Have Something Done. «կտրել տվեցի» անգլերենով՝ պատճառական կառույցներ
Have Something Done: Causatives
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք ասել, որ կազմակերպում եք, որ ուրիշը ձեզ համար ինչ-որ բան անի (I had my hair cut), օգտագործել have-ը և get-ը ցանկացած ժամանակաձևում, խոսել տհաճ դեպքերի մասին (I had my phone stolen) և ասել, որ խնդրում կամ համոզում եք մեկին ինչ-որ բան անել (have someone do / get someone to do)։
Հիմնական գաղափար
Համեմատեք I cut my hair և I had my hair cut։ Առաջինում մկրատը ձեր ձեռքին է։ Երկրորդում նստած եք վարսավիրի աթոռին, իսկ գործն ուրիշն է անում։ Արդյունքը նույնն է՝ կարճ մազեր, բայց գործողությունն անողը տարբեր է։
Պատճառական կառույցը (causative) այն գործողությունների համար է, որոնք ուրիշը անում է ձեզ համար, սովորաբար որովհետև դուք եք կազմակերպել կամ վճարել՝ նորոգում, ծառայություններ, առաքում։ Կառույցը կենտրոնում դնում է իրը, իսկ գործողությունը՝ դրանից հետո. have + իրը + այն, ինչ արվել է դրա հետ։ Ինչպես կրավորական սեռը (B1-11), այն սովորաբար չի ասում, թե ով է կատարել աշխատանքը. դա ակնհայտ է (մեխանիկ, ատամնաբույժ) կամ կարևոր չէ։
Նույն կառույցը կարող է նկարագրել նաև այն, ինչ պատահում է ձեզ հետ առանց ձեր ցանկության. I had my bike stolen. Այստեղ have-ը չի նշանակում, որ դուք եք կազմակերպել։ Այն նշանակում է, որ դա ձեզ հետ է պատահել։
Հայերեն և անգլերեն
Հայերենն ունի համարժեք կառույց՝ «կտրել տվեցի», «մեքենաս նորոգել տվեցի», «ատամս լցնել տվեցի»։ Բայց առօրյա խոսքում շատ հաճախ պարզապես ասում ենք «Մազերս կտրեցի», «Մեքենաս սարքեցի», «Ատամս լցրի», թեև գործը վարսավիրը, մեխանիկը կամ ատամնաբույժն է արել։ Անգլերենում I cut my hair նշանակում է, որ ինքներդ եք կտրել։ Ուրիշի արածի համար՝ have / get + իրը + past participle։
Երկրորդ. հայերենում բառակարգն ազատ է («Մեքենաս լվացել տվեցի»), իսկ անգլերենում բառակարգը փոխում է իմաստը. I had my car washed (ուրիշը լվաց) և I had washed my car (Past Perfect. ես եմ լվացել)։ Երրորդ. տհաճ դեպքերը հայերենում սովորաբար անդեմ ենք ասում՝ «Հեռախոսս գողացան», իսկ անգլերենում բնական է I had my phone stolen։ Եվ հիշեք. հարցում have-ը գլխավոր բայ է, ուստի պետք է do / does / did։
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Ուրբաթ մազերս կտրել եմ տալու։ | I'm having my hair cut on Friday. | այստեղ նույնն է. «կտրել տալ» = have … cut |
| Մազերս կտրեցի։ (վարսավիրանոցում) | I had my hair cut. | I cut my hair = ինքս եմ կտրել |
| Մեքենաս լվացել տվեցի։ | I had my car washed. | բառակարգ. have + իրը + V3 |
| Մեքենաս լվացել էի։ | I had washed my car. | Past Perfect. ինքս եմ լվացել |
| Գնացքում հեռախոսս գողացան։ | I had my phone stolen on the train. | տհաճ դեպք → have + իրը + V3 |
| Ինչքա՞ն հաճախ ես մեքենադ լվանալ տալիս։ | How often do you have your car washed? | հարցում՝ do |
| Ընկերոջս խնդրեցի, որ մեզ օդանավակայան տանի։ | We got a friend to drive us to the airport. | get + մարդը + to |
Կարճ ասած՝ երբ գործն ուրիշն է անում ձեզ համար, «կտրեցի»-ն էլ, «կտրել տվեցի»-ն էլ անգլերենում I had my hair cut է. have / get + իրը + past participle՝ հենց այս բառակարգով։
Կառուցվածք
have / get + խնդիր + past participle
| Ենթակա | have / get | Խնդիր | Past participle | |
|---|---|---|---|---|
| I | had | my hair | cut | yesterday. |
| She | is getting | her car | repaired. | |
| We | 're going to have | the kitchen | painted. |
Տարբեր ժամանակաձևերում փոխվում է միայն have / get-ը
| Ժամանակաձև | Օրինակ |
|---|---|
| Present Simple | I have my teeth checked every six months. |
| Present Continuous | We're having the windows cleaned today. |
| Past Simple | She had her bag repaired. |
| Present Perfect | Have you had your eyes tested recently? |
| ապառնի (will) | I'll get it fixed tomorrow. |
| going to | They're going to have solar panels installed. |
| եղանակավորող բայ | You should get that tooth looked at. |
| -ing ձև | I hate having my photo taken. |
Ժխտական և հարցական. have-ն այստեղ գլխավոր բայ է, ուստի օգտագործեք do / does / did.
- I didn't have my hair cut. I cut it myself.
- Where do you have your car serviced?
have someone do / get someone to do
| Կաղապար | Իմաստը | Օրինակ |
|---|---|---|
| have + մարդը + բայի հիմնական ձև | խնդրել կամ հանձնարարել (հաճախ դա նրա գործն է) | I'll have the receptionist call you a taxi. |
| get + մարդը + to-ով անորոշ դերբայ | համոզել կամ կազմակերպել | I finally got my son to tidy his room. |
Գործածություն
1Have something done. ծառայություններ
have + խնդիր + past participle օգտագործեք, երբ կազմակերպում եք, որ մասնագետը ձեզ համար ինչ-որ բան անի։ Հայերենում՝ «… տալ» կամ պարզապես «կտրեցի, սարքեցի»։
2Get something done. ոչ պաշտոնական, ջանք պահանջող
Get + խնդիր + past participle նշանակում է նույնը, բայց ավելի ոչ պաշտոնական է և շատ տարածված խոսքում։ Այն կարող է ենթադրել ջանք կամ այն, որ վերջապես հաջողվեց։ Օգտագործվում է նաև, երբ գործը ինքներդ եք անում. այդ դեպքում նշանակում է «ավարտել»։
3Բոլոր ժամանակաձևերում և ձևերում
Պատճառական կառույցը աշխատում է բոլոր ժամանակաձևերում, եղանակավորող բայերից հետո և -ing ձևերում։ Փոխվում է միայն have / get-ը, իսկ past participle-ը մնում է նույնը։
4Տհաճ դեպքեր. այն, ինչ պատահում է ձեզ հետ
Նույն կառույցը նկարագրում է մի տհաճ բան, որ պատահել է ձեզ հետ, և որը դուք չեք կազմակերպել։ Օգտագործեք have. ոչ պաշտոնական խոսքում հնարավոր է նաև get։ Հայերենում սա սովորաբար անդեմ է՝ «գողացան», «չեղարկեցին»։
5Have someone do / get someone to do
Եթե ուզում եք նշել այն մարդուն, ով կատարում է գործողությունը, օգտագործեք have + մարդը + բայի հիմնական ձև (հանձնարարություն, հաճախ մեկին, ում գործն է դա) կամ get + մարդը + to-ով անորոշ դերբայ (համոզել կամ կազմակերպել)։ Have someone do-ն հատկապես տարածված է ամերիկյան անգլերենում։
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Ատամս լցրի» → I filled my tooth. Առօրյա հայերենում «Անցյալ շաբաթ ատամս լցրի», «Գերմանական համալսարան դիմելուց առաջ Տիգրանը բոլոր փաստաթղթերը թարգմանեց թարգմանչական գրասենյակում» ասում ենք, նույնիսկ երբ գործն արել է ատամնաբույժը կամ թարգմանիչը։ Անգլերենում այդպես ստացվում է, որ ինքներդ եք արել։
2. «Թխել տվեցինք» → we had baked. Հայերենում բառակարգն ազատ է, և «Անիի ծննդյան համար մեր փողոցի հրուշակարանում մեծ շոկոլադե տորթ թխել տվեցինք» նախադասությունից շատերը ստանում են had + V3 + իրը։ Բայց դա Past Perfect է, և նշանակում է, որ ինքներդ եք թխել։ Պատճառական կառույցում իրը գալիս է past participle-ից առաջ։
3. «Ինչո՞ւ չսարքել տվեցիր» → Why you didn't get…? Հայերենում հարցը կազմում ենք հնչերանգով, բառակարգը չի փոխվում. «Ինչո՞ւ Մեղրի գնալուց առաջ մեքենադ չստուգել տվեցիր»։ Անգլերենում have և get այստեղ գլխավոր բայեր են, ուստի հարցին պետք է do / does / did՝ ենթակայից առաջ։
Մի՛ շփոթեք
I did it, թե I had it done – ո՞վ է արել գործը։
had something done (պատճառական), թե had done (Past Perfect) – բառակարգն ամեն ինչ փոխում է։ Տե՛ս B1-03։
get someone to do, թե make / let someone do – get = համոզել, make = ստիպել, let = թույլ տալ։ Տե՛ս B1-18։
had something stolen, թե got stolen – I had my car stolen (պատճառական. ուշադրությունը ինձ վրա է), թե My car got stolen (get-ով կրավորական. ուշադրությունը մեքենայի վրա է)։ Get-ով կրավորական սեռը B2-13 դասում է։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- Շեշտը սովորաբար ընկնում է խնդրի և past participle-ի վրա, ոչ թե have-ի. I had my HAIR CUT. had-ը և my-ը թույլ են արտասանվում։
- have-ն այստեղ գլխավոր բայ է, ուստի չի կրճատվում. I've had my car repaired-ը ճիշտ է (առաջին have-ը օժանդակ բայ է), բայց I've my car repaired՝ ոչ։
- -ed վերջավորությունը. /t/ խուլ հնչյուններից հետո (fixed /fɪkst/, washed /wɒʃt/ (UK), /wɑːʃt/ (US)), /ɪd/ t-ից կամ d-ից հետո (painted, mended. մեկ վանկ ավել), և /d/ մյուս ձայնեղ հնչյուններից հետո (repaired, cleaned)։ fixed-ում և washed-ում «ը» մի՛ ավելացրեք վերջի բաղաձայնների միջև։
- Պատճառական կառույցում հաճախ հանդիպող շատ բայեր անկանոն past participle ունեն՝ cut, done, made, taken, stolen, sewn։ Ուշադրություն դարձրեք dyed (ներկված) և died (մահացել է) ուղղագրությանը. նույն կերպ են հնչում՝ /daɪd/։
Ոսկե կանոն
Ուրիշն է անում ձեզ համար, կամ ձեզ հետ է պատահում. have / get + խնդիր + past participle՝ հենց այս բառակարգով։ Մարդուն նշելու համար՝ have someone do, get someone to do։ «Մազերս կտրեցի» (վարսավիրանոցում) = I had my hair cut։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
Փակագծերում տրված բառերով կազմեք ճիշտ ձևը։
-
My laptop is broken. I need to (have / it / repair).
-
She (have / her hair / dye) red last week.
-
We (get / the roof / fix) at the moment.
-
I (have / my passport / steal) while I was on holiday.holiday (UK) = vacation (US)
-
Վերաշարադրեք պատճառական կառույցով: A mechanic is servicing my car.
-
Վերաշարադրեք get-ով: A photographer will take our wedding photos.
B. Իմաստ
Ընտրեք իմաստին համապատասխան տարբերակը կամ պատասխանեք հարցին։
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I'll get my sister … me move.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: The manager had his assistant … the flights.
-
"I had my suit cleaned." Ո՞վ է արել գործը: …
-
"I had cleaned my suit." Ո՞վ է արել գործը: …
-
Ո՞ր նախադասությունն է տհաճ դեպքի մասին:
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
When did you last have your eyes test?
-
I got the plumber come on Sunday.
-
We're having our garden redesigned this summer.
-
I had stolen my bike last week, so now I walk to work.
D. Համատեքստում
Կարդացեք երկխոսությունը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։ Փակագծերում տրված բայը դրեք ճիշտ ձևով։
Kim: Are you still selling your flat?
Raj: Yes, but first I'm 16 the walls 17 (paint). They're in a terrible state.
Kim: Are you doing it yourself?
Raj: No way! I'm having a professional 18 (do) it. And I've already 19 the windows replaced.
Kim: What about the photos for the website?
Raj: I'm going to get my cousin 20 (take) them — she's a photographer.
Kim: Good idea. When I sold my last flat, I 21 my car broken into on the day of the viewing. Terrible luck!
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով։
-
Գրեք երկու բանի մասին, որ մասնագետը պարբերաբար անում է ձեզ համար։
-
Գրեք մի բանի մասին, որ ուզում եք, որ մեկը անի ձեզ համար՝ get someone to do կաղապարով։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
B1-18 Want Him To, Make Him Do, Let Him Do. բայ + խնդիր + to հայերենով My parents never let me (stay) out after ten.
-
B1-11 Passive Voice բոլոր ժամանակաձևերում և եղանակավորող բայերով The bridge (repair) at the moment, so it's closed.
-
B2-10 Participle Clauses. դերբայական դարձվածներ անգլերենում՝ Feeling tired, After leaving (finish) his homework, he went out to play.
-
B2-07 Need, Needn't Have, Be Supposed To. պարտականություն և անհրաժեշտություն անգլերենով We (need / not / buy) any bread — there was plenty in the cupboard, so we didn't.
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- have it repaired
- had her hair dyed
- are getting the roof fixed / 're getting the roof fixed
- had my passport stolen
- I'm having my car serviced. / I'm getting my car serviced.
- We'll get our wedding photos taken. / We're going to get our wedding photos taken.
B. Իմաստ
- to help
- book
- someone else
- I did
- We had our windows broken.
C. Գտեք սխալը
- When did you last have your eyes tested?
- I got the plumber to come on Sunday. / I had the plumber come on Sunday.
- ✓ We're having our garden redesigned this summer.
- I had my bike stolen last week, so now I walk to work. / My bike was stolen last week, so now I walk to work.
D. Համատեքստում
- having / getting
- painted
- do
- had / got / gotten
- to take
- had / got
E. Ձեր հերթն է
- I have my hair cut every two months, and I get my car serviced once a year.
- I want to get my brother to help me paint my room this weekend.
F. Խառը կրկնություն
- stay
- is being repaired
- Having finished / After finishing
- didn't need to buy / did not need to buy
