SlowingoДүрэм
B2 12 / 30

Have Something Done: англиар «засуулах», «угаалгах» гэж хэрхэн хэлэх вэ (causative)

Have Something Done: Causatives

Энэ хуудсанд
  1. Зорилго
  2. Гол санаа
  3. Монгол хэл ба англи хэл
  4. Бүтэц
  5. Хэрэглээ
  6. Түгээмэл алдаа
  7. Монголчуудад тохиолддог урхи
  8. Бүү андуураарай
  9. Зөв бичих ба дуудлага
  10. Алтан дүрэм
  11. Дасгал

Зорилго

Энэ хичээлийн дараа та өөр хүнээр ямар нэг зүйл хийлгэснээ (I had my hair cut) хэлж, have, get-ийг ямар ч цагт хэрэглэж, таагүй явдлын тухай (I had my phone stolen) ярьж, хэн нэгнээс ямар нэг зүйл хийхийг гуйсан эсвэл ятгасан тухайгаа (have someone do / get someone to do) хэлж чадна.

Гол санаа

I cut my hair, I had my hair cut хоёрыг харьцуулаарай. Эхнийх нь хайчийг та өөрөө барьж байна. Хоёр дахь нь та үсчний сандал дээр суугаад, өөр хүн ажлыг хийж байна. Үр дүн ижил – үс богиноссон – гэхдээ үйлдлийг хийсэн хүн өөр.

Causative нь өөр хүн таны өмнөөс хийдэг, ихэвчлэн та зохион байгуулсан эсвэл мөнгө төлсөн үйлдэлд зориулагдсан: засвар, үйлчилгээ, хүргэлт. Бүтэц нь юмыг голд нь, үйлдлийг араас нь тавьдаг: have + юм + түүнд хийгдсэн үйлдэл. Үйлдэгдэхүүн хэвтэй (B1-11) адил, ажлыг хэн хийснийг ихэвчлэн дурддаггүй: тодорхой (механикч, шүдний эмч) эсвэл чухал биш.

Ижил бүтэц таны хүсэлгүйгээр тохиолдсон зүйлийг ч дүрсэлж болно: I had my bike stolen. Энд have нь та зохион байгуулсан гэсэн үг биш. Та туулсан гэсэн үг.

Монгол хэл ба англи хэл

Монгол хэлэнд энэ утгыг үйл үгийн дагавар илэрхийлдэг: «-уул / -үүл», «-лга / -лгэ», «-га / -гэ»: «Үсээ засуулсан», «Машинаа угаалгасан», «Гал тогоогоо будуулна». Англиар дагавар байхгүй, оронд нь have / get + юм + past participle гэсэн гурван хэсэгт задална. Үгийн дараалал ч өөр: монголоор «машинаа угаалгасан» (юм → үйл үг), англиар had my car washed (have → юм → V3).

Хэнээр хийлгэснийг монголоор «-аар / -ээр» гэж хэлдэг: «Ахаараа дугуйгаа засуулсан». Англиар had my brother fix эсвэл got my brother to fix; with my brother гэвэл «ахтайгаа хамт» гэсэн утга гарна. Харин «Утсаа хулгайлуулсан» гэх мэт таагүй явдалд монгол «-уул» дагавар яг англи had my phone stolen-той таарна – энд адилхан.

МонголоорАнглиарЮу өөр вэ
Үсээ зассан.I cut my hair.өөрөө хийсэн
Үсээ засуулсан.I had my hair cut.«-уул» → have + юм + V3
Бойлероо өвлийн өмнө үзлэгт оруулсан.We had the boiler serviced before the winter.дараалал: have → юм → V3
Галт тэргэнд утсаа хулгайлуулчихсан.I had my phone stolen on the train.энд адилхан: «-уул» = таагүй явдал
Туслахаараа танд дэлгэрэнгүйг явуулъя.I'll have my assistant send you the details.«-аар» хүн → have + хүн + үндсэн хэлбэр
Найзаа ятгаж нисэх буудал хүргүүлсэн.We got a friend to drive us to the airport.ятгах → get + хүн + to

Товчхондоо: монгол «-уул / -лга» дагавар = have / get + юм + past participle; хүнийг нэрлэвэл have + хүн + үйл үг эсвэл get + хүн + to + үйл үг; «-аар» гэдгийг with гэж орчуулахгүй.

Бүтэц

have / get + тусагдахуун + past participle

Өгүүлэгдэхүүнhave / getТусагдахуунPast participle
Ihadmy haircutyesterday.
Sheis gettingher carrepaired.
We're going to havethe kitchenpainted.

Өөр өөр цагт – зөвхөн have / get өөрчлөгдөнө

ЦагЖишээ
Present SimpleI have my teeth checked every six months.
Present ContinuousWe're having the windows cleaned today.
Past SimpleShe had her bag repaired.
Present PerfectHave you had your eyes tested recently?
ирээдүй (will)I'll get it fixed tomorrow.
going toThey're going to have solar panels installed.
модальYou should get that tooth looked at.
-ing хэлбэрI hate having my photo taken.

Үгүйсгэл ба асуулт – энд have үндсэн үйл үг тул do / does / did хэрэглэнэ:

  • I didn't have my hair cut. I cut it myself.
  • Where do you have your car serviced?

have someone do / get someone to do

ЗагварУтгаЖишээ
have + хүн + үндсэн хэлбэрхүнээс гуйх, даалгах (ихэвчлэн түүний ажил)I'll have the receptionist call you a taxi.
get + хүн + to-инфинитивятгах эсвэл зохион байгуулахI finally got my son to tidy his room.

Хэрэглээ

1Have something done – үйлчилгээ

Мэргэжлийн хүнээр ямар нэг зүйл хийлгэхээр зохион байгуулбал have + тусагдахуун + past participle хэрэглэнэ. Монголоор «-уул», «-лга».

I'm having my hair cut on Friday.
Баасан гарагт үсээ засуулна.
«засуулна» → having my hair cut
We had the boiler serviced before the winter.
Өвөл болохоос өмнө бойлероо үзлэгт оруулсан.
мэргэжлийн хүн хийсэн
How often do you have your car washed?
Та машинаа хэр олон угаалгадаг вэ?
асуулт: do you have
She's just had her nails done for the wedding.
Тэр хуримд зориулж дөнгөж хумсаа хийлгэлээ.
Present Perfect: has had
You should have that mole checked by a doctor.
Та тэр мэнгээ эмчид үзүүлэх хэрэгтэй.
by + хүн: мэдээлэл нэмж байвал л

2Get something done – албан бус, хүчин чармайлттай

Get + тусагдахуун + past participle ижил утгатай ч илүү албан бус, ярианд маш түгээмэл. Хүчин чармайлт, эцэст нь амжуулсныг сануулж болно. Ажлыг өөрөө хийх үед ч хэрэглэгддэг: тэгвэл «дуусгах» гэсэн утгатай.

I need to get my phone screen replaced.
Утасныхаа дэлгэцийг солиулах хэрэгтэй.
get: албан бус
Where did you get your glasses made?
Нүдний шилээ хаана хийлгэсэн бэ?
асуулт: did you get
We finally got the washing machine fixed after three weeks.
Гурван долоо хоногийн дараа угаалгын машинаа эцэст нь засуулж чадлаа.
хүчин чармайлт
I'll get the report finished by Monday.
Тайлангаа даваа гараг гэхэд дуусгачихна.
өөрөө хийнэ: get = дуусгах

3Бүх цаг, хэлбэрт

Causative бүх цагт, модаль үйл үгийн дараа, -ing хэлбэрт ажиллана. Зөвхөн have / get өөрчлөгдөж, past participle хэвээр үлдэнэ.

They're having a new kitchen fitted at the moment.
Тэд яг одоо шинэ гал тогоогоо угсруулж байгаа.
Present Continuous: are having
I've never had my ears pierced.
Би хэзээ ч чихээ цоолуулж байгаагүй.
Present Perfect: have had
We're going to get the house painted next spring.
Бид ирэх хавар байшингаа будуулна.
going to get
She was having her portrait painted when the fire alarm went off.
Галын дохио дуугарах үед тэр хөргөө зуруулж байсан.
Past Continuous
I can't stand having my blood taken.
Би цусаа авахуулахад үнэхээр дургүй.
-ing хэлбэр: having

4Таагүй явдал – танд тохиолдсон зүйл

Ижил бүтцээр таны зохион байгуулаагүй, танд тохиолдсон таагүй явдлыг дүрсэлнэ. Have хэрэглэнэ; албан бус ярианд get ч болно. Монголоор «хулгайлуулсан», «хураалгасан».

I had my phone stolen on the train.
Галт тэргэнд утсаа хулгайлуулчихсан.
би зохион байгуулаагүй
He had his licence taken away for speeding.
Тэр хурд хэтрүүлснийхээ төлөө жолооны үнэмлэхээ хураалгасан.
«хураалгасан» → had … taken away
We had our flight cancelled at the last minute.
Сүүлчийн мөчид манай нислэг цуцлагдсан.
монголоор үйлдэгдэхүүн хэв, англиар had … cancelled
She got her bag snatched outside the station.
Тэр буудлын гадаа цүнхээ булаалгасан.
албан бус: got

5Have someone do / get someone to do

Үйлдлийг хийсэн хүнийг дурдахдаа have + хүн + үндсэн хэлбэр (ихэвчлэн тэр хүний ажил болох даалгавар) эсвэл get + хүн + to-инфинитив (ятгах, зохион байгуулах) хэрэглэнэ. Have someone do америк англиар ялангуяа түгээмэл.

I'll have my assistant send you the details.
Туслахаараа танд дэлгэрэнгүйг явуулъя.
have + хүн + үндсэн хэлбэр (to-гүй)
The teacher had the students rewrite their essays.
Багш оюутнуудаар эссэгээ дахин бичүүлсэн.
даалгавар
Can you get someone to look at my laptop?
Хэн нэгнээр зөөврийн компьютерийг минь үзүүлж болох уу?
get + хүн + to
I couldn't get the kids to eat their vegetables.
Хүүхдүүдээр ногоогоо идүүлж чадсангүй.
ятгаж чадаагүй
We got a friend to drive us to the airport.
Бид нэг найзаараа нисэх буудал хүргүүлсэн.
зохион байгуулсан

Түгээмэл алдаа

❌I had my car repair.
✅I had my car repaired.
Past participle хэрэглэнэ.
❌I'm having cut my hair tomorrow.
✅I'm having my hair cut tomorrow.
Үгийн дараалал: have + тусагдахуун + past participle.
❌I got my brother fix my bike.
✅I got my brother to fix my bike.
get + хүн + to-инфинитив.
❌I had the mechanic to check the brakes.
✅I had the mechanic check the brakes.
have + хүн + үндсэн хэлбэр (to-гүй).
❌Have you your eyes tested?
✅Have you had your eyes tested? эсвэл Do you have your eyes tested?
have үндсэн үйл үг: асуултад туслах үйл үг хэрэглэ.
⚠️I had stolen my wallet.
✅I had my wallet stolen.
Дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ энэ Past Perfect: хулгайч нь та өөрөө болно!
⚠️I cut my hair at the hairdresser's.
✅I had my hair cut at the hairdresser's.
Дүрмийн хувьд зөв, энгийн ярианд ч түгээмэл, гэхдээ үгчилбэл та өөрөө хийсэн гэсэн утгатай.

Монголчуудад тохиолддог урхи

1. «засуулна» → we're fixing. Монголоор «-уул» дагавар үйл үг дотор нуугдсан тул англиар орчуулахад алга болох нь элбэг: «Ирэх долоо хоногт байрныхаа халаалтыг засуулна, мягмар гарагт компанийн хүн ирнэ». Англиар we're fixing гэвэл та өөрсдөө засна гэсэн утга гарна. Бусдаар хийлгэсэн бол have / get + юм + V3.

⚠️We're fixing the heating in our flat next week — a man from the company is coming on Tuesday.
✅We're having the heating in our flat fixed next week — a man from the company is coming on Tuesday. эсвэл We're getting the heating in our flat fixed next week — a man from the company is coming on Tuesday.
Дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ өөрсдөө засах гэж байгаа мэт сонсогдоно

2. «хулгайлуулсан» → I was stolen. «Нагац эгч маань өнгөрсөн сард дэлгүүр хэсэж байхдаа алтан ээмгээ хулгайлуулсан» гэдэгт «-уул» нь үйлдэгдэхүүн хэв шиг санагддаг тул англиар was stolen-ийг хүн дээр тавих нь бий. Хүн хулгайлагдаагүй – ээмэг нь. Таагүй явдалд had + юм + stolen.

❌My aunt was stolen her gold earrings while she was shopping last month.
✅My aunt had her gold earrings stolen while she was shopping last month. эсвэл My aunt's gold earrings were stolen while she was shopping last month.
хулгайлагдсан нь ээмэг

3. «-аараа … -уулсан» → with + хүн. «Солонгосын их сургуульд материалаа өгөхийн өмнө бүх бичиг баримтаа мэргэжлийн орчуулагчаар орчуулуулсан» гэдэгт «-аар» нь «хэнээр» гэсэн утгатай. Үгчлэн with a translator гэвэл «орчуулагчтай хамт орчуулсан» болно. Хүнийг нэрлэхдээ had + хүн + үйл үг, got + хүн + to, эсвэл had + юм + V3 + by + хүн.

⚠️Before applying to a university in Korea, I translated all my documents with a professional translator.
✅Before applying to a university in Korea, I had all my documents translated by a professional translator. эсвэл Before applying to a university in Korea, I got a professional translator to translate all my documents.
Дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ with = хамт; орчуулагч орчуулсан бол had … translated by

4. Асуултын дараалал. Монголоор асуулт төгсгөлийн сул үгээр илэрдэг, туслах үйл үг хэрэггүй: «Энэ гоё гутлаа хаана засуулсан бэ? Яг шинэ юм шиг харагдаж байна». Тиймээс англиар did-ийг орхих нь элбэг. Энд have үндсэн үйл үг тул асуултад did / do.

❌Where you got these boots repaired? They look brand new!
✅Where did you get these boots repaired? They look brand new! эсвэл Where did you have these boots repaired? They look brand new!
асуултад did + өгүүлэгдэхүүн + get / have

Бүү андуураарай

I did it эсвэл I had it done – ажлыг хэн хийсэн бэ? Монголоор «будсан» ба «будуулсан».

I painted the bedroom.
Би унтлагын өрөөгөө будсан.
өөрөө хийсэн
I had the bedroom painted.
Би унтлагын өрөөгөө будуулсан.
будагчин хийсэн

had something done (causative) эсвэл had done (Past Perfect) – үгийн дараалал бүх утгыг өөрчилнө. B1-03-ийг үзнэ үү.

I had my car washed.
Машинаа угаалгасан.
хэн нэгэн надад угааж өгсөн
I had washed my car.
Би машинаа угаачихсан байсан.
Past Perfect: би өөрөө, өөр зүйлээс өмнө угаасан

get someone to do эсвэл make / let someone do – get = ятгах, make = албадах, let = зөвшөөрөх. B1-18-ийг үзнэ үү. Монгол «-уул» гурвууланд нь орж болох тул утгыг бодоорой.

I got him to help me.
Би түүнийг ятгаж туслуулсан.
ятгасан
I made him help me.
Би түүнийг албадаж туслуулсан.
сонголтгүй
I let him help me.
Би түүнийг надад туслахыг зөвшөөрсөн.
зөвшөөрсөн

had something stolen эсвэл got stolen – I had my car stolen (causative: гол нь би) ба My car got stolen (get-passive: гол нь машин). Get-passive-ийг B2-13-т үзнэ.

Зөв бичих ба дуудлага

  • Өргөлт ихэвчлэн have дээр биш, тусагдахуун ба past participle дээр: "I had my HAIR CUT".
  • Энд have үндсэн үйл үг тул товчлогдохгүй: I've had my car repaired зөв (эхний have туслах үйл үг), харин I've my car repaired буруу.
  • -ed төгсгөл: дуугүй авианы дараа /t/ (fixed /fɪkst/, washed /wɒʃt/ (UK), /wɑːʃt/ (US)), t эсвэл d-ийн дараа /ɪd/ (painted, mended – нэмэлт үетэй), бусад дуут авианы дараа /d/ (repaired, cleaned). fixed /fɪkst/ дотор гийгүүлэгчдийн хооронд эгшиг бүү нэмээрэй («фиксэд» биш).
  • Causative-д хэрэглэгддэг олон үйл үг дүрмийн бус past participle-тэй: cut, done, made, taken, stolen, sewn. dyed (будах), died (нас барах) хоёрын бичлэгийг анхаараарай: дуудлага нь ижил /daɪd/.
  • have дэх /h/ нь зүгээр л амьсгал – монгол «х» шиг хоолойгоо хэржигнүүлэхгүй; /æ/ дээр амаа өргөн ангайгаарай.

Алтан дүрэм

Өөр хүн таны өмнөөс хийсэн, эсвэл танд тохиолдсон бол: have / get + тусагдахуун + past participle. Хүнийг нэрлэвэл: have someone do, get someone to do. Мөн санаарай: монгол «-уул / -лга» дагаврыг англиар have гэж задлаарай.

Дасгал

A. Бүтэц

Хаалтанд байгаа үгсийг зөв хэлбэр, дарааллаар бичнэ үү.

  1. My laptop is broken. I need to (have / it / repair).
  2. She (have / her hair / dye) red last week.
  3. We (get / the roof / fix) at the moment.
  4. I (have / my passport / steal) while I was on holiday.
  5. Causative-ээр дахин бичнэ үү: A mechanic is servicing my car.
  6. get-ээр дахин бичнэ үү: A photographer will take our wedding photos.

B. Утга

Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.

  1. Зөв хариултыг сонгоно уу: I'll get my sister … me move.
  2. Зөв хариултыг сонгоно уу: The manager had his assistant … the flights.
  3. "I had my suit cleaned." Ажлыг хэн хийсэн бэ? …
  4. "I had cleaned my suit." Ажлыг хэн хийсэн бэ? …
  5. Аль өгүүлбэр нь таагүй явдлыг дүрсэлж байна вэ?

C. Алдааг олоорой

Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.

  1. When did you last have your eyes test?
  2. I got the plumber come on Sunday.
  3. We're having our garden redesigned this summer.
  4. I had stolen my bike last week, so now I walk to work.

D. Нөхцөл байдалд

Харилцан яриаг уншаад дутуу үгийг нөхөж, хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу.

Getting ready to sell the flat
Kim: Are you still selling your flat?
Raj: Yes, but first I'm 16 the walls 17 (paint). They're in a terrible state.
Kim: Are you doing it yourself?
Raj: No way! I'm having a professional 18 (do) it. And I've already 19 the windows replaced.
Kim: What about the photos for the website?
Raj: I'm going to get my cousin 20 (take) them — she's a photographer.
Kim: Good idea. When I sold my last flat, I 21 my car broken into on the day of the viewing. Terrible luck!

E. Таны ээлж

Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.

  1. Мэргэжлийн хүнээр тогтмол хийлгэдэг хоёр зүйлийнхээ тухай бичнэ үү.
  2. Хэн нэгнээр хийлгэмээр байгаа нэг зүйлийнхээ тухай get someone to do-гоор бичнэ үү.

F. Холимог давталт

Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.

  1. B1-18 Want him to, make him do, let him do: хүнээр юм хийлгэх, зөвшөөрөх англиар
    My parents never let me (stay) out after ten.
  2. B1-11 Passive Voice бүх цагт ба модаль үйл үгтэй: is being done, has been done, must be done
    The bridge (repair) at the moment, so it's closed.
  3. B2-10 Participle Clauses: Feeling Tired, After Leaving – англиар өгүүлбэрийг -ing, having done-оор богиносгох
    (finish) his homework, he went out to play.
  4. B2-07 Need, Needn't Have, Be Supposed To: англиар үүрэг, шаардлагыг нарийн илэрхийлэх
    We (need / not / buy) any bread — there was plenty in the cupboard, so we didn't.
Хариулт

A. Бүтэц

  1. have it repaired
  2. had her hair dyed
  3. are getting the roof fixed / 're getting the roof fixed
  4. had my passport stolen
  5. I'm having my car serviced. / I'm getting my car serviced.
  6. We'll get our wedding photos taken. / We're going to get our wedding photos taken.

B. Утга

  1. to help
  2. book
  3. someone else
  4. I did
  5. We had our windows broken.

C. Алдааг олоорой

  1. When did you last have your eyes tested?
  2. I got the plumber to come on Sunday. / I had the plumber come on Sunday.
  3. ✓ We're having our garden redesigned this summer.
  4. I had my bike stolen last week, so now I walk to work. / My bike was stolen last week, so now I walk to work.

D. Нөхцөл байдалд

  1. having / getting
  2. painted
  3. do
  4. had / got / gotten
  5. to take
  6. had / got

E. Таны ээлж

  1. I have my hair cut every two months, and I get my car serviced once a year.
  2. I want to get my brother to help me paint my room this weekend.

F. Холимог давталт

  1. stay
  2. is being repaired
  3. Having finished / After finishing
  4. didn't need to buy / did not need to buy
Android аппЯвж байхдаа суралц Google Play