İleri Seviye Relative Clauses: To Whom, Whereby, In Which Case, Whatever
Advanced Relative Clauses
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda resmi relative clause (sıfat cümlesi) yapılarını — to whom, the extent to which, whereby, in which case, by which time, at which point — ve what, whatever, whoever gibi isim görevi gören yapıları kullanabilecek; relative clause'ları mastar ve miktar kelimeleriyle birleştirebileceksiniz.
Temel Fikir
Relative clause bir askıdır: bir isme ek bilgi asar. Günlük İngilizcede edat (preposition) askının sonunda sallanır: the person I spoke to. Resmi İngilizcede ise edat öne geçer ve ilgi zamirine tutunur: the person to whom I spoke. Anlam aynıdır; değişen yalnızca üsluptur.
Bazı resmi yapılar tek bir isme değil, bütün bir fikre asılır: The train may be cancelled, in which case we'll drive. Burada which bütün durumu gösterir: trenin iptal edilmesini.
Bazı yapılar ise ismi içlerinde taşır. What "…-an şey" demektir; whoever "…-an kim olursa" demektir. Bu nominal relative (isim görevli) yapılarda bütün cümlecik bir isim gibi çalışır: What she said surprised me.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede sıfat cümlesi ismin önüne gelir ve ilgi zamiri yoktur; iş eklerle yapılır: konuş-tuğ-um kişi. Türkçedeki "ile, için, üzerine" gibi ilgeçler de fiilin içinde kaybolur. İngilizcede ise ilgi zamiri ve edat açıkça yazılmak zorundadır; edat ya sona ya da (resmi dilde) başa gelir.
| Türkçe | İngilizce (günlük) | İngilizce (resmi) |
|---|---|---|
| konuş-tuğ-um kişi | the person I spoke to | the person to whom I spoke |
| birlikte çalış-tığ-ı meslektaşlar | the colleagues she worked with | the colleagues with whom she worked |
| teorinin dayan-dığ-ı araştırma | the research the theory is based on | the research on which the theory is based |
| söyle-diğ-i şey | what she said | — |
| kim tasarla-dı-ysa | whoever designed it | — |
| üç kardeşi var, hepsi yurt dışında | — | three brothers, all of whom live abroad |
Türkçede "konuştuğum kişi" derken "ile" ilgeci görünmez; İngilizcede ise to ya da with hiçbir zaman düşmez. Türkçede virgülle yan yana koyduğumuz "hepsi, çoğu, ikisi de" gibi parçalar ise İngilizcede of whom / of which ile bağlanır.
Yapı
Edat + whom / which
| Günlük (edat sonda) | Resmi (edat başta) |
|---|---|
| the person (who) I spoke to | the person to whom I spoke |
| the company (that) she works for | the company for which she works |
| the colleagues (who) he relies on | the colleagues on whom he relies |
| the way (that) the system works | the way in which the system works |
Edattan sonra whom (insanlar) ya da which (şeyler) ya da whose + isim (the writer to whose work I referred) kullanılır. Burada that asla kullanılamaz; edattan sonra who da özenli İngilizcede tercih edilmez.
Bir yönteme, bir zamana ya da bütün bir duruma asılan yapılar
| Yapı | Anlamı | Neyi gösterir |
|---|---|---|
| whereby | sayesinde / yoluyla (by which) | bir sistem, yöntem ya da anlaşma |
| in which case | bu durumda / öyle olursa | önceki cümlenin tamamı |
| by which time | o zamana kadar (çoktan) | bir zaman ya da olay |
| at which point | o anda / bunun üzerine | bir an ya da olay |
Nominal relative'ler (isim içeride)
| Yapı | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| what | …-an şey(ler) | What I need is sleep. |
| whatever | …-an her şey / ne …-sa | Take whatever you want. |
| whoever | …-an herkes / kim …-sa | Whoever finishes first wins. |
| whichever | (sınırlı seçenekten) hangisi …-sa | Choose whichever room you like. |
| wherever / whenever | nerede …-sa / ne zaman …-sa | Sit wherever you like. |
Mastarlı ve miktar kelimeli yapılar (tekrar)
| Kalıp | Örnek |
|---|---|
| isim + to-infinitive | the person to contact |
| isim + edat + which/whom + to-infinitive (resmi) | a place in which to live |
| miktar kelimesi + of + whom / which | all of which, neither of whom |
Kullanımlar
1Edat + whom / which
Resmi yazıda edatı whom ya da which'in önüne koyun. Bazı ifadeler neredeyse hep bu kalıpla kullanılır: the extent to which, the speed at which, the way in which, the basis on which. Phrasal verb'ler (öbek fiiller) bunu yapamaz: parçacıkları fiille kalır (the problem I came across). İki sıra da doğrudur; seçimi üslup belirler (C2-02).
2Whereby
Whereby, by which ya da through which demektir: "…-dığı, …sayesinde". Bir sistemin, planın, anlaşmanın ya da sürecin işleyiş yolunu anlatır. Resmidir; iş ve akademik yazıda yaygındır.
3In which case, by which time, at which point
Bu ifadeler bütün bir duruma geri döner ve ondan doğan sonucu ekler. Virgülden sonra gelirler. In which case = öyle olursa; by which time = o ana kadar (çoğunlukla past perfect ile); at which point = tam o anda, bunun üzerine.
4Nominal relative'ler: what ve -ever kelimeleri
Nominal relative kendi ismini içinde taşır; bu yüzden bütün cümlecik özne ya da nesne olabilir. What = "…-an şey(ler)" (B2-20). -ever biçimleri "hangisi olursa olsun" anlamını ekler. Whichever sınırlı bir seçenek grubu içindir. Cümle başında whatever, whoever ve wherever "ne/kim/nerede … -sa -sın" anlamına da gelebilir (B2-23).
5Mastarlı relative'ler (tekrar)
Relative clause bir to-infinitive'e kısalabilir; özellikle amaç bildiren isimlerden ve first, last, only ile üstünlük sıfatlarından sonra (B2-09). Resmi üslupta mastarın önüne edat + which / whom gelebilir. Mastardan önce who ve that asla kullanılmaz.
6Miktar kelimesi + of whom / of which (tekrar)
Bir grubun bir kısmından söz etmek için miktar kelimesi (all, some, most, many, neither, none, both, half) ya da sayı + of whom (insanlar) veya of which (şeyler) kullanın. Bu cümlecikler tanımlayıcı değildir (non-defining), bu yüzden virgülden sonra gelir (B2-08).
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. Edatı tamamen düşürmek. Türkçede "dayandığı", "konuştuğum", "birlikte çalıştığı" derken ilgeç fiilin içine gömülür ve görünmez. Bu yüzden İngilizcede de edat unutulur. İngilizcede edat ya sona ya da resmi dilde whom / which'in önüne gelir, ama asla düşmez.
2. "Pişirdiğim her şey" yapısında "şey"i what ile çevirmek. "Her şey" zaten bir isim olduğu için arkasına what gelmez; what ismi kendi içinde taşır. Ya everything (that) ya da yalnızca what deyin.
3. "Hepsi, çoğu, ikisi de" ile cümleleri virgülle yan yana dizmek. Türkçede "İki kız kardeşim var, ikisi de doktor" tamamen doğaldır. İngilizcede iki tam cümle yalnızca virgülle bağlanamaz: ya of whom / of which kullanın ya da and ekleyin.
4. "Kim … -sa" yapısını who ile çevirmek. "Camı kim kırdıysa" derken Türkçedeki soru kelimesi "kim" who'yu çağırır. Ama önünde isim olmadığı için İngilizcede whoever gerekir (ya da the person who).
5. "Nereye gidersen git" cümlesinde will kullanmak. Türkçede gelecek düşüncesi var diye will eklemek yaygındır. Whatever, whenever, wherever'dan sonra gelecek anlamı geniş zamanla (present simple) verilir.
Karıştırılmasın
what ve which (bütün cümleyi gösteren) — What ismini içinde taşır (= …-an şey). Virgülden sonraki which ise önceki cümlenin tamamı hakkında yorum yapar (B2-08).
whereby ve where — Where bir yerle (somut ya da soyut) ilgilidir; whereby bir yöntem ya da düzenlemeyle.
whoever ve who — Who'nun önünde bir isim olmalıdır (the person who…). Whoever ismi içinde taşır.
Yazım ve Telaffuz
- Whom /huːm/, who + "m" gibi okunur: "huum".
- Whereby tek kelimedir, vurgu ikinci hecededir: /weəˈbaɪ/ (UK), /werˈbaɪ/ (US) — "weır-BAY" gibi (w "v" değil, dudaklar yuvarlak).
- Whatever, whoever, whichever, wherever, whenever her biri tek kelimedir; vurgu -ev- hecesine düşer: whatever ("wot-EV-ır").
- İki kelime halindeki what ever vurgulu bir sorudur (What ever happened to him?), nominal relative değildir — bkz. C1-06.
- In which case, by which time ve at which point öncesinde kısa bir duraklama olur; yazıda bunu virgül gösterir.
- Most of which, neither of whom gibi yapılarda vurgu miktar kelimesindedir: most of which.
Altın Kural
Resmi İngilizcede edatı öne alabilirsiniz; ondan sonra whom ya da which gelir — asla that değil. Relative clause'un kendisi isim olduğunda what ve -ever kelimelerini kullanın. Yeni bir cümleyi bütün bir duruma bağlamak için in which case, by which time ve at which point kullanın. Türkçede görünmeyen edatı İngilizcede asla düşürmeyin.
Alıştırmalar
A. Yapı
Her cümleyi verilen yapıyla yeniden yazın. Anlam aynı kalsın.
-
Edatı ilgi zamirinin önüne koyarak resmi biçimde yeniden yazın: The woman I sent the email to is my manager.
-
"whereby" kullanarak tek cümle yapın: The company has a new scheme. Under this scheme, staff can buy shares at a discount.
-
"in which case" kullanarak tek cümle yapın: The flight might be delayed. If that happens, we'll miss our connection.
-
"by which time" kullanarak tek cümle yapın: We didn't get there until midnight. The restaurant had already closed then.
-
"of whom" kullanarak tek cümle yapın: I asked two mechanics. Neither of them could find the problem.
-
"Whoever" ile başlayarak yeniden yazın: The person who designed this app deserves an award.
-
Edat + "whom" + to-infinitive kullanarak resmi biçimde yeniden yazın: She felt she had nobody to share her worries with.
B. Anlam
Durumu okuyun, sonra daha uygun cümleyi seçin.
-
Resmi bir referans mektubu. Hangi cümle bu üsluba daha uygun?üslup: edat + whom resmi kalıptır
-
Bir arkadaşa gönderilen mesaj. Hangisi daha doğal?üslup: resmi kalıp sohbette yapay duyulur
-
Resmi bir politika belgesi bir mentorluk sistemini anlatıyor. Hangi ifade daha net?whereby = by which: yöntem ya da düzenleme; where bir yerle ilgilidir
-
Bir haber, bir toplantıda olanları anlatıyor. Hangi cümle uygun?gerçekten tam o anda oldu; in which case = öyle olursa
-
Ev sahibi misafirine üç boş odayı gösteriyor. Hangi cümle en uygun?whichever = sınırlı bir gruptan herhangi biri
C. Hatayı Bul
Her cümlede bir hata var ya da cümle doğru. Düzeltilmiş cümleyi yazın; doğruysa "correct" yazın.
-
We interviewed twelve candidates for the post, most of them had several years of experience in the industry.
-
Everything what the minister said in her speech last night had already been announced in the morning papers.
-
The house in that my grandparents lived for over fifty years has finally been sold to a young family.
-
Whatever you will decide about the job offer, your family and friends will support you all the way.
-
The study measures the extent to which regular exercise improves sleep in adults over the age of sixty.
D. Bağlam İçinde
E-postayı okuyun ve numaralı kısımları daha resmi ve bağlantılı bir üslupla yeniden yazın.
Dear Ms Kovac,
(18) Thank you for your application. We received it on 3 May. (19) The panel has five members. All of them were impressed by your experience, and we would like to invite you to an interview. (20) We use a system. In this system, each candidate gives a ten-minute presentation. (21) Interviews end on 20 May. At that moment the panel will make its decision. (22) Please let us know if you cannot attend. If that happens, we will offer you another date. (23) You may bring any materials that you find useful. (24) The person you should send questions to is Mr Adebayo.
Yours sincerely,
Hana Iqbal
-
(18) numaralı kısmı tanımlayıcı olmayan bir relative clause ile tek cümle yapın.
-
(19) numaralı kısmın ilk iki cümlesini "all of whom" ile birleştirin.
-
(20) numaralı kısmı "whereby" kullanarak tek cümle yapın.
-
(21) numaralı kısmı "at which point" ile birleştirin.
-
(22) numaralı kısmı "in which case" ile birleştirin.
-
(23) numaralı cümleyi -ever ile biten bir nominal relative ile yeniden yazın.
-
(24) numaralı cümleyi "to whom" kullanarak resmi biçimde yeniden yazın.
E. Sıra Sende
-
Bir öğretmene ya da mentora 2–3 cümlelik resmi bir teşekkür notu yazın. Bir kez edat + whom, bir kez de the extent to which ya da the way in which kullanın.
-
Ters gidebilecek bir planı 2–3 cümleyle anlatın. Bir kez in which case, bir kez de by which time ya da at which point kullanın.
-
Tanıdığınız bir grup insanı ya da şeyi 2–3 cümleyle anlatın. Bir kez miktar kelimesi + of whom / of which, bir kez de bir -ever kelimesi (whoever, whatever ya da whichever) kullanın.
F. Karışık Tekrar
-
B2-08 İngilizce Non-Defining Relative Clauses: Virgüllü Sıfat Cümlecikleri Tanımlayıcı olmayan bir relative clause ile birleştirin: My sister is a chef. She lives in Rome.
-
B2-20 İngilizce Noun Clauses (İsim Cümlecikleri): That, Whether, What "What" ile başlayarak yeniden yazın: The thing that surprised me was her calm reaction.
-
C1-13 İngilizce Discourse Markers II: Consequently, Hence, Namely, Admittedly, Albeit, In Conclusion "albeit" kullanarak yeniden yazın: The project was a success, although it was an expensive one.
Cevap anahtarı
A. Yapı
- The woman to whom I sent the email is my manager.
- The company has a new scheme whereby staff can buy shares at a discount.
- The flight might be delayed, in which case we'll miss our connection.
- We didn't get there until midnight, by which time the restaurant had closed. / We didn't get there until midnight, by which time the restaurant had already closed.
- I asked two mechanics, neither of whom could find the problem.
- Whoever designed this app deserves an award.
- She felt she had nobody with whom to share her worries.
B. Anlam
- She is someone on whom I have always been able to rely.
- Is that the guy you were telling me about?
- We have a system whereby new staff are paired with a mentor.
- The speaker began shouting, at which point security asked him to leave.
- You can take whichever room you prefer tonight.
C. Hatayı Bul
- We interviewed twelve candidates for the post, most of whom had several years of experience in the industry. / We interviewed twelve candidates for the post, and most of them had several years of experience in the industry.
- Everything the minister said in her speech last night had already been announced in the morning papers. / Everything that the minister said in her speech last night had already been announced in the morning papers.
- The house in which my grandparents lived for over fifty years has finally been sold to a young family. / The house that my grandparents lived in for over fifty years has finally been sold to a young family.
- Whatever you decide about the job offer, your family and friends will support you all the way.
- ✓ The study measures the extent to which regular exercise improves sleep in adults over the age of sixty.
D. Bağlam İçinde
- Thank you for your application, which we received on 3 May.
- The panel has five members, all of whom were impressed by your experience, and we would like to invite you to an interview.
- We use a system whereby each candidate gives a ten-minute presentation.
- Interviews end on 20 May, at which point the panel will make its decision.
- Please let us know if you cannot attend, in which case we will offer you another date.
- You may bring whatever materials you find useful.
- The person to whom you should send questions is Mr Adebayo.
E. Sıra Sende
- I would like to thank Dr Novak, without whom I would never have finished this project. Her advice has changed the way in which I approach research.
- We're planning to leave at six, but the traffic may be heavy, in which case we'll take the train. Either way, we should arrive by eight, by which time the speeches will have started.
- Our team has six members, most of whom work from home. Whoever comes into the office first on Monday makes the coffee.
F. Karışık Tekrar
- My sister, who lives in Rome, is a chef.
- What surprised me was her calm reaction.
- The project was a success, albeit an expensive one.
