SlowingoГрамматика
B2 15 / 30

Reporting verbs қазақша: suggest, deny, admit, accuse етістіктерінен кейін не келеді?

Reporting Verbs: Suggest, Deny, Admit, Accuse

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Негізгі идея
  3. Қазақ тілі мен ағылшын тілі
  4. Құрылым
  5. Қолданылуы
  6. Жиі кездесетін қателер
  7. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  8. Шатастырмаңыз
  9. Жазылуы мен айтылуы
  10. Алтын ереже
  11. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз біреудің айтқанын promise, warn, admit, deny, accuse және suggest сияқты дәл етістіктермен жеткізе аласыз және әр етістіктен кейін дұрыс грамматикалық үлгіні қолдана аласыз.

Негізгі идея

Say пен tell B1-13 сөздерді жеткізеді. Хабарлау етістіктері (reporting verbs) сөздердің артындағы іс-әрекетті жеткізеді. Досыңыз "OK, I took your charger" десе, ол жай бір нәрсе айтып тұрған жоқ: ол мойындап тұр. "I'll never do it again" — бұл уәде. "Don't touch that wire!" — бұл ескерту.

Бір хабарлау етістігі тұтас дәйексөздің орнын баса алады және сонымен бірге сөйлеушінің мақсатын көрсетеді. He said that he hadn't taken the money мен He denied taking the money сөйлемдерін салыстырыңыз. Екіншісі қысқа, бірақ көбірек айтады.

Қиындығы мынада: әр етістіктің өз грамматикалық үлгісі бар. Кеңседегі хат сөрелері сияқты бес ұяшығы бар қабырғаны елестетіңіз: to, толықтауыш + to, -ing, предлог + -ing және that. Етістіктің қай ұяшықта тұратынын жаттаңыз, сонда оның үлгісі де бірге есіңізде қалады.

Қазақ тілі мен ағылшын тілі

Хабарлау етістіктерінің идеясы қазақ тіліне таныс: біз де «уәде берді», «мойындады», «ескертті», «айыптады», «бас тартты» деп айтамыз. Айырмашылық — үлгіде. Қазақшада етістікке «деп» арқылы тұтас сөйлем қосылады («алды деп айыптады») немесе қимыл есімі септік жалғауымен келеді («келісімшартқа қол қоюдан бас тартты», «тапсырғаныммен құттықтады»). Ағылшын етістіктерінің әрқайсысының қатаң бекітілген үлгісі бар, ал ол қазақтың септігіне көбіне сәйкес келмейді: «-дан бас тарту» → refuse to, «-мен құттықтау» → congratulate on, «маған … -уды ұсынды» → suggest (that) I…, suggest me to емес. Кейде сәйкес келеді: «кешіккенім үшін» → for being late.

ҚазақшаМағынасыАғылшынша
Ол ешкімге айтпауға уәде берді.өз іс-әрекетіShe promised not to tell anyone.
Әпкем маған дәрігерге қаралуға кеңес берді.басқа адамның іс-әрекетіMy sister advised me to see a doctor.
Ол суретті өзі жариялағанын жоққа шығарды.-ingShe denied posting the photo.
Кешіккенім үшін кешірім сұрадым.предлог + -ingI apologised for being late.
Ол інісін телефонын алды деп айыптады.адам + предлог + -ingShe accused her brother of taking her phone.
Ол келісімшартқа қол қоюдан бас тартты.to + етістікHe refused to sign the contract.
Дәрігер маған қантты азайтуды ұсынды.suggestThe doctor suggested that I should cut down on sugar.

Құрылым

ҮлгіЕтістіктерМысал
етістік + to + етістікagree, offer, promise, refuse, threaten, claimShe offered to help.
етістік + толықтауыш + to + етістікadvise, ask, encourage, invite, remind, warn, persuade, orderHe reminded me to call Dad.
етістік + -ingadmit, deny, recommend, suggest, mentionThey denied breaking the window.
етістік + предлог + -ingapologise for, insist on, object toI apologised for being late.
етістік + толықтауыш + предлог + -ingaccuse sb of, blame sb for, congratulate sb on, thank sb forShe thanked us for coming.
етістік + that бағыныңқысыexplain, complain, insist, suggest (сондай-ақ admit, deny, agree, promise, claim, warn sb, remind sb)He explained that the shop was closed.

Болымсыз түрлері

ҮлгіБолымсыз түрі
етістік + to + етістікHe promised not to tell anyone.
етістік + толықтауыш + to + етістікShe warned us not to swim there.
етістік + -ingHe admitted not reading the contract.
предлог + -ingShe apologised for not calling.

Suggest: дұрыс үлгілер

ҮлгіМысал
suggest + -ingShe suggested taking a taxi.
suggest + (that) + бастауыш + негізгі түріShe suggested (that) we take a taxi.
suggest + (that) + бастауыш + should + негізгі түріShe suggested (that) we should take a taxi.
suggest + зат есімShe suggested a taxi.

Suggest етістігінен кейін ешқашан толықтауыш + to + етістік келмейді.

Көп етістіктің бірнеше үлгісі бар: admit / deny + -ing немесе + that; promise / agree / claim + to немесе + that.

Қолданылуы

1Етістік + to + етістік: өз шешіміңіз не уәдеңіз

Сөйлеуші өзінің іс-әрекеті туралы айтады, сондықтан to алдында толықтауыш жоқ. Claim to «дәлелсіз бір нәрсені шын деп айту» дегенді білдіреді.

She offered to give me a lift.
Ол мені көлігімен апарып тастауды ұсынды.
"I'll give you a lift." → offered to
He refused to sign the contract.
Ол келісімшартқа қол қоюдан бас тартты.
«-дан бас тарту» → refuse to, from емес
The neighbour threatened to call the police.
Көрші полиция шақырамын деп қорқытты.
«… деп қорқытты» → threatened to
They agreed to split the bill.
Олар есепшотты бөліп төлеуге келісті.
«-уға келісті» → agreed to
He claimed to be a qualified pilot.
Ол өзін білікті ұшқышпын деп мәлімдеді.
claim: дәлелсіз мәлімдеу
She promised not to tell anyone.
Ол ешкімге айтпауға уәде берді.
болымсыз: not to; «ешкімге айтпау» → not to tell anyone

2Етістік + толықтауыш + to + етістік: басқа біреуді іске итермелеу

Сөйлеуші басқа адамның бір нәрсе істегенін қалайды, сондықтан сол адамды to алдында атаңыз (B1-18 үлгісі).

My sister advised me to see a doctor.
Әпкем маған дәрігерге қаралуға кеңес берді.
«маған … -уға кеңес берді» → advised me to; sister = әпке немесе сіңлі
Mum reminded us to lock the door.
Анам есікті құлыптауды есімізге салды.
Mum (UK), Mom (US)
The cleaner warned us not to walk on the wet floor.
Тазалықшы бізге дымқыл еденнің үстімен жүрмеуді ескертті.
warned + адам + not to
My manager encouraged me to apply for the job.
Басшым мені бұл қызметке өтініш беруге ынталандырды.
In the end, we persuaded Grandpa to buy a smartphone.
Ақыры атамызды смартфон алуға көндірдік.
«көндірдік» → persuaded + адам + to
The officer ordered the driver to get out of the car.
Полиция қызметкері жүргізушіге көліктен түсуді бұйырды.

3Етістік + -ing: admit, deny, recommend, suggest, mention

Бұл етістіктер іс-әрекетті -ing формасымен жеткізеді. admit пен deny етістіктерінен кейін іс-әрекеттің бұрын болғанын анық көрсету үшін having + үшінші форма да қолдануға болады, бірақ жай -ing формасы жиірек кездеседі. Admit етістігінен кейін to + -ing те келеді (He admitted to eating it). Қазақтың «-ғанын мойындады», «-ғанын жоққа шығарды» тіркестері осы үлгіге жақсы сәйкес келеді.

He admitted eating the last biscuit.
Ол соңғы печеньені өзі жегенін мойындады.
«-ғанын мойындады» → admitted + -ing; biscuit (UK), cookie (US)
She denied posting the photo.
Ол суретті өзі жариялағанын жоққа шығарды.
deny + -ing, to емес
The driver denied having seen the red light.
Жүргізуші қызыл шамды көргенін жоққа шығарды.
having seen: бұрын болған іс
Tom suggested leaving early.
Том ертерек кетейік деп ұсыныс жасады.
«кетейік деп» → suggested leaving
The waiter recommended trying the fish.
Даяшы балықтан жасалған тағамды татып көруге кеңес берді.
recommend + -ing
She mentioned seeing your brother at the gym.
Ол ағаңды спортзалда көргенін айтып қалды.
mention + -ing; brother = аға немесе іні

4Етістік (+ толықтауыш) + предлог + -ing

Бұл етістіктерге предлог керек, ал предлогтан кейін ағылшын тілі -ing формасын қолданады B1-19. Кейбіреуінде адам (толықтауыш) предлогтың алдында тұрады. Blame етістігінің екінші үлгісі де бар: blame something on someone. Предлогты қазақтың септігінен шығармаңыз: оны етістікпен бірге жаттаңыз.

I apologised for being late.
Кешіккенім үшін кешірім сұрадым.
«үшін» → for + -ing
She accused her brother of taking her phone.
Ол інісін телефонын алды деп айыптады.
«… деп айыптады» → accused + адам + of + -ing
The coach blamed the defenders for losing the match.
Жаттықтырушы жеңілістің кінәсін қорғаушыларға артты.
blame + адам + for
They blamed the delay on the weather.
Олар кешігудің кінәсін ауа райына аударды.
blame sth on sb/sth
They congratulated me on passing my driving test.
Олар мені жүргізуші куәлігіне емтихан тапсырғаныммен құттықтады.
«-мен құттықтау» → congratulate on, with емес
My dad insisted on paying for dinner.
Әкем кешкі асқа өзім төлеймін деп болмады.
«… деп болмады» → insisted on + -ing
Several passengers objected to paying extra for luggage.
Бірнеше жолаушы жүк үшін қосымша ақы төлеуге қарсылық білдірді.
object to + -ing: мұнда to предлог

5Етістік + that бағыныңқысы

Толық мәлімдемені жеткізу үшін that бағыныңқысын қолданыңыз, әсіресе explain, complain және insist етістіктерімен. Шақтың әдеттегі өзгерістері сақталады B1-12. explain пен complain етістіктерінде адам to сөзінен кейін келеді: explain to me that…, complain to the manager that…. Insist that мәлімдемені де (she insisted that she had paid), талапты да (he insisted that we stay) жеткізе алады.

The engineer explained that the system had crashed overnight.
Инженер жүйенің түнде істен шыққанын түсіндірді.
Past Perfect: түсіндіруден бұрын болған
Guests complained to the manager that the Wi-Fi was too slow.
Қонақтар менеджерге Wi-Fi тым баяу деп шағымданды.
«менеджерге» → to the manager
She insisted that she had paid the bill.
Ол есепшотты төлегенін айтып, сөзінен қайтпады.
мәлімдеме
He admitted that he'd made a mistake.
Ол қателескенін мойындады.
admit + that де болады
The teacher reminded the students that the essay was due on Monday.
Мұғалім студенттерге эссені дүйсенбіде тапсыру керектігін есіне салды.
remind + адам + that

6Suggest: ешқашан толықтауыш + to + етістік емес

Suggest — ең үлкен тұзақ. Кім істейтінін айтпасаңыз, suggest + -ing қолданыңыз; айтсаңыз, suggest (that) + біреу + (should) + негізгі түрі қолданыңыз. That жиі түсіп қалады. Ешқашан suggest someone to do демеңіз. Should жоқ түрі (suggest that he go) C1-09 сабағында толық түсіндіріледі. Қазақтың «барайық деп ұсынды» тіркесі → suggested going, ал «маған … -уды ұсынды» → suggested (that) I…

My friend suggested going to the beach.
Досым жағажайға барайық деп ұсынды.
«барайық деп» → suggested going
The doctor suggested that I should cut down on sugar.
Дәрігер маған қантты азайтуды ұсынды.
«маған … ұсынды» → suggested that I should, suggested me to емес
I suggest you call them first.
Алдымен оларға қоңырау шалсаңыз деймін.
that түсіп қалған; you + негізгі түрі
Who suggested this restaurant?
Бұл мейрамхананы кім ұсынды?
suggest + зат есім

Жиі кездесетін қателер

❌She suggested me to take the train.
✅She suggested (that) I take the train. немесе She suggested taking the train.
suggest етістігінен кейін ешқашан толықтауыш + to келмейді.
❌He denied to take the money.
✅He denied taking the money.
deny + -ing (немесе + that).
❌They accused him for cheating.
✅They accused him of cheating.
accuse sb of.
❌I apologised to be late.
✅I apologised for being late.
apologise for + -ing.
❌She explained me the problem.
✅She explained the problem to me.
explain етістігінен кейін адам тікелей келмейді; A2-15 қараңыз.
❌She thanked me to help her.
✅She thanked me for helping her.
thank sb for + -ing.
❌My parents insisted to pay.
✅My parents insisted on paying.
insist on + -ing.
❌He warned us don't go out.
✅He warned us not to go out.
толықтауыш + not to + негізгі түрі.

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. «Маған … -уды ұсынды» → suggested me to. Қазақша «ұсыну» етістігі барыс септігіндегі адамды және қимыл есімін қатар алады: «Дәрігер маған көбірек серуендеуді ұсынды». Сөзбе-сөз аударғанда suggest + me + to шығады. Мұндай үлгі advise етістігінде бар, suggest етістігінде жоқ. suggest (that) I…, suggest + -ing немесе advise me to деңіз.

❌The doctor suggested me to walk more.
✅The doctor suggested (that) I walk more. немесе The doctor advised me to walk more.
❌Our teacher suggested us to read English news every day.
✅Our teacher suggested (that) we read English news every day. немесе Our teacher suggested reading English news every day.

2. «… деп айыптады» → accused that. Қазақша айыпты «деп» арқылы толық сөйлеммен айтамыз: «Көрші бізді гүлдерін тапташтады деп айыптады». Сондықтан accuse етістігінен кейін that бағыныңқысы шығып кетеді. Accuse тек адам + of + -ing үлгісін алады.

❌The neighbour accused us that we had damaged her flowers.
✅The neighbour accused us of damaging her flowers.

3. «-мен құттықтау» → congratulate with. Қазақша құттықтаудың себебі көмектес септігімен келеді: «Туған күніңізбен!», «Жеңісіңізбен құттықтаймын!». Сондықтан with сұранып тұрады. Ағылшыншада congratulate sb on (+ -ing); туған күн мен мерекеде көбіне жай Happy birthday! дейді.

❌All our relatives congratulated my parents with their wedding anniversary.
✅All our relatives congratulated my parents on their wedding anniversary.
❌I congratulate you with your new job!
✅Congratulations on your new job!

4. «-дан бас тартты» → refused from. Қазақша «бас тарту» шығыс септігін талап етеді: «көмектесуден бас тартты». Ағылшыншада refuse етістігінен кейін предлог жоқ: refuse to + етістік немесе refuse + зат есім.

❌Erlan refused from answering the journalist's questions.
✅Erlan refused to answer the journalist's questions.
❌She refused from the offer.
✅She refused the offer. немесе She turned down the offer.

Шатастырмаңыз

suggest және advise — Advise етістігінен кейін адам + to + етістік келеді; suggest етістігінен кейін келмейді.

The lawyer advised us to wait.
Заңгер бізге күте тұруға кеңес берді.
advise + адам + to
The lawyer suggested waiting.
Заңгер күте тұруды ұсынды.
suggested us to wait емес

accuse sb of және blame sb for — Екеуі де сынды жеткізеді. Accuse «Сен істедің (және бұл дұрыс емес)» деген мағынада. Blame біреуді жаман нәтижеге жауапты деп санауды білдіреді.

She accused me of lying.
Ол мені өтірік айтты деп айыптады.
accuse + of
They blamed the weather for the delay.
Олар кешігуге ауа райын кінәлады.
blame + for

say / tell және хабарлау етістіктері — Say пен tell сөздерді бейтарап жеткізеді B1-13. Хабарлау етістігі сөйлеушінің не істеп тұрғанын да көрсетеді.

He said he would help.
Ол көмектесетінін айтты.
бейтарап
He promised to help.
Ол көмектесуге уәде берді.
міндеттеме

remember, stop, try + -ing немесе to — Кейбір етістіктердің мағынасы -ing пен to арқылы өзгереді. Олар B2-15 сабағында.

Жазылуы мен айтылуы

  • apologise (UK, сондай-ақ apologize) / apologize (US).
  • advise (етістік) /z/ дыбысымен аяқталады: /ədˈvaɪz/. advice (зат есім) /s/ дыбысымен аяқталады: /ədˈvaɪs/. Қазақ тілінде сөз соңындағы ұяң дауыссыз жиі қатаңдап кетеді, сондықтан advise етістігінің соңындағы /z/ дыбысын дауыспен, анық айтыңыз. She advised me… / Her advice was…
  • Екпін екінші буынға түседі: accuse /əˈkjuːz/, deny /dɪˈnaɪ/, admit /ədˈmɪt/, insist /ɪnˈsɪst/, object (етістік) /əbˈdʒekt/. Мұнда қазақтың соңғы буынға екпін түсіру әдеті сізге көмектеседі. Бірақ зат есім object сөзінде екпін бірінші буынға түседі: /ˈɒbdʒɪkt/ (UK), /ˈɑːbdʒɪkt/ (US).
  • threaten /ˈθretn/: ea тіркесі bed сөзіндегі e сияқты оқылады. /θ/ дыбысын с немесе т деп айтпаңыз: тілдің ұшын тістердің арасына қойып, дауыссыз үрлеңіз.
  • insist /ɪnˈsɪst/: соңғы /st/ тобынан кейін дауысты қоспаңыз.

Алтын ереже

Сөйлеушінің не істеп тұрғанын көрсететін етістікті таңдаңыз (уәде беру, ескерту, мойындау…), содан кейін сол етістіктің үлгісін қолданыңыз. Біреуге advise someone to do деуге болады, бірақ suggest етістігімен suggest doing немесе suggest that someone (should) do дейсіз, ешқашан suggest someone to do емес. Предлогты қазақтың септігінен емес, етістіктің өзінен алыңыз: congratulate on, accuse of, refuse to.

Жаттығулар

A. Құрылым

Дәйексөзді оқып, сөйлемді толықтырыңыз.

  1. "I'll carry your bag." He offered my bag.
  2. "I didn't break the vase." She denied the vase.
  3. "You cheated!" They accused him cheating.
  4. "Don't touch the oven!" She warned the children the oven.
  5. "Sorry I forgot your birthday." He apologised my birthday.
  6. "Well done on winning the prize!" She congratulated Leo the prize.

B. Мағына

Дәйексөзге сәйкес келетін етістікті таңдаңыз.

  1. "I'll definitely be there at eight." She … to be there at eight.
  2. "Why don't we take a taxi?" He … taking a taxi.
  3. "You should talk to a lawyer." She … me to talk to a lawyer.
  4. "It was me. I broke it." He … breaking it.
  5. "No, I won't do it." She … to do it.

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. She suggested me to buy a new phone.
  2. He insisted to pay for the tickets.
  3. The guide explained us the route.
  4. They blamed the delay on the weather.

D. Мәтін ішінде

Мәтінді оқып, жақшадағы етістіктің дұрыс түрін жазыңыз; жақшасыз орынға дұрыс сөзді қойыңыз.

The Monday meeting
At Monday's meeting, Sara apologised 16 (be) late. Then the manager reminded everyone 17 (send) their reports by Friday. Leo suggested 18 (move) the deadline, but the manager refused 19 (change) it. Leo complained 20 the team had too much work. In the end, the manager agreed 21 (hire) a temporary assistant.

E. Сіздің кезегіңіз

Ағылшынша жазыңыз.

  1. Жақында досыңыздың не отбасы мүшесінің сізге айтқан бір сөзін есіңізге түсіріңіз. Оны дәл етістікпен жеткізіңіз (promise, warn, remind, suggest…).
  2. Сізден біреудің кешірім сұрағанын және біреудің сізге алғыс айтқанын жеткізіңіз.

F. Аралас қайталау

Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.

  1. B1-13 Reported Questions қазақша: сұрақты, өтінішті және бұйрықты жеткізу; say пе, tell ме?
    "Please close the window," she said to me. ask етістігімен жеткізіңіз.
  2. B1-12 Reported Speech қазақша: төлеу сөзді ағылшынша қалай жеткіземіз?
    "I'm tired," he said. said етістігімен және шақты өзгертіп жеткізіңіз.
  3. B1-17 Verb + -ing пе, verb + to ма? Етістіктердің толық тізімі қазақша
    I can't afford (buy) a new car this year.
  4. B1-19 Gerund қазақша: -ing формасы бастауыш ретінде және предлогтан кейін
    She's thinking of (change) jobs.
Жауаптар

A. Құрылым

  1. to carry
  2. breaking / having broken
  3. of
  4. not to touch
  5. for forgetting / for having forgotten
  6. on winning

B. Мағына

  1. promised
  2. suggested
  3. advised
  4. admitted
  5. refused

C. Қатені табыңыз

  1. She suggested that I buy a new phone. / She suggested I buy a new phone. / She suggested that I should buy a new phone. / She suggested I should buy a new phone. / She suggested buying a new phone.
  2. He insisted on paying for the tickets.
  3. The guide explained the route to us.
  4. ✓ They blamed the delay on the weather.

D. Мәтін ішінде

  1. for being
  2. to send
  3. moving / that they move / they move / that they should move / they should move / that we move / we move / that we should move / we should move
  4. to change
  5. that
  6. to hire

E. Сіздің кезегіңіз

  1. My brother promised to help me move house. My mum warned me not to drive in the snow.
  2. My neighbour apologised for making so much noise. My colleague thanked me for covering her shift.

F. Аралас қайталау

  1. She asked me to close the window.
  2. He said that he was tired. / He said he was tired.
  3. to buy
  4. changing
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play