Have something done: ‘iets laten doen’ in het Engels (I had my hair cut)
Have Something Done: Causatives
Op deze pagina
Leerdoel
Na deze les kun je zeggen dat je iets door een ander laat doen (I had my hair cut), gebruik je have en get in elke tijd, praat je over nare ervaringen (I had my phone stolen), en zeg je dat je iemand iets vraagt of hem zover krijgt (have someone do / get someone to do).
Het idee
Vergelijk I cut my hair en I had my hair cut. In de eerste zin houd jij de schaar vast. In de tweede zit je in de kappersstoel en doet iemand anders het werk. Het resultaat is hetzelfde – korter haar – maar degene die de handeling uitvoert is een ander.
De causatief (causative) gebruik je voor dingen die een ander voor jou doet, meestal omdat jij het geregeld of betaald hebt: reparaties, diensten, bezorging. De constructie zet het ding in het midden en de handeling erachter: have + het ding + wat ermee gedaan wordt. Net als de lijdende vorm (B1-11) zegt ze meestal niet wie het werk doet: dat is duidelijk (een monteur, een tandarts) of onbelangrijk.
Dezelfde constructie kan ook dingen beschrijven die je overkomen zonder dat je het wilde: I had my bike stolen. Hier betekent have niet dat je het geregeld hebt, maar dat je het hebt meegemaakt.
Nederlands en Engels vergeleken
Het Nederlands heeft hier één heel handig werkwoord: laten. ‘Ik laat mijn haar knippen’, ‘Ik laat de monteur de remmen controleren’. Na laten staat in het Nederlands een gewone infinitief. Het Engels gebruikt een andere volgorde en een andere vorm: have / get + ding + voltooid deelwoord (I have my hair cut). Bovendien verdeelt het Engels het werk van laten over vier werkwoorden: have / get (regelen), make (dwingen) en let (toestaan). Let betekent dus nooit ‘iets laten doen door een vakman’. En voor pech gebruikt het Nederlands geen laten, maar de lijdende vorm: ‘Mijn telefoon is gestolen’ – in het Engels My phone was stolen of I had my phone stolen.
| Nederlands | Engels | Wat valt op? |
|---|---|---|
| Ik laat mijn haar knippen. | I'm having my hair cut. | ding + voltooid deelwoord |
| We hebben het huis laten schilderen. | We had the house painted. | Nederlands voltooide tijd, Engels Past Simple |
| Ik laat mijn assistent je de gegevens sturen. | I'll have my assistant send you the details. | persoon + basisvorm |
| Ik kreeg hem zover dat hij hielp. | I got him to help. | get + persoon + to-infinitive |
| Ik liet hem helpen (hij mocht). | I let him help. | let = toestaan |
| Ik liet hem helpen (hij moest). | I made him help. | make = dwingen |
| Mijn telefoon is gestolen. | My phone was stolen. / I had my phone stolen. | pech: geen laten |
Vorm
have / get + lijdend voorwerp + voltooid deelwoord
| Onderwerp | have / get | Lijdend voorwerp | Voltooid deelwoord | |
|---|---|---|---|---|
| I | had | my hair | cut | yesterday. |
| She | is getting | her car | repaired. | |
| We | 're going to have | the kitchen | painted. |
In verschillende tijden – alleen have / get verandert
| Tijd | Voorbeeld |
|---|---|
| Present Simple | I have my teeth checked every six months. |
| Present Continuous | We're having the windows cleaned today. |
| Past Simple | She had her bag repaired. |
| Present Perfect | Have you had your eyes tested recently? |
| toekomst (will) | I'll get it fixed tomorrow. |
| going to | They're going to have solar panels installed. |
| modaal werkwoord | You should get that tooth looked at. |
| -ing-vorm | I hate having my photo taken. |
Ontkenningen en vragen – have is hier een hoofdwerkwoord, dus gebruik je do / does / did:
- I didn't have my hair cut. I cut it myself.
- Where do you have your car serviced?
have someone do / get someone to do
| Patroon | Betekenis | Voorbeeld |
|---|---|---|
| have + persoon + basisvorm | iemand iets vragen of opdragen (vaak zijn werk) | I'll have the receptionist call you a taxi. |
| get + persoon + to-infinitive | iemand overhalen of iets regelen | I finally got my son to tidy his room. |
Gebruik
1Have something done – diensten
Gebruik have + lijdend voorwerp + voltooid deelwoord als je een vakman iets voor je laat doen.
2Get something done – informeel, en met moeite
Get + lijdend voorwerp + voltooid deelwoord betekent hetzelfde, maar is informeler en heel gewoon in spreektaal. Het kan suggereren dat het moeite kostte, of dat het eindelijk gelukt is. Je gebruikt het ook als je het werk zelf doet: dan betekent het ‘afmaken’.
3In alle tijden en vormen
De causatief werkt in elke tijd, na modale werkwoorden en in -ing-vormen. Alleen have / get verandert; het voltooid deelwoord blijft hetzelfde.
4Nare ervaringen – dingen die je overkomen
Dezelfde constructie beschrijft iets vervelends dat je is overkomen en dat je niet zelf geregeld hebt. Gebruik have; get kan ook in informele spreektaal. Het Nederlands gebruikt hier geen laten, maar de lijdende vorm.
5Have someone do / get someone to do
Wil je de persoon noemen die het doet, gebruik dan have + persoon + basisvorm (een opdracht, vaak aan iemand voor wie het werk is) of get + persoon + to-infinitive (overhalen of regelen; ‘iemand zover krijgen’). Have someone do is vooral gewoon in het Amerikaans-Engels.
Veelgemaakte fouten
Valkuilen voor Nederlandstaligen
1. ‘Laten + infinitief’ → let + infinitief. ‘Ik laat mijn fiets repareren’ wordt woord voor woord I let my bike repair. Maar let betekent ‘toestaan’, en na het ding moet een voltooid deelwoord komen: have / get + ding + voltooid deelwoord.
2. ‘Iemand iets laten doen’ → let someone do. Let someone do bestaat wel, maar betekent ‘iemand toestaan’. Als je iemand een opdracht geeft of het regelt, gebruik je have someone do of get someone to do.
3. Pech: ‘is gehackt’ → is hacked. Bij pech gebruikt het Nederlands de lijdende vorm met zijn: ‘Mijn account is vorige week gehackt.’ In het Engels is dat een gebeurtenis in het verleden: was hacked – of de causatief met had.
Niet verwarren
ik deed het of ik liet het doen – wie deed het werk?
had something done (causatief) en had done (Past Perfect) – de woordvolgorde verandert alles. Zie B1-03.
get someone to do en make / let someone do – get = overhalen, make = dwingen, let = toestaan. In het Nederlands kan het alle drie laten zijn. Zie B1-18.
had something stolen en got stolen – I had my car stolen (causatief: de nadruk ligt op mij) tegenover My car got stolen (get-passive: de nadruk ligt op de auto). De get-passive leer je in B2-13.
Spelling en uitspraak
- De klemtoon valt meestal op het lijdend voorwerp en het voltooid deelwoord, niet op have: I had my HAIR CUT.
- have is hier een hoofdwerkwoord, dus je trekt het niet samen: I've had my car repaired is goed (de eerste have is een hulpwerkwoord), maar I've my car repaired niet.
- De -ed-uitgang lijkt op het Nederlandse ‘t kofschip’: /t/ na stemloze klanken (fixed /fɪkst/, washed /wɒʃt/ (UK), /wɑːʃt/ (US)), /ɪd/ na t of d (painted, mended – een extra lettergreep), en /d/ na andere stemhebbende klanken (repaired, cleaned).
- Houd die /d/ stemhebbend: door de Nederlandse eindklankverscherping wordt repaired snel ‘repairt’ en cleaned ‘cleant’.
- Veel werkwoorden in de causatief hebben onregelmatige deelwoorden: cut, done, made, taken, stolen, sewn. Let op de spelling van dyed (geverfd) en died (overleden): ze klinken hetzelfde, /daɪd/.
Gouden regel
Doet een ander het voor jou, of overkomt het je: have / get + lijdend voorwerp + voltooid deelwoord. Wil je de persoon noemen: have someone do, get someone to do. Het Nederlandse laten is in deze betekenis nooit let.
Oefeningen
A. Vorm
Gebruik de woorden tussen haakjes in de juiste vorm en volgorde.
-
My laptop is broken. I need to (have / it / repair).
-
She (have / her hair / dye) red last week.
-
We (get / the roof / fix) at the moment.
-
I (have / my passport / steal) while I was on holiday.holiday (UK) = vacation (US)
-
Herschrijf met een causatief: A mechanic is servicing my car.
-
Herschrijf met get: A photographer will take our wedding photos.
B. Betekenis
Kies het juiste antwoord.
-
Kies het juiste antwoord: I'll get my sister … me move.
-
Kies het juiste antwoord: The manager had his assistant … the flights.
-
"I had my suit cleaned." Wie deed het werk? …
-
"I had cleaned my suit." Wie deed het werk? …
-
Welke zin beschrijft een nare ervaring?
C. Vind de fout
Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.
-
When did you last have your eyes test?
-
I got the plumber come on Sunday.
-
We're having our garden redesigned this summer.
-
I had stolen my bike last week, so now I walk to work.
D. In context
Lees het gesprek. Vul bij 16, 19 en 21 één woord in; zet bij 17, 18 en 20 het werkwoord tussen haakjes in de juiste vorm.
Kim: Are you still selling your flat?
Raj: Yes, but first I'm 16 the walls 17 (paint). They're in a terrible state.
Kim: Are you doing it yourself?
Raj: No way! I'm having a professional 18 (do) it. And I've already 19 the windows replaced.
Kim: What about the photos for the website?
Raj: I'm going to get my cousin 20 (take) them — she's a photographer.
Kim: Good idea. When I sold my last flat, I 21 my car broken into on the day of the viewing. Terrible luck!
E. Jouw beurt
Schrijf in het Engels over je eigen leven.
-
Schrijf over twee dingen die je regelmatig door een vakman laat doen.
-
Schrijf over iets wat je door iemand anders wilt laten doen, met get someone to do.
F. Gemengde herhaling
Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do: werkwoord + persoon + (to) in het Engels My parents never let me (stay) out after ten.
-
B1-11 De passive in alle tijden en met modale werkwoorden: is being done, has been done, must be done The bridge (repair) at the moment, so it's closed.
-
B2-10 Participle clauses: deelwoordzinnen in het Engels (feeling tired, after leaving, having finished) (finish) his homework, he went out to play.
-
B2-07 Need, needn't have en be supposed to: ‘hoeven’, ‘had niet hoeven’ en ‘zou eigenlijk’ in het Engels We (need / not / buy) any bread — there was plenty in the cupboard, so we didn't.
Antwoorden
A. Vorm
- have it repaired
- had her hair dyed
- are getting the roof fixed / 're getting the roof fixed
- had my passport stolen
- I'm having my car serviced. / I'm getting my car serviced.
- We'll get our wedding photos taken. / We're going to get our wedding photos taken.
B. Betekenis
- to help
- book
- someone else
- I did
- We had our windows broken.
C. Vind de fout
- When did you last have your eyes tested?
- I got the plumber to come on Sunday. / I had the plumber come on Sunday.
- ✓ We're having our garden redesigned this summer.
- I had my bike stolen last week, so now I walk to work. / My bike was stolen last week, so now I walk to work.
D. In context
- having / getting
- painted
- do
- had / got / gotten
- to take
- had / got
E. Jouw beurt
- I have my hair cut every two months, and I get my car serviced once a year.
- I want to get my brother to help me paint my room this weekend.
F. Gemengde herhaling
- stay
- is being repaired
- Having finished / After finishing
- didn't need to buy / did not need to buy
