had our aircon clean last week.
✅We had our aircon cleaned last week.
have + object + past participle (cleaned).

3. Nanakawan ako → I was stolen. Sa Filipino, ako ang nasa gitna ng nanakawan ako. Kapag isinalin nang diretso, lumalabas ang I was stolen … — na ang ibig sabihin ay ikaw ang ninakaw! Ang ninakaw ay ang bagay: I had my … stolen, o My … was stolen.

❌I was stolen my wallet at the terminal.
✅I had my wallet stolen at the terminal. o My wallet was stolen at the terminal.
Ang wallet ang ninakaw, hindi ikaw.

4. Iisang pa- para sa have, make at let. Sa Pinaghintay ko ang driver, hindi malinaw kung nakiusap ka o pinilit mo siya. Sa Ingles, magkaiba ang mga ito: have / get = nakiusap o naisaayos, make = pinilit, let = pinayagan (B1-18).

⚠️(Magalang kang nakiusap, at pumayag siya.) I made the driver wait for me at the gate.
✅I had the driver wait for me at the gate. o I got the driver to wait for me at the gate.
Tama ang gramatika, pero ang made ay nangangahulugang pinilit mo siya.

Huwag Ipagkamali

I did it at I had it done — sino ang gumawa ng trabaho?

I painted the bedroom.
Pininturahan ko ang kuwarto.
ako mismo ang gumawa
I had the bedroom painted.
Ipinapintura ko ang kuwarto.
may pintor na gumawa: ipa- → had … painted

had something done (causative) at had done (Past Perfect) — binabago ng ayos ng salita ang lahat. Tingnan ang B1-03.

I had my car washed.
Nagpahugas ako ng kotse.
may naghugas para sa akin
I had washed my car.
Nahugasan ko na ang kotse ko noon.
Past Perfect: ako ang naghugas, bago may nangyari pang iba

get someone to do at make / let someone do — get = napapayag, make = pinilit, let = pinayagan. Sa Filipino, pa- ang lahat ng ito, kaya piliin ang tamang pandiwa. Tingnan ang B1-18.

I got him to help me.
Napapayag ko siyang tulungan ako.
napapayag
I made him help me.
Pinilit ko siyang tulungan ako.
wala siyang nagawa
I let him help me.
Hinayaan ko siyang tulungan ako.
pinayagan ko

had something stolen at got stolen — I had my car stolen (causative: nasa akin ang pokus) at My car got stolen (get-passive: nasa kotse ang pokus). Itinuturo ang get-passive sa B2-13.

Baybay at Bigkas

  • Karaniwang nasa object at sa past participle ang diin, hindi sa have: I had my HAIR CUT.
  • Pangunahing pandiwa ang have dito, kaya hindi ito pinaiikli: tama ang I've had my car repaired (pantulong na pandiwa ang unang have), pero hindi ang I've my car repaired.
  • Ang dulong -ed: /t/ pagkatapos ng mga tunog na walang boses (fixed /fɪkst/, washed /wɒʃt/ (UK), /wɑːʃt/ (US)), /ɪd/ pagkatapos ng t o d (painted, mended — may dagdag na pantig), at /d/ pagkatapos ng iba pang tunog na may boses (repaired, cleaned). Huwag itong kalimutan, at huwag din itong gawing hiwalay na pantig kapag hindi kailangan: iwasan ang "fik-sed".
  • Maraming pandiwang ginagamit sa causative ang may irregular na participle: cut, done, made, taken, stolen, sewn. Pansinin ang baybay ng dyed (kulay) at died (namatay): pareho ang tunog, /daɪd/.

Gintong Tuntunin

May ibang gumawa para sa iyo, o may nangyari sa iyo: have / get + object + past participle. Para banggitin ang tao: have someone do, get someone to do. Ang magpa- ng Filipino ay hindi isang salita sa Ingles: kailangan ng have o get, ng bagay, at ng past participle.

Mga Pagsasanay

A. Anyo

Gamitin ang mga salita sa panaklong, o isulat muli ang pangungusap.

  1. My laptop is broken. I need to (have / it / repair).
  2. She (have / her hair / dye) red last week.
  3. We (get / the roof / fix) at the moment.
  4. I (have / my passport / steal) while I was on holiday.
  5. Isulat muli gamit ang causative: A mechanic is servicing my car.
  6. Isulat muli gamit ang get: A photographer will take our wedding photos.

B. Kahulugan

Piliin o isulat ang sagot na tugma sa kahulugan.

  1. Piliin ang tamang sagot: I'll get my sister … me move.
  2. Piliin ang tamang sagot: The manager had his assistant … the flights.
  3. "I had my suit cleaned." Sino ang gumawa ng trabaho? …
  4. "I had cleaned my suit." Sino ang gumawa ng trabaho? …
  5. Aling pangungusap ang naglalarawan ng masamang karanasan?

C. Hanapin ang Mali

Itama ang mali. Kung tama na ang pangungusap, isulat ang correct.

  1. When did you last have your eyes test?
  2. I got the plumber come on Sunday.
  3. We're having our garden redesigned this summer.
  4. I had stolen my bike last week, so now I walk to work.

D. Sa Konteksto

Basahin ang usapan. Isulat ang nawawalang salita, o ang tamang anyo ng pandiwa sa panaklong.

Getting ready to sell the flat
Kim: Are you still selling your flat?
Raj: Yes, but first I'm 16 the walls 17 (paint). They're in a terrible state.
Kim: Are you doing it yourself?
Raj: No way! I'm having a professional 18 (do) it. And I've already 19 the windows replaced.
Kim: What about the photos for the website?
Raj: I'm going to get my cousin 20 (take) them — she's a photographer.
Kim: Good idea. When I sold my last flat, I 21 my car broken into on the day of the viewing. Terrible luck!

E. Ikaw Naman

Isulat sa Ingles ang tungkol sa sarili mo.

  1. Sumulat tungkol sa dalawang bagay na regular mong ipinagagawa sa isang propesyonal.
  2. Sumulat tungkol sa isang bagay na gusto mong ipagawa sa isang tao, gamit ang get someone to do.

F. Halo-halong Balik-aral

Balikan ang mga naunang aralin.

  1. B1-18 Want Him To, Make Him Do, Let Him Do: Pandiwa + Tao + To o Base Form sa Ingles
    My parents never let me (stay) out after ten.
  2. B1-11 Passive Voice sa Lahat ng Tense at may Modal: is being done, has been done, must be done
    The bridge (repair) at the moment, so it's closed.
  3. B2-10 Participle Clauses sa Ingles: Feeling Tired, After Leaving, Having Finished
    (finish) his homework, he went out to play.
  4. B2-07 Need, Needn't Have at Be Supposed To sa Ingles: Kailangan, Hindi Kailangan at Dapat Sana
    We (need / not / buy) any bread — there was plenty in the cupboard, so we didn't.
Mga sagot

A. Anyo

  1. have it repaired
  2. had her hair dyed
  3. are getting the roof fixed / 're getting the roof fixed
  4. had my passport stolen
  5. I'm having my car serviced. / I'm getting my car serviced.
  6. We'll get our wedding photos taken. / We're going to get our wedding photos taken.

B. Kahulugan

  1. to help
  2. book
  3. someone else
  4. I did
  5. We had our windows broken.

C. Hanapin ang Mali

  1. When did you last have your eyes tested?
  2. I got the plumber to come on Sunday. / I had the plumber come on Sunday.
  3. ✓ We're having our garden redesigned this summer.
  4. I had my bike stolen last week, so now I walk to work. / My bike was stolen last week, so now I walk to work.

D. Sa Konteksto

  1. having / getting
  2. painted
  3. do
  4. had / got / gotten
  5. to take
  6. had / got

E. Ikaw Naman

  1. I have my hair cut every two months, and I get my car serviced once a year.
  2. I want to get my brother to help me paint my room this weekend.

F. Halo-halong Balik-aral

  1. stay
  2. is being repaired
  3. Having finished / After finishing
  4. didn't need to buy / did not need to buy
App para sa AndroidMatuto Kahit Saan Google Play