SlowingoQrammatika
B2 15 / 30

Reporting verbs azərbaycanca: suggest, deny, admit, accuse və onlardan sonrakı qəliblər

Reporting Verbs: Suggest, Deny, Admit, Accuse

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz insanların dediklərini promise, warn, admit, deny, accuse və suggest kimi dəqiq feillərlə çatdıra və hər feildən sonra düzgün qrammatik qəlibi işlədə biləcəksiniz.

Əsas fikir

Say və tell (B1-13 dərsinə baxın) sözləri çatdırır. Nitq feilləri (reporting verbs) isə sözlərin arxasındakı hərəkəti çatdırır. Rəfiqəniz "OK, I took your charger" deyəndə o, sadəcə nəsə demir: o, bunu etiraf edir. "I'll never do it again" söz verməkdir. "Don't touch that wire!" isə xəbərdarlıqdır.

Bir nitq feili bütöv bir sitatı əvəz edə və eyni zamanda danışanın məqsədini göstərə bilər. He said that he hadn't taken the money və He denied taking the money cümlələrini müqayisə edin. İkincisi daha qısadır və daha çox şey deyir.

Çətinlik ondadır ki, hər feilin öz qrammatik qəlibi var. Ofisdəki poçt rəfləri kimi beş gözlü bir divar təsəvvür edin: to, obyekt + to, -ing, ön söz + -ing və that. Feilin hansı gözdə yaşadığını öyrənin, qəlibi də onunla birlikdə gələcək.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Burada yaxşı xəbər var: azərbaycan dilində də dəqiq nitq feilləri çoxdur və mənaca ingilis feillərinə yaxşı uyğun gəlir: söz vermək (promise), razılaşmaq (agree), imtina etmək (refuse), hədələmək (threaten), etiraf etmək (admit), inkar etmək (deny), xatırlatmaq (remind), xəbərdarlıq etmək (warn), israr etmək (insist), təbrik etmək (congratulate). Fərq qəliblərdədir. Azərbaycancada bu feillərdən əvvəl çox vaxt -mağı / -məyi («kömək etməyi təklif etdi»), -dığını / -diyini («götürdüyünü inkar etdi») və ya ki budaq cümləsi gəlir. İngiliscədə isə hər feil öz «gözünü» seçir: to, -ing, ön söz + -ing və ya that.

Üç yerdə xüsusilə diqqətli olun. Birincisi, təklif etmək həm offer (özüm edərəm), həm də suggest (gəlin, belə edək) deməkdir. İkincisi, azərbaycan feillərinin hal şəkilçiləri ingilis ön sözləri ilə uyğun gəlmir: «yalan danışmaqda günahlandırdı» → accused him of lying, «menecerə şikayət etdi» → complained to the manager, «ondan üzr istədi» → apologised to him. Üçüncüsü, günahlandırmaq həm accuse, həm də blame ola bilər, ingiliscədə isə onların qəlibləri fərqlidir.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Məni maşınla aparmağı təklif etdi.özü edəcəkShe offered to give me a lift.
Tom tez çıxmağı təklif etdi.hamı üçün təklifTom suggested leaving early.
Bacım mənə həkimə getməyi məsləhət gördü.başqasına məsləhətMy sister advised me to see a doctor.
Şəkli paylaşdığını inkar etdi.inkarShe denied posting the photo.
Qardaşını telefonunu götürməkdə günahlandırdı.ittihamShe accused her brother of taking her phone.
Gecikdiyim üçün üzr istədim.üzrI apologised for being late.
Qonaqlar menecerə şikayət etdilər ki, …şikayətGuests complained to the manager that …

Quruluş

QəlibFeillərNümunə
feil + to + məsdəragree, offer, promise, refuse, threaten, claimShe offered to help.
feil + obyekt + to + məsdəradvise, ask, encourage, invite, remind, warn, persuade, orderHe reminded me to call Dad.
feil + -ingadmit, deny, recommend, suggest, mentionThey denied breaking the window.
feil + ön söz + -ingapologise for, insist on, object toI apologised for being late.
feil + obyekt + ön söz + -ingaccuse sb of, blame sb for, congratulate sb on, thank sb forShe thanked us for coming.
feil + that budaq cümləsiexplain, complain, insist, suggest (həmçinin admit, deny, agree, promise, claim, warn sb, remind sb)He explained that the shop was closed.

İnkar

Qəlibİnkar
feil + to + məsdərHe promised not to tell anyone.
feil + obyekt + to + məsdərShe warned us not to swim there.
feil + -ingHe admitted not reading the contract.
ön söz + -ingShe apologised for not calling.

Suggest: düzgün qəliblər

QəlibNümunə
suggest + -ingShe suggested taking a taxi.
suggest + (that) + mübtəda + feilin əsas formasıShe suggested (that) we take a taxi.
suggest + (that) + mübtəda + should + feilin əsas formasıShe suggested (that) we should take a taxi.
suggest + isimShe suggested a taxi.

Suggest feilindən sonra heç vaxt obyekt + to + məsdər gəlmir.

Bir çox feilin birdən çox qəlibi var: admit / deny + -ing və ya + that; promise / agree / claim + to və ya + that.

İstifadə

1Feil + to + məsdər: öz qərarınız və ya vədiniz

Danışan öz hərəkətindən danışır, ona görə to sözündən əvvəl obyekt olmur. Claim to «sübutsuz nəyinsə doğru olduğunu demək» deməkdir.

She offered to give me a lift.
Məni maşınla aparmağı təklif etdi.
"I'll give you a lift." Özü aparacaq → offered to
He refused to sign the contract.
Müqaviləni imzalamaqdan imtina etdi.
«-maqdan imtina etdi» → refused to
The neighbour threatened to call the police.
Qonşu polis çağırmaqla hədələdi.
«-maqla hədələdi» → threatened to
They agreed to split the bill.
Hesabı yarı bölməyə razılaşdılar.
He claimed to be a qualified pilot.
Diplomlu pilot olduğunu iddia etdi.
«olduğunu iddia etdi» → claimed to be
She promised not to tell anyone.
Heç kimə deməyəcəyinə söz verdi.
inkar: not to

2Feil + obyekt + to + məsdər: başqasını hərəkətə gətirmək

Danışan başqa birinin nəsə etməsini istəyir, ona görə həmin şəxsi to sözündən əvvəl deyin (B1-18 dərsindəki qəlib). Azərbaycancada şəxs çox vaxt yönlük halda gəlir («mənə məsləhət gördü»), ingiliscədə isə ön sözsüz obyekt olur: advised me to.

My sister advised me to see a doctor.
Bacım mənə həkimə getməyi məsləhət gördü.
«mənə … məsləhət gördü» → advised me to
Mum reminded us to lock the door.
Anam qapını bağlamağı bizə xatırlatdı.
Mum (UK), Mom (US)
The cleaner warned us not to walk on the wet floor.
Xadimə bizi xəbərdar etdi ki, yaş döşəmədə gəzməyək.
«gəzməyək» → not to walk
My manager encouraged me to apply for the job.
Müdirim məni bu vəzifəyə müraciət etməyə həvəsləndirdi.
In the end, we persuaded Grandpa to buy a smartphone.
Axırda babamı smartfon almağa razı saldıq.
«razı saldıq» → persuaded … to
The officer ordered the driver to get out of the car.
Polis sürücüyə maşından düşməyi əmr etdi.

3Feil + -ing: admit, deny, recommend, suggest, mention

Bu feillər hərəkəti -ing forması ilə çatdırır. Admit və deny feillərindən sonra hərəkətin daha əvvəl olduğunu aydın göstərmək üçün having + üçüncü forma da işlədə bilərsiniz, amma sadə -ing forması daha çox işlənir. Admit feilindən sonra to + -ing də gələ bilər (He admitted to eating it). Azərbaycancadakı «-dığını etiraf etdi», «-dığını inkar etdi» burada -ing ilə deyilir.

He admitted eating the last biscuit.
Sonuncu peçenyeni yediyini etiraf etdi.
«yediyini» → eating; biscuit (UK), cookie (US)
She denied posting the photo.
Şəkli paylaşdığını inkar etdi.
«paylaşdığını» → posting
The driver denied having seen the red light.
Sürücü qırmızı işığı gördüyünü inkar etdi.
having seen: daha əvvəlki hərəkət
Tom suggested leaving early.
Tom tez çıxmağı təklif etdi.
"Why don't we leave early?" Burada «təklif etdi» = suggested
The waiter recommended trying the fish.
Ofisiant balığı dadmağı məsləhət gördü.
She mentioned seeing your brother at the gym.
Söz arası qardaşını idman zalında gördüyünü dedi.

4Feil (+ obyekt) + ön söz + -ing

Bu feillərə ön söz lazımdır, ön sözdən sonra isə ingilis dili -ing işlədir (B1-19 dərsinə baxın). Bəzi feillərdə şəxs (obyekt) ön sözdən əvvəl gəlir. Blame feilinin ikinci qəlibi də var: blame something on someone. Ön sözü azərbaycan hal şəkilçisinə görə seçməyin: «-da günahlandırmaq» → accuse of, «-da israr etmək» → insist on.

I apologised for being late.
Gecikdiyim üçün üzr istədim.
«-dığım üçün» → for + -ing
She accused her brother of taking her phone.
Qardaşını telefonunu götürməkdə günahlandırdı.
«-maqda» → of, in yox
The coach blamed the defenders for losing the match.
Məşqçi uduzulan matçda müdafiəçiləri günahlandırdı.
blame sb for
They blamed the delay on the weather.
Gecikməni havanın üstünə atdılar.
blame sth on sb/sth
They congratulated me on passing my driving test.
Sürücülük imtahanından keçdiyim üçün məni təbrik etdilər.
congratulate sb on
My dad insisted on paying for dinner.
Atam şam yeməyinin pulunu özü ödəməkdə israr etdi.
«-maqda israr etdi» → insisted on
Several passengers objected to paying extra for luggage.
Bir neçə sərnişin baqaj üçün əlavə pul ödəməyə etiraz etdi.
object to + -ing

5Feil + that budaq cümləsi

Tam fikri çatdırmaq üçün that budaq cümləsi işlədin, xüsusən explain, complain və insist feilləri ilə. Adi zaman dəyişiklikləri burada da işləyir (B1-12 dərsinə baxın): azərbaycancada «dedi ki» sözündən sonra zaman çox vaxt dəyişmir, ingiliscədə isə adətən dəyişir. Explain və complain feillərində şəxs to sözündən sonra gəlir: explain to me that…, complain to the manager that…. Insist that həm iddianı (she insisted that she had paid), həm də tələbi (he insisted that we stay) çatdıra bilər.

The engineer explained that the system had crashed overnight.
Mühəndis izah etdi ki, sistem gecə çöküb.
«çöküb» → had crashed
Guests complained to the manager that the Wi-Fi was too slow.
Qonaqlar menecerə şikayət etdilər ki, Wi-Fi çox zəifdir.
«menecerə» → to the manager; «zəifdir» → was
She insisted that she had paid the bill.
Hesabı ödədiyini təkidlə bildirdi.
iddia
He admitted that he'd made a mistake.
Səhv etdiyini etiraf etdi.
admit that ilə də işlənir
The teacher reminded the students that the essay was due on Monday.
Müəllim şagirdlərə xatırlatdı ki, inşanı bazar ertəsi təhvil verməlidirlər.

6Suggest: heç vaxt obyekt + to + məsdər

Suggest ən böyük tələdir. Hərəkəti kimin edəcəyini demirsinizsə, suggest + -ing, deyirsinizsə, suggest (that) + şəxs + (should) + feilin əsas forması işlədin. That çox vaxt buraxılır. Heç vaxt suggest someone to do deməyin. Should olmadan işlənən forma (suggest that he go) C1-09 dərsində ətraflı izah olunur.

My friend suggested going to the beach.
Dostum çimərliyə getməyi təklif etdi.
The doctor suggested that I should cut down on sugar.
Həkim məsləhət gördü ki, şəkəri azaldım.
«mənə … məsləhət gördü» olsa da: suggested that I
I suggest you call them first.
Məsləhətim budur ki, əvvəlcə onlara zəng edəsiniz.
that buraxılıb; you + feilin əsas forması
Who suggested this restaurant?
Bu restoranı kim təklif etdi?
suggest + isim

Tez-tez edilən səhvlər

❌She suggested me to take the train.
✅She suggested (that) I take the train. və ya She suggested taking the train.
suggest feilindən sonra heç vaxt obyekt + to gəlmir.
❌He denied to take the money.
✅He denied taking the money.
deny + -ing (və ya + that).
❌They accused him for cheating.
✅They accused him of cheating.
accuse sb of.
❌I apologised to be late.
✅I apologised for being late.
apologise for + -ing.
❌She explained me the problem.
✅She explained the problem to me.
explain feilindən dərhal sonra şəxs gəlmir; A2-15 dərsinə baxın.
❌She thanked me to help her.
✅She thanked me for helping her.
thank sb for + -ing.
❌My parents insisted to pay.
✅My parents insisted on paying.
insist on + -ing.
❌He warned us don't go out.
✅He warned us not to go out.
obyekt + not to + feilin əsas forması.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «Təklif etdi» → həmişə offer. Azərbaycancada «təklif etmək» iki işi görür: «Kömək etməyi təklif etdi» (özü kömək edəcək, offer) və «Qəbələyə getməyi təklif etdi» (gəlin, hamımız gedək, suggest). İngiliscədə offer to do yalnız danışanın özünün edəcəyi iş üçündür. Hamı üçün fikir irəli sürəndə suggest + -ing və ya suggest that… işlədin. Offer someone to do isə ümumiyyətlə səhvdir.

⚠️(Nigar hamıya birlikdə istirahət etməyi təklif edir.) Nigar offered to go to Gabala at the weekend.
✅Nigar suggested going to Gabala at the weekend.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma offered to go «Nigar özü getməyə hazırdır» deməkdir.
❌The teacher offered us to come to an extra lesson on Saturday.
✅The teacher suggested that we come to an extra lesson on Saturday. və ya The teacher invited us to come to an extra lesson on Saturday.
offer + obyekt + to + məsdər işlənmir.

2. «-da günahlandırmaq» → accuse in. «Qonşu Muradı maşınını cızmaqda günahlandırdı» cümləsində «-da» yerlik hal şəkilçisidir və onu in kimi çevirmək asandır. Accuse feilindən sonra həmişə of gəlir.

❌The neighbour accused Murad in scratching her car.
✅The neighbour accused Murad of scratching her car.
accuse sb of + -ing.

3. «Menecerə şikayət etdi», «ondan üzr istədi» → ön sözsüz. Azərbaycancada şəxs hal şəkilçisi ilə gəlir: «menecerə», «ondan». İngiliscədə complain və apologise feillərindən sonra şəxs birbaşa gəlmir, to lazımdır.

❌Aysel complained the hotel manager that the room was cold.
✅Aysel complained to the hotel manager that the room was cold.
complain to + şəxs + that.
❌Kamran apologised his teacher for the noise.
✅Kamran apologised to his teacher for the noise.
apologise to + şəxs + for.

4. «Günahlandırmaq» → accuse, yoxsa blame? Azərbaycancada eyni feil həm birbaşa ittiham (accuse sb of), həm də pis nəticəyə görə məsuliyyəti kiminsə üstünə qoymaq (blame sb for / blame sth on sb) üçün işlənir. İngiliscədə ön sözlər fərqlidir və blame sözündən sonra of gəlmir.

❌Tural blamed his little brother of the broken window.
✅Tural blamed his little brother for the broken window. və ya Tural blamed the broken window on his little brother.
blame sb for, blame sth on sb.

Qarışdırmayın

suggest və advise — Advise feilindən sonra şəxs + to + məsdər gəlir; suggest feilindən sonra gəlmir. Azərbaycancada ikisini də «məsləhət gördü» ilə deyə bilərik, ona görə qəlibi feilə görə seçin.

The lawyer advised us to wait.
Vəkil bizə gözləməyi məsləhət gördü.
advise + şəxs + to
The lawyer suggested waiting.
Vəkil gözləməyi təklif etdi.
suggested us to wait yox

accuse sb of və blame sb for — Hər ikisi tənqidi çatdırır. Accuse «Bunu sən etmisən (və bu, pisdir)» deməkdir. Blame isə pis nəticəyə görə kimisə məsul saymaqdır. Azərbaycancada ikisi də «günahlandırmaq» ola bilər.

She accused me of lying.
Məni yalan danışmaqda ittiham etdi.
birbaşa ittiham
They blamed the weather for the delay.
Gecikmədə havanı günahkar saydılar.
pis nəticəyə görə məsuliyyət

say / tell və nitq feilləri — Say və tell sözləri neytral çatdırır (B1-13 dərsinə baxın). Nitq feili isə danışanın nə etdiyini də bildirir.

He said he would help.
Kömək edəcəyini dedi.
neytral
He promised to help.
Kömək edəcəyinə söz verdi.
öhdəlik

remember, stop, try + -ing və ya to — Bəzi feillərin mənası -ing və ya to ilə dəyişir. Onlar B2-15 dərsindədir.

Yazılış və tələffüz

  • apologise (UK, həmçinin apologize) / apologize (US).
  • advise (feil) /z/ səsi ilə bitir: /ədˈvaɪz/. advice (isim) /s/ səsi ilə bitir: /ədˈvaɪs/. She advised me… / Her advice was… Azərbaycan dilində söz sonundakı cingiltili samit tez-tez karlaşır; advise sözünün sonunda /z/ səsini cingiltili saxlayın, yoxsa feil isim kimi eşidiləcək.
  • Vurğu ikinci hecaya düşür: accuse /əˈkjuːz/, deny /dɪˈnaɪ/, admit /ədˈmɪt/, insist /ɪnˈsɪst/, object (feil) /əbˈdʒekt/. Bu, sizin üçün asandır, çünki azərbaycan dilində də vurğu adətən son hecaya düşür. Amma isim olan object sözündə vurğu birinci hecadadır: /ˈɒbdʒɪkt/ (UK), /ˈɑːbdʒɪkt/ (US).
  • threaten /ˈθretn/: ea hərfləri bed sözündəki e kimi oxunur. İlk səs /θ/ azərbaycan dilində yoxdur: dilin ucu yüngülcə dişlərin arasına çıxır, hava səssiz keçir; onu t və ya s ilə əvəz etməyin.

Qızıl qayda

Danışanın nə etdiyini göstərən feili seçin (söz verir, xəbərdarlıq edir, etiraf edir…), sonra həmin feilin qəlibini işlədin. Kiməsə nəyisə advise someone to do ilə məsləhət görə bilərsiniz, amma suggest ilə suggest doing və ya suggest that someone (should) do deyirsiniz, heç vaxt suggest someone to do yox. «Təklif etdi» özünüz edəcəksinizsə offered to, hamı üçün fikirdirsə suggested.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Sitata uyğun olaraq düzgün formanı və ya ön sözü yazın.

  1. "I'll carry your bag." He offered my bag.
  2. "I didn't break the vase." She denied the vase.
  3. "You cheated!" They accused him cheating.
  4. "Don't touch the oven!" She warned the children the oven.
  5. "Sorry I forgot your birthday." He apologised my birthday.
  6. "Well done on winning the prize!" She congratulated Leo the prize.

B. Məna

Sitata uyğun feili seçin.

  1. "I'll definitely be there at eight." She … to be there at eight.
  2. "Why don't we take a taxi?" He … taking a taxi.
  3. "You should talk to a lawyer." She … me to talk to a lawyer.
  4. "It was me. I broke it." He … breaking it.
  5. "No, I won't do it." She … to do it.

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. She suggested me to buy a new phone.
  2. He insisted to pay for the tickets.
  3. The guide explained us the route.
  4. They blamed the delay on the weather.

D. Mətndə

Mötərizədəki feilin düzgün formasını və ya bir söz yazın.

The Monday meeting
At Monday's meeting, Sara apologised 16 (be) late. Then the manager reminded everyone 17 (send) their reports by Friday. Leo suggested 18 (move) the deadline, but the manager refused 19 (change) it. Leo complained 20 the team had too much work. In the end, the manager agreed 21 (hire) a temporary assistant.

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. Bu yaxınlarda dostunuzun və ya ailə üzvünüzün sizə dediyi bir sözü xatırlayın. Onu dəqiq bir feillə çatdırın (promise, warn, remind, suggest…).
  2. Sizə edilən bir üzrxahlığı və bir təşəkkürü çatdırın.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. B1-13 Reported Questions azərbaycanca: «soruşdu ki, …», «dedi ki, …» və say, yoxsa tell?
    "Please close the window," she said to me. ask feili ilə çatdırın.
  2. B1-12 Reported Speech azərbaycanca: «dedi ki, …» ingiliscə necə çatdırılır?
    "I'm tired," he said. said ilə və backshift ilə çatdırın.
  3. B1-17 Verb + -ing, yoxsa Verb + To? Feil qəlibləri azərbaycanca: tam siyahılar
    I can't afford (buy) a new car this year.
  4. B1-19 Gerund azərbaycanca: -ing mübtəda kimi və ön sözlərdən sonra (before leaving, look forward to seeing)
    She's thinking of (change) jobs.
Cavablar

A. Quruluş

  1. to carry
  2. breaking / having broken
  3. of
  4. not to touch
  5. for forgetting / for having forgotten
  6. on winning

B. Məna

  1. promised
  2. suggested
  3. advised
  4. admitted
  5. refused

C. Səhvi tapın

  1. She suggested that I buy a new phone. / She suggested I buy a new phone. / She suggested that I should buy a new phone. / She suggested I should buy a new phone. / She suggested buying a new phone.
  2. He insisted on paying for the tickets.
  3. The guide explained the route to us.
  4. ✓ They blamed the delay on the weather.

D. Mətndə

  1. for being
  2. to send
  3. moving / that they move / they move / that they should move / they should move / that we move / we move / that we should move / we should move
  4. to change
  5. that
  6. to hire

E. Sizin növbəniz

  1. My brother promised to help me move house. My mum warned me not to drive in the snow.
  2. My neighbour apologised for making so much noise. My colleague thanked me for covering her shift.

F. Qarışıq təkrar

  1. She asked me to close the window.
  2. He said that he was tired. / He said he was tired.
  3. to buy
  4. changing
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play