SlowingoГрамматика
C1 12 / 20

Nominalisation кыргызча: этишти зат атоочко айлантуу жана зат атооч тизмектери

Nominalisation and Noun Phrases

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз этиштерди жана сын атоочторду зат атоочко айланта аласыз, бүтүн бир сүйлөмдүн маалыматын бир зат атооч тизмегине батыра аласыз, зат атоочтун алдына жана артына маалымат кошуп тизмек түзө аласыз, ошондой эле бул кыска, расмий стиль качан жазууңузга жардам берерин – жана качан аны начарлатарын чече аласыз.

Негизги ой

Күнүмдүк англисче окуяларды этиштер менен айтат: Prices rose sharply, so people bought less. Расмий англисче окуяларды көбүнчө нерселер катары сүрөттөйт: The sharp rise in prices led to a fall in demand. Этишти же сын атоочту зат атоочко айлантуу nominalisation (заттоо) деп аталат.

Окуяны агып жаткан суу деп элестетиңиз. Этиш аны агызып өткөрүп жиберет. Nominalisation аны муз кесекке айлантат: колго алып, өлчөп, сүйлөмдүн башка жерине коё турган катуу нерсеге. Зат атооч болгондо окуя ээ боло алат (The rise… led to…), сын атооч ала алат (a sharp rise) жана алдына да, артына да кошумча маалымат көтөрө алат.

Бирок муз нерселерди жашырат да. Зат атооч тизмегинде ким эмне кылганы жоголуп кетиши мүмкүн, ал эми зат атоочтор өтө көп болсо, текст жай жана суук окулат. Жакшы жазуучулар окурманга ой жүгүртүүнү ээрчүүгө жардам берүү үчүн заттоону колдонушат, таасирдүү угулуу үчүн эмес.

Кыргыз тили жана англис тили

Бул сабак кыргызча сүйлөгөн адамга тааныш. Кыргыз тилинде этиштен зат атооч жасоо абдан кеңири: -уу («окуу», «кыскартуу»), -ыш («өсүш», «келиш»), -лык («маанилүүлүк», «жеткиликтүүлүк»). Кыргыз расмий стили да заттоону жакшы көрөт: «баалардын кескин өсүшү», «кеңештин бассейнди жабуу чечими». Ээ англисчедеги 's же of сыяктуу -нын мүчөсүн алат. Бирок үч тузак бар. Биринчиси: кыргызча -нын бардык учурда бирдей, ал эми англисче зат атоочтон кийин ар башка предлог келет: rise in prices, impact on business, importance of sleep. Экинчиси: кыргызча тез тактооч да, сын атооч да («тез өстү», «тез өсүш»), англисчеде тизмектин ичинде тактооч сын атоочко айланат: grew rapidly → rapid growth. Үчүнчүсү: кыргызча «кардарлардын канааттануусу» деп көптүк колдонобуз, англисче зат атоочтун алдындагы зат атооч адатта жекелик: customer satisfaction survey.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Баалардын кескин өсүшү көп үй-бүлөлөрдү мажбур кылды.The sharp rise in prices forced many families…Бул жерде да ушундай: этиштен зат атооч; бирок «-нын» → in (of эмес)
кеңештин бассейнди жабуу чечимиthe council's decision to close the pool«-нын … чечими» → 's + decision + to
компаниянын тез кеңейишиthe company's rapid expansion«тез» эки ишти аткарат; англисче тизмекте сын атооч: rapid
уйкунун маанилүүлүгүthe importance of sleep«-лык» → -ance / -ity / -ness + of
Анын топтон кетүү чечимиHer decision to leave the bandкыргызча «кетүү чечими»; англисче decision + to-инфинитив
Суу ташкынынан жабыркаган адамдарPeople affected by the floodsкыргызча атоочтук зат атоочтун алдында; англисче узун маалымат артында
жол коопсуздугу кампаниясыa road safety campaignБул жерде да ушундай: акыркы зат атооч негизги; англисчеде мүчө жок
кардарлардын канааттануусу боюнча сурамжылооa customer satisfaction surveyкыргызча көптүк; англисче алдыңкы зат атооч жекелик
Иликтөө жүргүзөбүз.We will investigate the matter.кыргыз расмий стили «жүргүзүү» менен; англисче күчтүү этиш көбүнчө жакшыраак

Кыскасы: кыргызча «-ыш / -уу / -лык» сыяктуу эле, англисче этиш зат атоочко айланат, бирок «-нын» ордуна туура предлогду тандаңыз (rise in, impact on, decision to), тактоочту сын атоочко айлантыңыз (rapidly → rapid), алдыңкы зат атоочту жекелик санда калтырыңыз.

Түзүлүшү

Этиш → зат атооч (толук мүчөлөр системасы T-02 сабагында)

ҮлгүЭтиштерЗат атоочтор
-tion / -siondecide, reduce, explain, concludedecision, reduction, explanation, conclusion
-mentimprove, develop, agree, argueimprovement, development, agreement, argument
-alarrive, refuse, approve, proposearrival, refusal, approval, proposal
-ure / -ance / -encefail, close, perform, dependfailure, closure, performance, dependence
ошол эле сөзincrease, decline, change, rise, delayan increase, a decline, a change, a rise, a delay
туура эмесgrow, analyse, behave, choose, losegrowth, analysis, behaviour, choice, loss

Сын атооч → зат атооч

ҮлгүСын атоочторЗат атоочтор
-ance / -enceimportant, relevant, independentimportance, relevance, independence
-ityable, possible, complex, availableability, possibility, complexity, availability
-nessaware, effective, willingawareness, effectiveness, willingness
-y / -cydifficult, accurate, efficientdifficulty, accuracy, efficiency
-thlong, strong, wide, deeplength, strength, width, depth

Сүйлөмдөн зат атооч тизмегине

СүйлөмЗат атооч тизмегиЭмне өзгөрөт
prices rose sharplya sharp rise in pricesэтиш → зат атооч; тактооч → сын атооч
the council decided to close the librarythe council's decision to close the libraryээ → 's
researchers analysed the datathe analysis of the data (by researchers)толуктооч → of-тизмек; аткаруучу милдеттүү эмес
the train arrived latethe late arrival of the trainээ → of-тизмек
customers are satisfiedcustomer satisfactionсын атооч → зат атооч; аныктоочу зат атооч

Зат атооч тизмегинин түзүлүшү

Зат атоочтун алдындаНегизги зат атоочЗат атоочтун артында
a rapidly growingpopulation
herdecisionto leave the band
thewomanin the green coat
peopleaffected by the floods
the new customer satisfactionsurveythat we sent last week

Негизги зат атооч – бүтүн тизмек ал жөнүндө болгон зат атооч. Калганынын баары аны сүрөттөйт. Зат атоочтордон кийинки предлогдор (increase in, impact on, access to) B2-24 сабагында.

Колдонулушу

1Этиштерди жана сын атоочторду зат атоочко айлантуу

Окуяларды, процесстерди жана сапаттарды билдирген этиштердин жана сын атоочтордун көбүнүн тектеш зат атоочу бар. Аларды жуп-жуп кылып, адатта алардан кийин келген предлог менен бирге үйрөнүңүз.

The committee hasn't reached a decision yet.
Комитет али бир чечимге келе элек.
decide → decision
There has been a noticeable improvement in her writing.
Анын жазуусунда байкаларлык жакшыруу бар.
improve → improvement; improvement in
The failure of the peace talks surprised nobody.
Тынчтык сүйлөшүүлөрүнүн ийгиликсиз бүтүшү эч кимди таң калтырган жок.
fail → failure
Nobody doubts the importance of sleep for memory.
Уйкунун эс тутум үчүн маанилүүлүгүнө эч ким шек келтирбейт.
important → importance; «-лык»
The availability of cheap flights has changed how students travel.
Арзан авиабилеттердин жеткиликтүүлүгү студенттердин саякаттоо ыкмасын өзгөрттү.
available → availability

2Сүйлөмдү зат атооч тизмеги кылып кайра жазуу

Nominalisation бүтүн бир сүйлөмдү жаңы сүйлөмдүн ээсине же толуктоочуна айлантат, ошондо ал жөнүндө бир нерсе айта аласыз: эмне себеп болду, эмнеге алып келди, кандай баалайсыз. Этиш зат атоочко, тактооч сын атоочко айланат, ал эми ээ 's же of-тизмек болуп калат. Кыргызча да ушундай: «баалар өстү» → «баалардын өсүшү».

Because prices rose sharply, many families cut back on holidays.
Баалар кескин өскөндүктөн, көп үй-бүлөлөр эс алууга кеткен чыгымды кыскартышты.
holidays (UK); vacations (US)
The sharp rise in prices forced many families to cut back on holidays.
Баалардын кескин өсүшү көп үй-бүлөлөрдү эс алууга кеткен чыгымды кыскартууга мажбур кылды.
ошол эле ой зат атооч тизмеги катары; rise in
The company expanded very quickly, and this put huge pressure on staff.
Компания абдан тез кеңейди, бул кызматкерлерге чоң басым түшүрдү.
этиш стили
The company's rapid expansion put huge pressure on staff.
Компаниянын тез кеңейиши кызматкерлерге чоң басым түшүрдү.
ээ → 's; тактооч → сын атооч
After the minister resigned, the government collapsed within weeks.
Министр кызматтан кеткенден кийин, өкмөт бир нече жуманын ичинде кулады.
этиш стили
The minister's resignation was followed by the collapse of the government within weeks.
Министрдин кызматтан кетишинен кийин, бир нече жуманын ичинде өкмөт кулады.
эки окуя тең зат атооч

3Зат атоочтун алдындагы маалымат

Негизги зат атоочтун алдына аныктагычтарды, сын атоочторду, атоочтуктарды жана башка зат атоочторду коюуга болот. Тактооч + атоочтук – аныктооч багыныңкы сүйлөмдүн ордун баскан кыска жол: a population which is growing rapidly → a rapidly growing population. Кыргызча да атоочтук зат атоочтун алдында турат, бул сизге жеңил.

The country has a rapidly growing population.
Бул өлкөнүн калкы тез өсүп жатат.
тактооч + атоочтук: rapidly growing
We need a clearly defined set of goals before we start.
Баштаардан мурун бизге так аныкталган максаттар керек.
тактооч + үчүнчү форма
A recently published study questions the official figures.
Жакында жарыяланган бир изилдөө расмий сандарга шек келтирет.
кыргызча да атоочтук алдында
The report highlights a worrying lack of affordable housing.
Баяндама арзан турак жайдын тынчсыздандырарлык жетишсиздигин баса белгилейт.
lack of
She's the author of a highly respected book on migration.
Ал миграция жөнүндөгү абдан кадырлуу китептин автору.
highly respected

4Зат атоочтун артындагы маалымат

Негизги зат атоочтон кийин англис тили предлог тизмектери, to-инфинитив, атоочтук тизмектер (B2-09), аныктооч багыныңкы сүйлөмдөр жана that-сүйлөмдөр менен маалымат кошот. Узун, оор маалымат адатта зат атоочтун алдына эмес, артына коюлат. Кыргызча мунун баары зат атоочтун алдында турат («суу ташкынынан жабыркаган адамдар»), ошондуктан англисче тартипке көңүл буруңуз.

Her decision to leave the band shocked her fans.
Анын топтон кетүү чечими күйөрмандарын таң калтырды.
зат атооч + to-инфинитив
Their refusal to negotiate made a deal impossible.
Алардын сүйлөшүүдөн баш тартуусу келишимди мүмкүн эмес кылды.
зат атооч + to-инфинитив
Who's the woman in the green coat?
Жашыл пальточон аял ким?
зат атооч + предлог тизмеги
People affected by the floods will receive emergency payments.
Суу ташкынынан жабыркаган адамдар шашылыш жардам акчасын алышат.
зат атооч + үчүнчү формадагы тизмек
Students wishing to change course should contact the office.
Адистигин алмаштыргысы келген студенттер кеңсеге кайрылышы керек.
зат атооч + -ing тизмеги
There is growing evidence that regular exercise protects the brain.
Үзгүлтүксүз көнүгүү мээни коргой турганы жөнүндө далилдер көбөйүп жатат.
зат атооч + that-сүйлөм

5Of-тизмек жана зат атооч + зат атооч чынжырлары

Of-тизмек заттоону анын толуктоочу (the development of new drugs – аларды бирөө иштеп чыгат) же ээси (the arrival of the guests – коноктор келет) менен байлайт. Адамдар жана уюмдар менен көбүнчө 's табигыйраак. Зат атооч + зат атооч чынжырында акыркы зат атооч – негизгиси, ал эми алдындагы зат атоочтор сын атооч сыяктуу иштейт жана адатта жекелик санда болот. Чынжырды оңдон солго окуңуз: customer satisfaction survey – кардарлардын канааттануусу жөнүндөгү сурамжылоо.

The development of a new vaccine can take more than ten years.
Жаңы вакцинаны иштеп чыгуу он жылдан ашык убакытты алышы мүмкүн.
вакцинаны иштеп чыгышат: of = толуктооч
Everyone was waiting for the arrival of the guests.
Баары коноктордун келишин күтүп жатышты.
коноктор келет: of = ээ
The government's response was criticised as far too slow.
Өкмөттүн жообу өтө эле жай деп сынга алынды.
уюм менен 's
Could you fill in the customer satisfaction survey?
Кардарлардын канааттануусу боюнча сурамжылоону толтуруп бересизби?
кыргызча көптүк; англисче customer
The city has launched a new road safety campaign.
Шаар жол коопсуздугу боюнча жаңы кампания баштады.
акыркы зат атооч: campaign

6Nominalisation жазууну качан начарлатат

Nominalisation – максат эмес, курал. Ал ким жооптуу экенин жашырганда, күчтүү этиштин ордуна алсыз этиш + зат атооч келгенде (carry out an investigation → investigate), зат атооч чынжырлары түшүнүү кыйын болуп узарганда же кыска сүйлөм даанараак болмок болгондо жазууну начарлатат. Нускамаларда, каттарда жана оозеки кепте адатта этиштер жакшыраак. Кыргыз расмий стили «иш жүргүзүлдү», «чечим кабыл алынды» сыяктуу тизмектерди көп колдонот; англисчеде мындай стиль көп учурда оор угулат.

A decision was made to reduce staff numbers.
Кызматкерлердин санын кыскартуу чечими кабыл алынды.
Ким чечти? Аткаруучу жоголду.
The board decided to cut forty jobs.
Башкарма кырк жумуш ордун кыскартууну чечти.
даанараак жана чынчыл
We will conduct an investigation into the matter.
Бул маселе боюнча иликтөө жүргүзөбүз.
оор
We will investigate the matter.
Бул маселени иликтейбиз.
мааниси ошол эле, жеңилирээк
The staff training needs analysis report is late.
Кызматкерлерди окутуу муктаждыктарын талдоо баяндамасы кечигип жатат.
негизги зат атоочтун алдында төрт зат атооч: түшүнүү кыйын
The report on what training our staff need is late.
Кызматкерлерибизге кандай окутуу керектиги жөнүндөгү баяндама кечигип жатат.
маалымат зат атоочтун артында: окууга жеңил

Көп кездешкен каталар

❌There was a big increase of unemployment.
✅There was a big increase in unemployment.
increase/rise/fall + in + өзгөргөн нерсе; of + өлчөм.
❌The analyse of the results took weeks.
✅The analysis of the results took weeks.
Этиштин эмес, зат атоочтун формасын колдонуңуз.
❌The quickly growth of the city caused problems.
✅The rapid growth of the city caused problems.
Зат атооч тизмегинде тактооч сын атоочко айланат.
❌Her decision of leaving was difficult.
✅Her decision to leave was difficult.
decision, refusal, attempt, failure + to-инфинитив.
❌The importance to sleep well is clear.
✅The importance of sleeping well is clear.
importance + of (+ -ing).
❌The new rules will have an impact in small businesses.
✅The new rules will have an impact on small businesses.
impact/effect/influence + on.
❌We sent out a customers satisfaction survey.
✅We sent out a customer satisfaction survey.
Аныктоочу зат атооч адатта жекелик (бир нече туруктуу көптүк бар: a sports club, a sales team).
⚠️An investigation was carried out by us into the complaint.
✅We investigated the complaint.
Грамматикалык жактан туура, бирок оор: күчтүү этиш даанараак.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «-нын» жана «-га» → ар дайым of же to. Кыргызча «чет элдик коноктордун көбөйүшү» деп -нын колдонобуз, ошондуктан англисчеде дайыма of коюу оңой. Ал эми «чакан дүкөндөргө таасир» деп -га колдонобуз, ошондон impact to келип чыгат. Англисчеде ар бир зат атооч өз предлогун алат: increase / rise in, impact / effect on (B2-24 караңыз).

❌Since the new ski lift opened near Karakol, there has been a huge increase of foreign visitors to the town in the winter months.
✅Since the new ski lift opened near Karakol, there has been a huge increase in foreign visitors to the town in the winter months.
increase in
❌The new rules for importing cars from abroad have had a serious impact to the small car dealers around Bishkek.
✅The new rules for importing cars from abroad have had a serious impact on the small car dealers around Bishkek.
impact on

2. «Тез» → тактооч зат атоочтун алдында. Кыргызча тез, күтүлбөгөн жерден, кескин бир эле формада этиш менен да, зат атооч менен да келет: «кескин өстү» – «кескин өсүш». Ошондуктан англисчеде -ly формасы зат атоочтун алдында калып калат. Тизмектин ичинде сын атооч керек.

❌The suddenly departure of our football coach to a club in Osh left the whole school team without a leader just before the final.
✅The sudden departure of our football coach to a club in Osh left the whole school team without a leader just before the final.
suddenly → sudden

3. «Студенттерди колдоо борбору» → students support centre. Кыргызча «студенттерди колдоо», «кардарларды тейлөө» деп көптүк колдонобуз. Англисчеде зат атоочтун алдындагы зат атооч адатта жекелик санда болот, s жалганбайт.

❌Our university has opened a new students support centre next to the main library, where first-year students from the regions can get free advice.
✅Our university has opened a new student support centre next to the main library, where first-year students from the regions can get free advice.
аныктоочу зат атооч жекелик

4. «… жүргүзүлөт» → оор зат атооч стили. Кыргыз расмий стилинде «уюштуруу иштери жүргүзүлөт», «текшерүү жүргүзүлдү» деп көп айтабыз, ошондуктан англисчеде да carry out the organisation of… деп жазуу оңой. Кадимки билдирүүдө бул өтө оор угулат: ким эмне кыларын күчтүү этиш менен айтыңыз.

⚠️(Достордун чат тобуна жазып жатасыз.) The organisation of the transport to the picnic at Ala-Archa on Saturday will be carried out by Azamat.
✅Azamat will organise the transport to the picnic at Ala-Archa on Saturday.
Грамматикалык жактан туура, бирок өтө оор жана расмий угулат; достор арасында күчтүү этиш колдонуңуз.

Чаташтырбаңыз

Nominalisation жана зат атооч катарындагы -ing формасы – Экөө тең кыймылды атайт. -ing формасы (B1-19) этиштин грамматикасын сактайт: түз толуктооч жана тактооч. Заттоо зат атоочтун грамматикасын алат: артикль, сын атооч жана of.

Closing the factory so quickly was a mistake.
Заводду ушунчалык тез жабуу ката болду.
-ing формасы + толуктооч + тактооч
The rapid closure of the factory was a mistake.
Заводдун тез жабылышы ката болду.
the + сын атооч + зат атооч + of

's, of жана зат атооч + зат атооч – 's негизинен адамдар жана уюмдар үчүн, of нерселер жана узун тизмектер үчүн, ал эми зат атооч + зат атооч түр же категория үчүн колдонулат. A1-08 караңыз.

The manager's decision was final.
Жетекчинин чечими акыркы болду.
адам: 's
The cost of living keeps going up.
Жашоонун баасы өсүп эле жатат.
нерсе: of
He has a company car.
Анын кызматтык унаасы бар.
унаанын түрү: зат атооч + зат атооч

increase in жана increase of – in эмне өзгөргөнүн айтат; of канчалык өзгөргөнүн айтат. B2-24 караңыз.

There has been a sharp rise in rents.
Ижара акы кескин өстү.
эмне өстү
The landlord has announced an increase of 8%.
Үй ээси ижара акыны 8 пайызга көтөрөрүн жарыялады.
канчалык

Жазылышы жана айтылышы

  • Мүчө кошулганда басым көп учурда жылат: able /ˈeɪbl/ → ability /əˈbɪləti/; explain /ɪkˈspleɪn/ → explanation /ˌekspləˈneɪʃn/; analyse /ˈænəlaɪz/ → analysis /əˈnæləsɪs/. Кыргызча басым адатта акыркы муунга түшөт, бул сөздөрдө андай эмес.
  • -tion, -sion жана -ity мүчөлөрүндө басым мүчөнүн дал алдындагы муунга түшөт: decision, reduction, complexity.
  • -ment, -ness жана зат атооч жасоочу -al адатта этиштин же сын атоочтун басымын сактайт: develop → development, aware → awareness, arrive → arrival. (Сын атооч жасоочу -al басымды жылдырышы мүмкүн: origin → original.)
  • Кээ бир сөздөр зат атооч да, этиш да боло алат, бирок басымы өзгөрөт: an increase / to increase; a record / to record.
  • -tion аягы /ʃn/: /ʃ/ менен /n/ ортосунда толук үндүү жок; «-ция» же «-шын» деп айтпаңыз.
  • Жазылыштагы өзгөрүүлөргө көңүл буруңуз: explain → explanation, pronounce → pronunciation, describe → description, maintain → maintenance, argue → argument (e жок).
  • analyse, behaviour (UK) / analyze, behavior (US). judgement британдык жалпы колдонууда, judgment америкалык англисчеде жана британдык юридикалык жазууда көп кездешет.
  • -ly тактоочунан кийин дефис коюлбайт: a rapidly growing population. Салыштырыңыз: a well-known study (B1-29 караңыз).

Алтын эреже

Расмий жана кыска жазуу үчүн окуяны зат атоочко айлантып, сүйлөмдүн калган бөлүгүн анын айланасына куруңуз. Кыргызча «-нын» ордуна туура предлогду тандаңыз (rise in, impact on), тактоочту сын атоочко айлантыңыз. Бирок окурман ким эмне кылганын көрбөй калса же тизмекти окуу кыйын болуп калса, кайра этишке кайтыңыз.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Окуя зат атооч тизмегине айлансын деп, ар бир сүйлөмдү берилген сөздөр менен кайра жазыңыз. Маанисин сактаңыз.

  1. «Their failure» деп баштап кайра жазыңыз: They failed to agree, and this delayed the project by six months.
  2. «His refusal» деп баштап кайра жазыңыз: He refused to comment, which surprised journalists.
  3. «The rapid growth» деп баштап кайра жазыңыз: The population grew rapidly, and this surprised the experts.
  4. «The council's decision» деп баштап кайра жазыңыз: The council decided to close the pool, and this angered residents.
  5. «The sharp rise» деп баштап кайра жазыңыз: Prices rose sharply, so many families cut back on holidays.
  6. «A rapidly growing» колдонуп кайра жазыңыз: The country has a population which is growing rapidly.
  7. «The late arrival» деп баштап кайра жазыңыз: The train arrived late, so we missed the opening speech.

B. Мааниси

Контекстке туура келген сүйлөмдү тандаңыз. Эскертүү себебин түшүндүрөт.

  1. Сиз ижара акы эмне өсөрүн эмес, канчалык өсөрүн айткыңыз келет. Кайсы сүйлөм?
  2. «The development of the new software took two years.» Of-тизмек эмнени көрсөтөт?
  3. Кесиптешиңизге кыска кат. Кайсынысы жакшыраак?
  4. Орун аз болгон расмий жылдык баяндама. Кайсы сүйлөм кыскараак жана расмийирээк?
  5. Ким жооптуу экени маанилүү болгон кызматкерлерге билдирүү. Кайсы сүйлөм чынчылыраак?
  6. Команданын атайын сөздөрүн билбеген жаңы кесиптешке кат. Кайсы сүйлөмдү түшүнүү жеңилирээк?

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү толук жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. We are planning to send a customers feedback survey to everyone who bought a product from us last year.
  2. Her refusal of signing the new contract caused serious problems for the whole department.
  3. Experts warn that the new law will have a big impact in small businesses in rural areas.
  4. The analyse of the results took the research team almost three weeks longer than expected.
  5. The rapid expansion of online shopping has hit high-street stores in almost every town in the country.

D. Текстте

Шаардык баяндаманын биринчи долбоорун окуңуз. Ар бир номерленген сүйлөмдү тапшырмадагыдай кайра жазыңыз.

From a city report — first draft
(19) Last year the number of cyclists increased dramatically. (20) This happened mainly because three new bike lanes opened. (21) Residents who live near the lanes reported less traffic noise, and air quality improved noticeably. (22) However, the council decided to remove 400 parking spaces, and this was unpopular with drivers. (23) The council also failed to consult local shops, and this led to a number of complaints. (24) An evaluation of the scheme will be carried out by the transport department in the spring. The council hopes that the results will help it to plan further routes across the city.
  1. (19) сүйлөмүн «Last year there was» деп баштаңыз.
  2. (20) сүйлөмүн «This was mainly due to» деп баштаңыз.
  3. (21) сүйлөмүндө «who live» ордуна атоочтук колдонуп, сүйлөмдү «a noticeable improvement in air quality» менен бүтүрүңүз.
  4. (22) сүйлөмүн «However, the council's decision» деп баштаңыз.
  5. (23) сүйлөмүн «Its failure» деп баштаңыз.
  6. (24) сүйлөм өтө оор. Аны «The transport department» деп баштап, даана этиш стилинде кайра жазыңыз.

E. Сиздин кезегиңиз

Англисче жазыңыз.

  1. Шаарыңыздагы, мектебиңиздеги же жумушуңуздагы бир өзгөрүү жөнүндө кыска расмий баяндама үчүн 2–3 сүйлөм жазыңыз. Жок дегенде эки заттоону ээ же толуктооч катары (the closure of…, a sharp rise in…) жана бир зат атооч + to-инфинитивди (decision to…, failure to…) колдонуңуз.
  2. Бул оор кулактандырууну мүмкүн болушунча зат атоочтордун ордуна этиштерди колдонуп, 2–3 сүйлөмдөн турган жылуу катка айлантыңыз: «The completion of the renovation has been delayed. Confirmation of a new date will be provided upon receipt of the materials.»
  3. Бул бейрасмий түшүндүрмөнү зат атооч тизмеги менен башталган жана зат атооч + предлог (impact on, increase in, lack of) колдонулган бир расмий сүйлөмгө айлантыңыз: «Lots of people started working from home, and that really hurt city-centre cafés.»

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. B2-09 Reduced Relative Clauses кыргызча: the man standing there, the first to arrive
    Аныктооч багыныңкы сүйлөмдү кыскартыңыз: People who live near the airport often complain about the noise at night.
  2. C1-10 Ellipsis жана substitution кыргызча: I think so, I hope not, I'd love to
    Жоопту кайталоосуз кайра жазыңыз: "Will the report be ready by Friday?" "I hope that it will be ready by Friday."
  3. C1-07 Participle clauses кыргызча: Built in…, Having been told…, With prices rising…
    Атоочтук тизмек менен кайра жазыңыз: The report was published in May, and it caused a national debate.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. Their failure to agree delayed the project by six months.
  2. His refusal to comment surprised journalists.
  3. The rapid growth of the population surprised the experts. / The rapid growth in the population surprised the experts.
  4. The council's decision to close the pool angered residents.
  5. The sharp rise in prices forced many families to cut back on holidays. / The sharp rise in prices led many families to cut back on holidays.
  6. The country has a rapidly growing population.
  7. The late arrival of the train meant that we missed the opening speech. / The late arrival of the train caused us to miss the opening speech.

B. Мааниси

  1. The landlord has announced an increase of 12%.
  2. Someone developed the new software.
  3. Please check the figures before Friday.
  4. The sharp fall in sales led to cuts in the marketing budget.
  5. The board decided to cut forty jobs.
  6. The report on what training our staff need is late.

C. Катаны табыңыз

  1. We are planning to send a customer feedback survey to everyone who bought a product from us last year.
  2. Her refusal to sign the new contract caused serious problems for the whole department.
  3. Experts warn that the new law will have a big impact on small businesses in rural areas.
  4. The analysis of the results took the research team almost three weeks longer than expected.
  5. ✓ The rapid expansion of online shopping has hit high-street stores in almost every town in the country.

D. Текстте

  1. Last year there was a dramatic increase in the number of cyclists.
  2. This was mainly due to the opening of three new bike lanes.
  3. Residents living near the lanes reported less traffic noise and a noticeable improvement in air quality.
  4. However, the council's decision to remove 400 parking spaces was unpopular with drivers.
  5. Its failure to consult local shops led to a number of complaints.
  6. The transport department will evaluate the scheme in the spring.

E. Сиздин кезегиңиз

  1. The closure of the town's last bookshop has caused widespread disappointment. The council's decision to turn the building into flats was taken without public consultation. There has also been a sharp rise in rents in the surrounding streets.
  2. We haven't been able to finish the renovation yet. We'll confirm a new date as soon as the materials arrive.
  3. The sharp increase in home working has had a serious impact on city-centre cafés.

F. Аралаш кайталоо

  1. People living near the airport often complain about the noise at night.
  2. I hope so.
  3. Published in May, the report caused a national debate.
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play