Imperative (προστακτική), Let's και προτάσεις: How about…? Why don't we…?
Imperatives, Let's and Suggestions
Σε αυτή τη σελίδα
Στόχος
Μετά από αυτό το μάθημα θα μπορείτε να δίνετε οδηγίες, κατευθύνσεις και προειδοποιήσεις (Turn left. Don't touch that!), να προσκαλείτε (Come in!), να τα κάνετε πιο ευγενικά με το please, και να προτείνετε κάτι με τα Let's, How about…?, What about…? και Why don't we…?
Η βασική ιδέα
Μερικές φορές δεν θέλετε να περιγράψετε τον κόσμο· θέλετε να τον αλλάξετε. Θέλετε κάποιος να κάνει κάτι: Sit down. Open the window. Be careful. Γι' αυτό τα αγγλικά χρησιμοποιούν την προστακτική (imperative): τη βασική μορφή του ρήματος στην αρχή, χωρίς υποκείμενο.
Γιατί χωρίς υποκείμενο; Γιατί είναι φανερό: είναι το you, αυτός που ακούει. Φανταστείτε ένα κουμπί δράσης: ένα κουμπί με μια πράξη γραμμένη πάνω του, Stop. Wait. Go. Πατάτε το κουμπί και ο άλλος κάνει την πράξη.
Για να πείτε «μην το κάνετε», βάλτε Don't μπροστά: Don't go. Όταν θέλετε να συμπεριλάβετε και τον εαυτό σας, εσείς και εγώ μαζί, χρησιμοποιήστε το Let's: Let's go. Και για μια πιο ήπια ιδέα, κάντε ερώτηση: How about a coffee? Why don't we go out?
Η προστακτική μπορεί να ακουστεί απότομη, γι' αυτό το please, ο φιλικός τόνος της φωνής και η περίσταση μετράνε πολύ.
Ελληνικά και αγγλικά
Και τα ελληνικά έχουν προστακτική, με δύο μορφές: «άνοιξε» (για ένα πρόσωπο, φιλικά) και «ανοίξτε» (για πολλούς ή ευγενικά). Τα αγγλικά έχουν μία: Open. Η άρνηση στα ελληνικά γίνεται με το «μην», στα αγγλικά με το Don't. Το «ας» και το «πάμε» αντιστοιχούν στο Let's, και το «Γιατί δεν…;» δουλεύει σχεδόν όπως το Why don't we…? Η δυσκολία είναι αλλού: πολλές ελληνικές προστακτικές είναι ρήματα που στα αγγλικά γίνονται be + επίθετο («Μη φοβάστε» → Don't be afraid), και στα ελληνικά μια προστακτική προς άγνωστο («Δώστε μου…») ακούγεται πιο ευγενική απ' ό,τι στα αγγλικά.
| Ελληνικά | Αγγλικά | Τι αλλάζει |
|---|---|---|
| Άνοιξε / Ανοίξτε το παράθυρο. | Open the window. | στα ελληνικά δύο μορφές· στα αγγλικά μία, χωρίς υποκείμενο |
| Μην αγγίζετε την κατσαρόλα. | Don't touch the pan. | «μην» → Don't + βασική μορφή |
| Μη φοβάστε. | Don't be afraid. | στα ελληνικά ρήμα· στα αγγλικά be + επίθετο |
| Περάστε! | Come in! | πρόσκληση να μπει κάποιος: όχι pass |
| Πάμε σπίτι. / Ας πάμε σπίτι. | Let's go home. | «πάμε», «ας» → Let's + βασική μορφή |
| Ας μην τσακωνόμαστε. | Let's not argue. | «ας μην» → Let's not |
| Τι λέτε για μια βόλτα; | How about a walk? | όχι What do you say for…? |
| Γιατί δεν ρωτάμε τη Σάρα; | Why don't we ask Sara? | εδώ τα ελληνικά δουλεύουν το ίδιο |
| Δώστε μου έναν καφέ, παρακαλώ. | Can I have a coffee, please? | σε μαγαζί η αγγλική προστακτική ακούγεται απότομη· καλύτερα ερώτηση |
Δομή
Προστακτική
| Μοτίβο | Παράδειγμα | |
|---|---|---|
| Κατάφαση | βασική μορφή + … | Open the door. |
| Άρνηση | Don't + βασική μορφή + … | Don't open the door. |
| Με be | Be / Don't be + επίθετο | Be quiet. Don't be late. |
| Πιο ευγενικά | Please + προστακτική / προστακτική + please | Please sit down. / Sit down, please. |
| Always / never | Always / Never + βασική μορφή | Always say thank you. Never tell anyone. |
- Η μορφή είναι ίδια για ένα πρόσωπο και για πολλά: Sit down, Tom. / Sit down, everyone.
- Το Do not είναι η πλήρης μορφή, που τη βλέπουμε σε πινακίδες και επίσημους κανόνες: Do not enter.
Let's (= let us)
| Μοτίβο | Παράδειγμα | |
|---|---|---|
| Πρόταση | Let's + βασική μορφή | Let's eat out tonight. |
| Άρνηση | Let's not + βασική μορφή | Let's not wait. |
Άλλοι τρόποι να προτείνουμε κάτι
| Μοτίβο | Παράδειγμα |
|---|---|
| How about / What about + ουσιαστικό? | How about a coffee? |
| How about / What about + -ing form? | What about going to the beach? |
| Why don't we + βασική μορφή? | Why don't we take a taxi? |
Η -ing μορφή (going, taking) διδάσκεται πλήρως στο A1-22· εδώ απλώς μάθετε τη μετά τα How about / What about.
Απάντηση σε μια πρόταση
| Ναι | Όχι |
|---|---|
| Good idea! / OK. / Sure. / Yes, let's. / Why not? | Sorry, I can't. / I'm not sure. / Maybe another time. |
Χρήση
1Οδηγίες
Χρησιμοποιήστε την προστακτική για οδηγίες βήμα βήμα: συνταγές, εφαρμογές, μηχανήματα, εξετάσεις, τάξη.
2Κατευθύνσεις
Χρησιμοποιήστε την προστακτική για να πείτε σε κάποιον πώς θα πάει κάπου.
3Προειδοποιήσεις και συμβουλές
Χρησιμοποιήστε την προστακτική, συχνά σύντομη και δυνατή, για να προειδοποιήσετε. Το Always / Never + προστακτική δίνει δυνατή, γενική συμβουλή.
4Προσκλήσεις και προσφορές
Με φιλικό τόνο, η προστακτική είναι ζεστή και φιλόξενη, όχι αγενής.
5Let's και Let's not
Χρησιμοποιήστε το Let's για να προτείνετε να κάνουμε κάτι μαζί (εσείς + εγώ). Το Let's not προτείνει να μην το κάνουμε.
6How about…? What about…? Why don't we…?
Αυτές οι ερωτήσεις κάνουν μια πρόταση πιο ήπια και πιο ανοιχτή. Μετά τα How about / What about βάλτε ουσιαστικό ή -ing form. Μετά το Why don't we βάλτε τη βασική μορφή.
Συχνά λάθη
Παγίδες για όσους μιλούν ελληνικά
1. «Μη φοβάστε», «Μη θυμώνετε» → Don't afraid. Στα ελληνικά αυτά είναι ρήματα, γι' αυτό η άρνηση είναι απλώς «μη» + ρήμα. Στα αγγλικά τα afraid, angry, quiet είναι επίθετα: χρειάζονται be (Don't be…, Be…).
2. «Περάστε!» → Pass! Όταν κάποιος χτυπάει την πόρτα, στα ελληνικά λέμε «Περάστε!». Το αγγλικό pass δεν σημαίνει «μπείτε». Πείτε Come in!
3. Πρόταση με ενεστώτα ή με «να». Στα ελληνικά προτείνουμε κάτι με ερώτηση: «Πάμε για μπάνιο αύριο;», «Να πάρουμε ταξί;». Λέξη προς λέξη βγαίνει σκέτο We go…? ή To take…? Στα αγγλικά πείτε Let's…, Why don't we…? ή How about…?
4. «Τι λέτε για…;» → What do you say for…? Η ελληνική έκφραση δεν περνάει λέξη προς λέξη. Πείτε How about…? / What about…?
5. Προστακτική σε μαγαζί. Στα ελληνικά το «Δώστε μου ένα νερό, παρακαλώ» είναι απόλυτα ευγενικό. Στα αγγλικά, προς άγνωστους, η προστακτική ακούγεται απότομη, ακόμη και με please. Σε μαγαζιά και εστιατόρια πείτε Can I have…?
Μην τα μπερδεύετε
Προστακτική και Can you…? — Η προστακτική λέει τι να γίνει· το Can you…? ρωτάει. Με αγνώστους, σε μαγαζιά ή στη δουλειά, η ερώτηση είναι συνήθως πιο ευγενική. Δείτε A1-17 και A2-23.
Let's και lets — Το Let's (με απόστροφο) = let us, πρόταση. Το lets (χωρίς απόστροφο) είναι το ρήμα let + -s = επιτρέπει. Δείτε B1-18.
Don't και Doesn't — Η αρνητική προστακτική είναι πάντα Don't (ή Do not), ακόμη και προς ένα πρόσωπο. Το Doesn't είναι μόνο για he / she / it στον Present Simple. Δείτε A1-13.
Ορθογραφία και προφορά
- Το Let's = let us. Η απόστροφος μπαίνει στη θέση του u: /lets/. Το τελικό /ts/ είναι σαν το ελληνικό «τσ», εδώ δεν έχετε δυσκολία. Μη γράφετε Lets go.
- Το Don't είναι μία συλλαβή: /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US). Το φωνήεν είναι δίφθογγος που γλιστράει προς το «ου», όχι καθαρό ελληνικό ο. Στον γρήγορο λόγο το t συχνά δεν ακούγεται καθαρά: Don't worry.
- Τονίστε το κύριο ρήμα, ή τη μικρή λέξη σε ρήματα όπως sit down: Sit down. Don't touch it. Σε μια προειδοποίηση, τονίστε το Don't: Don't touch it!
- Ο τόνος της φωνής αλλάζει το νόημα. Μια επίπεδη φωνή που πέφτει μπορεί να ακουστεί σαν διαταγή· μια πιο μαλακή φωνή και το please ακούγονται φιλικά.
- Το please /pliːz/ έχει μακρύ /iː/ και τελειώνει σε /z/, όχι σ. Στο τέλος (Sit down, please) συνήθως ακούγεται πιο φιλικό από ένα δυνατό please στην αρχή, που μπορεί να ακουστεί σαν ανυπομονησία.
- Σε έντονο ή θυμωμένο λόγο μερικές φορές προστίθεται υποκείμενο: You sit here! Αυτό είναι ειδική περίπτωση, όχι το κανονικό μοτίβο.
Χρυσός κανόνας
Ξεκινήστε με τη βασική μορφή, κανονικά χωρίς υποκείμενο: Sit down. Άρνηση: Don't + βασική μορφή. Για να συμπεριλάβετε και τον εαυτό σας: Let's / Let's not + βασική μορφή. Για μια πιο ήπια πρόταση: How about / What about + ουσιαστικό ή -ing form, ή Why don't we + βασική μορφή. Και όπου τα ελληνικά έχουν ρήμα όπως «μη φοβάστε», ελέγξτε αν τα αγγλικά θέλουν be + επίθετο.
Ασκήσεις
A. Δομή
Διαλέξτε, συμπληρώστε ή αλλάξτε τις προτάσεις.
-
___ … your books, please.
-
Κάντε την πρόταση αρνητική: Touch the screen.
-
Κάντε την πρόταση αρνητική: Let's go out tonight.
-
late for the meeting! (αρνητική προστακτική του be)
-
How about (have) lunch in the park?
-
Βάλτε στη σωστή σειρά: forget / never / your password
B. Σημασία
Γράψτε τι είναι κάθε πρόταση: instruction (οδηγία), warning (προειδοποίηση) ή suggestion (πρόταση). Μετά διαλέξτε τη σωστή απάντηση.
-
Instruction, warning ή suggestion; "Watch out! The dog bites."
-
Instruction, warning ή suggestion; "Why don't we take the train?"
-
"Let's go to the cinema." Διαλέξτε την καλύτερη απάντηση: …
-
Διαλέξτε: … take a taxi.
C. Βρείτε το λάθος
Κάθε πρόταση έχει ένα λάθος ή είναι σωστή. Γράψτε τη διορθωμένη πρόταση ή γράψτε correct.
-
Not park here.
-
Let's to have lunch.
-
Please you wait here.
-
What about a pizza?
D. Μέσα σε κείμενο
Συμπληρώστε τον διάλογο.
Mia: I'm bored. 15 do something!
Ben: OK. How about 16 (go) to the lake?
Mia: Hmm, it's cold today. Why 17 we go to the cinema?
Ben: Good idea. 18 (not / forget) your student card — it's cheaper.
Mia: Thanks! 19 (meet) at the station at three.
E. Σειρά σας
Γράψτε στα αγγλικά.
-
Γράψτε τρεις οδηγίες για έναν επισκέπτη στο σπίτι σας.
-
Ένας φίλος σας βαριέται. Γράψτε δύο προτάσεις για κάτι να κάνετε, με δύο διαφορετικούς τρόπους.
F. Μικτή επανάληψη
Επαναλάβετε προηγούμενα μαθήματα.
-
A1-17 Can και Can't: ικανότητα, άδεια, παράκληση — εξήγηση και ασκήσεις you help me with my bags, please?
-
A1-13 Present Simple: άρνηση και ερώτηση με don't, doesn't, do, does — απλή εξήγηση My brother (not / eat) fish.
-
A1-15 Always, usually, never: επιρρήματα συχνότητας και πού μπαίνουν στην πρόταση Βάλτε στη σωστή σειρά: on Sundays / we / visit / always / our grandmother
Λύσεις
A. Δομή
- Open
- Don't touch the screen. / Do not touch the screen.
- Let's not go out tonight.
- Don't be / Do not be
- having
- Never forget your password.
B. Σημασία
- warning
- suggestion
- Good idea!
- Let's
C. Βρείτε το λάθος
- Don't park here. / Do not park here.
- Let's have lunch.
- Please wait here. / Wait here, please.
- ✓ What about a pizza?
D. Μέσα σε κείμενο
- Let's
- going
- don't
- Don't forget / Do not forget
- Let's meet / Meet
E. Σειρά σας
- Take off your shoes, please. Don't sit on that chair — it's broken. Help yourself to tea.
- Let's go for a walk. Why don't we watch a film?
F. Μικτή επανάληψη
- Can / Could / Will / Would
- doesn't eat / does not eat
- We always visit our grandmother on Sundays. / On Sundays we always visit our grandmother. / On Sundays, we always visit our grandmother.
