Want him to, make him do, let him do – “करायला लावलं”, “जाऊ दिलं” इंग्रजीत, मराठीत सोप्या भाषेत
Want Him To, Make Him Do, Let Him Do
या पानावर
उद्दिष्ट
हा धडा झाल्यावर तुम्ही दुसऱ्या व्यक्तीने काय करावं असं तुम्हाला वाटतं, तुम्ही काय विचारता, सांगता किंवा पटवता, हे इंग्रजीत सांगू शकाल (I want you to stay), आणि कोणी दुसऱ्याला काहीतरी करायला लावतं (make), करू देतं (let, allow, permit) किंवा करायला मदत करतं (help), हेही सांगू शकाल – साध्या वाक्यात आणि कर्मणी प्रयोगातही.
मुख्य कल्पना
B1-17 मध्ये दोन्ही कामं एकच व्यक्ती करत होती: I want to stay. आता वाक्यात दुसरी व्यक्ती येते: I want you to stay. ही व्यक्ती – कर्म – दोन क्रियापदांच्या मध्ये उभी असते.
व्यक्ती आणि काम यांच्यामध्ये एक फाटक आहे, अशी कल्पना करा. Want, ask, tell, persuade व्यक्तीला फाटकाकडे वळवतात. Make तिला फाटकातून ढकलतो, तिला आवडो किंवा न आवडो. Let आणि allow फाटक उघडतात – तिला हवं तर ती जाऊ शकते. Help तिच्याबरोबर फाटकातून जातो.
व्याकरण छोटं आहे, पण सापळ्यांनी भरलेलं. या धड्यातली बहुतेक क्रियापदं कर्म + to घेतात: She asked me to wait. त्यांच्यापैकी फक्त make आणि let नेहमी कर्म + मूळ रूप घेतात, to शिवाय (help दोन्ही घेऊ शकतो): She made me wait. She let me go. पण कर्मणी प्रयोगात make ला अचानक to लागतो (I was made to wait), आणि let च्या जागी be allowed to येतं.
मराठी आणि इंग्रजी
मराठीत दुसऱ्याने काहीतरी करावं ही इच्छा आपण „की“ आणि „-आवं“ ने सांगतो: “माझी इच्छा आहे की तू माझ्या आई-बाबांना भेटावंस.” इंग्रजी want नंतर that + वाक्य कधीच येत नाही: want + कर्म + to: I want you to meet my parents. विनंती, सल्ला आणि सूचना मराठीत „-ायला“ ने सांगतो („मला थांबायला सांगितलं“, „आराम करायला सांगितलं“) – इंग्रजीत इथे कर्म + to: advised me to rest.
मराठीत सक्ती आणि परवानगीसाठी स्पष्ट वेगळी रूपं आहेत, आणि हा तुमचा फायदा आहे: सक्ती „-ायला लावलं“ („कोचने दहा फेऱ्या धावायला लावल्या“) = make, परवानगी „-ऊ दिलं“ („बॉसने लवकर जाऊ दिलं“) = let. पण „-ायला लावलं“ मधला „-ायला“ इंग्रजी to सारखा वाटतो, आणि मग made us to run तयार होतं. सक्रिय वाक्यात make आणि let नंतर to नाही.
मराठी कर्तृविरहित वाक्यं („संग्रहालयात फोटो काढायला परवानगी आहे का?“) इंग्रजीत कर्मणी प्रयोगात जातात, आणि व्यक्ती कर्ता बनते: Are we allowed to take photos? It is allowed to… चालत नाही.
| मराठी | इंग्रजी | काय वेगळं आहे? |
|---|---|---|
| माझी इच्छा आहे की तू माझ्या आई-बाबांना भेटावंस. | I want you to meet my parents. | „की … -आवं“ → want + कर्म + to |
| मला दूध आणायची आठवण करशील का? | Can you remind me to buy milk? | remind + कर्म + to |
| कोचने आम्हाला दहा फेऱ्या धावायला लावल्या. | The coach made us run ten laps. | „-ायला लावलं“ → make, to नाही |
| बॉसने मला शुक्रवारी लवकर जाऊ दिलं. | My boss let me leave early on Friday. | „-ऊ दिलं“ → let |
| तो विनोद ऐकून मला नेहमी हसू येतं. | That joke always makes me laugh. | कारण → make + मूळ रूप |
| भावाने मला सायकल दुरुस्त करायला मदत केली. | My brother helped me fix my bike. | help + मूळ रूप किंवा to |
| कर्मचाऱ्यांना नव्या करारावर सही करायला लावली. | The employees were made to sign a new contract. | कर्मणी प्रयोगात made to |
| संग्रहालयात फोटो काढायला परवानगी आहे का? | Are we allowed to take photos in the museum? | कर्तृविरहित → व्यक्ती कर्ता |
थोडक्यात: „मला वाटतं की तू…“ म्हणजे want you to; „-ायला लावलं“ म्हणजे make + मूळ रूप, „-ऊ दिलं“ म्हणजे let + मूळ रूप किंवा allow + to; कर्मणी प्रयोगात be made to आणि be allowed to.
रचना
क्रियापद + कर्म + to + मूळ रूप
| क्रियापद | उदाहरण |
|---|---|
| want, would like, expect | I want you to stay. |
| ask, tell, remind, warn | She reminded me to call him. |
| advise, encourage, persuade, invite | They persuaded her to apply. |
| allow, permit, force | The rules allow guests to stay until noon. |
| नकार: कर्म + not to | He told us not to wait. |
क्रियापद + कर्म + मूळ रूप (to शिवाय)
| क्रियापद | अर्थ | उदाहरण |
|---|---|---|
| make | करायला लावणं / कारण ठरणं | The coach made us run. |
| let | करू देणं (अनौपचारिक) | My boss let me leave early. |
| help | मदत करणं – to ऐच्छिक | Can you help me (to) carry this? |
Let अनियमित आहे: let – let – let.
साधं वाक्य → कर्मणी प्रयोग
| साधं वाक्य | कर्मणी प्रयोग |
|---|---|
| They made us wait. | We were made to wait. |
| They allowed us to leave early. | We were allowed to leave early. |
| They let us leave early. | We were allowed to leave early. (were let नाही) |
| They don't permit visitors to take photos. | Visitors are not permitted to take photos. |
| My boss told me to wait. | I was told to wait. |
वेगवेगळ्या काळांत be allowed to
| काळ | उदाहरण |
|---|---|
| Present | Are we allowed to park here? |
| Past | I wasn't allowed to watch TV on school nights. |
| Future | You'll be allowed to leave after the test. |
| Present Perfect | Students have never been allowed to use phones in class. |
वापर
1इच्छा आणि अपेक्षा: want / would like / expect + कर्म + to
दुसऱ्या व्यक्तीने काहीतरी करावं असं तुम्हाला वाटतं किंवा तशी अपेक्षा असते, तेव्हा हे वापरा. want नंतर that + वाक्य कधीच नाही.
2दुसऱ्याने काहीतरी करावं म्हणून बोलणं: ask, tell, remind, warn, advise, encourage, invite, persuade
ही क्रियापदं सांगतात की एखाद्याने काहीतरी करावं म्हणून आपण काय म्हणतो. विनंती आणि आज्ञा पुढे सांगतानाही हीच मुख्य क्रियापदं वापरतात B1-13. नकारासाठी to च्या आधी not ठेवा.
3परवानगी आणि सक्ती: allow, permit, force + कर्म + to
Allow सर्वसाधारण; permit औपचारिक (नियम, सूचना-फलक, कागदपत्रं); force जोरदार – पर्यायच नाही. तिन्ही कर्म + to घेतात.
4Make + कर्म + मूळ रूप (सक्ती किंवा कारण)
Make म्हणजे कोणीतरी दुसऱ्याला काहीतरी करायला भाग पाडतं, किंवा एखादी गोष्ट प्रतिक्रिया घडवून आणते. to नाही. मराठीत: „-ायला लावलं“, „भाग पाडलं“.
5Let + कर्म + मूळ रूप (परवानगी)
Let परवानगी देतो. तो अनौपचारिक आहे आणि बोलण्यात खूप वापरतात. Let me… ही मदत देऊ करण्याची मैत्रीपूर्ण पद्धतही आहे.
6कर्मणी प्रयोग: be made to, be allowed to
कर्मणी प्रयोगात make ला to लागतो: be made to do. या साच्यात let चा कर्मणी प्रयोग होत नाही, म्हणून be allowed to वापरा. कर्मणी प्रयोगात let फक्त काही ठरलेल्या वाक्प्रचारांत येतो: be let go (= नोकरी जाणं), be let in, be let off (= शिक्षा न होता सुटणं).
7Help + कर्म + (to) + मूळ रूप
help नंतर मूळ रूप आणि to + मूळ रूप दोन्ही बरोबर. मूळ रूप जास्त नेहमीचं, विशेषतः अमेरिकन इंग्रजीत. कर्म गाळताही येतं.
नेहमीच्या चुका
मराठी भाषकांसाठी सापळे
1. “आईने आम्हाला गच्ची झाडायला लावली” → made us to clean. मराठीत सक्ती „-ायला लावलं“ ने सांगतो, आणि „-ायला“ इंग्रजी to सारखा वाटतो: “पाहुणे यायच्या आधी आईने आम्हाला सगळी गच्ची झाडायला लावली.” म्हणून इंग्रजीत made … to तयार होतं. सक्रिय वाक्यात make + कर्म + मूळ रूप, to शिवाय.
2. “सामान हलवण्यात मदत केली” → helped us in shifting. मराठीत मदत „-ायला मदत केली“ किंवा „-ण्यात मदत केली“ अशी सांगतो. „-ण्यात“ = in + -ing असं वाटतं, म्हणून helped me in shifting तयार होतं. ते व्याकरणदृष्ट्या चुकीचं नसलं तरी जड आणि अनैसर्गिक वाटतं. नेहमीचा साचा: help + कर्म + मूळ रूप (किंवा to).
3. “डॉक्टरांनी आठवडाभर घरी राहायला सांगितलं आहे” → advised to stay. मराठीत कोणाला सांगितलं ते स्पष्ट असेल, तर आपण व्यक्ती सहज गाळतो: “डॉक्टरांनी आठवडाभर घरी राहायला सांगितलं आहे”, “आयोजकांनी शुक्रवारपर्यंत किट घेऊन जायला सांगितलं आहे”. इंग्रजीत advise, tell, remind, encourage नंतर व्यक्ती (कर्म) लागते: advised me to stay, told us to collect.
गोंधळ करू नका
make आणि let – नियंत्रणाच्या उलट कल्पना: make = पर्याय नाही; let = मोकळा पर्याय. मराठीत „-ायला लावलं“ आणि „-ऊ दिलं“ इतकेच वेगळे.
Let's आणि Let us – Let's म्हणजे ऐकणाऱ्यालाही धरून सुचवणं A1-18. Let us (पूर्ण रूप, अनेकदा please बरोबर) कोणाकडे तरी परवानगी मागतं.
allow + कर्म + to आणि allow + -ing – व्यक्ती असेल तर कर्म + to. व्यक्तीचा उल्लेख नसेल, तर allow, permit आणि advise नंतर -ing रूप.
make someone do आणि get someone to do – Make म्हणजे सक्ती; get someone to do म्हणजे „पटवून / सांगून करून घेतलं“, आणि त्याला to लागतो. पाहा B2-11.
स्पेलिंग आणि उच्चार
- allowed /əˈlaʊd/ चा उच्चार aloud (= मोठ्याने) सारखाच. „परवानगी असलेलं“ या अर्थाने फक्त allowed. जोर दुसऱ्या syllable वर: a-LLOWED, AL-lowed नाही. शेवटचा /d/ घोषयुक्त ठेवा, „ट“ करू नका.
- let ला -ed लागत नाही: Yesterday my boss let me… (letted नाही).
- made to आणि allowed to मध्ये to कमकुवत: /ˈmeɪd tə/, /əˈlaʊd tə/. „टू“ असा पूर्ण स्वर न म्हणता हलका, आखूड म्हणा.
- वेगवान बोलण्यात Let me अनेकदा /ˈlemi/ ऐकू येतं.
- क्रियापद permit मध्ये जोर दुसऱ्या syllable वर (/pəˈmɪt/); नाम (a parking permit) मध्ये पहिल्यावर (/ˈpɜːmɪt/ (UK), /ˈpɝːmɪt/ (US)).
सुवर्णनियम
या धड्यातली बहुतेक क्रियापदं व्यक्ती + to + क्रियापद घेतात (want, ask, tell, allow). त्यांच्यापैकी make आणि let व्यक्ती + क्रियापद घेतात, to शिवाय; help दोन्ही घेतो. मराठी „-ायला लावलं“ मधला „-ायला“ फसवा आहे: made me do, made me to नाही. कर्मणी प्रयोगात be made to आणि be allowed to म्हणा, be let to नाही. „मला वाटतं की तू…“ म्हणजे want you to.
सराव
A. रचना
कंसातल्या क्रियापदाचं योग्य रूप लिहून वाक्य पूर्ण करा.
-
The film made me (cry).
-
My manager let me (take) a day off.
-
Our teacher doesn't allow us (use) phones in class.
-
She reminded me (lock) the door.
-
They were made (wait) outside.
-
Can you help me (carry) these boxes?
-
वाक्याचा कर्मणी प्रयोग करा: The rules don't permit visitors to take photos.
B. अर्थ
योग्य पर्याय निवडा किंवा वाक्य पुन्हा लिहा.
-
योग्य पर्याय निवडा: My parents … me to travel alone.
-
याचा अर्थ काय? "My boss made me stay late."
-
warn वापरून पुढे सांगा: "Don't swim here — it's dangerous," the guide said to us.
-
invite वापरून पुढे सांगा: "Would you like to come to dinner on Saturday?" Maria asked Tom.
-
be allowed to वापरून पुन्हा लिहा: The school lets students leave at lunchtime.
C. चूक शोधा
प्रत्येक वाक्यात एक चूक आहे किंवा वाक्य बरोबर आहे. दुरुस्त वाक्य लिहा किंवा correct लिहा.
-
I want that you come to my party.
-
I was let to stay up late.
-
They don't let us to bring food.
-
My parents encouraged me to learn the piano.
-
Is it allowed to park here?
D. संदर्भात
कंसातल्या क्रियापदांची योग्य रूपं लिहून मजकूर पूर्ण करा.
When I started my first job, my manager asked me 18 (work) on Saturdays. She didn't let me 19 (choose) my hours, and she made everyone 20 (wear) a uniform. We weren't allowed 21 (use) our phones at work. But she also encouraged me 22 (take) a course, and a year later she helped me 23 (find) a better job.
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
इंग्रजीत लिहा.
-
तुमच्या लहानपणाबद्दल दोन वाक्यं लिहा: एक let वापरून आणि एक make वापरून.
-
तुमच्या शाळेचे किंवा ऑफिसचे दोन नियम लिहा: एक be allowed to वापरून आणि एक not allowed to वापरून.
F. मिश्र उजळणी
मागील धड्यांची उजळणी करा.
-
B1-17 Verb + -ing की verb + to? enjoy doing, decide to do – पूर्ण यादी मराठीत She refused (help) us.
-
B1-13 Reported Questions: अप्रत्यक्ष प्रश्न, विनंती आणि आज्ञा; say की tell? मराठीत सोप्या भाषेत "Please sit down," the doctor said to me. tell किंवा ask वापरून पुढे सांगा.
-
B1-10 Passive Voice (कर्मणी प्रयोग): is made, was built मराठीत सोप्या भाषेत वाक्याचा कर्मणी प्रयोग करा: Someone stole my bike.
उत्तरे
A. रचना
- cry
- take
- to use
- to lock
- to wait
- carry / to carry
- Visitors are not permitted to take photos. / Visitors aren't permitted to take photos.
B. अर्थ
- allowed
- I had no choice.
- The guide warned us not to swim there. / The guide warned us not to swim here.
- Maria invited Tom to come to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to come for dinner on Saturday. / Maria invited Tom for dinner on Saturday.
- Students are allowed to leave at lunchtime. / The students are allowed to leave at lunchtime.
C. चूक शोधा
- I want you to come to my party.
- I was allowed to stay up late.
- They don't let us bring food.
- ✓ My parents encouraged me to learn the piano.
- Are we allowed to park here? / Am I allowed to park here? / Are you allowed to park here? / Is parking allowed here?
D. संदर्भात
- to work
- choose
- wear
- to use
- to take
- find / to find
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
- My parents let me stay up late on Fridays. They made me do my homework before dinner.
- We're allowed to work from home on Fridays. We aren't allowed to eat at our desks.
F. मिश्र उजळणी
- to help
- The doctor told me to sit down. / The doctor asked me to sit down.
- My bike was stolen.
