SlowingoDilbilgisi
A1 19 / 32

İngilizce Emir Cümleleri (Imperative), Let's ve Öneri Kalıpları

Imperatives, Let's and Suggestions

Bu sayfada
  1. Hedef
  2. Temel Fikir
  3. Türkçe ve İngilizce Yan Yana
  4. Yapı
  5. Kullanımlar
  6. Sık Yapılan Hatalar
  7. Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
  8. Karıştırılmasın
  9. Yazım ve Telaffuz
  10. Altın Kural
  11. Alıştırmalar

Hedef

Bu dersin sonunda talimat, yol tarifi ve uyarı verebilecek (Turn left. Don't touch that!), insanları davet edebilecek (Come in!), bunları please ile yumuşatabilecek ve Let's, How about…?, What about…? ve Why don't we…? ile öneride bulunabileceksiniz.

Temel Fikir

Bazen dünyayı anlatmak değil, onu değiştirmek istersiniz. Birinin bir şey yapmasını istersiniz: Sit down. Open the window. Be careful. İngilizce bunun için imperative'i (emir kipini) kullanır: cümlenin başında fiilin base form'u (yalın hali) gelir ve özne yoktur.

Neden özne yok? Çünkü belli: özne you, yani dinleyen kişidir. Bir eylem düğmesi düşünün: üzerinde bir eylem yazan bir düğme — Stop. Wait. Go. Düğmeye basarsınız, dinleyen de o eylemi yapar.

"Yapma" demek için başa Don't koyun: Don't go. Kendinizi de dahil etmek istediğinizde — sen ve ben birlikte — Let's kullanın: Let's go. Daha yumuşak bir fikir için de bir soru sorun: How about a coffee? Why don't we go out?

Emir kipi doğrudan duyulabilir; bu yüzden please, dostça bir ses tonu ve durumun kendisi çok önemlidir.

Türkçe ve İngilizce Yan Yana

Türkçede de emir kipi fiilin yalın haliyle kurulur ve özne söylenmez: "Otur!" Bu yönüyle İngilizce Türkçeye çok benzer. Fark şurada: Türkçede kibarlık ve çoğulluk bir ekle verilir (-ın, -ınız); İngilizcede biçim hiç değişmez, kibarlığı please, ses tonu ya da bir soru verir. Olumsuzlukta da ek yerine ayrı bir kelime gelir: Don't.

Türkçeİngilizce
Otur! / Otur-un, lütfen.Sit down. / Sit down, please.
Dokun-ma!Don't touch!
Geç kal-ma!Don't be late!
Gid-elim.Let's go.
Bekle-me-yelim.Let's not wait.
Yürüyüş-e ne dersin?How about a walk?

Türkçedeki -elim ekinin karşılığı Let's'tir; arkasından gelen fiil yine yalın haldedir.

Yapı

Emir kipi

KalıpÖrnek
Olumlubase form + …Open the door.
OlumsuzDon't + base form + …Don't open the door.
be ileBe / Don't be + sıfatBe quiet. Don't be late.
Daha yumuşakPlease + emir / emir + pleasePlease sit down. / Sit down, please.
Always / neverAlways / Never + base formAlways say thank you. Never tell anyone.
  • Biçim tek kişi için de, çok kişi için de aynıdır: Sit down, Tom. / Sit down, everyone.
  • Do not tam haldir; tabelalarda ve resmi kurallarda kullanılır: Do not enter.

Let's (= let us)

KalıpÖrnek
ÖneriLet's + base formLet's eat out tonight.
OlumsuzLet's not + base formLet's not wait.

Başka öneri kalıpları

KalıpÖrnek
How about / What about + isim?How about a coffee?
How about / What about + -ing form?What about going to the beach?
Why don't we + base form?Why don't we take a taxi?

-ing formu (going, taking) ayrıntılı olarak A1-22'de; burada onu sadece How about / What about'tan sonra öğrenin.

Bir öneriye cevap vermek

EvetHayır
Good idea! / OK. / Sure. / Yes, let's. / Why not?Sorry, I can't. / I'm not sure. / Maybe another time.

Kullanımlar

1Talimatlar

Adım adım talimatlar için emir kipi kullanın: yemek tarifleri, uygulamalar, makineler, sınavlar, sınıflar.

Open the app and tap "Settings".
Uygulamayı açın ve "Ayarlar"a dokunun.
Add the eggs and mix well.
Yumurtaları ekleyin ve iyice karıştırın.
Read the questions carefully.
Soruları dikkatle okuyun.
Turn off your phone, please.
Lütfen telefonunuzu kapatın.
Don't press this button.
Bu düğmeye basmayın.

2Yol tarifi

Birine bir yere nasıl gideceğini anlatmak için emir kipi kullanın.

Go straight on and turn left at the bank.
Dümdüz gidin ve bankadan sola dönün.
straight on (UK), straight ahead (US)
Take the next street on the right.
Sağdan bir sonraki sokağa girin.
Cross the road at the lights.
Karşıya trafik ışıklarından geçin.
Get off the bus at the next stop.
Bir sonraki durakta otobüsten inin.

3Uyarılar ve tavsiyeler

İnsanları uyarmak için emir kipi kullanın; çoğu zaman kısa ve yüksek sesle. Always / Never + emir kipi güçlü, genel bir tavsiye verir.

Be careful! The floor is wet.
Dikkatli ol! Yer ıslak.
Watch out! There's a step here.
Dikkat! Burada bir basamak var.
Don't touch that pan. It's very hot.
O tavaya dokunma. Çok sıcak.
Never leave your bag on the train.
Çantanı asla trende bırakma.
Always lock the door at night.
Geceleri kapıyı mutlaka kilitle.

4Davetler ve ikramlar

Dostça bir ses tonuyla emir kipi kaba değil, sıcak ve misafirperver duyulur.

Come in!
Buyurun, girin!
Have a seat.
Buyurun, oturun.
Please help yourself to coffee.
Lütfen kahveden istediğiniz kadar alın.
kalıp ifade: bkz. A2-14
Come to my place on Saturday.
Cumartesi bana gel.
Don't worry about the dishes.
Bulaşıkları dert etme.

5Let's ve Let's not

Bir şeyi birlikte (sen + ben) yapmayı önermek için Let's kullanın. Let's not, o şeyi yapmamayı önerir.

Let's take a break.
Biraz ara verelim.
Let's order a pizza tonight.
Bu akşam pizza söyleyelim.
"Let's meet at the café." "Good idea!"
"Kafede buluşalım." "İyi fikir!"
Let's not argue about money.
Para yüzünden tartışmayalım.
It's late. Let's go home.
Geç oldu. Hadi eve gidelim.

6How about…? What about…? Why don't we…?

Bu sorular öneriyi daha yumuşak ve açık hale getirir. How about / What about'tan sonra bir isim ya da -ing formu gelir. Why don't we'den sonra base form gelir.

How about a walk?
Yürüyüşe ne dersin?
What about Italian food tonight?
Bu akşam İtalyan yemeğine ne dersin?
How about watching a film?
Film izlemeye ne dersin?
How about'tan sonra watching: kalıp ifade, bkz. A1-22
"Why don't we ask Sara?" "Yes, let's."
"Sara'ya sorsak mı?" "Evet, soralım."
sitem değil, öneri
Why don't we meet at six?
Altıda buluşsak mı?

Sık Yapılan Hatalar

❌Not touch that!
✅Don't touch that!
Olumsuz emir Don't ile kurulur.
❌Don't to go.
✅Don't go.
Don't + base form; to yok.
❌Don't late!
✅Don't be late!
Late bir sıfattır, bu yüzden be ister.
❌Please you sit down.
✅Please sit down.
Emir cümlesinde normalde özne olmaz.
❌Let's to go.
✅Let's go.
Let's + base form; to yok.
❌Let's going to the beach.
✅Let's go to the beach.
Let's + base form; -ing değil.
❌How about go to the cinema?
✅How about going to the cinema?
How about + -ing formu ya da isim.
❌Why don't we to call him?
✅Why don't we call him?
Why don't we + base form.
⚠️Let's don't wait.
✅Let's not wait.
Let's don't samimi Amerikan İngilizcesinde (eski moda Don't let's ise İngiliz İngilizcesinde) duyulur, ama standart biçim Let's not'tır.

Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar

1. "Üzülme" gibi emirleri doğrudan çevirmek. Türkçede "üzülmek", "korkmak" birer fiildir: "Üzülme!", "Korkma!" İngilizcede sad, afraid, quiet, careful sıfattır; bu yüzden emir cümlesinde be gerekir.

❌Don't sad!
✅Don't be sad!
❌Don't afraid.
✅Don't be afraid.
"Korkma!" Türkçede fiildir; İngilizcede afraid bir sıfattır.

2. "-elim" ekini "Let's we" diye çevirmek. "Gidelim" kelimesinde "biz" anlamı ekin içindedir. İngilizcede de öyledir: Let's zaten let us demektir, yanına ayrıca we gelmez.

❌Let's we call Grandma.
✅Let's call Grandma.
❌Let's we not wait.
✅Let's not wait.

3. Olumsuzluğu "not" ya da "no" ile yapmak. Türkçede olumsuzluk eki fiile yapışır: "koş-ma". Bu yüzden İngilizcede de fiilin önüne sadece not ya da no koymak kolaydır.

❌No run in the corridor!
✅Don't run in the corridor!

4. "Why don't we…?" sırasını bozmak. Türkçede "Neden pizza söylemiyoruz?" kelime sırası değişmeden sorulur. İngilizcede don't öznenin önüne geçer. Ayrıca bu kalıp sitem değil, dostça bir öneridir: "Pizza söylesek mi?"

❌Why we don't order a pizza?
✅Why don't we order a pizza?

5. Kibarlığı ekle verdiğini sanmak. Türkçede "Oturun" ya da "Oturunuz" demek kendi başına kibardır. İngilizcede Sit down biçimi değişmez; tanımadığınız biriyle, bir dükkânda ya da işte bir istek için genellikle bir soru daha kibardır.

⚠️Give me a coffee. (bir kafede)
✅Can I have a coffee, please?
Dilbilgisi olarak doğru, ama kaba duyulur.

Karıştırılmasın

Emir kipi ve Can you…? — Emir kipi söyler; Can you…? rica eder. Yabancılarla, dükkânlarda ya da işte bir rica genellikle daha kibardır. Bkz. A1-17 ve A2-23.

Close the window.
Pencereyi kapat.
doğrudan
Can you close the window, please?
Pencereyi kapatabilir misin, lütfen?
kibar bir rica

Let's ve lets — Let's (kesme işaretiyle) = let us, bir öneri. Lets (kesme işareti olmadan) ise let fiili + -s'dir = izin verir. Bkz. B1-18.

Let's watch a film.
Film izleyelim.
öneri
My mum lets me watch films at the weekend.
Annem hafta sonları film izlememe izin veriyor.
izin veriyor; Mum (UK), Mom (US)

Don't ve Doesn't — Olumsuz emir, tek bir kişiye bile her zaman Don't (ya da Do not) ile kurulur. Doesn't yalnızca present simple'da he / she / it içindir. Bkz. A1-13.

Don't run, Max!
Koşma, Max!
emir
Max doesn't run.
Max koşmaz.
present simple

Yazım ve Telaffuz

  • Let's = let us. Kesme işareti u harfinin yerini tutar: /lets/ — "lets" gibi. Lets go diye yazmayın.
  • Don't tek hecelidir: /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) — "dount". Hızlı konuşmada t çoğu zaman net duyulmaz: Don't worry "doun wari" gibi duyulur.
  • Ana fiili vurgulayın; sit down gibi fiillerde küçük kelimeyi: Sit down. Don't touch it. Uyarıda Don't'u vurgulayın: Don't touch it!
  • Ses tonunuz anlamı değiştirir. Düz ve sonu düşen bir ses emir gibi duyulabilir; daha yumuşak bir ses ve please dostça duyulur.
  • Sonda gelen please (Sit down, please) genellikle daha dostça duyulur; başta vurgulu söylenen please ise sabırsız gibi duyulabilir.
  • Vurgulu ya da kızgın konuşmada bazen özne eklenir: You sit here! Bu normal kalıp değil, özel bir kullanımdır.

Altın Kural

Cümleye base form ile başlayın; normalde özne yoktur: Sit down. Olumsuz: Don't + base form. Kendinizi de dahil etmek için Let's / Let's not + base form. Daha yumuşak bir öneri için How about / What about + isim ya da -ing formu, veya Why don't we + base form kullanın.

Alıştırmalar

A. Yapı

Doğru biçimi yazın ya da cümleyi istenen biçime çevirin.

  1. ___ … your books, please.
  2. Olumsuz yapın: Touch the screen.
  3. Olumsuz yapın: Let's go out tonight.
  4. late for the meeting! (be ile olumsuz emir)
  5. How about (have) lunch in the park?
  6. Kelimeleri sıraya koyun: forget / never / your password

B. Anlam

Cümle ne işe yarıyor? İngilizce cevap verin: instruction (talimat), warning (uyarı) ya da suggestion (öneri).

  1. "Watch out! The dog bites."
  2. "Why don't we take the train?"
  3. "Let's go to the cinema." En iyi cevabı seçin: …
  4. Doğru olanı seçin: … take a taxi.

C. Hatayı Bul

Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.

  1. Not park here.
  2. Let's we have lunch.
  3. Please you wait here.
  4. What about a pizza?

D. Bağlam İçinde

Diyaloğu tamamlayın. Parantez içinde fiil varsa onu kullanın.

Cumartesi planları
Mia: I'm bored. 15 do something!
Ben: OK. How about 16 (go) to the lake?
Mia: Hmm, it's cold today. Why 17 we go to the cinema?
Ben: Good idea. 18 (not / forget) your student card — it's cheaper.
Mia: Thanks! 19 (meet) at the station at three.

E. Sıra Sende

  1. Evinize gelen bir misafir için üç talimat yazın.
  2. Arkadaşınız sıkılıyor. İki farklı şekilde iki öneri yazın.

F. Karışık Tekrar

  1. A1-17 İngilizce Can ve Can't Kullanımı: Yetenek, İzin ve Rica (-ebilmek)
    you help me with my bags, please?
  2. A1-13 İngilizce Present Simple Olumsuz ve Soru Cümleleri: Don't, Doesn't, Do, Does
    My brother (not / eat) fish.
  3. A1-15 İngilizce Sıklık Zarfları (Adverbs of Frequency): Always, Usually, Never
    Kelimeleri sıraya koyun: on Sundays / we / visit / always / our grandmother
Cevap anahtarı

A. Yapı

  1. Open
  2. Don't touch the screen. / Do not touch the screen.
  3. Let's not go out tonight.
  4. Don't be / Do not be
  5. having
  6. Never forget your password.

B. Anlam

  1. warning
  2. suggestion
  3. Good idea!
  4. Let's

C. Hatayı Bul

  1. Don't park here. / Do not park here.
  2. Let's have lunch.
  3. Please wait here. / Wait here, please.
  4. ✓ What about a pizza?

D. Bağlam İçinde

  1. Let's
  2. going
  3. don't
  4. Don't forget / Do not forget
  5. Let's meet / Meet

E. Sıra Sende

  1. Take off your shoes, please. Don't sit on that chair — it's broken. Help yourself to tea.
  2. Let's go for a walk. Why don't we watch a film?

F. Karışık Tekrar

  1. Can / Could / Will / Would
  2. doesn't eat / does not eat
  3. We always visit our grandmother on Sundays. / On Sundays we always visit our grandmother. / On Sundays, we always visit our grandmother.
Android UygulamaHareket Halinde Öğren Google Play