İngilizce Need, Needn't Have ve Be Supposed To: Zorunluluk ve Gereklilik
Need, Needn't Have, Be Supposed To: Obligation in Depth
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda neyin gerekli olup olmadığını (need to, don't need to, needn't), geçmişteki bir eylemin gereksiz olduğunu (needn't have done ile didn't need to do farkı), insanların çoğu zaman uymadığı beklenti ve kuralları (be supposed to) söyleyebilecek, resmî zorunluluk bildirebilecek (be required to, be obliged to) ve should, need to, have to ve must arasında doğru seçimi yapabileceksiniz.
Temel Fikir
A2-20'de must, have to, mustn't ve don't have to öğrendiniz. Gerçek hayatta zorunlulukların pek çok tonu vardır; bu yüzden iki soru sorun:
- Ne kadar güçlü? Bir tavsiye mi, bir gereklilik mi, yoksa yaptırımı olan bir kural mı?
- Nereden geliyor? Sizden mi, bir kuraldan ya da kanundan mı, yoksa sadece insanların beklentisinden mi?
Bir termometre düşünün. En altta should var: bir öneri. Biraz yukarıda need to: bir sonuca ulaşmak için gerekli olan. Sonra have to ve must: gerçek bir zorunluluk. En üstte be required to ve be obliged to: kurallar, kanunlar ve sözleşmeler.
Termometrenin yanında özel bir levha durur: be supposed to. Ne beklendiğini bildirir ve çoğu zaman insanların bunu yapmadığını ima eder.
Son olarak need fiilinin geçmişte bir inceliği vardır. I needn't have taken a taxi = taksiye bindim ve gereksizdi. I didn't need to take a taxi ise genellikle taksiye binmediğim anlamına gelir.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede "gerek yok" ve "-mamalı" ayrımı İngilizcedeki don't need to ve mustn't ayrımıyla aynıdır; burada Türkçe size yardım eder. Zorluk geçmişte başlar: Türkçe "gerek yoktu" iki farklı durumu karşılar, İngilizce ise bunları ayırır. Ayrıca Türkçedeki "-ecekti" ve "-mesi gerekiyordu" yapıları çoğu zaman was supposed to ile çevrilir.
| Türkçe | Ne oldu? | İngilizce |
|---|---|---|
| Ayakkabılarını çıkar-mana gerek yok. | gerekli değil | You don't need to take your shoes off. |
| Kablolara dokun-ma-malısın. | yasak | You mustn't touch the wires. |
| Bu kadar yemek yap-mama gerek yok-muş. | yaptım, boşunaymış | I needn't have cooked so much. |
| Rezervasyon yap-mamıza gerek yok-tu. | gerekmedi, yapmadık | We didn't need to book. |
| Paket dün gel-ecek-ti. | beklenti, gerçekleşmedi | The parcel was supposed to arrive yesterday. |
Üçüncü satırdaki -mış eki çok işe yarar: "gerek yokmuş" dediğinizde eylemi yaptığınızı ve sonradan gereksiz olduğunu anladığınızı söylersiniz. İngilizcede bunun karşılığı needn't have + past participle'dır.
Yapı
Need (şimdiki zaman)
| Biçim | Tür | Örnek |
|---|---|---|
| need to + yalın fiil | normal fiil (tüm zamanlar) | You need to renew your passport. |
| don't / doesn't need to + yalın fiil | normal fiil, olumsuz | You don't need to bring anything. |
| needn't + yalın fiil (to yok, -s yok) | modal; çoğunlukla UK, biraz resmî | You needn't bring anything. |
| Do I need to…? | soru | Do I need to book? |
Gereksiz geçmiş eylemler: iki kalıp
| Kalıp | Eylem oldu mu? | Örnek |
|---|---|---|
| needn't have + past participle | Evet — ama gereksizdi. | I needn't have taken a taxi. (Bindim.) |
| didn't need to + yalın fiil | Genellikle hayır — gerekli değildi, yapmadım. | I didn't need to take a taxi. (Genellikle: binmedim.) |
Needn't have çoğunlukla İngiliz İngilizcesidir. Amerikan İngilizcesinde iki durumda da genellikle didn't need to ya da didn't have to denir ve anlamı bağlam gösterir. Bağlam açıksa didn't need to gerçekleşmiş bir eylemi de anlatabilir.
Be supposed to
| Örnek | |
|---|---|
| şimdiki + | We're supposed to check in by three. |
| şimdiki − | You're not supposed to park here. |
| şimdiki ? | What are we supposed to do with these forms? |
| geçmiş + | He was supposed to call me. (Aramadı.) |
| geçmiş − | You weren't supposed to open it! (Açtın.) |
Resmî zorunluluk
| Biçim | Örnek |
|---|---|
| be required to + yalın fiil | Staff are required to wear ID badges. |
| be obliged to + yalın fiil | Landlords are obliged to carry out repairs. |
Güç ölçeği
| Zayıftan güçlüye | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| should / ought to | tavsiye, doğru olan | You should back up your files. |
| need to | bir sonuç için gerekli | You need to back up your files before the update. |
| have to | dışarıdan gelen kural ya da durum | We have to back up all files on Fridays — it's company policy. |
| must | güçlü; konuşanın kendi hissi ya da yazılı kural | All files must be backed up daily. |
| be required to / be obliged to | resmî | Employees are required to back up all files. |
Kullanımlar
1Need to, don't need to, needn't
Need to gerekliliği, yani bir sonuca ulaşmak için gerekeni anlatır. Don't need to ve needn't eylemin gerekli olmadığını söyler (isterseniz yapabilirsiniz). Needn't bir modal fiildir: to almaz, -s almaz. Çoğunlukla İngiliz İngilizcesinde kullanılır ve biraz resmîdir; don't need to ise her yerde yaygındır.
2Needn't have ve didn't need to — gereksiz geçmiş eylemler
Needn't have + past participle: bir şeyi yaptınız, sonra gerekli olmadığını anladınız; boşuna emek. Didn't need to + yalın fiil: gerekli değildi ve genellikle yapmadınız.
3Be supposed to — beklentiler ve kurallar (çoğu zaman çiğnenen)
Be supposed to, bir kural, bir anlaşma ya da olağan durum yüzünden birinden ne beklendiğini söyler. Çoğu zaman beklentinin karşılanmadığını ima eder. Not supposed to = kurallara aykırı, izin yok. Geçmişte was / were supposed to, gerçekleşmeyen bir planı ya da beklentiyi anlatır; Türkçedeki "-ecekti" ve "-mesi gerekiyordu" yapılarına çok yakındır.
Be supposed to "söylenene göre" anlamına da gelebilir: This café is supposed to be very good. ("Bu kafe çok iyiymiş.") Bu anlam B2-12'de işlenir.
4Be required to / be obliged to — resmî zorunluluk
Be required to ve be obliged to kurallar, kanunlar, sözleşmeler ve resmî belgeler için kullanılır. Be obliged to çoğu zaman kaçınılmaz bir görevi (yasal ya da vicdani) ima eder. Not required to = gerekli değil (resmî).
5Should, need to, have to, must — ölçekte doğru seçim
Güce ve kaynağa göre seçin. Should = tavsiye. Need to = bir amaç için gerekli. Have to = dışarıdan gelen zorunluluk (kurallar, başkaları, koşullar). Must = güçlü zorunluluk; çoğu zaman konuşanın kendi hissi ya da yazılı kurallar ve uyarılar.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "-mesi gerekiyordu" yapısını "had to" ile çevirmek. Türkçede "Sam'le altıda buluşmam gerekiyordu, ama unuttum" deriz. Bunu had to ile çevirmek, gerçek ve yerine getirilmiş bir zorunluluk gibi duyulur. Gerçekleşmeyen bir plan ya da beklenti için was / were supposed to kullanın; "-ecekti" yapısı da aynı anlamı taşır.
2. "Supposed"ı tek başına bir fiil sanmak. Suppose "sanmak, varsaymak" anlamına gelir; bu yüzden We supposed "sandık" gibi okunur. "Beklenen" anlamında be fiili şarttır, -d ise duyulmasa da yazılır.
3. "Gerek yoktu" için her durumda aynı yapıyı kullanmak. Türkçe "gerek yoktu" hem yaptığınız hem de yapmadığınız eylemler için kullanılabilir. İngiliz İngilizcesinde yaptığınız ama boşa çıkan bir eylem için needn't have + past participle kullanılır. Yapmadığınız bir şey için needn't have kullanırsanız cümle kendisiyle çelişir.
4. "Diyet yapmam gerekiyor" cümlesini "must" ile kurmak. "Güya diyetteyim" ya da "Diyette olmam gerekiyor ama…" demek istediğinizde must be kullanmak ya bir tahmin ("diyette olmalıyım herhalde") ya da güçlü bir kişisel karar gibi duyulur. Kurala uyulmadığını ima etmek için be supposed to kullanın.
Karıştırılmasın
mustn't ve don't need to / needn't — Mustn't yapma demektir. Don't need to gerekli değil demektir (isterseniz yapabilirsiniz). Bkz. A2-20.
needn't have done ve didn't need to do — Yaptım mı, (genellikle) yapmadım mı?
be supposed to ve should — Should konuşanın kendi tavsiyesidir. Be supposed to başkalarının beklentisini ya da kuralları aktarır.
needn't have ve shouldn't have — needn't have = gereksizdi; shouldn't have = yanlıştı. Bkz. B1-09.
Pasif anlamlı need + -ing (The car needs washing) B2-13'te işlenir. Resmî be to (You are to report at nine) ise C1-16'da.
Yazım ve Telaffuz
- supposed to /səˈpəʊstə/ (UK), /səˈpoʊstə/ (US) diye okunur — "sı-POUS-tı". to'dan önce -d duyulmaz, ama mutlaka yazılır.
- needn't /ˈniːdnt/ — "NİİD-nt"; sondaki t çoğu zaman çok zayıftır, bu yüzden olumsuz anlama kulak verin. needn't have /ˈniːdntəv/ — "NİİD-n-tıv".
- have to = /ˈhæftə/, has to = /ˈhæstə/ — "HEF-tı", "HES-tı": v ve z değil, f ve s sesi.
- obliged /əˈblaɪdʒd/ — iki hecelidir: "ı-BLAYCD".
Altın Kural
Ne kadar güçlü ve kim karar veriyor, diye sorun: should (tavsiye) → need to (gereklilik) → have to / must (zorunluluk) → be required to / be obliged to (resmî kurallar). Be supposed to = beklenen, ama çoğu zaman yapılmayan. Geçmiş için needn't have done = yaptınız, ama gerekli değildi; didn't need to do = gerekli değildi (ve genellikle yapmadınız).
Alıştırmalar
A. Yapı
Yönergeye göre cümleleri tamamlayın ya da dönüştürün.
-
Needn't + have ile tamamlayın: We took sandwiches, but there was free food. We (bring) sandwiches.
-
Be supposed to (geçmiş) ile tamamlayın: The train arrive at six, but it was an hour late.
-
Tamamlayın: Drivers are required (carry) their licence.
-
Needn't kullanarak dönüştürün: It isn't necessary for you to wait for me.
-
Be obliged to kullanarak dönüştürün: The law says landlords must return the deposit.
-
Olumsuz yapın: You need to print the tickets.
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: You … pay — the museum is free on Sundays.
-
Doğru olanı seçin: It was a holiday, so I to work. I stayed in bed.
-
Doğru olanı seçin: I — the exam was easy, but I was nervous all week.
-
Doğru olanı seçin: You're not … to eat in the library — it's against the rules.
-
Kuralı değil, tavsiyeyi seçin: … see a dentist once a year.
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
You needn't to call me back.
-
I'm suppose to start work at eight.
-
She needs not worry about the exam.
-
We didn't need to queue because we had booked online.queue (UK) = wait in line (US)
D. Bağlam İçinde
Needn't have, didn't need to ya da be supposed to yapılarını doğru biçimde kullanın.
Lena: How was the wedding?
Max: Lovely, but I made a few mistakes. First, I took a taxi from the station — and then I saw the hotel was right next to it. I 16 (take) a taxi at all!
Lena: Oh no. What about the dress code?
Max: The invitation said guests 17 (supposed / wear) something blue. I forgot.
Lena: Did you need to bring a gift?
Max: No, we 18 (not / need / bring) anything — they asked for donations to a charity instead, so I just gave money.
Lena: And the speech?
Max: I 19 (supposed / give) a short speech, but I was too nervous, so my brother did it.
Lena: Well, at least you were there!
E. Sıra Sende
-
Yaptığınız ama sonradan gereksiz olduğu anlaşılan bir şeyi needn't have ile yazın.
-
Okulunuzda ya da iş yerinizde insanların sık sık çiğnediği bir kuralı be supposed to ile yazın.
F. Karışık Tekrar
-
A2-20 İngilizce Must ve Have To Farkı: Mustn't ve Don't Have To Kullanımı You ___ … smoke here — it's a hospital.
-
B1-09 İngilizce Should Have, Could Have, Might Have: Geçmişe Dair Pişmanlık ve Eleştiri I'm so tired. I (not stay) up so late last night.
-
B2-06 İngilizce Must Have, Can't Have, Might Have: Geçmişle İlgili Tahmin The ground is wet. It (must rain) in the night.
-
B2-05 İngilizce Would Rather, Had Better ve Prefer Kullanımı: Tercih ve Güçlü Tavsiye It's late. We'd better (go) home.
Cevap anahtarı
A. Yapı
- needn't have brought
- was supposed to
- to carry
- You needn't wait for me.
- Landlords are obliged to return the deposit. / Landlords are legally obliged to return the deposit.
- You don't need to print the tickets. / You needn't print the tickets.
B. Anlam
- don't need to
- didn't need to go
- needn't have worried / didn't need to worry
- supposed
- You should
C. Hatayı Bul
- You needn't call me back. / You don't need to call me back.
- I'm supposed to start work at eight.
- She needn't worry about the exam. / She doesn't need to worry about the exam.
- ✓ We didn't need to queue because we had booked online.
D. Bağlam İçinde
- needn't have taken / didn't need to take
- were supposed to wear
- didn't need to bring
- was supposed to give
E. Sıra Sende
- I needn't have taken an umbrella yesterday — it didn't rain at all.
- We're supposed to turn off our computers every evening, but most people forget.
F. Karışık Tekrar
- mustn't
- shouldn't have stayed
- must have rained
- go
