SlowingoГрамматика
B2 12 / 30

Have Something Done кыргызча: «чачымды кырктырдым» англисче кантип айтылат?

Have Something Done: Causatives

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз бир ишти өзүңүз үчүн башка бирөөгө кылдырганыңызды айта аласыз (I had my hair cut), have жана get сөздөрүн каалаган чакта колдоно аласыз, жаман тажрыйбалар жөнүндө сүйлөй аласыз (I had my phone stolen) жана бирөөдөн бир нерсе кылууну сураганыңызды же аны көндүргөнүңүздү айта аласыз (have someone do / get someone to do).

Негизги ой

I cut my hair жана I had my hair cut дегенди салыштырыңыз. Биринчисинде кайчы сиздин колуңузда. Экинчисинде сиз чач тарачтын креслосунда отурасыз, ал эми ишти башка бирөө аткарат. Натыйжа бирдей – чачыңыз кыска, бирок аракетти аткарган адам башка.

Каузатив (аркылуу мамиле) – башка бирөө сиз үчүн аткарган аракеттер үчүн, көбүнчө сиз аны уюштургандыктан же ага акча төлөгөндүктөн: оңдоо, кызмат көрсөтүү, жеткирүү. Бул түзүлүштө нерсе борбордо турат, аракет андан кийин келет: have + нерсе + ага жасалган аракет. Туюк мамиле сыяктуу эле (B1-11), ал адатта ишти ким аткарганын айтпайт: ал түшүнүктүү (механик, тиш доктур) же маанилүү эмес.

Ушул эле түзүлүш сиздин каалооңузсуз башыңызга келген окуяларды да сүрөттөй алат: I had my bike stolen. Бул жерде have сиз аны уюштурдуңуз дегенди билдирбейт. Ал сиз аны башыңыздан өткөрдүңүз дегенди билдирет.

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча бул маанини этиштин өзүнө аркылуу мамиленин -тыр / -дыр / -т / -гуз мүчөсүн жалгап беребиз: «чачымды кырктырдым», «машинамды оңдоттум», «көйнөк тиктирдим». Англисчеде этишке мүчө жалганбайт, анын ордуна өзүнчө түзүлүш колдонулат: have / get + нерсе + үчүнчү форма. Мүчө кичинекей болгондуктан, аны «байкабай» калып, I cut my hair, I repaired my car деп которуп коюу оңой, бирок бул «өзүм кылдым» дегенди билдирет. Ишти аткарган адамды кыргызча -га жөндөмөсү менен айтабыз: «устага оңдоттум»; англисчеде have + адам + негизги форма, get + адам + to, же туюк маанидеги by. Жакшы жаңылык: жаман тажрыйба үчүн кыргызча «телефонумду уурдатып алдым» деген түзүлүш англисчедеги I had my phone stolen түзүлүшүнө абдан жакын.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Чачымды кырктырдым.I had my hair cut.«-тыр» → have + нерсе + үчүнчү форма
Машинамды оңдоттум.I had my car repaired.«-т» мүчөсү жок болсо, «өзүм оңдодум» болот
Поездде телефонумду уурдатып алдым.I had my phone stolen on the train.Бул жерде да ушундай: жаман тажрыйба, нерсе этиштин алдында
Устага тормозду текшерттим.I had the mechanic check the brakes.«-га» (аткаруучу) → have + адам + негизги форма (to жок)
Бир досубузга бизди аэропортко жеткиртип алдык.We got a friend to drive us to the airport.көндүрүү же макулдашуу → get + адам + to
Уктоочу бөлмөнү өзүм боёдум.I painted the bedroom.өзүм кылдым → кадимки этиш

Кыскасы: этиште -тыр / -т болсо → have / get + нерсе + үчүнчү форма; «-тып алдым» (жаман тажрыйба) → had + нерсе + үчүнчү форма; «бирөөгө … -тырдым» → have someone do же get someone to do.

Түзүлүшү

have / get + толуктооч + үчүнчү форма

Ээhave / getТолуктоочҮчүнчү форма
Ihadmy haircutyesterday.
Sheis gettingher carrepaired.
We're going to havethe kitchenpainted.

Ар кандай чактарда – have / get гана өзгөрөт

ЧакМисал
Present SimpleI have my teeth checked every six months.
Present ContinuousWe're having the windows cleaned today.
Past SimpleShe had her bag repaired.
Present PerfectHave you had your eyes tested recently?
келер чак (will)I'll get it fixed tomorrow.
going toThey're going to have solar panels installed.
модалдык этишYou should get that tooth looked at.
-ing формасыI hate having my photo taken.

Тануу жана суроо – бул жерде have негизги этиш, ошондуктан do / does / did колдонуңуз:

  • I didn't have my hair cut. I cut it myself.
  • Where do you have your car serviced?

have someone do / get someone to do

ҮлгүМаанисиМисал
have + адам + негизги формабирөөдөн суроо же тапшырма берүү (көбүнчө анын жумушу)I'll have the receptionist call you a taxi.
get + адам + to-инфинитивкөндүрүү же макулдашууI finally got my son to tidy his room.

Колдонулушу

1Have something done – кызмат көрсөтүү

Бир ишти адиске кылдырганыңызды айтуу үчүн have + толуктооч + үчүнчү форма колдонуңуз. Кыргызча этишке «-тыр / -т» жалганат.

I'm having my hair cut on Friday.
Жума күнү чачымды кырктырам.
«-тыр» → have + hair + cut
We had the boiler serviced before the winter.
Кыш алдында казанды устага текшертип алдык.
How often do you have your car washed?
Машинаңызды канча убакытта бир жууттурасыз?
She's just had her nails done for the wedding.
Ал тойго азыр эле тырмагын жасатып келди.
You should have that mole checked by a doctor.
Ал меңди дарыгерге текшертишиңиз керек.
by + адам: кошумча маалымат берсе гана

2Get something done – оозеки жана аракет менен

Get + толуктооч + үчүнчү форма ошол эле маанини берет, бирок оозекирээк жана сүйлөшүүдө абдан көп колдонулат. Ал аракетти же акыры бир ишке жетишкениңизди кыйытышы мүмкүн. Ишти өзүңүз кылсаңыз да колдонулат: анда «бүтүрүү» дегенди билдирет.

I need to get my phone screen replaced.
Телефонумдун экранын алмаштыртышым керек.
Where did you get your glasses made?
Көз айнегиңизди кайдан жасаттыңыз?
We finally got the washing machine fixed after three weeks.
Үч жумадан кийин акыры кир жуугуч машинаны оңдотуп алдык.
get: аракет менен
I'll get the report finished by Monday.
Баяндаманы дүйшөмбүгө чейин бүтүрүп коём.
ишти өзүм кылам: get = бүтүрүү

3Бардык чактарда жана формаларда

Каузатив бардык чактарда, модалдык этиштерден кийин жана -ing формасында иштейт. Have / get гана өзгөрөт; үчүнчү форма ошол бойдон калат.

They're having a new kitchen fitted at the moment.
Алар азыр жаңы ашкана эмеректерин орноттуруп жатышат.
I've never had my ears pierced.
Мен кулагымды эч качан тештирген эмесмин.
We're going to get the house painted next spring.
Келерки жазда үйдү боётмокчубуз.
going to + get
She was having her portrait painted when the fire alarm went off.
Өрт сигналы шыңгырап калганда, ал өзүнүн портретин тарттырып отурган.
I can't stand having my blood taken.
Кан алдырганды такыр жактырбайм.
-ing формасы

4Жаман тажрыйба – башыңызга келген окуялар

Ушул эле түзүлүш сиз уюштурбаган, башыңызга келген жагымсыз окуяны сүрөттөйт. Have колдонуңуз; оозеки кепте get да болот. Кыргызча «-тып алдым», «-тып жибердим» дегенге жакын.

I had my phone stolen on the train.
Поездде телефонумду уурдатып алдым.
мен уюштурган жокмун; башыма келди
He had his licence taken away for speeding.
Ылдамдыкты ашыргандыгы үчүн андан айдоочулук күбөлүгүн алып коюшту.
We had our flight cancelled at the last minute.
Рейсибиз акыркы мүнөттө жокко чыгарылды.
She got her bag snatched outside the station.
Бекеттин сыртында анын сумкасын жулуп кетишти.
оозеки

5Have someone do / get someone to do

Аракетти аткарган адамды айтуу үчүн have + адам + негизги форма (тапшырма, көбүнчө ал адамдын жумушу) же get + адам + to-инфинитив (көндүрүү же макулдашуу) колдонуңуз. Have someone do айрыкча америкалык англисчеде көп колдонулат. Кыргызча адамды «-га» менен айтабыз: «жардамчыма жибертем».

I'll have my assistant send you the details.
Жардамчыма толук маалыматты сизге жибертип коём.
have + адам + негизги форма
The teacher had the students rewrite their essays.
Мугалим окуучуларга дилбаяндарын кайра жаздырды.
Can you get someone to look at my laptop?
Ноутбугумду бирөөгө карата аласызбы?
get + адам + to
I couldn't get the kids to eat their vegetables.
Балдарды жашылча жегенге көндүрө албадым.
We got a friend to drive us to the airport.
Бир досубузга бизди аэропортко жеткиртип алдык.

Көп кездешкен каталар

❌I had my car repair.
✅I had my car repaired.
Үчүнчү форманы колдонуңуз.
❌I'm having cut my hair tomorrow.
✅I'm having my hair cut tomorrow.
Сөз тартиби: have + толуктооч + үчүнчү форма.
❌I got my brother fix my bike.
✅I got my brother to fix my bike.
get + адам + to-инфинитив.
❌I had the mechanic to check the brakes.
✅I had the mechanic check the brakes.
have + адам + негизги форма (to жок).
❌Have you your eyes tested?
✅Have you had your eyes tested? же Do you have your eyes tested?
have – негизги этиш: суроо үчүн көмөкчү этиш колдонуңуз.
⚠️I had stolen my wallet.
✅I had my wallet stolen.
Грамматикалык жактан туура, бирок бул Past Perfect: ууру өзүңүз болуп каласыз!
⚠️I cut my hair at the hairdresser's.
✅I had my hair cut at the hairdresser's.
Оозеки кепте көп угулат, бирок так айтканда, бул ишти өзүңүз кылдыңыз дегенди билдирет.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Оңдоттум / тиктирдим» → fixed / sewed. Кыргызча аркылуу мамиле этиштин ичиндеги кичинекей мүчө менен берилет: «оңдоттум», «тиктирдим». Которуп жатканда бул мүчө оңой эле түшүп калат да, англисче сүйлөм «өзүм кылдым» деген маанини берип калат. Ишти башка бирөө кылса, have / get + нерсе + үчүнчү форма колдонуңуз.

⚠️(Машинаңыздын тормозун Дордойдогу устага оңдоттуңуз.) Last week I fixed the brakes on my old Honda in Dordoi, and the mechanic there gave me a discount because I'm a student.
✅Last week I had the brakes on my old Honda fixed in Dordoi, and the mechanic there gave me a discount because I'm a student.
Грамматикалык жактан туура, бирок бул «өзүм оңдодум» дегенди билдирет, ал эми сиз механикке оңдоттуңуз.
⚠️(Сиз тигүүчүгө көйнөк тиктирдиңиз.) I sewed a beautiful velvet dress for my sister's toi at a small atelier in Karakol.
✅I had a beautiful velvet dress made for my sister's toi at a small atelier in Karakol.
Грамматикалык жактан туура, бирок sewed «өзүм тиктим» дегенди билдирет.

2. «Устага …» → to the mechanic. Кыргызча ишти аткарган адам -га жөндөмөсү менен айтылат: «Ашкана шкафтарын Токмоктогу устага жасаттык». Барыш жөндөмө көбүнчө to болуп которулгандыктан, каузатив сүйлөмгө to + адам кошулуп калат. Англисчеде адамды туюк маанидеги by менен айтыңыз, же have + адам + негизги форма үлгүсүн колдонуңуз.

❌We had our new kitchen cupboards made to a carpenter from Tokmok who works only with walnut wood.
✅We had our new kitchen cupboards made by a carpenter from Tokmok who works only with walnut wood. же We had a carpenter from Tokmok who works only with walnut wood make our new kitchen cupboards.

3. «-га … -тырды» → get + адам + негизги форма. Кыргызча «Кошунабыз мэрияга көчөбүздү тазалатты» дегенде адам -га менен, ал эми этиш -т менен айтылат; to сыяктуу өзүнчө сөз жок. Ошондуктан get сөзүнөн кийин to түшүп калат. Get + адам + to-инфинитив; have + адам + негизги форма.

❌After the big snowfall, our neighbour finally got the local council send a snowplough to clear our street in Jal.
✅After the big snowfall, our neighbour finally got the local council to send a snowplough to clear our street in Jal. же After the big snowfall, our neighbour finally had the local council send a snowplough to clear our street in Jal.

Чаташтырбаңыз

I did it жана I had it done – ишти ким кылды?

I painted the bedroom.
Уктоочу бөлмөнү өзүм боёдум.
өзүм кылдым
I had the bedroom painted.
Уктоочу бөлмөнү боёттум.
боёкчу кылды

had something done (каузатив) жана had done (Past Perfect) – сөз тартиби бардыгын өзгөртөт. B1-03 караңыз.

I had my car washed.
Машинамды жууттум.
бирөө мен үчүн жууду
I had washed my car.
Машинамды жууп койгом.
Past Perfect (өткөн чактын аткарылган түрү): башка бир окуядан мурун өзүм жуудум

get someone to do жана make / let someone do – get = көндүрүү, make = мажбурлоо, let = уруксат берүү. B1-18 караңыз.

I got him to help me.
Аны мага жардам берүүгө көндүрдүм.
көндүрдүм
I made him help me.
Аны мага жардам берүүгө мажбурладым.
анын тандоосу жок болчу
I let him help me.
Ага мага жардам берүүгө уруксат бердим.
уруксат бердим

had something stolen жана got stolen – I had my car stolen (каузатив: көңүл менде) жана My car got stolen (get менен туюк мамиле: көңүл машинада). Get менен туюк мамиле B2-13 сабагында.

Жазылышы жана айтылышы

  • Басым адатта have сөзүнө эмес, толуктоочко жана үчүнчү формага түшөт: «I had my HAIR CUT».
  • Бул жерде have негизги этиш, ошондуктан ал кыскарбайт: I've had my car repaired туура (биринчи have көмөкчү этиш), бирок I've my car repaired туура эмес.
  • -ed аягы: каткалаң үнсүздөн кийин /t/ (fixed /fɪkst/, washed /wɒʃt/ (UK), /wɑːʃt/ (US)), t же d тыбышынан кийин /ɪd/ (painted, mended – бир муун кошулат), үндүүлөрдөн жана жумшак үнсүздөрдөн кийин /d/ (repaired, cleaned). fixed, washed сөздөрүнө кошумча үндүү кошпоңуз: бул бир муундуу сөздөр.
  • Каузативде колдонулган көп этиштердин үчүнчү формасы туура эмес: cut, done, made, taken, stolen, sewn. dyed (боёлгон) жана died (каза болгон) сөздөрүнүн жазылышына көңүл буруңуз: экөө бирдей угулат, /daɪd/.

Алтын эреже

Ишти сиз үчүн башка бирөө кылса, же окуя сиздин башыңызга келсе: have / get + толуктооч + үчүнчү форма. Адамды атоо үчүн: have someone do, get someone to do. Эсиңизде болсун: кыргызча этиштеги -тыр / -т мүчөсүн англисчеде унутпаңыз.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Кашаадагы сөздөрдү колдонуп, туура форманы жазыңыз.

  1. My laptop is broken. I need to (have / it / repair).
  2. She (have / her hair / dye) red last week.
  3. We (get / the roof / fix) at the moment.
  4. I (have / my passport / steal) while I was on holiday.
  5. Каузатив менен кайра жазыңыз: A mechanic is servicing my car.
  6. Get менен кайра жазыңыз: A photographer will take our wedding photos.

B. Мааниси

Туура жоопту тандаңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: I'll get my sister … me move.
  2. Туура жоопту тандаңыз: The manager had his assistant … the flights.
  3. «I had my suit cleaned.» Ишти ким кылды? …
  4. «I had cleaned my suit.» Ишти ким кылды? …
  5. Кайсы сүйлөм жаман тажрыйбаны сүрөттөйт?

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. When did you last have your eyes test?
  2. I got the plumber come on Sunday.
  3. We're having our garden redesigned this summer.
  4. I had stolen my bike last week, so now I walk to work.

D. Текстте

Диалогду толуктаңыз. Бир сөз жазыңыз же кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз.

Getting ready to sell the flat
Kim: Are you still selling your flat?
Raj: Yes, but first I'm 16 the walls 17 (paint). They're in a terrible state.
Kim: Are you doing it yourself?
Raj: No way! I'm having a professional 18 (do) it. And I've already 19 the windows replaced.
Kim: What about the photos for the website?
Raj: I'm going to get my cousin 20 (take) them — she's a photographer.
Kim: Good idea. When I sold my last flat, I 21 my car broken into on the day of the viewing. Terrible luck!

E. Сиздин кезегиңиз

Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.

  1. Адиске дайыма кылдырып турган эки ишиңиз жөнүндө жазыңыз.
  2. Бирөөнүн сиз үчүн кылышын каалаган бир иш жөнүндө get someone to do менен жазыңыз.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. B1-18 Want him to, make him do, let him do кыргызча: англисче «-ышын каалайм», «-тыр» жана уруксат
    My parents never let me (stay) out after ten.
  2. B1-11 Бардык чактардагы туюк мамиле (passive) кыргызча: is being done, has been done, must be done
    The bridge (repair) at the moment, so it's closed.
  3. B2-10 Participle Clauses кыргызча: Feeling tired, After leaving, Having finished
    (finish) his homework, he went out to play.
  4. B2-07 Need, Needn't Have, Be Supposed To кыргызча: милдет жана зарылдык тереңирээк
    We (need / not / buy) any bread — there was plenty in the cupboard, so we didn't.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. have it repaired
  2. had her hair dyed
  3. are getting the roof fixed / 're getting the roof fixed
  4. had my passport stolen
  5. I'm having my car serviced. / I'm getting my car serviced.
  6. We'll get our wedding photos taken. / We're going to get our wedding photos taken.

B. Мааниси

  1. to help
  2. book
  3. someone else
  4. I did
  5. We had our windows broken.

C. Катаны табыңыз

  1. When did you last have your eyes tested?
  2. I got the plumber to come on Sunday. / I had the plumber come on Sunday.
  3. ✓ We're having our garden redesigned this summer.
  4. I had my bike stolen last week, so now I walk to work. / My bike was stolen last week, so now I walk to work.

D. Текстте

  1. having / getting
  2. painted
  3. do
  4. had / got / gotten
  5. to take
  6. had / got

E. Сиздин кезегиңиз

  1. I have my hair cut every two months, and I get my car serviced once a year.
  2. I want to get my brother to help me paint my room this weekend.

F. Аралаш кайталоо

  1. stay
  2. is being repaired
  3. Having finished / After finishing
  4. didn't need to buy / did not need to buy
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play