İngilizce Reported Speech (Dolaylı Anlatım): Düz Cümleleri Aktarmak
Reported Speech: Statements
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda birinin söylediğini aktarabilecek (She said (that) she was tired), zamanları, zamirleri ve zaman kelimelerini doğru değiştirebilecek ve zamanın ne zaman değişmesi gerekmediğini bileceksiniz.
Temel Fikir
Birinin sözlerini aktarırken bir ses kaydı çalmıyorsunuz. Bir mesajı iletiyorsunuz — hem de kendi konumunuzdan: kendi zamanınızdan, kendi yerinizden, kendi bakış açınızdan.
Maria'nın pazartesi şöyle dediğini düşünün: "I'm tired. I'll call you tomorrow." Cuma günü bunu bir arkadaşınıza anlatıyorsunuz. Pazartesi artık geçmişte kaldı; bu yüzden konuşmanın tamamı zamanda bir adım geri gider: Maria said she was tired and would call me the next day. Bu bir adım geri gitmeye backshift (zaman kaydırma) denir.
Geri kalan her şey de sizin bakış açınıza geçer. Onun I'ı she olur; onun you'su me olur; onun tomorrow'u the next day olur, çünkü pazartesiden bakınca "yarın" ile cumadan bakınca "yarın" aynı gün değildir.
Ama backshift bir robot kuralı değildir. Söylenen şey hâlâ doğruysa ya da az önce söylenmiş bir şeyi aktarıyorsanız, orijinal zamanı koruyabilirsiniz. Kendinize hep şunu sorun: Şu an bulunduğum yerden nasıl görünüyor?
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede söz aktarırken zamanı kaydırmayız: "Yarın arayacağım" cümlesi "Yarın arayacağını söyledi" olur; gelecek zaman eki yerinde kalır. İngilizcede ise said'den sonra zaman genellikle bir adım geri gider.
| Söylenen | Türkçe aktarım | İngilizce aktarım |
|---|---|---|
| "Yorgunum." | Yorgun ol-duğunu söyledi. | She said she was tired. |
| "Yarın arayacağım." | Ertesi gün ara-yacağını söyledi. | She said she would call the next day. |
| "Bitirdim." | Bitir-diğini söyledi. | She said she had finished. |
| "Yüzebilirim." | Yüz-ebildiğini söyledi. | He said he could swim. |
| "Yorgunum." | Bana yorgun ol-duğunu söyledi. | She told me she was tired. |
Türkçedeki "-dığını" eki "yorgunum" için de "yorgundum" için de kullanılır; zamanı ek değil, bağlam gösterir. "-acağını" eki de gelecek anlamını korur, ama İngilizcede will genellikle would olur. Bir de son satıra bakın: Türkçede "bana söyledi" deriz, ama İngilizcede kişi say'den hemen sonra gelmez; told me ya da sadece said kullanılır.
Yapı
Temel kalıp
| Aktarma fiili | (that) | aktarılan cümle |
|---|---|---|
| She said | (that) | she was hungry. |
| He told me | (that) | he had lost his keys. |
That isteğe bağlıdır ve konuşmada çoğu zaman atılır. Say ve tell farklı kalıplarla kullanılır: bkz. B1-13.
Backshift — geçmiş zamandaki bir aktarma fiilinden sonra zaman değişimi
| Dolaysız anlatım | Dolaylı anlatım |
|---|---|
| present simple: "I work in a bank." | past simple: She said she worked in a bank. |
| present continuous: "I'm leaving." | past continuous: He said he was leaving. |
| present perfect: "I've finished." | past perfect: She said she had finished. |
| past simple: "I saw it." | past perfect: He said he had seen it. (saw da olur) |
| will: "I'll help." | would: She said she would help. |
| can: "I can swim." | could: He said he could swim. |
| may: "It may rain." | might: She said it might rain. |
| must (zorunluluk): "I must go." | had to: He said he had to go. (must da olur) |
| am / is / are going to: "We're going to move." | was / were going to: They said they were going to move. |
Değişmeyenler: would, could, should, might, ought to ve past perfect aynı kalır.
Zamirler ve iyelikler — bunları aktaran kişinin bakış açısına göre değiştirin.
| Dolaysız | Dolaylı |
|---|---|
| "I love my job." (Tom) | Tom said he loved his job. |
| "We'll meet you at our house." (annenizle babanız, size) | They said they would meet me at their house. |
Zaman ve yer kelimeleri (zaman ya da yer artık farklıysa)
| Dolaysız | Dolaylı |
|---|---|
| now (şimdi) | then, at that time (o zaman, o sırada) |
| today / tonight (bugün / bu gece) | that day / that night (o gün / o gece) |
| yesterday (dün) | the day before, the previous day (bir önceki gün) |
| tomorrow (yarın) | the next day, the following day (ertesi gün) |
| last week (geçen hafta) | the week before, the previous week (bir önceki hafta) |
| next month (gelecek ay) | the following month (sonraki ay) |
| … ago (… önce, şimdiden) | … before, … earlier (… önce, o andan) |
| here (burada) | there (orada) |
| this / these | that / those (ya da the) |
Kullanımlar
1said'den sonra backshift
Aktarma fiili geçmiş zamandaysa (said, told) zamanı bir adım geri kaydırın.
2Dolaylı anlatımda modallar
Will → would, can → could, may → might, must (zorunluluk) → had to. Would, could, should, might ve ought to değişmez.
3Zamirleri ve iyelikleri değiştirmek
Kendi bakış açınızdan aktarın. Sorun: Şu an kim konuşuyor, kim dinliyor?
4Zaman ve yer kelimelerini değiştirmek
Aktardığınız sırada zaman ya da yer farklıysa today, tomorrow, ago, here gibi kelimeleri değiştirin.
5Backshift yok — hâlâ doğru ya da az önce söylendi
Bilgi şu an hâlâ doğruysa orijinal zamanı koruyabilirsiniz. Konuşmada çok yaygındır. Backshift de doğrudur.
6Şimdiki zamanda aktarma fiili — backshift yok
Aktarma fiili şimdiki zamandaysa (says, has said) zamanlar değişmez. Mesajlarda ve notlarda çok yaygındır.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "Bana söyledi" için "said me" demek. Türkçede "Patronum bana erken çıkabileceğimi söyledi" ya da "Bana dedi ki…" deriz; kişi fiilin hemen yanındadır. İngilizcede say'den hemen sonra kişi gelmez. Kişiyi söyleyecekseniz tell kullanın (told me); söylemeyecekseniz sadece said yeter.
2. "-acağını söyledi" kalıbında will'i korumak. Türkçede "arayacağını söyledi" derken gelecek zaman eki olduğu gibi kalır. Bu yüzden İngilizcede de will kalır. Ama geçmişte söylenmiş ve artık gelecek olmayan bir şey için would kullanılır.
3. "Bugün gidiyorum dedi" kalıbını kelime kelime çevirmek. Türkçede sözü çoğu zaman olduğu gibi alıntılayıp sonuna "dedi" ekleriz: "Bugün gidiyorum dedi." Bu alışkanlıkla İngilizcede dolaylı cümlenin içinde konuşanın kendi I'ı ve today'i kalır. Dolaylı anlatımda zamirler ve zaman kelimeleri aktaranın bakış açısına geçer.
4. "Dedi ki" sonrasında virgül koymak. Türkçede "Dedi ki, çok açmış." gibi yazmak yaygındır. İngilizcede dolaylı anlatımda said'den sonra virgül ve tırnak işareti kullanılmaz; virgül yalnızca dolaysız anlatımda, tırnaktan önce gelir: She said, "I'm hungry."
Karıştırılmasın
Dolaysız ve dolaylı anlatım — Dolaysız anlatım tam sözleri tırnak içinde tekrarlar; dolaylı anlatım onları değişikliklerle yeniden anlatır.
Backshift ve backshift'siz aktarım — İkisi de doğru olabilir. Backshift sadece aktarır; backshift yapmamak ise bunun hâlâ doğru olduğuna inandığınızı gösterir.
must (zorunluluk) ve must (çıkarım) — Zorunluluk bildiren must çoğu zaman had to olur. Çıkarım bildiren must B1-16 ise must olarak kalır.
Yazım ve Telaffuz
- Dolaylı anlatımda tırnak işareti ve virgül kullanılmaz: She said she was tired.
- Dolaysız anlatımda alıntıdan önce virgül konur ve son nokta tırnağın içinde kalır: She said, "I'm tired."
- said /sed/ okunur, "sed" gibi — "seyd" değil.
- that kullanıldığında zayıf okunur: /ðət/, "dhıt" gibi; dilinizin ucu dişlerinize hafifçe değer: She said that he'd left.
- 'd hem would hem de had olabilir: She said she'd help (would) / She said she'd helped (had). Arkasından gelen fiile bakın.
Altın Kural
Kendi zamanınızdan ve yerinizden aktarın: geçmiş zamandaki bir aktarma fiilinden sonra zamanı genellikle bir adım geri kaydırın, zamirleri ve zaman kelimelerini de buna uydurun. Söylenen hâlâ doğruysa ya da aktarma fiili şimdiki zamandaysa orijinal zamanı koruyabilirsiniz.
Alıştırmalar
A. Yapı
1–6. maddelerde backshift yapın.
-
"I'm cold." → She said she cold.
-
"We've finished the project." → They said they the project.
-
"I'll text you." → He said he me.
-
"I can't find my keys." → She said she her keys.
-
"I may be late." → He said he late.
-
"I'm watching a film." → She said she a film.
-
said ile aktarın: "I love my new job." (kız kardeşiniz)
B. Anlam
Durumu okuyun ve cümleyi tamamlayın ya da doğru seçeneği işaretleyin.
-
Tom pazartesi şöyle dedi: "I'll do it tomorrow." Bugün cuma. Tamamlayın: Tom said he would do it .
-
Arkadaşınız bunu beş dakika önce söyledi: "The film starts at eight." Tamamlayın: She said the film at eight.
-
Sam geçen yıl "I'm a vegetarian," dedi ve hâlâ vejetaryen. Hangi aktarım doğru?
-
Hemşire bana "You must be tired," dedi. Aktarın: The nurse said I tired.
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
He said me that he was ill.
-
She said she will come, but she didn't.
-
They said they must to go home.
-
The forecast says it will rain tomorrow.
D. Bağlam İçinde
Her boşlukta backshift yapın.
I had lunch with Clara yesterday. She said she 16 (be) really happy at her new company. She told me she 17 (just / get) a promotion! She said they 18 (send) her to New York the following month, and that she 19 (can) take her family with her. She also said she 20 (call) me when she got there.
E. Sıra Sende
-
Geçen hafta bir arkadaşınızın size söylediği bir şeyi düşünün. said ile aktarın.
-
Bugün gelen bir mesajı says ile aktarın.
F. Karışık Tekrar
-
B1-03 İngilizce Past Perfect Tense: Had + Past Participle (-mıştı) When I got to the station, the train (already / leave).
-
A2-33 İngilizce Subject ve Object Questions: Who Called You? Who Did You Call? Who (you / call) last night?
-
B1-10 İngilizce Passive (Edilgen Çatı): Present ve Past Simple ile Is Made, Was Built This house (build) in 1920.
-
B1-06 İngilizce Second Conditional: If I Had…, I Would… (Hayalî Durumlar) If I (be) you, I'd say sorry.
Cevap anahtarı
A. Yapı
- was
- had finished / 'd finished
- would text / 'd text
- couldn't find / could not find
- might be
- was watching
- My sister said she loved her new job. / My sister said that she loved her new job. / My sister said she loves her new job. / My sister said that she loves her new job.
B. Anlam
- the next day / the following day / on Tuesday
- starts / started
- both
- must be
C. Hatayı Bul
- He told me that he was ill. / He said that he was ill. / He told me he was ill. / He said he was ill.
- She said she would come, but she didn't. / She said she'd come, but she didn't.
- They said they had to go home. / They said they must go home.
- ✓ The forecast says it will rain tomorrow.
D. Bağlam İçinde
- was
- had just got / had just gotten / 'd just got / 'd just gotten
- were sending / were going to send / would send
- could
- would call / 'd call
E. Sıra Sende
- My friend Leo said he was going to move to Madrid.
- My brother says he can't come to dinner tonight.
F. Karışık Tekrar
- had already left / 'd already left
- did you call
- was built
- were
