SlowingoNgữ pháp
B2 12 / 30

Thể nhờ bảo: have something done, get something done (Causatives)

Have Something Done: Causatives

Trong trang này
  1. Mục tiêu
  2. Ý chính
  3. Tiếng Việt và tiếng Anh
  4. Cấu trúc
  5. Cách dùng
  6. Lỗi thường gặp
  7. Bẫy dành cho người Việt
  8. Đừng nhầm lẫn
  9. Chính tả và phát âm
  10. Quy tắc vàng
  11. Luyện tập

Mục tiêu

Sau bài này, bạn có thể nói rằng bạn sắp xếp để người khác làm một việc cho mình (I had my hair cut), dùng have và get ở mọi thì, kể về những chuyện không may (I had my phone stolen), và nói rằng bạn nhờ hoặc thuyết phục ai đó làm gì (have someone do / get someone to do).

Ý chính

Hãy so sánh I cut my hair và I had my hair cut. Ở câu thứ nhất, bạn cầm kéo. Ở câu thứ hai, bạn ngồi trên ghế ở tiệm cắt tóc, còn người khác làm việc. Kết quả như nhau — tóc ngắn hơn — nhưng người làm hành động thì khác.

Thể nhờ bảo (causative) dùng cho những việc người khác làm cho bạn, thường vì bạn đã sắp xếp hoặc trả tiền: sửa chữa, dịch vụ, giao hàng. Cấu trúc đặt sự vật vào trung tâm, hành động đứng sau nó: have + vật + được làm gì. Giống như câu bị động (B1-11), nó thường không nhắc đến người làm: điều đó đã rõ (thợ máy, nha sĩ) hoặc không quan trọng.

Cấu trúc này còn có thể nói về những việc xảy ra với bạn ngoài ý muốn: I had my bike stolen. Ở đây have không có nghĩa là bạn sắp xếp việc đó. Nó có nghĩa là bạn đã gặp phải chuyện đó.

Tiếng Việt và tiếng Anh

Tiếng Việt không có một cấu trúc riêng: ta nói đi cắt tóc, mang xe đi sửa, nhờ / thuê / bảo ai làm gì, và với chuyện xui xẻo thì dùng bị. Vì "đi cắt tóc" không nói rõ ai cầm kéo, nhiều bạn chỉ nói I cut my hair. Tiếng Anh thì phân biệt rõ: tự làm hay người khác làm.

Tiếng ViệtTiếng Anh
Thứ Sáu tôi đi cắt tóc.I'm having my hair cut on Friday.
Chúng tôi gọi thợ bảo dưỡng nồi hơi trước mùa đông.We had the boiler serviced before the winter.
Tôi bị mất trộm điện thoại trên tàu.I had my phone stolen on the train.
Tôi sẽ bảo trợ lý gửi thông tin cho anh.I'll have my assistant send you the details.
Chúng tôi nhờ một người bạn chở ra sân bay.We got a friend to drive us to the airport.

Đừng chuyển "tôi bị …" thành I was + past participle (I was stolen nghĩa là chính bạn bị bắt cóc!). Hãy để đồ vật làm tân ngữ: I had my phone stolen, hoặc làm chủ ngữ: My phone was stolen.

Cấu trúc

have / get + tân ngữ + past participle

Chủ ngữhave / getTân ngữPast participle
Ihadmy haircutyesterday.
Sheis gettingher carrepaired.
We're going to havethe kitchenpainted.

Ở các thì khác nhau — chỉ have / get thay đổi

ThìVí dụ
hiện tại đơnI have my teeth checked every six months.
hiện tại tiếp diễnWe're having the windows cleaned today.
quá khứ đơnShe had her bag repaired.
hiện tại hoàn thànhHave you had your eyes tested recently?
tương lai (will)I'll get it fixed tomorrow.
going toThey're going to have solar panels installed.
động từ khuyết thiếuYou should get that tooth looked at.
dạng -ingI hate having my photo taken.

Câu phủ định và câu hỏi — ở đây have là động từ chính, nên dùng do / does / did:

  • I didn't have my hair cut. I cut it myself.
  • Where do you have your car serviced?

have someone do / get someone to do

Cấu trúcÝ nghĩaVí dụ
have + người + động từ nguyên mẫuyêu cầu, giao việc (thường là việc của người đó)I'll have the receptionist call you a taxi.
get + người + to-infinitivethuyết phục hoặc nhờ đượcI finally got my son to tidy his room.

Cách dùng

1Have something done — dịch vụ

Dùng have + tân ngữ + past participle khi bạn sắp xếp để một người chuyên nghiệp làm việc gì đó cho mình.

I'm having my hair cut on Friday.
Thứ Sáu tôi đi cắt tóc.
thợ cắt, không phải tôi
We had the boiler serviced before the winter.
Trước mùa đông, chúng tôi đã gọi thợ đến bảo dưỡng nồi hơi.
How often do you have your car washed?
Bao lâu bạn mang xe đi rửa một lần?
She's just had her nails done for the wedding.
Cô ấy vừa đi làm móng để dự đám cưới.
You should have that mole checked by a doctor.
Bạn nên đi bác sĩ khám cái nốt ruồi đó.
by + người: chỉ khi thêm thông tin

2Get something done — thân mật, và cần nỗ lực

Get + tân ngữ + past participle có nghĩa tương tự, nhưng thân mật hơn và rất phổ biến khi nói. Nó có thể ngầm ý cần nỗ lực, hoặc cuối cùng cũng làm được. Nó còn dùng khi bạn tự làm việc đó: khi ấy nó có nghĩa "hoàn thành".

I need to get my phone screen replaced.
Tôi cần mang điện thoại đi thay màn hình.
Where did you get your glasses made?
Bạn làm kính ở đâu thế?
We finally got the washing machine fixed after three weeks.
Sau ba tuần, cuối cùng chúng tôi cũng sửa được cái máy giặt.
phải nỗ lực mới xong
I'll get the report finished by Monday.
Tôi sẽ làm xong bản báo cáo trước thứ Hai.
tôi tự làm: get = hoàn thành

3Ở mọi thì và mọi dạng

Thể nhờ bảo dùng được ở mọi thì, sau động từ khuyết thiếu và ở dạng -ing. Chỉ have / get thay đổi; past participle giữ nguyên.

They're having a new kitchen fitted at the moment.
Hiện họ đang thuê người lắp một gian bếp mới.
I've never had my ears pierced.
Tôi chưa bao giờ đi bấm lỗ tai.
We're going to get the house painted next spring.
Mùa xuân tới chúng tôi sẽ thuê thợ sơn lại nhà.
She was having her portrait painted when the fire alarm went off.
Cô ấy đang ngồi cho họa sĩ vẽ chân dung thì chuông báo cháy reo.
I can't stand having my blood taken.
Tôi rất sợ bị lấy máu.

4Chuyện không may — việc xảy ra với bạn

Cùng cấu trúc này mô tả một chuyện không vui xảy ra với bạn mà bạn không hề sắp xếp. Dùng have; get cũng được trong văn nói thân mật.

I had my phone stolen on the train.
Tôi bị mất trộm điện thoại trên tàu.
He had his licence taken away for speeding.
Anh ấy bị tước bằng lái vì chạy quá tốc độ.
We had our flight cancelled at the last minute.
Chúng tôi bị hủy chuyến bay vào phút chót.
She got her bag snatched outside the station.
Cô ấy bị giật túi trước cửa nhà ga.
thân mật

5Have someone do / get someone to do

Để nhắc đến người làm việc, dùng have + người + động từ nguyên mẫu (một yêu cầu, thường với người có nhiệm vụ làm việc đó) hoặc get + người + to-infinitive (thuyết phục hoặc nhờ được). Have someone do đặc biệt phổ biến trong tiếng Anh Mỹ.

I'll have my assistant send you the details.
Tôi sẽ bảo trợ lý gửi thông tin chi tiết cho anh.
The teacher had the students rewrite their essays.
Cô giáo yêu cầu học sinh viết lại bài luận.
Can you get someone to look at my laptop?
Bạn nhờ ai xem giúp cái máy tính của tôi được không?
I couldn't get the kids to eat their vegetables.
Tôi không tài nào khiến bọn trẻ chịu ăn rau.
We got a friend to drive us to the airport.
Chúng tôi nhờ một người bạn chở ra sân bay.

Lỗi thường gặp

❌I had my car repair.
✅I had my car repaired.
Dùng past participle.
❌I'm having cut my hair tomorrow.
✅I'm having my hair cut tomorrow.
Trật tự từ: have + tân ngữ + past participle.
❌I got my brother fix my bike.
✅I got my brother to fix my bike.
get + người + to-infinitive.
❌I had the mechanic to check the brakes.
✅I had the mechanic check the brakes.
have + người + động từ nguyên mẫu (không có to).
❌Have you your eyes tested?
✅Have you had your eyes tested? hoặc Do you have your eyes tested?
have là động từ chính: câu hỏi cần trợ động từ.
⚠️I had stolen my wallet.
✅I had my wallet stolen.
Đúng ngữ pháp, nhưng đó là thì quá khứ hoàn thành: nghĩa là chính bạn là kẻ trộm!
⚠️I cut my hair at the hairdresser's.
✅I had my hair cut at the hairdresser's.
Hay gặp trong văn nói thân mật, nhưng nói chặt chẽ thì nghĩa là bạn tự cắt.

Bẫy dành cho người Việt

1. "Bị mất trộm" → I was stolen. Đây là lỗi kinh điển. Tiếng Việt đặt người lên đầu và thêm "bị": Tôi bị trộm mất xe máy. Nhưng trong tiếng Anh, I was stolen nghĩa là chính bạn bị mang đi. Hãy dùng thể nhờ bảo, hoặc để đồ vật làm chủ ngữ.

❌I was stolen my motorbike last night.
✅I had my motorbike stolen last night. hoặc My motorbike was stolen last night.
❌She was cut her electricity because she forgot to pay the bill.
✅She had her electricity cut off because she forgot to pay the bill.

2. "Đi sửa xe" → I fix my motorbike. "Đi sửa xe", "đi cắt tóc" không nói ai làm. Nhiều bạn dịch thành động từ thường, nhưng câu tiếng Anh khi đó có nghĩa là bạn tự tay làm.

⚠️I'm going to fix my motorbike this afternoon.
✅I'm going to have my motorbike fixed this afternoon. hoặc I'm going to get my motorbike fixed this afternoon.
nếu thợ sửa, không phải bạn

3. "Cho thợ sơn nhà" → let. Chữ "cho" trong cho thợ sơn lại nhà dễ được dịch thành let. Nhưng let nghĩa là "cho phép", như thể người thợ xin được sơn và bạn đồng ý.

⚠️We let a painter paint our house last month.
✅We had our house painted last month. hoặc We had a painter paint our house last month.
let = cho phép, không phải thuê

4. "Bảo ai làm gì" → make someone do. Chữ "bảo" (hay "khiến") dễ được dịch thành make. Nhưng make nghĩa là bắt buộc, ép buộc. Khi bạn nhờ hoặc thuyết phục được ai, hãy dùng get + người + to-infinitive.

⚠️I made my neighbour water my plants while I was away.
✅I got my neighbour to water my plants while I was away.
made = ép, nghe như bạn ra lệnh cho hàng xóm

Đừng nhầm lẫn

I did it hay I had it done — ai làm việc đó?

I painted the bedroom.
Tôi tự sơn phòng ngủ.
I had the bedroom painted.
Tôi thuê thợ sơn phòng ngủ.

had something done (thể nhờ bảo) hay had done (quá khứ hoàn thành) — trật tự từ thay đổi tất cả. Xem B1-03.

I had my car washed.
Tôi mang xe đi rửa.
có người rửa cho tôi
I had washed my car.
Tôi đã rửa xe xong (trước đó).
quá khứ hoàn thành: tôi tự rửa, trước một việc khác

get someone to do hay make / let someone do — get = thuyết phục, nhờ được; make = bắt buộc; let = cho phép. Xem B1-18.

I got him to help me.
Tôi nhờ được anh ấy giúp.
I made him help me.
Tôi bắt anh ấy giúp.
anh ấy không có lựa chọn
I let him help me.
Tôi để anh ấy giúp.
tôi cho phép

had something stolen hay got stolen — I had my car stolen (thể nhờ bảo: tập trung vào tôi) và My car got stolen (bị động với get: tập trung vào chiếc xe). Bị động với get được dạy ở bài B2-13.

Chính tả và phát âm

  • Trọng âm thường rơi vào tân ngữ và past participle, không rơi vào have: I had my HAIR CUT.
  • Ở đây have là động từ chính nên không rút gọn: I've had my car repaired thì đúng (chữ have thứ nhất là trợ động từ), nhưng không nói I've my car repaired.
  • Đuôi -ed: /t/ sau âm vô thanh (fixed /fɪkst/, washed /wɒʃt/ (UK), /wɑːʃt/ (US)), /ɪd/ sau t hoặc d (painted, mended — thêm một âm tiết), và /d/ sau các âm hữu thanh khác (repaired, cleaned). Người Việt hay bỏ đuôi này, khiến I had my car fixed nghe như I had my car fix — hãy giữ âm /t/ hoặc /d/ cuối, dù rất nhẹ.
  • Nhiều động từ dùng trong thể nhờ bảo có quá khứ phân từ bất quy tắc: cut, done, made, taken, stolen, sewn. Lưu ý chính tả dyed (nhuộm) và died (chết): phát âm giống nhau, /daɪd/.

Quy tắc vàng

Người khác làm cho bạn, hoặc chuyện xảy ra với bạn: have / get + tân ngữ + past participle — không nói I was stolen. Muốn nêu tên người làm: have someone do, get someone to do.

Luyện tập

A. Hình thức

Viết thể nhờ bảo từ các từ trong ngoặc, hoặc viết lại câu.

  1. My laptop is broken. I need to (have / it / repair).
  2. She (have / her hair / dye) red last week.
  3. We (get / the roof / fix) at the moment.
  4. I (have / my passport / steal) while I was on holiday.
  5. Viết lại câu với thể nhờ bảo: A mechanic is servicing my car.
  6. Viết lại câu với get: A photographer will take our wedding photos.

B. Ý nghĩa

Chọn đáp án đúng hoặc trả lời câu hỏi.

  1. Chọn đáp án đúng: I'll get my sister … me move.
  2. Chọn đáp án đúng: The manager had his assistant … the flights.
  3. "I had my suit cleaned." Ai làm việc đó? …
  4. "I had cleaned my suit." Ai làm việc đó? …
  5. Câu nào mô tả một chuyện không may?

C. Tìm lỗi sai

Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.

  1. When did you last have your eyes test?
  2. I got the plumber come on Sunday.
  3. We're having our garden redesigned this summer.
  4. I had stolen my bike last week, so now I walk to work.

D. Trong ngữ cảnh

Điền một từ thích hợp, hoặc chia động từ trong ngoặc, để hoàn thành đoạn hội thoại.

Getting ready to sell the flat
Kim: Are you still selling your flat?
Raj: Yes, but first I'm 16 the walls 17 (paint). They're in a terrible state.
Kim: Are you doing it yourself?
Raj: No way! I'm having a professional 18 (do) it. And I've already 19 the windows replaced.
Kim: What about the photos for the website?
Raj: I'm going to get my cousin 20 (take) them — she's a photographer.
Kim: Good idea. When I sold my last flat, I 21 my car broken into on the day of the viewing. Terrible luck!

E. Đến lượt bạn

Viết bằng tiếng Anh về chính bạn.

  1. Viết về hai việc bạn thường xuyên nhờ người chuyên nghiệp làm cho mình.
  2. Viết về một việc bạn muốn nhờ ai đó làm cho mình, dùng get someone to do.

F. Ôn tập tổng hợp

Ôn lại kiến thức của các bài trước.

  1. B1-18 Cấu trúc want sb to do, make sb do, let sb do (Verb + Object + Infinitive)
    My parents never let me (stay) out after ten.
  2. B1-11 Câu bị động ở các thì và với động từ khuyết thiếu (The Passive in All Tenses and with Modals)
    The bridge (repair) at the moment, so it's closed.
  3. B2-10 Mệnh đề phân từ chỉ thời gian và lý do: Feeling tired, After leaving, Having finished (Participle Clauses)
    (finish) his homework, he went out to play.
  4. B2-07 Need, needn't have và be supposed to: diễn đạt sự cần thiết và bắt buộc (Obligation in Depth)
    We (need / not / buy) any bread — there was plenty in the cupboard, so we didn't.
Đáp án

A. Hình thức

  1. have it repaired
  2. had her hair dyed
  3. are getting the roof fixed / 're getting the roof fixed
  4. had my passport stolen
  5. I'm having my car serviced. / I'm getting my car serviced.
  6. We'll get our wedding photos taken. / We're going to get our wedding photos taken.

B. Ý nghĩa

  1. to help
  2. book
  3. someone else
  4. I did
  5. We had our windows broken.

C. Tìm lỗi sai

  1. When did you last have your eyes tested?
  2. I got the plumber to come on Sunday. / I had the plumber come on Sunday.
  3. ✓ We're having our garden redesigned this summer.
  4. I had my bike stolen last week, so now I walk to work. / My bike was stolen last week, so now I walk to work.

D. Trong ngữ cảnh

  1. having / getting
  2. painted
  3. do
  4. had / got / gotten
  5. to take
  6. had / got

E. Đến lượt bạn

  1. I have my hair cut every two months, and I get my car serviced once a year.
  2. I want to get my brother to help me paint my room this weekend.

F. Ôn tập tổng hợp

  1. stay
  2. is being repaired
  3. Having finished / After finishing
  4. didn't need to buy / did not need to buy
Ứng dụng AndroidHọc mọi lúc mọi nơi Google Play