Want Him To, Make Him Do, Let Him Do: Pandiwa + Tao + To o Base Form sa Ingles
Want Him To, Make Him Do, Let Him Do
Sa pahinang ito
Layunin
Pagkatapos ng araling ito, kaya mo nang sabihin kung ano ang gusto mong ipagawa, hilingin, iutos o ipakiusap sa ibang tao (I want you to stay), at sabihing pinipilit (make), pinapayagan (let, allow, permit) o tinutulungan (help) ng isang tao ang iba na gumawa ng isang bagay — sa active at sa passive na pangungusap.
Ang Pangunahing Ideya
Sa B1-17, iisang tao ang gumawa ng dalawang kilos: I want to stay. Ngayon, may pangalawang tao na pumapasok sa pangungusap: I want you to stay. Ang taong iyon — ang layon (object) — ay nakatayo sa pagitan ng dalawang pandiwa.
Isipin ang isang tarangkahan sa pagitan ng isang tao at ng isang kilos. Itinuturo ng want, ask, tell, persuade ang tao papunta sa tarangkahan. Itinutulak siya ng make papasok, gusto man niya o hindi. Binubuksan ng let at allow ang tarangkahan — puwede siyang dumaan kung gusto niya. Sinasamahan siya ng help sa pagdaan.
Maikli ang gramatika pero puno ng bitag. Karamihan ng pandiwa sa araling ito ay sinusundan ng layon + to: She asked me to wait. Sa mga pandiwang ito, ang make at let lang ang laging sinusundan ng layon + base form, walang to (puwede ang dalawa sa help): She made me wait. She let me go. At sa passive, biglang kailangan ng make ang to (I was made to wait), habang napapalitan ng be allowed to ang let.
Filipino at Ingles
Sa Filipino, malaking trabaho ang ginagawa ng panlaping pa- / pina- / magpa-: pinaghintay (pinilit maghintay), pinatawa (napatawa, halimbawa ng isang biro), pinauwi (pinilit umuwi, o pinayagang umuwi), ipinagawa (iniutos o ipinakiusap). Iisang panlapi, pero sa Ingles, kailangang pumili: pilit o sanhi → make; pahintulot (pinayagan) → let / allow; utos o pakiusap → tell / ask + to. At kapag gusto nating may gawin ang iba, buong sugnay ang gamit natin (Gusto kong makilala mo…); sa Ingles, want + tao + to.
| Filipino | Ingles |
|---|---|
| Gusto kong makilala mo ang mga magulang ko. | I want you to meet my parents. |
| Hinikayat kami ng teacher na magtanong. | The teacher encouraged us to ask questions. |
| Pinahingi ako ni Mama ng tawad sa ate ko. | My mum made me apologise to my sister. |
| Lagi akong pinatatawa ng birong iyan. | That joke always makes me laugh. |
| Pinayagan ako ng boss kong umuwi nang maaga noong Biyernes. | My boss let me leave early on Friday. |
| Pinapirma ang mga empleyado sa bagong kontrata. | The employees were made to sign a new contract. |
| Puwede ba kaming mag-picture sa museo? | Are we allowed to take photos in the museum? |
| Tinulungan ako ng kuya kong ayusin ang bike ko. | My brother helped me fix my bike. |
Pansinin ang pina- sa tatlong hanay: dalawang beses itong make, minsan ay passive na be made to. Wala ring to sa Filipino na puwedeng ilipat, kaya kabisaduhin: make / let + tao + base form; halos lahat ng iba, + tao + to.
Anyo
Pandiwa + layon + to-infinitive
| Pandiwa | Halimbawa |
|---|---|
| want, would like, expect | I want you to stay. |
| ask, tell, remind, warn | She reminded me to call him. |
| advise, encourage, persuade, invite | They persuaded her to apply. |
| allow, permit, force | The rules allow guests to stay until noon. |
| negatibo: layon + not to | He told us not to wait. |
Pandiwa + layon + base form (walang to)
| Pandiwa | Kahulugan | Halimbawa |
|---|---|---|
| make | pilit / sanhi | The coach made us run. |
| let | pahintulot (impormal) | My boss let me leave early. |
| help | tulong — opsyonal ang to | Can you help me (to) carry this? |
Irregular ang let: let – let – let.
Active → passive
| Active | Passive |
|---|---|
| They made us wait. | We were made to wait. |
| They allowed us to leave early. | We were allowed to leave early. |
| They let us leave early. | We were allowed to leave early. (hindi were let) |
| They don't permit visitors to take photos. | Visitors are not permitted to take photos. |
| My boss told me to wait. | I was told to wait. |
Be allowed to sa iba't ibang tense
| Tense | Halimbawa |
|---|---|
| Present | Are we allowed to park here? |
| Past | I wasn't allowed to watch TV on school nights. |
| Future | You'll be allowed to leave after the test. |
| Present Perfect | Students have never been allowed to use phones in class. |
Gamit
1Pagnanais at Pag-asa: Want / Would Like / Expect + Layon + To
Gamitin ang mga ito kapag gusto mo o inaasahan mong ibang tao ang gumawa ng isang bagay. Hindi kailanman sinusundan ng that-clause ang want.
2Pagsasalita para may Kumilos: Ask, Tell, Remind, Warn, Advise, Encourage, Invite, Persuade
Inilalarawan ng mga pandiwang ito ang sinasabi natin para kumilos ang isang tao. Sila rin ang pangunahing pandiwa sa pag-uulat ng pakiusap at utos B1-13. Para sa negatibo, ilagay ang not bago ang to.
3Pahintulot at Pilit: Allow, Permit, Force + Layon + To
Neutral ang allow; pormal ang permit (patakaran, karatula, dokumento); malakas ang force — walang pagpipilian. Layon + to ang kasunod ng tatlo.
4Make + Layon + Base Form (Pilit o Sanhi)
Ang make ay pagpilit sa ibang tao na kumilos, o isang bagay na nagdudulot ng reaksiyon. Walang to.
5Let + Layon + Base Form (Pahintulot)
Pahintulot ang let. Impormal ito at napakakaraniwan sa pagsasalita. Magiliw na paraan din ng pag-aalok ang Let me….
6Ang Passive: Be Made To, Be Allowed To
Sa passive, kailangan ng make ang to: be made to do. Walang passive ang let sa pattern na ito, kaya gamitin ang be allowed to. Iilang nakapirming parirala lang ang may passive na let: be let go (= matanggal sa trabaho), be let in, be let off (= hindi maparusahan).
7Help + Layon + (To) + Base Form
Pagkatapos ng help, tama ang base form at ang to + base form. Mas karaniwan ang base form, lalo na sa American English. Puwede ring walang layon.
Karaniwang Mali
Mga Bitag para sa mga Pilipino
1. To pagkatapos ng make at let. Dahil to ang inilalagay natin sa halos lahat ng pandiwa, madalas itong madagdag pagkatapos ng make at let — lalo na sa nakasanayang Let me to… Pero walang to ang dalawang ito sa active.
2. Hindi pinapayagang… → doesn't allow to. Sa Filipino, puwedeng walang binabanggit na tao: Hindi pinapayagang tumanggap ng bisita pagkatapos ng alas-diyes. Sa Ingles, kailangan ng allow + to ng tao sa gitna. Kung walang tao, gamitin ang allow + -ing o pangngalan, o ang passive.
3. Ipinagawa ko sa mekaniko → let. Dahil pa- ang gamit natin para sa pakiusap at sa pahintulot, minsan let ang lumalabas kahit ikaw ang humiling. Pero ang let ay pagpayag lang — parang ang mekaniko ang may gusto.
4. Pinauwi — made o let? Iisang pinauwi ang gamit natin kapag pinilit ka at kapag pinayagan ka. Sa Ingles, magkaiba ang kahulugan.
Huwag Ipagkamali
make at let — Magkasalungat na antas ng kontrol: make = walang pagpipilian; let = malayang pumili.
Let's at Let us — Mungkahing kasama ang kausap ang Let's A1-18. Ang Let us (buong anyo, madalas may please) ay paghingi ng pahintulot.
allow + layon + to at allow + -ing — Kapag may tao, layon + to. Kapag walang taong binanggit, -ing ang kasunod ng allow, permit at advise.
make someone do at get someone to do — Pilit ang make; ang get someone to do ay panghihikayat o pag-aayos, at may to. Tingnan ang B2-11.
Baybay at Bigkas
- Magkatunog na magkatunog ang allowed /əˈlaʊd/ at aloud (= nang malakas, naririnig ng iba) — "uh-LOWD". Nasa ikalawang pantig ang diin, at mahina ang unang a (/ə/). Ang allowed lang ang ibig sabihin ay "pinayagan".
- Walang -ed ang let: Yesterday my boss let me… (hindi letted).
- Sa made to at allowed to, mahina ang to: /ˈmeɪd tə/, /əˈlaʊd tə/ — "made tuh", "uh-lowd tuh".
- Madalas na /ˈlemi/ ang Let me sa mabilis na pagsasalita — "lemmy".
- Sa ikalawang pantig ang diin ng pandiwang permit (/pəˈmɪt/, "per-MIT"); sa unang pantig naman ang pangngalan (a parking permit): /ˈpɜːmɪt/ (UK), /ˈpɝːmɪt/ (US), "PUR-mit". Mag-ingat: hindi pareho ang diin ng dalawa.
Gintong Tuntunin
Karamihan ng pandiwa sa araling ito ay sinusundan ng tao + to + pandiwa (want, ask, tell, allow). Sa mga ito, ang make at let ay sinusundan ng tao + pandiwa, walang to; puwede ang dalawa sa help. Sa passive, sabihin ang be made to at be allowed to, hindi be let to. At huwag isalin nang awtomatiko ang pa-: pilit → make; pahintulot → let / allow; pakiusap → ask + to.
Mga Pagsasanay
A. Anyo
Isulat ang tamang anyo ng pandiwang nasa panaklong. May to ba o wala?
-
The film made me (cry).
-
My manager let me (take) a day off.
-
Our teacher doesn't allow us (use) phones in class.
-
She reminded me (lock) the door.
-
They were made (wait) outside.
-
Can you help me (carry) these boxes?
-
Gawing passive: The rules don't permit visitors to take photos.
B. Kahulugan
Piliin o isulat ang sagot na tugma sa kahulugan.
-
Piliin ang tamang sagot: My parents … me to travel alone.
-
Ano ang ibig sabihin? "My boss made me stay late."
-
Iulat gamit ang warn: "Don't swim here — it's dangerous," the guide said to us.
-
Iulat gamit ang invite: "Would you like to come to dinner on Saturday?" Maria asked Tom.
-
Isulat muli gamit ang be allowed to: The school lets students leave at lunchtime.
C. Hanapin ang Mali
Itama ang mali. Kung tama na ang pangungusap, isulat ang correct.
-
I want that you come to my party.
-
I was let to stay up late.
-
They don't let us to bring food.
-
My parents encouraged me to learn the piano.
-
Is it allowed to park here?
D. Sa Konteksto
Isulat ang tamang anyo ng mga pandiwang nasa panaklong.
When I started my first job, my manager asked me 18 (work) on Saturdays. She didn't let me 19 (choose) my hours, and she made everyone 20 (wear) a uniform. We weren't allowed 21 (use) our phones at work. But she also encouraged me 22 (take) a course, and a year later she helped me 23 (find) a better job.
E. Ikaw Naman
Isulat sa Ingles.
-
Sumulat ng dalawang pangungusap tungkol sa pagkabata mo: isa gamit ang let at isa gamit ang make.
-
Sumulat ng dalawang patakaran sa paaralan o trabaho mo: isa gamit ang be allowed to at isa gamit ang not allowed to.
F. Halo-halong Balik-aral
Balikan ang mga naunang aralin.
-
B1-17 Verb + -ing o Verb + To sa Ingles: Ang Kumpletong Listahan She refused (help) us.
-
B1-13 Reported Questions sa Ingles: Pag-uulat ng Tanong, Pakiusap at Utos; Say o Tell? "Please sit down," the doctor said to me. Iulat gamit ang tell o ask.
-
B1-10 Passive Voice sa Ingles: Present at Past Simple (is made, was built) Gawing passive: Someone stole my bike.
Mga sagot
A. Anyo
- cry
- take
- to use
- to lock
- to wait
- carry / to carry
- Visitors are not permitted to take photos. / Visitors aren't permitted to take photos.
B. Kahulugan
- allowed
- I had no choice.
- The guide warned us not to swim there. / The guide warned us not to swim here.
- Maria invited Tom to come to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to come for dinner on Saturday. / Maria invited Tom for dinner on Saturday.
- Students are allowed to leave at lunchtime. / The students are allowed to leave at lunchtime.
C. Hanapin ang Mali
- I want you to come to my party.
- I was allowed to stay up late.
- They don't let us bring food.
- ✓ My parents encouraged me to learn the piano.
- Are we allowed to park here? / Am I allowed to park here? / Are you allowed to park here? / Is parking allowed here?
D. Sa Konteksto
- to work
- choose
- wear
- to use
- to take
- find / to find
E. Ikaw Naman
- My parents let me stay up late on Fridays. They made me do my homework before dinner.
- We're allowed to work from home on Fridays. We aren't allowed to eat at our desks.
F. Halo-halong Balik-aral
- to help
- The doctor told me to sit down. / The doctor asked me to sit down.
- My bike was stolen.
