Reporting verbs azərbaycanca: suggest, deny, admit, accuse və onlardan sonrakı qəliblər
Reporting Verbs: Suggest, Deny, Admit, Accuse
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz insanların dediklərini promise, warn, admit, deny, accuse və suggest kimi dəqiq feillərlə çatdıra və hər feildən sonra düzgün qrammatik qəlibi işlədə biləcəksiniz.
Əsas fikir
Say və tell (B1-13 dərsinə baxın) sözləri çatdırır. Nitq feilləri (reporting verbs) isə sözlərin arxasındakı hərəkəti çatdırır. Rəfiqəniz "OK, I took your charger" deyəndə o, sadəcə nəsə demir: o, bunu etiraf edir. "I'll never do it again" söz verməkdir. "Don't touch that wire!" isə xəbərdarlıqdır.
Bir nitq feili bütöv bir sitatı əvəz edə və eyni zamanda danışanın məqsədini göstərə bilər. He said that he hadn't taken the money və He denied taking the money cümlələrini müqayisə edin. İkincisi daha qısadır və daha çox şey deyir.
Çətinlik ondadır ki, hər feilin öz qrammatik qəlibi var. Ofisdəki poçt rəfləri kimi beş gözlü bir divar təsəvvür edin: to, obyekt + to, -ing, ön söz + -ing və that. Feilin hansı gözdə yaşadığını öyrənin, qəlibi də onunla birlikdə gələcək.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Burada yaxşı xəbər var: azərbaycan dilində də dəqiq nitq feilləri çoxdur və mənaca ingilis feillərinə yaxşı uyğun gəlir: söz vermək (promise), razılaşmaq (agree), imtina etmək (refuse), hədələmək (threaten), etiraf etmək (admit), inkar etmək (deny), xatırlatmaq (remind), xəbərdarlıq etmək (warn), israr etmək (insist), təbrik etmək (congratulate). Fərq qəliblərdədir. Azərbaycancada bu feillərdən əvvəl çox vaxt -mağı / -məyi («kömək etməyi təklif etdi»), -dığını / -diyini («götürdüyünü inkar etdi») və ya ki budaq cümləsi gəlir. İngiliscədə isə hər feil öz «gözünü» seçir: to, -ing, ön söz + -ing və ya that.
Üç yerdə xüsusilə diqqətli olun. Birincisi, təklif etmək həm offer (özüm edərəm), həm də suggest (gəlin, belə edək) deməkdir. İkincisi, azərbaycan feillərinin hal şəkilçiləri ingilis ön sözləri ilə uyğun gəlmir: «yalan danışmaqda günahlandırdı» → accused him of lying, «menecerə şikayət etdi» → complained to the manager, «ondan üzr istədi» → apologised to him. Üçüncüsü, günahlandırmaq həm accuse, həm də blame ola bilər, ingiliscədə isə onların qəlibləri fərqlidir.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Məni maşınla aparmağı təklif etdi. | özü edəcək | She offered to give me a lift. |
| Tom tez çıxmağı təklif etdi. | hamı üçün təklif | Tom suggested leaving early. |
| Bacım mənə həkimə getməyi məsləhət gördü. | başqasına məsləhət | My sister advised me to see a doctor. |
| Şəkli paylaşdığını inkar etdi. | inkar | She denied posting the photo. |
| Qardaşını telefonunu götürməkdə günahlandırdı. | ittiham | She accused her brother of taking her phone. |
| Gecikdiyim üçün üzr istədim. | üzr | I apologised for being late. |
| Qonaqlar menecerə şikayət etdilər ki, … | şikayət | Guests complained to the manager that … |
Quruluş
| Qəlib | Feillər | Nümunə |
|---|---|---|
| feil + to + məsdər | agree, offer, promise, refuse, threaten, claim | She offered to help. |
| feil + obyekt + to + məsdər | advise, ask, encourage, invite, remind, warn, persuade, order | He reminded me to call Dad. |
| feil + -ing | admit, deny, recommend, suggest, mention | They denied breaking the window. |
| feil + ön söz + -ing | apologise for, insist on, object to | I apologised for being late. |
| feil + obyekt + ön söz + -ing | accuse sb of, blame sb for, congratulate sb on, thank sb for | She thanked us for coming. |
| feil + that budaq cümləsi | explain, complain, insist, suggest (həmçinin admit, deny, agree, promise, claim, warn sb, remind sb) | He explained that the shop was closed. |
İnkar
| Qəlib | İnkar |
|---|---|
| feil + to + məsdər | He promised not to tell anyone. |
| feil + obyekt + to + məsdər | She warned us not to swim there. |
| feil + -ing | He admitted not reading the contract. |
| ön söz + -ing | She apologised for not calling. |
Suggest: düzgün qəliblər
| Qəlib | Nümunə |
|---|---|
| suggest + -ing | She suggested taking a taxi. |
| suggest + (that) + mübtəda + feilin əsas forması | She suggested (that) we take a taxi. |
| suggest + (that) + mübtəda + should + feilin əsas forması | She suggested (that) we should take a taxi. |
| suggest + isim | She suggested a taxi. |
Suggest feilindən sonra heç vaxt obyekt + to + məsdər gəlmir.
Bir çox feilin birdən çox qəlibi var: admit / deny + -ing və ya + that; promise / agree / claim + to və ya + that.
İstifadə
1Feil + to + məsdər: öz qərarınız və ya vədiniz
Danışan öz hərəkətindən danışır, ona görə to sözündən əvvəl obyekt olmur. Claim to «sübutsuz nəyinsə doğru olduğunu demək» deməkdir.
2Feil + obyekt + to + məsdər: başqasını hərəkətə gətirmək
Danışan başqa birinin nəsə etməsini istəyir, ona görə həmin şəxsi to sözündən əvvəl deyin (B1-18 dərsindəki qəlib). Azərbaycancada şəxs çox vaxt yönlük halda gəlir («mənə məsləhət gördü»), ingiliscədə isə ön sözsüz obyekt olur: advised me to.
3Feil + -ing: admit, deny, recommend, suggest, mention
Bu feillər hərəkəti -ing forması ilə çatdırır. Admit və deny feillərindən sonra hərəkətin daha əvvəl olduğunu aydın göstərmək üçün having + üçüncü forma da işlədə bilərsiniz, amma sadə -ing forması daha çox işlənir. Admit feilindən sonra to + -ing də gələ bilər (He admitted to eating it). Azərbaycancadakı «-dığını etiraf etdi», «-dığını inkar etdi» burada -ing ilə deyilir.
4Feil (+ obyekt) + ön söz + -ing
Bu feillərə ön söz lazımdır, ön sözdən sonra isə ingilis dili -ing işlədir (B1-19 dərsinə baxın). Bəzi feillərdə şəxs (obyekt) ön sözdən əvvəl gəlir. Blame feilinin ikinci qəlibi də var: blame something on someone. Ön sözü azərbaycan hal şəkilçisinə görə seçməyin: «-da günahlandırmaq» → accuse of, «-da israr etmək» → insist on.
5Feil + that budaq cümləsi
Tam fikri çatdırmaq üçün that budaq cümləsi işlədin, xüsusən explain, complain və insist feilləri ilə. Adi zaman dəyişiklikləri burada da işləyir (B1-12 dərsinə baxın): azərbaycancada «dedi ki» sözündən sonra zaman çox vaxt dəyişmir, ingiliscədə isə adətən dəyişir. Explain və complain feillərində şəxs to sözündən sonra gəlir: explain to me that…, complain to the manager that…. Insist that həm iddianı (she insisted that she had paid), həm də tələbi (he insisted that we stay) çatdıra bilər.
6Suggest: heç vaxt obyekt + to + məsdər
Suggest ən böyük tələdir. Hərəkəti kimin edəcəyini demirsinizsə, suggest + -ing, deyirsinizsə, suggest (that) + şəxs + (should) + feilin əsas forması işlədin. That çox vaxt buraxılır. Heç vaxt suggest someone to do deməyin. Should olmadan işlənən forma (suggest that he go) C1-09 dərsində ətraflı izah olunur.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «Təklif etdi» → həmişə offer. Azərbaycancada «təklif etmək» iki işi görür: «Kömək etməyi təklif etdi» (özü kömək edəcək, offer) və «Qəbələyə getməyi təklif etdi» (gəlin, hamımız gedək, suggest). İngiliscədə offer to do yalnız danışanın özünün edəcəyi iş üçündür. Hamı üçün fikir irəli sürəndə suggest + -ing və ya suggest that… işlədin. Offer someone to do isə ümumiyyətlə səhvdir.
2. «-da günahlandırmaq» → accuse in. «Qonşu Muradı maşınını cızmaqda günahlandırdı» cümləsində «-da» yerlik hal şəkilçisidir və onu in kimi çevirmək asandır. Accuse feilindən sonra həmişə of gəlir.
3. «Menecerə şikayət etdi», «ondan üzr istədi» → ön sözsüz. Azərbaycancada şəxs hal şəkilçisi ilə gəlir: «menecerə», «ondan». İngiliscədə complain və apologise feillərindən sonra şəxs birbaşa gəlmir, to lazımdır.
4. «Günahlandırmaq» → accuse, yoxsa blame? Azərbaycancada eyni feil həm birbaşa ittiham (accuse sb of), həm də pis nəticəyə görə məsuliyyəti kiminsə üstünə qoymaq (blame sb for / blame sth on sb) üçün işlənir. İngiliscədə ön sözlər fərqlidir və blame sözündən sonra of gəlmir.
Qarışdırmayın
suggest və advise — Advise feilindən sonra şəxs + to + məsdər gəlir; suggest feilindən sonra gəlmir. Azərbaycancada ikisini də «məsləhət gördü» ilə deyə bilərik, ona görə qəlibi feilə görə seçin.
accuse sb of və blame sb for — Hər ikisi tənqidi çatdırır. Accuse «Bunu sən etmisən (və bu, pisdir)» deməkdir. Blame isə pis nəticəyə görə kimisə məsul saymaqdır. Azərbaycancada ikisi də «günahlandırmaq» ola bilər.
say / tell və nitq feilləri — Say və tell sözləri neytral çatdırır (B1-13 dərsinə baxın). Nitq feili isə danışanın nə etdiyini də bildirir.
remember, stop, try + -ing və ya to — Bəzi feillərin mənası -ing və ya to ilə dəyişir. Onlar B2-15 dərsindədir.
Yazılış və tələffüz
- apologise (UK, həmçinin apologize) / apologize (US).
- advise (feil) /z/ səsi ilə bitir: /ədˈvaɪz/. advice (isim) /s/ səsi ilə bitir: /ədˈvaɪs/. She advised me… / Her advice was… Azərbaycan dilində söz sonundakı cingiltili samit tez-tez karlaşır; advise sözünün sonunda /z/ səsini cingiltili saxlayın, yoxsa feil isim kimi eşidiləcək.
- Vurğu ikinci hecaya düşür: accuse /əˈkjuːz/, deny /dɪˈnaɪ/, admit /ədˈmɪt/, insist /ɪnˈsɪst/, object (feil) /əbˈdʒekt/. Bu, sizin üçün asandır, çünki azərbaycan dilində də vurğu adətən son hecaya düşür. Amma isim olan object sözündə vurğu birinci hecadadır: /ˈɒbdʒɪkt/ (UK), /ˈɑːbdʒɪkt/ (US).
- threaten /ˈθretn/: ea hərfləri bed sözündəki e kimi oxunur. İlk səs /θ/ azərbaycan dilində yoxdur: dilin ucu yüngülcə dişlərin arasına çıxır, hava səssiz keçir; onu t və ya s ilə əvəz etməyin.
Qızıl qayda
Danışanın nə etdiyini göstərən feili seçin (söz verir, xəbərdarlıq edir, etiraf edir…), sonra həmin feilin qəlibini işlədin. Kiməsə nəyisə advise someone to do ilə məsləhət görə bilərsiniz, amma suggest ilə suggest doing və ya suggest that someone (should) do deyirsiniz, heç vaxt suggest someone to do yox. «Təklif etdi» özünüz edəcəksinizsə offered to, hamı üçün fikirdirsə suggested.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Sitata uyğun olaraq düzgün formanı və ya ön sözü yazın.
-
"I'll carry your bag." He offered my bag.
-
"I didn't break the vase." She denied the vase.
-
"You cheated!" They accused him cheating.
-
"Don't touch the oven!" She warned the children the oven.
-
"Sorry I forgot your birthday." He apologised my birthday.
-
"Well done on winning the prize!" She congratulated Leo the prize.
B. Məna
Sitata uyğun feili seçin.
-
"I'll definitely be there at eight." She … to be there at eight.
-
"Why don't we take a taxi?" He … taking a taxi.
-
"You should talk to a lawyer." She … me to talk to a lawyer.
-
"It was me. I broke it." He … breaking it.
-
"No, I won't do it." She … to do it.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
She suggested me to buy a new phone.
-
He insisted to pay for the tickets.
-
The guide explained us the route.
-
They blamed the delay on the weather.
D. Mətndə
Mötərizədəki feilin düzgün formasını və ya bir söz yazın.
At Monday's meeting, Sara apologised 16 (be) late. Then the manager reminded everyone 17 (send) their reports by Friday. Leo suggested 18 (move) the deadline, but the manager refused 19 (change) it. Leo complained 20 the team had too much work. In the end, the manager agreed 21 (hire) a temporary assistant.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Bu yaxınlarda dostunuzun və ya ailə üzvünüzün sizə dediyi bir sözü xatırlayın. Onu dəqiq bir feillə çatdırın (promise, warn, remind, suggest…).
-
Sizə edilən bir üzrxahlığı və bir təşəkkürü çatdırın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B1-13 Reported Questions azərbaycanca: «soruşdu ki, …», «dedi ki, …» və say, yoxsa tell? "Please close the window," she said to me. ask feili ilə çatdırın.
-
B1-12 Reported Speech azərbaycanca: «dedi ki, …» ingiliscə necə çatdırılır? "I'm tired," he said. said ilə və backshift ilə çatdırın.
-
B1-17 Verb + -ing, yoxsa Verb + To? Feil qəlibləri azərbaycanca: tam siyahılar I can't afford (buy) a new car this year.
-
B1-19 Gerund azərbaycanca: -ing mübtəda kimi və ön sözlərdən sonra (before leaving, look forward to seeing) She's thinking of (change) jobs.
Cavablar
A. Quruluş
- to carry
- breaking / having broken
- of
- not to touch
- for forgetting / for having forgotten
- on winning
B. Məna
- promised
- suggested
- advised
- admitted
- refused
C. Səhvi tapın
- She suggested that I buy a new phone. / She suggested I buy a new phone. / She suggested that I should buy a new phone. / She suggested I should buy a new phone. / She suggested buying a new phone.
- He insisted on paying for the tickets.
- The guide explained the route to us.
- ✓ They blamed the delay on the weather.
D. Mətndə
- for being
- to send
- moving / that they move / they move / that they should move / they should move / that we move / we move / that we should move / we should move
- to change
- that
- to hire
E. Sizin növbəniz
- My brother promised to help me move house. My mum warned me not to drive in the snow.
- My neighbour apologised for making so much noise. My colleague thanked me for covering her shift.
F. Qarışıq təkrar
- She asked me to close the window.
- He said that he was tired. / He said he was tired.
- to buy
- changing
