Regret, Mean, Go On, Need, Like кыргызча: -ing же to болгондо мааниси кантип өзгөрөт?
Regret, Mean, Go On, Need, Like
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз regret, mean, go on, need жана like сөздөрүнөн кийин -ing же to формасын тандай аласыз жана I saw her cross менен I saw her crossing ортосундагы айырманы түшүнөсүз.
Негизги ой
B2-15 сабагында мааниси -ing же to менен өзгөргөн төрт этиш менен тааныштыңыз. Бул сабак дагы бешөөнү кошот, жана A1-25 сабагындагы ошол эле жебе алардын көбүн түшүндүрөт.
To алдыга көрсөтөт: азыр айтып жаткан жаман кабарга (regret to tell you), ниет кылган нерсеңизге (mean to), кийинки кадамга (go on to). -ing аракеттин өзүн карайт: мурда кылган нерсеңизди (regret saying), кырдаал эмнени талап кыларын (means moving), жөн гана улана берген аракетти (go on talking).
Эки этиш бул жерде кыскача гана кайталанат. Need сөзүнөн кийин -ing формасы туюк маанини берет (The car needs washing), муну B2-13 сабагында үйрөнгөнсүз. Like менен айырма кичинекей: to көбүнчө өзүңүз тандаган адат жөнүндө, ал эми would like (= каалоо) дайыма to менен келет.
Кыргыз тили жана англис тили
Кыргызча бул этиштердин ар бири үчүн өзүнчө тизмек бар, жана алар англисче тандоону жакшы көрсөтөт. Өткөнгө өкүнүү -ганыма өкүнөм («айтканыма өкүнөм») – бул regret + -ing. Расмий жаман кабарды болсо адатта тилекке каршы, … билдиребиз деп айтабыз; англисче бул regret to inform. Ниетти -айын деген жокмун же атайын кылган жокмун деп айтабыз – бул didn't mean to; ал эми «талап кылат, туура келет» деген маани -ууну билдирет / -ууга туура келет – бул mean + -ing. Ошол эле аракеттин уланышы -а берди («сүйлөй берди») – бул go on + -ing; кийинки кадам кийин … -ды / -ууга өттү – бул go on to. Тузак: кыргызча -уу формасы («көчүүнү билдирет», «сүйлөшүүнү улантты») to болуп которулуп калат, ал эми англисчеде бул жерлерде көп учурда -ing керек.
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| Мектепте жакшыраак окубаганыма өкүнөм. | I regret not studying harder at school. | Бул жерде да ушундай: «-ганыма өкүнөм» → regret + -ing |
| Тилекке каршы, арызыңыз кабыл алынбаганын билдиребиз. | We regret to inform you that… | расмий жаман кабар → regret to |
| Башка шаарга көчүүгө туура келет. | It would mean moving to another city. | «туура келет / билдирет» → mean + -ing |
| Сени ойготоюн деген эмесмин. | I didn't mean to wake you up. | ниет → mean to |
| Музыка башталса да, ал сүйлөй берди. | She went on talking. | «-а берди» → go on + -ing |
| Ал официант болуп баштап, кийин үч ресторан ачты. | He went on to open three restaurants. | кийинки кадам → go on to |
| Биз менен баргың келеби? | Would you like to come with us? | «-гың келеби?» → would like to |
Кыскасы: «-ганыма өкүнөм» → regret doing; «тилекке каршы, билдиребиз» → regret to inform; «-ууга туура келет» → mean doing; «-айын деген жокмун» → didn't mean to; «-а берди» → go on doing; «кийин … -ды» → go on to do.
Түзүлүшү
| Этиш | + -ing | + to-инфинитив |
|---|---|---|
| regret | кылган ишке өкүнүү | расмий: азыр берип жаткан жаман кабарга өкүнүү (regret to inform / tell / say / announce) |
| mean | талап кылуу; натыйжасы болуу | ниет кылуу |
| go on | ошол эле аракетти улантуу | кийинки кадам катары жаңы нерсе кылуу |
| need | (нерсе ээ болсо) туюк маани: needs cleaning = needs to be cleaned | (адам ээ болсо) кылуу зарыл |
| like | ырахат алуу (A1-25 караңыз) | көбүнчө: адат катары тандоо; туура деп эсептөө |
Would like (= каалоо) сөзүнөн кийин to келет: Would you like to come?
Кабылдоо этиштери (C1-18 сабагына алдын ала көз салуу)
| Үлгү | Мааниси | Мисал |
|---|---|---|
| see / hear + толуктооч + негизги форма | бүт аракет, башынан аягына чейин | I saw him cross the road. |
| see / hear + толуктооч + -ing | уланып жаткан аракеттин бир бөлүгү | I saw him crossing the road. |
Колдонулушу
1Regret to – азыркы жаман кабар (жана regret + -ing кыскача кайталоо)
Regret + to расмий, жана дээрлик inform, tell, say жана announce сөздөрү менен гана, жаман кабарды азыр берүү үчүн колдонулат. Кыскача кайталоо: regret + -ing = өткөндөгү бир нерсеге өкүнүү; өткөнгө өкүнүү B2-04 сабагында. Кыргызча расмий кабар көбүнчө «Тилекке каршы, … билдиребиз» деп башталат.
2Mean + -ing же to
Mean + -ing = талап кылуу, зарыл натыйжасы болуу. Mean + to = ниет кылуу, пландоо. I've been meaning to… тизмеги кыла турган, бирок али кыла элек нерсе үчүн абдан көп колдонулат.
3Go on + -ing же to
Go on + -ing = ошол эле аракетти улантуу, көбүнчө узак убакыт. Go on + to = кийинки нерсеге өтүү: жаңы темага же жашоонун кийинки баскычына. Кыргызча биринчиси көбүнчө «-а берди», экинчиси «кийин … -ды» же «-ууга өттү».
4Need + -ing же to (B2-13 кыскача кайталоо)
Ээ нерсе болсо, need + -ing туюк маанини берет, need to be done сыяктуу. Ээ адам болсо – need + to. Толук түшүндүрмө B2-13 сабагында.
5Like to (адат, тандоо) жана would like to
Ырахат алуу маанисиндеги like + -ing же to A1-25 жана A2-25 сабактарында; адатта айырма аз. Жаңы маалымат: like + to «мен муну тандайм, муну туура деп эсептейм» дегенди билдириши мүмкүн, ал кызыктуу болбосо да. Would like (= каалоо) to менен келет. Would like + -ing да бар, бирок ал «элестетилген кырдаалда жагат беле» дегенди билдирет.
6See / hear + толуктооч + негизги форма же -ing (алдын ала көз салуу)
Кабылдоо этиштеринен кийин негизги форма аракетти бүтүн бойдон, башынан аягына чейин көрсөтөт. -ing формасы уланып жаткан аракеттин бир бөлүгүн көрсөтөт. Эки үлгүдө тең to жок. Кыргызча айырманы көбүнчө «-ганын» жана «-ып жатканын / -ып турганын» берет. Бул тема C1-18 сабагында уланат.
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «Айта албай турганыма өкүнөм» → regret saying. Кыргызча өкүнүү дээрлик дайыма -ганыма / -ганыбызга формасы менен айтылат, ал тургай жаман кабар азыр берилип жатса да: «Келе албай турганыма өкүнөм». Бул форма regret + -ing болуп которулат. Бирок I regret saying «айтканыма өкүнөм» дегенди билдирет. Азыркы жаман кабар үчүн regret to say / tell / inform колдонуңуз.
2. «-ууну билдирет» → means to do. Кыргызча «талап кылат» деген маани көп учурда -ууну билдирет же -ууга туура келет деп айтылат: «Ала-Арчада гид болуу күн сайын эрте турууну билдирет». -уу формасы to болуп которулуп, means to get up деген сүйлөм чыгат. Ал грамматикалык жактан туура, бирок «ниет кылат» дегенди билдирет. «Талап кылат, туура келет» маанисинде mean + -ing колдонуңуз.
3. «-ууну улантты» → went on to do. Кыргызча «сүйлөшүүнү улантты» дегенде да -уу формасы турат. Ошондуктан went on to talk деп айтылып калат. Бирок go on to «кийин башка нерсеге өттү» дегенди билдирет. Ошол эле аракет уланса («сүйлөй берди»), go on + -ing колдонуңуз.
4. «Атайын кылган жокмун» → didn't do it specially. Кыргызча «атайын» деген сөз «ниет кылып» жана «өзгөчө, бир максат менен» деген маанилерди берет. Ошондуктан кечирим сураганда I didn't do it specially деп айтылып калат. Англисчеде specially «өзгөчө, атайы бир нерсе үчүн» дегенди билдирет. Ниет жок болсо, I didn't mean to + негизги форма деңиз.
Чаташтырбаңыз
go on doing жана go on to do – ошол эле аракет жана кийинки кадам.
need doing жана need to do – аракет керек болгон нерсе жана аракет кылышы керек болгон адам.
regret doing жана regret to tell – өткөн аракет жана азыркы жаман кабар.
remember, forget, stop, try – B2-15 караңыз.
Жазылышы жана айтылышы
- regret → regretting, regretted: басым акыркы муунда, /rɪˈɡret/, ошондуктан t эки эселенет. Бул сөздө басым кыргызча сыяктуу аягында, сизге жеңил.
- mean /miːn/ → meant /ment/: өткөн чак формасындагы үндүү кыска, bent сөзүндөгүдөй. Эки сөздө тең ea жазылат, бирок үндүү ар башка окулат.
- went on to бир топ болуп айтылат: /ˌwent ˈɒn tə/ (UK), /ˌwent ˈɑːn tə/ (US). to алсыз жана кыска. Угуп жатканда этиштен кийин to + негизги форма (кийинки кадам) же -ing (уланган аракет) келгенин байкаңыз.
- I saw her get жана I saw her getting сүйлөмдөрүндө -ing аягын кылдат угуңуз: айырма ошондо. Акыркы /ŋ/ кыргыздын ң тыбышындай; анын артына [г] кошпоңуз.
Алтын эреже
Regret, mean жана go on сөздөрүнөн кийин to алдыга көрсөтөт (азыркы жаман кабар, ниет, кийинки кадам), ал эми -ing аракеттин өзүн карайт (өткөн аракет, бир нерсе эмнени талап кыларын, ошол эле аракеттин уланышы). Нерсе needs doing; адам needs to do. Would like (= каалоо) to менен келет. Эсиңизде болсун: кыргызча «-уу» формасы бул жерде дайыма эле to боло бербейт.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз.
-
Sorry, I didn't mean (wake) you up.
-
Taking the job would mean (move) to another city.
-
She looked up for a moment, then went on (read).
-
After university, he went on (start) his own company.
-
The grass is very long. It needs (cut).
-
We regret (tell) you that the concert has been cancelled.
B. Мааниси
Туура жоопту тандаңыз.
-
Туура жоопту тандаңыз: I regret … him my car — he crashed it.
-
Туура жоопту тандаңыз: The speaker introduced herself and then went on … about climate change. (= анын кийинки темасы)
-
Туура жоопту тандаңыз: … to come with us tonight? (чакыруу)
-
Туура жоопту тандаңыз: I watched her … across the lake. (= башынан аягына чейин)
-
Туура жоопту тандаңыз: I … to pay my bills on time — it's a habit, not something I enjoy.
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
I didn't mean upsetting you.
-
The windows need clean.
-
I heard someone shouting in the street.
-
I'd like going home now.
D. Текстте
Текстти толуктаңыз. Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз.
Moving house means 16 (pack) everything you own. I didn't mean 17 (keep) so many old things, but somehow I did. The new flat is great, but the kitchen needs 18 (paint). Yesterday my new neighbour came round and went on 19 (talk) for an hour! Then he went on 20 (offer) me his ladder, which was kind. I don't regret 21 (move) here at all.
E. Сиздин кезегиңиз
Англисче жазыңыз.
-
Кылганыңызга же кылбаганыңызга өкүнгөн бир нерсе жана көптөн бери кылайын деп жүргөн бир иш жөнүндө жазыңыз.
-
Like to менен бир пайдалуу адатыңыз жана would like to менен бир каалооңуз жөнүндө жазыңыз.
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
B2-15 Remember, Forget, Stop, Try кыргызча: -ing же to? Мааниси кантип өзгөрөт I'll never forget (meet) her for the first time.
-
B2-15 Remember, Forget, Stop, Try кыргызча: -ing же to? Мааниси кантип өзгөрөт We stopped (have) lunch at a small café.
-
B2-13 To Be Done, Being Done, Get Done кыргызча: туюк мамиле этиштен кийин I hate (tell) what to do.
-
B2-04 I wish I had… жана regret кыргызча: англисче өткөнгө кантип өкүнөбүз? I wish I (study) harder at school.
Жооптор
A. Түзүлүшү
- to wake
- moving
- reading
- to start
- cutting / to be cut
- to tell
B. Мааниси
- lending
- to talk
- Would you like
- swim
- like
C. Катаны табыңыз
- I didn't mean to upset you.
- The windows need cleaning. / The windows need to be cleaned.
- ✓ I heard someone shouting in the street.
- I'd like to go home now.
D. Текстте
- packing
- to keep
- painting / to be painted
- talking
- to offer
- moving / having moved
E. Сиздин кезегиңиз
- I regret not learning to swim as a child. I've been meaning to call my old school friend for months.
- I like to check the weather before I go out. I would like to visit Japan one day.
F. Аралаш кайталоо
- meeting
- to have
- being told
- had studied
