Want him to, make him do, let him do: czasownik + osoba + bezokolicznik
Want Him To, Make Him Do, Let Him Do
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji powiesz, czego chcesz od innej osoby, o co ją prosisz, co jej każesz i do czego ją namawiasz (I want you to stay), a także że ktoś kogoś do czegoś zmusza (make), na coś pozwala (let, allow, permit) albo w czymś pomaga (help) — w stronie czynnej i w stronie biernej.
Główna idea
W B1-17 obie czynności wykonywała jedna osoba: I want to stay. Teraz do zdania wchodzi druga osoba: I want you to stay. Ta osoba — dopełnienie — stoi między dwoma czasownikami.
Wyobraź sobie furtkę między osobą a czynnością. Want, ask, tell, persuade kierują osobę w stronę furtki. Make przepycha ją przez furtkę, czy tego chce, czy nie. Let i allow otwierają furtkę — osoba może przez nią przejść, jeśli chce. Help przechodzi przez nią razem z nią.
Gramatyka jest krótka, ale pełna pułapek. Większość czasowników z tej lekcji łączy się z osobą + to: She asked me to wait. Spośród nich tylko make i let zawsze łączą się z osobą + formą podstawową bez to (help może mieć jedno albo drugie): She made me wait. She let me go. A w stronie biernej make nagle potrzebuje to (I was made to wait), a let zastępujemy konstrukcją be allowed to.
Polski a angielski
Po polsku, kiedy chcemy czegoś od innej osoby, budujemy drugie zdanie ze „żeby”: „Chcę, żebyś został”, „Przypomnij mi, żebym kupił mleko”. Po angielsku drugiego zdania nie ma: jest osoba + to + czasownik. Polskie „kazać” to po angielsku make (zmusić) albo tell … to (polecić). „Pozwolić” to let (bez to) albo allow … to. A polskie „Czy wolno…?”, „Czy można…?” nie ma angielskiego odpowiednika z it: podmiotem jest osoba (Are we allowed to…?) albo czynność (Is smoking allowed?).
| Polski | Angielski | Co się dzieje |
|---|---|---|
| Chcę, żebyś poznał moich rodziców. | I want you to meet my parents. | żebyś → osoba + to |
| Mama kazała mi przeprosić siostrę. | My mum made me apologise to my sister. | „kazać” (zmusić) → make + osoba + forma podstawowa |
| Szef pozwolił mi wyjść wcześniej. | My boss let me leave early. | „pozwolić” → let bez to |
| Hotel pozwala gościom wymeldować się w południe. | The hotel allows guests to check out at noon. | → allow + osoba + to |
| Czy wolno robić zdjęcia w muzeum? | Are we allowed to take photos in the museum? | podmiotem jest osoba, nie it |
| Kazano pracownikom podpisać nową umowę. | The employees were made to sign a new contract. | strona bierna: be made to |
| Brat pomógł mi naprawić rower. | My brother helped me fix my bike. | tak samo jak po polsku: osoba + czasownik |
Budowa
Czasownik + osoba + bezokolicznik z to
| Czasownik | Przykład |
|---|---|
| want, would like, expect | I want you to stay. |
| ask, tell, remind, warn | She reminded me to call him. |
| advise, encourage, persuade, invite | They persuaded her to apply. |
| allow, permit, force | The rules allow guests to stay until noon. |
| przeczenie: osoba + not to | He told us not to wait. |
Czasownik + osoba + forma podstawowa (bez to)
| Czasownik | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| make | zmusić / spowodować | The coach made us run. |
| let | pozwolić (potocznie) | My boss let me leave early. |
| help | pomóc — to jest nieobowiązkowe | Can you help me (to) carry this? |
Let jest nieregularne: let – let – let.
Strona czynna → strona bierna
| Strona czynna | Strona bierna |
|---|---|
| They made us wait. | We were made to wait. |
| They allowed us to leave early. | We were allowed to leave early. |
| They let us leave early. | We were allowed to leave early. (nie were let) |
| They don't permit visitors to take photos. | Visitors are not permitted to take photos. |
| My boss told me to wait. | I was told to wait. |
Be allowed to w różnych czasach
| Czas | Przykład |
|---|---|
| Present | Are we allowed to park here? |
| Past | I wasn't allowed to watch TV on school nights. |
| Future | You'll be allowed to leave after the test. |
| Present perfect | Students have never been allowed to use phones in class. |
Użycie
1Chcieć i oczekiwać: want / would like / expect + osoba + to
Używaj ich, kiedy chcesz albo oczekujesz, że ktoś inny coś zrobi. Po want nigdy nie stawiaj zdania z that — polskie „chcę, żeby…” to po angielsku osoba + to.
2Mówienie, żeby ktoś coś zrobił: ask, tell, remind, warn, advise, encourage, invite, persuade
Te czasowniki opisują, co mówimy, żeby ktoś zaczął działać. To także główne czasowniki do przekazywania próśb i poleceń w mowie zależnej B1-13. W przeczeniu postaw not przed to.
3Pozwolenie i przymus: allow, permit, force + osoba + to
Allow jest neutralne; permit jest formalne (przepisy, tabliczki, dokumenty); force jest mocne — nie ma wyboru, jak polskie „zmusić”. Wszystkie trzy łączą się z osobą + to.
4Make + osoba + forma podstawowa (zmusić albo spowodować)
Make znaczy, że ktoś zmusza drugą osobę do działania („kazać”, „zmusić”) albo że coś wywołuje reakcję. Bez to.
5Let + osoba + forma podstawowa (pozwolenie)
Let daje pozwolenie. Jest potoczne i bardzo częste w mowie. Let me… to też przyjazny sposób, żeby coś zaproponować.
6Strona bierna: be made to, be allowed to
W stronie biernej make łączy się z to: be made to do. Let w tej konstrukcji nie ma strony biernej, więc używaj be allowed to. Bierne let występuje tylko w kilku stałych zwrotach: be let go (= stracić pracę), be let in (zostać wpuszczonym), be let off (= uniknąć kary). Po polsku często mówimy tu bezosobowo: „kazano nam…”, „nie wolno mi było…”.
7Help + osoba + (to) + forma podstawowa
Po help poprawna jest i forma podstawowa, i to + forma podstawowa. Forma podstawowa jest częstsza, zwłaszcza w amerykańskim angielskim. Osobę można też pominąć.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. „Chce, żebym…” → wants that I. Polskie „żeby” z nowym podmiotem to najczęstsza pułapka. Po want, would like, expect nie ma zdania z that — jest osoba + to.
2. „Nie wolno…”, „Nie można…” → it is not allowed to. Polskie zdania bezosobowe kuszą, żeby zrobić podmiotem it. Po angielsku podmiotem jest osoba albo czynność.
3. „Kazać” → make + to. Po polsku po „kazać” stoi bezokolicznik („kazała nam przepisać”), więc łatwo dodać to. Po make stoi sama forma podstawowa.
4. „Pozwolić” bez rozróżnienia let i allow. Po polsku jest jedno „pozwolić”, po angielsku dwa schematy: let + osoba + forma podstawowa i allow + osoba + to. Łatwo je pomieszać.
5. „Kazano nam…” w stronie biernej. Polskie „kazano nam wypełnić” nie ma to, a w czynnym make też go nie ma, więc w stronie biernej łatwo je zgubić. Bierne make zawsze ma to.
Nie myl
make i let — Przeciwne pomysły na kontrolę: make = brak wyboru; let = wolny wybór.
Let's i Let us — Let's to propozycja, która obejmuje słuchacza A1-18. Let us (pełna forma, często z please) to prośba o pozwolenie.
allow + osoba + to i allow + -ing — Z osobą użyj osoby + to. Bez osoby allow, permit i advise łączą się z -ing.
make someone do i get someone to do — Make to przymus; get someone to do znaczy „namówić, załatwić, żeby ktoś coś zrobił” i łączy się z to. Zob. B2-11.
Pisownia i wymowa
- allowed /əˈlaʊd/ brzmi dokładnie tak samo jak aloud (= na głos). Tylko allowed znaczy „dozwolony”. Pierwsza sylaba to krótkie, niewyraźne /ə/, a akcent pada na drugą.
- Końcowe /d/ w allowed i made jest dźwięczne. Po polsku na końcu wyrazu spółgłoski tracą dźwięczność, ale tu utrzymaj głos — inaczej made zabrzmi jak mate.
- let nie ma formy z -ed: Yesterday my boss let me… (nie letted).
- W made to i allowed to słowo to jest słabe: /ˈmeɪd tə/, /əˈlaʊd tə/ — bez pełnego „u”.
- Let me w szybkiej mowie często brzmi /ˈlemi/: /t/ znika.
- Czasownik permit ma akcent na drugiej sylabie (/pəˈmɪt/); rzeczownik (a parking permit) — na pierwszej (/ˈpɜːmɪt/ (UK), /ˈpɝːmɪt/ (US)). Po polsku akcent pada zwykle na przedostatnią sylabę, więc zwróć uwagę na to przesunięcie.
Złota zasada
Większość czasowników z tej lekcji łączy się z osobą + to + czasownik (want, ask, tell, allow) — tam, gdzie po polsku mówisz „żeby”. Spośród nich make i let łączą się z osobą + czasownik bez to; help może mieć jedno albo drugie. W stronie biernej mów be made to i be allowed to, a nie be let to.
Ćwiczenia
A. Forma
Uzupełnij zdania. Zastanów się, czy potrzebne jest to.
-
The film made me (cry).
-
My manager let me (take) a day off.
-
Our teacher doesn't allow us (use) phones in class.
-
She reminded me (lock) the door.
-
They were made (wait) outside.
-
Can you help me (carry) these boxes?
-
Zamień na stronę bierną: The rules don't permit visitors to take photos.
B. Znaczenie
Wybierz odpowiedź albo przekształć zdanie.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: My parents … me to travel alone.
-
Co to znaczy? "My boss made me stay late."
-
Przekaż zdanie, używając warn: "Don't swim here — it's dangerous," the guide said to us.
-
Przekaż zdanie, używając invite: "Would you like to come to dinner on Saturday?" Maria asked Tom.
-
Przekształć, używając be allowed to: The school lets students leave at lunchtime.
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
I want that you come to my party.
-
I was let to stay up late.
-
They don't let us to bring food.
-
My parents encouraged me to learn the piano.
-
Is it allowed to park here?
D. W kontekście
Uzupełnij tekst. Użyj czasowników z nawiasów w odpowiedniej formie.
When I started my first job, my manager asked me 18 (work) on Saturdays. She didn't let me 19 (choose) my hours, and she made everyone 20 (wear) a uniform. We weren't allowed 21 (use) our phones at work. But she also encouraged me 22 (take) a course, and a year later she helped me 23 (find) a better job.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku o sobie.
-
Napisz dwa zdania o swoim dzieciństwie: jedno z let, drugie z make.
-
Napisz dwie zasady obowiązujące w twojej szkole albo pracy: jedną z be allowed to, drugą z not allowed to.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
B1-17 Czasownik + -ing czy czasownik + to? Pełne listy czasowników She refused (help) us.
-
B1-13 Pytania i polecenia w mowie zależnej (reported speech) oraz say czy tell "Please sit down," the doctor said to me. Przekaż to zdanie, używając tell albo ask.
-
B1-10 Strona bierna po angielsku (passive voice): present simple i past simple Zamień na stronę bierną: Someone stole my bike.
Odpowiedzi
A. Forma
- cry
- take
- to use
- to lock
- to wait
- carry / to carry
- Visitors are not permitted to take photos. / Visitors aren't permitted to take photos.
B. Znaczenie
- allowed
- I had no choice.
- The guide warned us not to swim there. / The guide warned us not to swim here.
- Maria invited Tom to come to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to come for dinner on Saturday. / Maria invited Tom for dinner on Saturday.
- Students are allowed to leave at lunchtime. / The students are allowed to leave at lunchtime.
C. Znajdź błąd
- I want you to come to my party.
- I was allowed to stay up late.
- They don't let us bring food.
- ✓ My parents encouraged me to learn the piano.
- Are we allowed to park here? / Am I allowed to park here? / Are you allowed to park here? / Is parking allowed here?
D. W kontekście
- to work
- choose
- wear
- to use
- to take
- find / to find
E. Twoja kolej
- My parents let me stay up late on Fridays. They made me do my homework before dinner.
- We're allowed to work from home on Fridays. We aren't allowed to eat at our desks.
F. Powtórka mieszana
- to help
- The doctor told me to sit down. / The doctor asked me to sit down.
- My bike was stolen.
