Reported Speech (अप्रत्यक्ष कथन): He said he was… मराठीत सोप्या भाषेत
Reported Speech: Statements
या पानावर
उद्दिष्ट
हा धडा झाल्यावर तुम्ही कोण काय म्हणालं ते दुसऱ्याला सांगू शकाल – She said (that) she was tired –, काळ, सर्वनामं आणि वेळेचे शब्द योग्य प्रकारे बदलू शकाल, आणि काळ कधी बदलायचा नाही हेही तुम्हाला कळेल.
मुख्य कल्पना
दुसऱ्याचं बोलणं सांगताना तुम्ही रेकॉर्डिंग वाजवत नाही. तुम्ही संदेश पुढे पोहोचवता – तुमच्या जागेवरून: तुमच्या वेळेतून, तुमच्या ठिकाणावरून, तुमच्या नजरेतून.
कल्पना करा, सोमवारी मारिया म्हणाली: "I'm tired. I'll call you tomorrow." शुक्रवारी तुम्ही हे मित्राला सांगता. सोमवार आता भूतकाळात गेला, म्हणून सगळं बोलणं काळात एक पाऊल मागे सरकतं: Maria said she was tired and would call me the next day. या मागे सरकण्याला backshift म्हणतात.
बाकी सगळंही तुमच्या नजरेत येतं. तिचा I होतो she, तिचा you होतो me, आणि तिचा tomorrow होतो the next day, कारण सोमवारचा „उद्या“ म्हणजे शुक्रवारचा „उद्या“ नाही.
पण backshift हा यंत्राचा नियम नाही. सांगितलेली गोष्ट अजूनही खरी असेल, किंवा आत्ताच बोललेलं तुम्ही पुन्हा सांगत असाल, तर मूळ काळ ठेवता येतो. नेहमी विचारा: मी आत्ता जिथे आहे तिथून हे कसं दिसतं?
मराठी आणि इंग्रजी
मराठीत दुसऱ्याचं बोलणं आपण बहुतेक वेळा जवळजवळ जसंच्या तसं सांगतो, „की“ किंवा „म्हणून“ वापरून: „मारिया म्हणाली की मी खूप थकले आहे आणि उद्या फोन करते.“ मराठीत ऐकणाऱ्याला संदर्भावरून कळतं की „मी“ म्हणजे मारिया. इंग्रजीत असं केलं तर She said that I am tired चा अर्थ होतो „मी (सांगणारा) थकलो आहे“. इंग्रजीत सर्वनाम आणि काळ दोन्ही बदलतात: Maria said she was tired and would call me.
काळ: मराठीत „म्हणाला की“ नंतर मूळ काळ तसाच राहतो („तो म्हणाला की तो उद्या येईल“). इंग्रजीत भूतकाळातल्या said नंतर काळ सहसा एक पाऊल मागे जातो: is → was, has done → had done, will → would, can → could.
क्रियापद: „त्याने मला सांगितलं“ मधलं „सांगितलं“ आणि „म्हणाला“ दोन्हींसाठी इंग्रजीत said वापरण्याची सवय असते, आणि मग said me तयार होतं. इंग्रजीत व्यक्ती सांगायची असेल तर told me; said नंतर थेट व्यक्ती येत नाही. वेळ आणि ठिकाणाचे शब्द मात्र मराठीतही बदलतात („उद्या“ → „दुसऱ्या दिवशी“, „इथे“ → „तिथे“) – इथे दोन्ही भाषा सारख्याच आहेत.
| मराठी | इंग्रजी | काय वेगळं आहे? |
|---|---|---|
| ती म्हणाली की मी खूप कामात आहे. | She said she was really busy. | मराठीत मूळ सर्वनाम आणि काळ; इंग्रजीत she + एक पाऊल मागे |
| तो म्हणाला की तो कधीच आशियात गेला नाही. | He said he had never been to Asia. | Present Perfect → had + past participle |
| तो म्हणाला की मला माहिती पाठवेल. | He said he would send me the details. | मराठीत भविष्यकाळ; इंग्रजीत would |
| इन्स्ट्रक्टर म्हणाले की हेल्मेट घालावंच लागेल. | The instructor said we had to wear a helmet. | „लागेल“ (सक्ती) → had to |
| तो म्हणाला की पार्सल आदल्या दिवशी आलं. | He said the parcel had arrived the day before. | वेळेचे शब्द बदलतात – सारखंच |
| त्याने मला सांगितलं की तो थकला आहे. | He told me he was tired. | „मला सांगितलं“ → told me, said me नाही |
| ती म्हणाली की ती ग्लासगोत राहते. | She said she lives in Glasgow. | अजूनही खरं → backshift आवश्यक नाही |
थोडक्यात: मराठीत „म्हणाला की“ नंतर मूळ सर्वनाम आणि काळ राहतात; इंग्रजीत said नंतर सर्वनाम सांगणाऱ्याच्या नजरेतून बदलतं आणि काळ सहसा मागे जातो: is → was, has done → had done, will → would, can → could. गोष्ट अजूनही खरी असेल तर मूळ काळ ठेवता येतो.
रचना
मूळ साचा
| सांगणारं क्रियापद | (that) | सांगितलेलं वाक्य |
|---|---|---|
| She said | (that) | she was hungry. |
| He told me | (that) | he had lost his keys. |
That आवश्यक नाही, आणि बोलताना तो अनेकदा गाळला जातो. Say आणि tell वेगवेगळे साचे वापरतात: पाहा B1-13.
Backshift – भूतकाळातल्या सांगणाऱ्या क्रियापदानंतरचे बदल
| प्रत्यक्ष बोलणं | अप्रत्यक्ष कथन |
|---|---|
| Present Simple: "I work in a bank." | Past Simple: She said she worked in a bank. |
| Present Continuous: "I'm leaving." | Past Continuous: He said he was leaving. |
| Present Perfect: "I've finished." | Past Perfect: She said she had finished. |
| Past Simple: "I saw it." | Past Perfect: He said he had seen it. (saw ही चालतं) |
| will: "I'll help." | would: She said she would help. |
| can: "I can swim." | could: He said he could swim. |
| may: "It may rain." | might: She said it might rain. |
| must (सक्ती): "I must go." | had to: He said he had to go. (must ही चालतं) |
| am / is / are going to: "We're going to move." | was / were going to: They said they were going to move. |
बदलत नाहीत: would, could, should, might, ought to आणि Past Perfect तसेच राहतात.
सर्वनामं आणि मालकी दाखवणारी सर्वनामं – सांगणाऱ्याच्या नजरेतून बदला.
| प्रत्यक्ष बोलणं | अप्रत्यक्ष कथन |
|---|---|
| "I love my job." (Tom) | Tom said he loved his job. |
| "We'll meet you at our house." (तुमचे आई-वडील तुम्हाला) | They said they would meet me at their house. |
वेळ आणि ठिकाणाचे शब्द (वेळ किंवा ठिकाण आता वेगळं असेल तेव्हा)
| प्रत्यक्ष बोलणं | अप्रत्यक्ष कथन |
|---|---|
| now | then, at that time |
| today / tonight | that day / that night |
| yesterday | the day before, the previous day |
| tomorrow | the next day, the following day |
| last week | the week before, the previous week |
| next month | the following month |
| … ago | … before, … earlier |
| here | there |
| this / these | that / those (किंवा the) |
वापर
1said नंतर backshift
सांगणारं क्रियापद भूतकाळात असेल (said, told), तर काळ एक पाऊल मागे न्या. मराठीत काळ सहसा तसाच राहतो.
2अप्रत्यक्ष कथनात modal verbs
Will → would, can → could, may → might आणि must (सक्ती) → had to. Would, could, should, might आणि ought to बदलत नाहीत.
3सर्वनामं आणि मालकी दाखवणारी सर्वनामं बदलणं
तुमच्या नजरेतून सांगा. विचारा: आत्ता कोण बोलतं आहे, आणि कोण ऐकतं आहे?
4वेळ आणि ठिकाणाचे शब्द बदलणं
सांगताना वेळ किंवा ठिकाण वेगळं असेल, तर today, tomorrow, ago, here असे शब्द बदला. मराठीतही आपण हेच करतो.
5Backshift नाही – अजूनही खरं किंवा आत्ताच बोललेलं
माहिती अजूनही खरी असेल तर मूळ काळ ठेवता येतो. बोलण्यात हे खूप नेहमीचं आहे. backshift केलं तरीही बरोबर.
6सांगणारं क्रियापद वर्तमानकाळात – backshift नाही
सांगणारं क्रियापद वर्तमानकाळात असेल (says, has said), तर काळ बदलत नाहीत. मेसेज आणि घोषणांबद्दल सांगताना हे नेहमीचं आहे.
नेहमीच्या चुका
मराठी भाषकांसाठी सापळे
1. “रोहित म्हणाला की मी प्रोजेक्टर आणतो” → said that I will bring. मराठीत आपण दुसऱ्याचं बोलणं त्याच्याच शब्दांत, „मी“ ठेवून सांगतो, आणि संदर्भावरून कळतं की „मी“ म्हणजे रोहित. इंग्रजीत said that I will bring चा अर्थ होतो „मी (सांगणारा) आणणार आहे“. सर्वनाम सांगणाऱ्याच्या नजरेतून बदला: he, आणि काळ: would.
2. “केतकी म्हणाली की ती मंगळवारी बेंगळुरूला जातेय” → said she is leaving. मराठीत „म्हणाली की“ नंतर मूळ काळ तसाच राहतो: „रविवारी केतकी म्हणाली की ती मंगळवारी बेंगळुरूला जातेय.“ पण ते बोलणं भूतकाळात होतं, आणि ते जाणंही आता भूतकाळात गेलं आहे. इंग्रजीत said नंतर Present Continuous → Past Continuous, will → would.
3. “आजी म्हणाली की, मी या उन्हाळ्यात येत नाही” → said that "I am not coming". मराठीत „की“ नंतर आपण अनेकदा बोलणाऱ्याचे नेमके शब्द ठेवतो: „आजी म्हणाली की, “मी या उन्हाळ्यात पुण्याला येत नाही, तिकडे खूप ऊन असतं.”“ इंग्रजीत that नंतर अवतरणचिन्हांतलं प्रत्यक्ष कथन येत नाही. निवडा: एकतर अप्रत्यक्ष कथन (she said (that) she wasn't coming), नाहीतर that शिवाय नेमके शब्द (she said, "I'm not coming…").
गोंधळ करू नका
प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष कथन – प्रत्यक्ष कथन अवतरणचिन्हांत नेमके शब्द देतं; अप्रत्यक्ष कथन ते बदलून सांगतं.
Backshift आणि backshift नसणं – दोन्ही बरोबर असू शकतात. backshift फक्त सांगतं; backshift न केल्याने दिसतं की तुम्हाला ते आत्ताही खरं वाटतं.
must (सक्ती) आणि must (अंदाज) – सक्ती दाखवणारा must अनेकदा had to होतो. अंदाज दाखवणारा must (B1-16) must च राहतो.
स्पेलिंग आणि उच्चार
- अप्रत्यक्ष कथनात अवतरणचिन्हं किंवा स्वल्पविराम नसतो: She said she was tired. that च्या आधीही स्वल्पविराम नाही.
- प्रत्यक्ष कथनात अवतरणचिन्हाच्या आधी स्वल्पविराम आणि पूर्णविराम अवतरणचिन्हाच्या आत: She said, "I'm tired."
- said चा उच्चार /sed/ – एकच आखूड स्वर; „सेइड“ असा दोन स्वरांचा उच्चार करू नका.
- that वापरताना कमकुवत असतो: /ðət/ – She said that he'd left. /ð/ साठी जिभेचं टोक दातांमध्ये हलकं ठेवा आणि आवाज जोडा – मराठी „द“ सारखं दातांमागे दाबू नका.
- 'd म्हणजे would किंवा had: She said she'd help (would) / She said she'd helped (had). पुढचं क्रियापद पाहा.
सुवर्णनियम
तुमच्या वेळेतून आणि ठिकाणावरून सांगा: भूतकाळातल्या सांगणाऱ्या क्रियापदानंतर काळ सहसा एक पाऊल मागे न्या, आणि सर्वनामं व वेळेचे शब्द बदला. मराठीत „तो म्हणाला की मी थकलोय“ चालतं; इंग्रजीत He said he was tired. व्यक्ती सांगायची असेल तर told me, said me नाही. गोष्ट अजूनही खरी असेल किंवा सांगणारं क्रियापद वर्तमानकाळात असेल, तर मूळ काळ ठेवता येतो.
सराव
A. रचना
1–6 मध्ये काळ एक पाऊल मागे न्या.
-
"I'm cold." → She said she cold.
-
"We've finished the project." → They said they the project.
-
"I'll text you." → He said he me.
-
"I can't find my keys." → She said she her keys.
-
"I may be late." → He said he late.
-
"I'm watching a film." → She said she a film.
-
said वापरून सांगा: "I love my new job." (तुमची बहीण)
B. अर्थ
प्रश्नांची उत्तरं द्या.
-
सोमवारी टॉम म्हणाला: "I'll do it tomorrow." आज शुक्रवार आहे. वाक्य पूर्ण करा: Tom said he would do it .
-
मैत्रीण पाच मिनिटांपूर्वी म्हणाली: "The film starts at eight." वाक्य पूर्ण करा: She said the film at eight.
-
"I'm a vegetarian," सॅम मागच्या वर्षी म्हणाला, आणि तो अजूनही शाकाहारी आहे. कोणतं वाक्य बरोबर आहे?
-
"You must be tired," नर्स मला म्हणाली. हे सांगा: The nurse said I tired.
C. चूक शोधा
प्रत्येक वाक्यात एक चूक आहे किंवा वाक्य बरोबर आहे. दुरुस्त वाक्य लिहा किंवा correct लिहा.
-
He said me that he was ill.
-
She said she will come, but she didn't.
-
They said they must to go home.
-
The forecast says it will rain tomorrow.
D. संदर्भात
कंसातल्या क्रियापदांची योग्य रूपं लिहून मजकूर पूर्ण करा. प्रत्येक जागी काळ एक पाऊल मागे न्या.
I had lunch with Clara yesterday. She said she 16 (be) really happy at her new company. She told me she 17 (just / get) a promotion! She said they 18 (send) her to New York the following month, and that she 19 (can) take her family with her. She also said she 20 (call) me when she got there.
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
दुसरे तुम्हाला काय म्हणाले, ते इंग्रजीत लिहा.
-
मागच्या आठवड्यात मित्राने तुम्हाला सांगितलेली एखादी गोष्ट आठवा. ती said वापरून सांगा.
-
आज आलेला एखादा मेसेज says वापरून सांगा.
F. मिश्र उजळणी
मागील धड्यांची उजळणी करा.
-
B1-03 Past Perfect: I Had Already Left – पूर्ण भूतकाळ मराठीत सोप्या भाषेत When I got to the station, the train (already / leave).
-
A2-33 Who Called You? की Who Did You Call? इंग्रजीत कर्ता आणि कर्म विचारणारे प्रश्न Who (you / call) last night?
-
B1-10 Passive Voice (कर्मणी प्रयोग): is made, was built मराठीत सोप्या भाषेत This house (build) in 1920.
-
B1-06 Second Conditional: If I Had…, I Would… मराठीत सोप्या भाषेत If I (be) you, I'd say sorry.
उत्तरे
A. रचना
- was
- had finished / 'd finished
- would text / 'd text
- couldn't find / could not find
- might be
- was watching
- My sister said she loved her new job. / My sister said that she loved her new job. / My sister said she loves her new job. / My sister said that she loves her new job.
B. अर्थ
- the next day / the following day / on Tuesday
- starts / started
- both
- must be
C. चूक शोधा
- He told me that he was ill. / He said that he was ill. / He told me he was ill. / He said he was ill.
- She said she would come, but she didn't. / She said she'd come, but she didn't.
- They said they had to go home. / They said they must go home.
- ✓ The forecast says it will rain tomorrow.
D. संदर्भात
- was
- had just got / had just gotten / 'd just got / 'd just gotten
- were sending / were going to send / would send
- could
- would call / 'd call
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
- My friend Leo said he was going to move to Madrid.
- My brother says he can't come to dinner tonight.
F. मिश्र उजळणी
- had already left / 'd already left
- did you call
- was built
- were
