SlowingoГрамматика
B2 12 / 30

Have something done қазақша: «шашымды қидырдым» ағылшынша қалай болады?

Have Something Done: Causatives

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Негізгі идея
  3. Қазақ тілі мен ағылшын тілі
  4. Құрылым
  5. Қолданылуы
  6. Жиі кездесетін қателер
  7. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  8. Шатастырмаңыз
  9. Жазылуы мен айтылуы
  10. Алтын ереже
  11. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз бір істі сіз үшін басқа біреуге істеткеніңізді айта аласыз (I had my hair cut), have мен get етістіктерін кез келген шақта қолдана аласыз, басыңыздан өткен жағымсыз оқиғалар туралы айта аласыз (I had my phone stolen) және біреуге бір нәрсені істеуді тапсырғаныңызды немесе көндіргеніңізді айта аласыз (have someone do / get someone to do).

Негізгі идея

I cut my hair және I had my hair cut сөйлемдерін салыстырыңыз. Біріншісінде қайшыны өзіңіз ұстап тұрсыз. Екіншісінде шаштараздың креслосында отырсыз, жұмысты басқа біреу істейді. Нәтиже бірдей: шаш қысқарды. Бірақ әрекетті істеген адам басқа.

Каузатив (өзгелік мағына) — басқа біреу сіз үшін істейтін әрекеттерге арналған, әдетте оны сіз ұйымдастырдыңыз немесе ақысын төледіңіз: жөндеу, қызмет көрсету, жеткізу. Құрылымның ортасында зат тұрады, ал әрекет одан кейін келеді: have + зат + оған жасалған әрекет. Ырықсыз етіс сияқты (B1-11), ол әдетте жұмысты кім істегенін айтпайды: ол белгілі (механик, тіс дәрігері) немесе маңызды емес.

Дәл осы құрылым сіздің еркіңізсіз болған жағдайларды да сипаттай алады: I had my bike stolen. Мұнда have «мен ұйымдастырдым» дегенді білдірмейді. Ол «басымнан өтті» дегенді білдіреді.

Қазақ тілі мен ағылшын тілі

Жақсы жаңалық: қазақ тілінде бұл мағынаның өз формасы бар — өзгелік етіс. Етістікке -дыр / -дір, -тыр / -тір, -ғыз / -гіз, -т жұрнағы жалғанады: «шашымды қидырдым», «көлігімді жөндеттім», «балаларға көкөніс жегізе алмадым». Қазақша бір сөз жеткілікті, ал ағылшыншада үш бөлік керек: have / get + зат + үшінші форма. Мектепте «-тыр / -ғыз = make» деп жаттағандықтан, make сөзі сұранып тұрады, бірақ make «мәжбүрлеу» дегенді білдіреді. Жағымсыз оқиға үшін қазақша «ұрлатып алдым» деп айтамыз; ағылшыншада бұл да have + зат + үшінші форма: I had my phone stolen.

ҚазақшаМағынасыАғылшынша
Жұмада шашымды қидырамын.қызмет: шаштараз істейдіI'm having my hair cut on Friday.
Қыс алдында қазандықты тексертіп қойдық.қызмет: шебер істедіWe had the boiler serviced before the winter.
Кір жуатын машинаны ақыры жөндеттік.бейресми, әурешілікпенWe finally got the washing machine fixed.
Пойызда телефонымды ұрлатып алдым.жағымсыз оқиғаI had my phone stolen on the train.
Мұғалім студенттерге эсселерін қайта жаздырды.біреуге тапсыруThe teacher had the students rewrite their essays.
Балаларға көкөніс жегізе алмадым.көндіруI couldn't get the kids to eat their vegetables.

Құрылым

have / get + толықтауыш + үшінші форма

Бастауышhave / getТолықтауышҮшінші форма
Ihadmy haircutyesterday.
Sheis gettingher carrepaired.
We're going to havethe kitchenpainted.

Әртүрлі шақтарда — тек have / get өзгереді

ШақМысал
Present SimpleI have my teeth checked every six months.
Present ContinuousWe're having the windows cleaned today.
Past SimpleShe had her bag repaired.
Present PerfectHave you had your eyes tested recently?
Future (will)I'll get it fixed tomorrow.
going toThey're going to have solar panels installed.
модаль етістікYou should get that tooth looked at.
-ing формасыI hate having my photo taken.

Болымсыз және сұраулы сөйлемдер — мұнда have негізгі етістік, сондықтан do / does / did қолданылады:

  • I didn't have my hair cut. I cut it myself.
  • Where do you have your car serviced?

have someone do / get someone to do

ҮлгіМағынасыМысал
have + адам + етістіктің негізгі түрібіреуге тапсыру не нұсқау беру (көбіне оның жұмысы)I'll have the receptionist call you a taxi.
get + адам + to + етістіккөндіру не ұйымдастыруI finally got my son to tidy his room.

Қолданылуы

1Have something done: қызмет көрсету

Бір істі сіз үшін маманға істеткеніңізді айту үшін have + толықтауыш + үшінші форма қолданыңыз. Қазақтың өзгелік етісі («қидырамын», «тексерттік») осыған сәйкес келеді.

I'm having my hair cut on Friday.
Жұмада шашымды қидырамын.
«-дыр» → have + hair + cut; келісілген жоспар → Present Continuous
We had the boiler serviced before the winter.
Қыс алдында қазандықты тексертіп қойдық.
How often do you have your car washed?
Көлігіңізді қаншалықты жиі жуғызасыз?
сұрақта do керек
She's just had her nails done for the wedding.
Ол тойға арнап жаңа ғана маникюр жасатты.
she → әйел
You should have that mole checked by a doctor.
Ол меңді дәрігерге көрсеткеніңіз жөн.
by + адам: тек жаңа ақпарат қосса

2Get something done: бейресми және әурешілікпен

Get + толықтауыш + үшінші форма мағынасы бірдей, бірақ бейресми әрі сөйлеуде өте жиі қолданылады. Ол күш жұмсағанды немесе ақыры істей алғанды меңзей алады. Жұмысты өзіңіз істесеңіз де қолданылады: онда «аяқтау» дегенді білдіреді.

I need to get my phone screen replaced.
Телефонымның экранын ауыстыртуым керек.
Where did you get your glasses made?
Көзілдірігіңізді қайда жасаттыңыз?
We finally got the washing machine fixed after three weeks.
Үш аптадан кейін кір жуатын машинаны ақыры жөндеттік.
get: әурешілік, ақыры істедік
I'll get the report finished by Monday.
Есепті дүйсенбіге дейін бітіріп қоямын.
өзім істеймін: get = аяқтау

3Барлық шақтар мен формаларда

Каузатив барлық шақта, модаль етістіктерден кейін және -ing формасында қолданылады. Тек have / get өзгереді; үшінші форма өзгермейді.

They're having a new kitchen fitted at the moment.
Олар қазір жаңа асүй жиһазын орнаттырып жатыр.
Present Continuous
I've never had my ears pierced.
Мен ешқашан құлағымды тестірген емеспін.
тәжірибе → Present Perfect
We're going to get the house painted next spring.
Келесі көктемде үйді боятпақпыз.
going to
She was having her portrait painted when the fire alarm went off.
Өрт дабылы шырылдағанда, суретші оның портретін салып жатқан еді.
Past Continuous
I can't stand having my blood taken.
Қан алдырғанды мүлде жаным сүймейді.
-ing формасы

4Жағымсыз оқиғалар: сізге жасалған іс

Дәл осы құрылым сіз ұйымдастырмаған, басыңыздан өткен жағымсыз оқиғаны сипаттайды. have қолданыңыз; бейресми сөйлеуде get те болады. Қазақтың «ұрлатып алдым» деген тіркесі осыған жақын.

I had my phone stolen on the train.
Пойызда телефонымды ұрлатып алдым.
мен ұйымдастырған жоқпын: жағымсыз оқиға
He had his licence taken away for speeding.
Ол жылдамдықты асырғаны үшін жүргізуші куәлігінен айырылды.
We had our flight cancelled at the last minute.
Рейсіміз соңғы сәтте тоқтатылды.
қазақша ырықсыз етіс; ағылшынша назар бізде
She got her bag snatched outside the station.
Вокзалдың алдында оның сөмкесін жұлып әкетті.
бейресми

5Have someone do / get someone to do

Әрекетті істейтін адамды атау үшін have + адам + негізгі түрі (нұсқау, көбіне бұл сол адамның жұмысы) немесе get + адам + to + етістік (көндіру не ұйымдастыру) қолданыңыз. Have someone do әсіресе американ ағылшынында жиі кездеседі.

I'll have my assistant send you the details.
Көмекшіме айтып, сізге толық мәліметті жібертемін.
have + адам + негізгі түрі, to жоқ
The teacher had the students rewrite their essays.
Мұғалім студенттерге эсселерін қайта жаздырды.
«-дыр» + адам
Can you get someone to look at my laptop?
Ноутбугімді біреуге қаратып бере аласың ба?
get + адам + to
I couldn't get the kids to eat their vegetables.
Балаларға көкөніс жегізе алмадым.
көндіре алмадым → get + адам + to
We got a friend to drive us to the airport.
Бір досымыздан бізді әуежайға апарып салуды өтіндік.

Жиі кездесетін қателер

❌I had my car repair.
✅I had my car repaired.
Үшінші форманы қолданыңыз.
❌I'm having cut my hair tomorrow.
✅I'm having my hair cut tomorrow.
Сөз тәртібі: have + толықтауыш + үшінші форма.
❌I got my brother fix my bike.
✅I got my brother to fix my bike.
get + адам + to + етістік.
❌I had the mechanic to check the brakes.
✅I had the mechanic check the brakes.
have + адам + негізгі түрі (to жоқ).
❌Have you your eyes tested?
✅Have you had your eyes tested? немесе Do you have your eyes tested?
have — негізгі етістік: сұраққа көмекші етістік керек.
⚠️I had stolen my wallet.
✅I had my wallet stolen.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ бұл Past Perfect: ұры өзіңіз болып шығасыз!
⚠️I cut my hair at the hairdresser's.
✅I had my hair cut at the hairdresser's.
Бейресми сөйлеуде жиі айтылады, бірақ қатаң мағынасы — өзіңіз қидыңыз.

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. «-тыр / -ғыз» → make. Мектепте өзгелік етісті көбіне make арқылы түсіндіреді, сондықтан «тігіншіге көйлегімді қысқарттырдым» сөйлемі make болып шығады. Бірақ make «мәжбүрледім» дегенді білдіреді, оның үстіне make + зат + үшінші форма үлгісі мұнда жұмыс істемейді. Қызмет үшін have / get + зат + үшінші форма керек.

❌I made my dress shortened at the tailor's.
✅I had my dress shortened at the tailor's. немесе I got my dress shortened at the tailor's.
❌Dauren made his old photos scanned.
✅Dauren had his old photos scanned. немесе Dauren got his old photos scanned.

2. «Тісімді емдедім» → I treated my tooth. Сөйлеу тілінде қызметті кейде өзіміз істегендей айтамыз: «Кеше тісімді емдедім», «көлігімді жөндедім». Ағылшыншада белсенді етістік істі өзіңіз істедіңіз деген мағына береді. Маман істесе, have + зат + үшінші форма қолданыңыз.

⚠️(Тіс дәрігеріне бардыңыз.) I treated my tooth yesterday.
✅I had my tooth treated yesterday.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ тісті өзіңіз емдегендей естіледі.
⚠️(Ерлан көлігін шеберханаға апарды.) Erlan repaired his car last week.
✅Erlan had his car repaired last week.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ Ерлан көлікті өзі жөндеген болып шығады.

3. Адамның артынан to: have немесе get? Қазақша «Нұрланға жәшіктерді жоғары көтерттім» деп бір ғана етістікпен айтамыз, онда to туралы ешқандай белгі жоқ. Ағылшыншада екі үлгіні есте сақтаңыз: get + адам + to + етістік, бірақ have + адам + негізгі түрі (to жоқ).

❌I got Nurlan carry the boxes upstairs.
✅I got Nurlan to carry the boxes upstairs.
❌I'll have the driver to wait for you at the entrance.
✅I'll have the driver wait for you at the entrance.

4. Сұраулы сөйлемде do жоқ. Қазақша сұрақ сұрау сөзімен жасалады, сөз тәртібі өзгермейді: «Шашыңды қай жерде қидырасың?». Ағылшын каузативінде have — негізгі етістік, сондықтан сұраққа do / does / did керек.

❌Where you have your hair cut?
✅Where do you have your hair cut?
❌Where your sister got her wedding dress made?
✅Where did your sister get her wedding dress made?

Шатастырмаңыз

I did it және I had it done — жұмысты кім істеді?

I painted the bedroom.
Жатын бөлмені өзім боядым.
өзім істедім
I had the bedroom painted.
Жатын бөлмені бояттым.
шебер бояды

had something done (каузатив) және had done (Past Perfect) — сөз тәртібі бәрін өзгертеді. B1-03 қараңыз.

I had my car washed.
Көлігімді жуғыздым.
оны біреу жуды
I had washed my car.
Көлігімді жуып қойған едім.
Past Perfect: өзім жудым, басқа бір оқиғадан бұрын

get someone to do және make / let someone do — get = көндіру, make = мәжбүрлеу, let = рұқсат беру. B1-18 қараңыз.

I got him to help me.
Оны көмектесуге көндірдім.
көндірдім
I made him help me.
Оны көмектесуге мәжбүрледім.
амалы жоқ еді
I let him help me.
Оның көмектесуіне рұқсат бердім.
рұқсат

had something stolen және got stolen — I had my car stolen (каузатив: назар менде) және My car got stolen (get арқылы ырықсыз етіс: назар көлікте). Get арқылы жасалатын ырықсыз етіс B2-13 сабағында.

Жазылуы мен айтылуы

  • Екпін әдетте have сөзіне емес, толықтауыш пен үшінші формаға түседі: "I had my HAIR CUT".
  • Мұнда have негізгі етістік, сондықтан ол қысқармайды: I've had my car repaired дұрыс (бірінші have — көмекші етістік), бірақ I've my car repaired қате.
  • -ed жалғауы: қатаң дыбыстан кейін /t/ (fixed /fɪkst/, washed /wɒʃt/ (UK), /wɑːʃt/ (US)), t немесе d әрпінен кейін /ɪd/ (painted, mended: қосымша буын), басқа ұяң дыбыстардан кейін /d/ (repaired, cleaned). fixed, washed, repaired сөздерінде жазылуы бойынша е дыбысын қосып, қосымша буын жасамаңыз.
  • Каузативте қолданылатын көп етістіктің үшінші формасы бұрыс: cut, done, made, taken, stolen, sewn. dyed (бояу) мен died (қайтыс болу) жазылуына назар аударыңыз: екеуі бірдей айтылады, /daɪd/.

Алтын ереже

Басқа біреу сіз үшін істейді немесе бір нәрсе сіздің басыңыздан өтеді: have / get + толықтауыш + үшінші форма. Адамды атау үшін: have someone do, get someone to do. Қазақтың «-дыр / -тыр / -ғыз» жұрнағы ағылшыншада make емес, көбіне have / get болады.

Жаттығулар

A. Құрылым

Жақшадағы сөздерді дұрыс формада жазыңыз немесе сөйлемді нұсқау бойынша қайта жазыңыз.

  1. My laptop is broken. I need to (have / it / repair).
  2. She (have / her hair / dye) red last week.
  3. We (get / the roof / fix) at the moment.
  4. I (have / my passport / steal) while I was on holiday.
  5. Каузатив арқылы қайта жазыңыз: A mechanic is servicing my car.
  6. get арқылы қайта жазыңыз: A photographer will take our wedding photos.

B. Мағына

Дұрыс жауапты таңдаңыз немесе сұраққа жауап беріңіз.

  1. Дұрыс жауапты таңдаңыз: I'll get my sister … me move.
  2. Дұрыс жауапты таңдаңыз: The manager had his assistant … the flights.
  3. "I had my suit cleaned." Жұмысты кім істеді? …
  4. "I had cleaned my suit." Жұмысты кім істеді? …
  5. Қай сөйлем жағымсыз оқиғаны сипаттайды?

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. When did you last have your eyes test?
  2. I got the plumber come on Sunday.
  3. We're having our garden redesigned this summer.
  4. I had stolen my bike last week, so now I walk to work.

D. Мәтін ішінде

Диалогты оқып, әр орынға бір сөз жазыңыз немесе жақшадағы етістіктің дұрыс түрін жазыңыз.

Getting ready to sell the flat
Kim: Are you still selling your flat?
Raj: Yes, but first I'm 16 the walls 17 (paint). They're in a terrible state.
Kim: Are you doing it yourself?
Raj: No way! I'm having a professional 18 (do) it. And I've already 19 the windows replaced.
Kim: What about the photos for the website?
Raj: I'm going to get my cousin 20 (take) them — she's a photographer.
Kim: Good idea. When I sold my last flat, I 21 my car broken into on the day of the viewing. Terrible luck!

E. Сіздің кезегіңіз

Ағылшынша жазыңыз.

  1. Маманға үнемі істететін екі нәрсеңіз туралы жазыңыз.
  2. Біреудің сіз үшін істегенін қалайтын бір нәрсе туралы get someone to do арқылы жазыңыз.

F. Аралас қайталау

Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.

  1. B1-18 Want him to, make him do, let him do қазақша: басқа адамның әрекеті туралы
    My parents never let me (stay) out after ten.
  2. B1-11 Passive Voice барлық шақта және модаль етістіктермен: is being done, has been done, must be done
    The bridge (repair) at the moment, so it's closed.
  3. B2-10 Participle clauses қазақша: Feeling tired, After leaving және көсемшелер
    (finish) his homework, he went out to play.
  4. B2-07 Need, needn't have, be supposed to қазақша: «керек», «қажеті жоқ», «тиіс»
    We (need / not / buy) any bread — there was plenty in the cupboard, so we didn't.
Жауаптар

A. Құрылым

  1. have it repaired
  2. had her hair dyed
  3. are getting the roof fixed / 're getting the roof fixed
  4. had my passport stolen
  5. I'm having my car serviced. / I'm getting my car serviced.
  6. We'll get our wedding photos taken. / We're going to get our wedding photos taken.

B. Мағына

  1. to help
  2. book
  3. someone else
  4. I did
  5. We had our windows broken.

C. Қатені табыңыз

  1. When did you last have your eyes tested?
  2. I got the plumber to come on Sunday. / I had the plumber come on Sunday.
  3. ✓ We're having our garden redesigned this summer.
  4. I had my bike stolen last week, so now I walk to work. / My bike was stolen last week, so now I walk to work.

D. Мәтін ішінде

  1. having / getting
  2. painted
  3. do
  4. had / got / gotten
  5. to take
  6. had / got

E. Сіздің кезегіңіз

  1. I have my hair cut every two months, and I get my car serviced once a year.
  2. I want to get my brother to help me paint my room this weekend.

F. Аралас қайталау

  1. stay
  2. is being repaired
  3. Having finished / After finishing
  4. didn't need to buy / did not need to buy
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play