Have Something Done: Το causative στα αγγλικά («κουρεύτηκα», «μου έκλεψαν το κινητό»)
Have Something Done: Causatives
Σε αυτή τη σελίδα
Στόχος
Μετά από αυτό το μάθημα θα μπορείτε να λέτε ότι κανονίσατε να κάνει κάποιος άλλος κάτι για εσάς (I had my hair cut), να χρησιμοποιείτε το have και το get σε κάθε χρόνο, να μιλάτε για άσχημες εμπειρίες (I had my phone stolen) και να λέτε ότι ζητάτε από κάποιον ή τον πείθετε να κάνει κάτι (have someone do / get someone to do).
Η βασική ιδέα
Συγκρίνετε το I cut my hair με το I had my hair cut. Στο πρώτο, κρατάτε εσείς το ψαλίδι. Στο δεύτερο, κάθεστε στην καρέκλα του κουρέα και τη δουλειά την κάνει άλλος. Το αποτέλεσμα είναι το ίδιο (κοντύτερα μαλλιά), αλλά αυτός που κάνει την πράξη είναι διαφορετικός.
Το causative είναι για πράξεις που κάνει κάποιος άλλος για εσάς, συνήθως επειδή το κανονίσατε ή πληρώσατε: επισκευές, υπηρεσίες, παραδόσεις. Η δομή βάζει στο κέντρο το πράγμα και μετά την πράξη: have + το πράγμα + τι του έγινε. Όπως η παθητική φωνή (B1-11), συνήθως δεν λέει ποιος έκανε τη δουλειά: είναι προφανές (ένας μηχανικός, ένας οδοντίατρος) ή δεν έχει σημασία.
Η ίδια δομή μπορεί να περιγράφει και πράγματα που σας συμβαίνουν χωρίς να το θέλετε: I had my bike stolen. Εδώ το have δεν σημαίνει ότι το κανονίσατε. Σημαίνει ότι το ζήσατε.
Ελληνικά και αγγλικά
Τα ελληνικά δεν έχουν ειδική δομή για αυτό. Για υπηρεσίες λέμε συνήθως απλώς το ρήμα στην ενεργητική («Έφτιαξα το αυτοκίνητο», «Έβαψα το σπίτι»), ακόμα κι αν τη δουλειά την έκανε μάστορας, ή ρήμα σε -ομαι («Κουρεύτηκα»). Για άσχημες εμπειρίες λέμε «Μου έκλεψαν το κινητό», με τρίτο πληθυντικό. Τα αγγλικά θέλουν να είναι σαφές ποιος έκανε τη δουλειά: αν την έκανε άλλος, have / get + αντικείμενο + past participle. Και το ελληνικό «βάζω κάποιον να…» γίνεται have someone do ή get someone to do, όχι put.
| Ελληνικά | Τι δείχνει | Αγγλικά |
|---|---|---|
| Κουρεύτηκα χθες. | υπηρεσία από επαγγελματία | I had my hair cut yesterday. |
| Έφτιαξα το αυτοκίνητο στο συνεργείο. | ενεργητικό ρήμα, αλλά το έκανε άλλος | I had my car fixed at the garage. |
| Μου έκλεψαν το κινητό στο τρένο. | άσχημη εμπειρία | I had my phone stolen on the train. |
| Θα πω στη βοηθό μου να σας στείλει τις λεπτομέρειες. | οδηγία σε κάποιον | I'll have my assistant send you the details. |
| Έβαλα τον γιο μου να συγυρίσει το δωμάτιό του. | πείθω ή κανονίζω | I got my son to tidy his room. |
| Έβαψα μόνος μου το υπνοδωμάτιο. | το έκανα εγώ | I painted the bedroom myself. |
Δομή
have / get + αντικείμενο + past participle
| Υποκείμενο | have / get | Αντικείμενο | Past participle | |
|---|---|---|---|---|
| I | had | my hair | cut | yesterday. |
| She | is getting | her car | repaired. | |
| We | 're going to have | the kitchen | painted. |
Σε διάφορους χρόνους: αλλάζει μόνο το have / get
| Χρόνος | Παράδειγμα |
|---|---|
| Present Simple | I have my teeth checked every six months. |
| Present Continuous | We're having the windows cleaned today. |
| Past Simple | She had her bag repaired. |
| Present Perfect | Have you had your eyes tested recently? |
| μέλλοντας (will) | I'll get it fixed tomorrow. |
| going to | They're going to have solar panels installed. |
| modal | You should get that tooth looked at. |
| μορφή σε -ing | I hate having my photo taken. |
Άρνηση και ερώτηση: το have εδώ είναι κύριο ρήμα, άρα do / does / did:
- I didn't have my hair cut. I cut it myself.
- Where do you have your car serviced?
have someone do / get someone to do
| Σχήμα | Σημασία | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| have + πρόσωπο + base form | ζητάω ή δίνω οδηγία σε κάποιον (συχνά είναι η δουλειά του) | I'll have the receptionist call you a taxi. |
| get + πρόσωπο + to-infinitive | πείθω ή κανονίζω | I finally got my son to tidy his room. |
Χρήση
1Have something done: υπηρεσίες
Πείτε have + αντικείμενο + past participle όταν κανονίζετε να κάνει κάτι για εσάς ένας επαγγελματίας.
2Get something done: ανεπίσημο, και με προσπάθεια
Το get + αντικείμενο + past participle σημαίνει το ίδιο, αλλά είναι πιο ανεπίσημο και πολύ συνηθισμένο στον προφορικό λόγο. Μπορεί να δείχνει προσπάθεια ή ότι επιτέλους τα καταφέρατε. Λέγεται και όταν τη δουλειά την κάνετε εσείς: τότε σημαίνει «ολοκληρώνω».
3Σε όλους τους χρόνους και τις μορφές
Το causative λειτουργεί σε κάθε χρόνο, μετά από modals και σε μορφές σε -ing. Αλλάζει μόνο το have / get· το past participle μένει ίδιο.
4Άσχημες εμπειρίες: πράγματα που σας έκαναν
Η ίδια δομή περιγράφει κάτι δυσάρεστο που σας συνέβη και που δεν το κανονίσατε. Πείτε have· στον ανεπίσημο λόγο γίνεται και με get. Στα ελληνικά, «μου έκλεψαν», «μας ακύρωσαν».
5Have someone do / get someone to do
Για να πείτε ποιος κάνει την πράξη, πείτε have + πρόσωπο + base form (οδηγία, συχνά σε κάποιον που αυτή είναι η δουλειά του) ή get + πρόσωπο + to-infinitive (πείθω ή κανονίζω). Το have someone do είναι ιδιαίτερα συνηθισμένο στα αμερικανικά αγγλικά.
Συχνά λάθη
Παγίδες για όσους μιλούν ελληνικά
1. «Έφτιαξα το αυτοκίνητο» για κάτι που έκανε άλλος. Στα ελληνικά λέμε άνετα «Έβαψα το σπίτι» ή «Άλλαξα λάστιχα», ακόμα κι αν δεν πιάσαμε πινέλο ή κλειδί. Στα αγγλικά το ενεργητικό ρήμα σημαίνει ότι το κάνατε εσείς. Αν το έκανε επαγγελματίας, have / get + αντικείμενο + past participle.
2. «Κουρεύτηκα» → I was cut. Το ελληνικό ρήμα σε -ομαι («κουρεύτηκα», «ξυρίστηκα στον κουρέα») μοιάζει με παθητική φωνή. Το I was cut όμως σημαίνει ότι τραυματιστήκατε! Για υπηρεσία, I had my hair cut (ή I had a haircut).
3. «Βάζω κάποιον να…» → put someone to. Το «Έβαλα τον μάστορα να βάψει την κουζίνα» δεν μεταφράζεται με put. Πείτε have + πρόσωπο + base form (οδηγία) ή get + πρόσωπο + to-infinitive (πείθω, κανονίζω). Και μετά το have δεν μπαίνει to, όσο κι αν το ελληνικό «να» το ζητάει.
4. Ελεύθερη σειρά λέξεων. Στα ελληνικά η σειρά των λέξεων αλλάζει εύκολα χωρίς να αλλάξει η σημασία. Στα αγγλικά, had my car repaired (causative) και had repaired my car (Past Perfect) λένε εντελώς άλλα πράγματα. Το αντικείμενο μπαίνει πριν από το past participle, ακόμα κι αν στα ελληνικά λέμε «θα βάψουμε όλο το διαμέρισμα».
Μην τα μπερδεύετε
Το έκανα ή το έκανε άλλος για μένα — ποιος έκανε τη δουλειά;
had something done (causative) και had done (Past Perfect) — η σειρά των λέξεων αλλάζει τα πάντα. Δείτε B1-03.
get someone to do και make / let someone do — get = πείθω, make = αναγκάζω, let = αφήνω. Δείτε B1-18.
had something stolen και got stolen — I had my car stolen (causative: η έμφαση είναι σε μένα) και My car got stolen (get-passive: η έμφαση είναι στο αυτοκίνητο). Το get-passive το μαθαίνουμε στο B2-13.
Ορθογραφία και προφορά
- Ο τόνος πέφτει συνήθως στο αντικείμενο και στο past participle, όχι στο have: I had my HAIR CUT.
- Το have εδώ είναι κύριο ρήμα, άρα δεν συντομεύεται: το I've had my car repaired είναι σωστό (το πρώτο have είναι βοηθητικό), αλλά όχι το I've my car repaired.
- Η κατάληξη -ed: /t/ μετά από άηχους ήχους (fixed /fɪkst/, washed /wɒʃt/ (UK), /wɑːʃt/ (US)), /ɪd/ μετά από t ή d (painted, mended: μία συλλαβή παραπάνω) και /d/ μετά από άλλους ηχηρούς ήχους (repaired, cleaned). Μην προσθέτετε φωνήεν στο τέλος: το fixed είναι μία συλλαβή.
- Πολλά ρήματα στο causative έχουν ανώμαλα participles: cut, done, made, taken, stolen, sewn. Προσέξτε την ορθογραφία του dyed (βάφω) και του died (πεθαίνω): ακούγονται ίδια, /daɪd/.
Χρυσός κανόνας
Το κάνει κάποιος άλλος για εσάς ή σας συμβαίνει: have / get + αντικείμενο + past participle, ακόμα κι αν στα ελληνικά λέτε απλώς «έφτιαξα» ή «κουρεύτηκα». Για να πείτε ποιος το κάνει: have someone do, get someone to do.
Ασκήσεις
A. Δομή
Φτιάξτε το causative με τις λέξεις της παρένθεσης ή ξαναγράψτε την πρόταση όπως λέει η οδηγία.
-
My laptop is broken. I need to (have / it / repair).
-
She (have / her hair / dye) red last week.
-
We (get / the roof / fix) at the moment.
-
I (have / my passport / steal) while I was on holiday.holiday (UK) = vacation (US)
-
Ξαναγράψτε με causative: A mechanic is servicing my car.
-
Ξαναγράψτε με get: A photographer will take our wedding photos.
B. Σημασία
Διαλέξτε ή απαντήστε όπως λέει η οδηγία.
-
Διαλέξτε: I'll get my sister … me move.
-
Διαλέξτε: The manager had his assistant … the flights.
-
"I had my suit cleaned." Ποιος έκανε τη δουλειά; …
-
"I had cleaned my suit." Ποιος έκανε τη δουλειά; …
-
Ποια πρόταση περιγράφει μια άσχημη εμπειρία;
C. Βρείτε το λάθος
Κάθε πρόταση έχει ένα λάθος ή είναι σωστή. Γράψτε τη διορθωμένη πρόταση ή γράψτε correct.
-
When did you last have your eyes test?
-
I got the plumber come on Sunday.
-
We're having our garden redesigned this summer.
-
I had stolen my bike last week, so now I walk to work.
D. Μέσα σε κείμενο
Συμπληρώστε τον διάλογο. Όπου υπάρχει ρήμα στην παρένθεση, βάλτε το στη σωστή μορφή· στις άλλες θέσεις γράψτε μία λέξη.
Kim: Are you still selling your flat?
Raj: Yes, but first I'm 16 the walls 17 (paint). They're in a terrible state.
Kim: Are you doing it yourself?
Raj: No way! I'm having a professional 18 (do) it. And I've already 19 the windows replaced.
Kim: What about the photos for the website?
Raj: I'm going to get my cousin 20 (take) them — she's a photographer.
Kim: Good idea. When I sold my last flat, I 21 my car broken into on the day of the viewing. Terrible luck!
E. Σειρά σας
Γράψτε στα αγγλικά.
-
Γράψτε για δύο πράγματα που σας κάνει τακτικά ένας επαγγελματίας.
-
Γράψτε για κάτι που θέλετε να κάνει κάποιος για εσάς, με get someone to do.
F. Μικτή επανάληψη
Επαναλάβετε προηγούμενα μαθήματα.
-
B1-18 Want someone to, make someone do, let someone do: «Θέλω να…», «Με έβαλε να…» στα αγγλικά My parents never let me (stay) out after ten.
-
B1-11 Παθητική φωνή σε όλους τους χρόνους και με modals (is being done, has been done, must be done) The bridge (repair) at the moment, so it's closed.
-
B2-10 Participle Clauses: Μετοχικές προτάσεις στα αγγλικά (Feeling tired, After leaving, Having finished) (finish) his homework, he went out to play.
-
B2-07 Need, Needn't Have και Be Supposed To: Υποχρέωση και ανάγκη στα αγγλικά («δεν χρειαζόταν», «υποτίθεται ότι») We (need / not / buy) any bread — there was plenty in the cupboard, so we didn't.
Λύσεις
A. Δομή
- have it repaired
- had her hair dyed
- are getting the roof fixed / 're getting the roof fixed
- had my passport stolen
- I'm having my car serviced. / I'm getting my car serviced.
- We'll get our wedding photos taken. / We're going to get our wedding photos taken.
B. Σημασία
- to help
- book
- someone else
- I did
- We had our windows broken.
C. Βρείτε το λάθος
- When did you last have your eyes tested?
- I got the plumber to come on Sunday. / I had the plumber come on Sunday.
- ✓ We're having our garden redesigned this summer.
- I had my bike stolen last week, so now I walk to work. / My bike was stolen last week, so now I walk to work.
D. Μέσα σε κείμενο
- having / getting
- painted
- do
- had / got / gotten
- to take
- had / got
E. Σειρά σας
- I have my hair cut every two months, and I get my car serviced once a year.
- I want to get my brother to help me paint my room this weekend.
F. Μικτή επανάληψη
- stay
- is being repaired
- Having finished / After finishing
- didn't need to buy / did not need to buy
